TransLiteral Foundation

कथाकल्पतरू - स्तबक ५ - अध्याय १६

'कथा कल्पतरू' या ग्रंथात चार वेद, सहा शास्त्रे, अठरा पुराणे, तसेच रामायण, महाभारत व श्रीमद्‍भागवत हे हिंदू धर्मिय वाङमय ओवीरूपाने वर्णिलेले आहे.


अध्याय १६

श्रीगणेशाय नमः

वैशंपायन ह्नणती गा भूपती ॥ तुवां पुशिली आदिशक्ती ॥ तरी ऐक पां येकचित्तीं ॥ जन्मेजया आतां ॥१॥

ते निरंतरी नारायणी ॥ जे पढिजे वेदपुराणीं ॥ जगद्वंद्य त्रिभुवनीं ॥ महाशक्ती ॥२॥

तरी तें ऐक गा भूपती ॥ शेषशयनीं होता जैं श्रीपती ॥ क्षीरसागरीं कल्पांती ॥ योगनिद्रे ॥३॥

अठ्ठावीसयुगेंवरी ॥ देव निद्रिस्थ क्षीरसागरीं ॥ तंव दैत्य उदेले कर्णद्वारीं ॥ मळास्तव ॥४॥

ते मधुकैटभ गा दोनी ॥ पराक्रमी जाहले अवनीं ॥ अवलोकूं लागले नयनीं ॥ दिशा चारी ॥५॥

तंव पद्मनाभ कमळदळीं ॥ ब्रह्मा देखिला वीरयुगुळीं ॥ मग तयावरी चालिले बळी ॥ मारावयासी ॥६॥

तंव विरिंचीनें सांडोनि आसन ॥ भेणें केलें पलायन ॥ वेगें धांवोनि आला आपण ॥ विष्णुजवळी ॥७॥

भेणें जाहला शरणागत ॥ परि विष्णु असे निद्रिस्थ ॥ मग होवोनि भयभीत ॥ मांडिला धांवा ॥८॥

मग त्या योगमायेची स्तुती ॥ चौंमुखें बोले भारती ॥ ह्नणे जयजयवो आदिशक्ती ॥ योगनिद्रे ॥९॥

जय ईश्वरी जगदोद्धारी ॥ स्वाहास्वधा वषट्रकारी ॥ स्वरात्मके अक्षरसिद्ध परात्परी ॥ जय परमेश्वरीं तूं ॥१०॥

जय ईश्वरी जगदोद्धारे ॥ स्थितिसंहारमहारौद्रे ॥ जय माहेश्वरी योगनिद्रे ॥ जय भगवती ॥११॥

तूं तिन्ही मुख्य मातृक ॥ आणि अर्धमात्रा अशेषा ॥ तूं संध्या सावित्री अंबिका ॥ देवजननी ॥१२॥

तूं वो विष्णुचें तुल्य तेज ॥ विश्वधारिणी महाबीज ॥ विश्वपाळणी आनंदभोज ॥ सर्वरुपे ॥१३॥

सृष्टिसंहार तूंचि स्थिती ॥ महाविद्या तूं महामती ॥ जगन्माता शुभ शांती ॥ तूं परमानंदे ॥१४॥

तूं महामाय महादेवी ॥ महामेधा श्रीशांभवी ॥ जय लज्जा बुद्धि भैरवी ॥ श्रीईश्वरी तूं ॥१५॥

पुष्टि तुष्टि महास्मृती ॥ तूं महामोहा भगवती ॥ परिधायुधा महाशक्ती ॥ कीतिंघोरे घोर तूं ॥१६॥

सौम्या सौम्यवारा शंखिनी ॥ भैरवी चंडी परमंदिनी ॥ सर्वशक्ती चक्रिणी ॥ तूं योगमाया ॥१७॥

मधुकैटभ कर्णजात ॥ महादुष्ट ब्रह्मघात ॥ तरी करीं माये जागृत ॥ नारायणा ॥१८॥

तूं अखिल चापिनी बाणिनी । तू अजित भूतांतकारिणी ॥ उदोकारिणी कौलिनी ॥ नारायणा उठवी कां ॥१९॥

महाजळशयनीं श्रीपती ॥ तुवां केला सविस्मृती ॥ तरी निघें वो शीघ्रगती ॥ खेचरे तूं ॥२०॥

ऐसी स्तवितां योगनिद्रा ॥ तंव बाहू नासिक मुख नेत्रां ॥ ऊरु हदयापासाव सुंदरा ॥ निघाली हरीचे ॥२१॥

ऐसी ते शक्ती तामसी ॥ विभक्त जाहली प्रयासीं ॥ तो जागृत झाला हषीकेशी ॥ तये वेळीं ॥२२॥

मग ब्रह्मा करी स्तुती ॥ जयजयाजी कमळापती ॥ मधुकैटभ भातले दुर्मती ॥ मी भ्यालो तयांतें ॥२३॥

यांची करिसी गा शांती ॥ तरी प्रजा रचीन क्षितीं ॥ ऐकोनि चालिला श्रीपती ॥ तयांवरी ॥२४॥

हाक दीधली शारंगधरें ॥ तंव ते आले श्रवणमात्रें ॥ मग सोडिली गदाचक्रें ॥ नारायणें ॥२५॥

परि तें हरीचें गदाचक्र ॥ त्यासी लागलें जेवीं शमीपत्र ॥ बाण मोडिले लक्ष सहस्त्र ॥ गोविंदाचे ॥२६॥

अस्त्रे शस्त्रे न चले कांही ॥ ह्नणोनि आदळला ऊरबाही ॥ परी गोविंद केला दोहीं ॥ खेदक्षीण ॥२७॥

ऐसें पंचसहस्त्रवर्षेवरी ॥ युद्ध जाहलें परस्परीं ॥ मग आठवली मुरारी ॥ बुद्धि येक ॥२८॥

हरि ह्नणे हो महावीरा ॥ प्रसन्न जाहलों मागा वरा ॥ तंव मोहितसे योगनिद्रा ॥ हदय त्यांचे ॥२९॥

ते ह्नणती बंधु दोन्ही ॥ तूं याचक आह्मीच दानी ॥ मागमाग रे चक्रपाणी ॥ वल्लभ तुज जें ॥३०॥

तेव्हां हरि ह्नणे आपण ॥ मज द्यावे तुह्मीं आपुले प्राण ॥ ते ह्नणती ॥ वांचोनि जीवन ॥ घेइं देवा ॥३१॥

मग देवं जाणोनि सांकडी ॥ उचलिली आपुली मांडी ॥ तेथें धरोनि दुखंडी ॥ केलीं धडशिरें ॥३२॥

त्यांचिया मेदें करोनी ॥ जळ मुरोनि जाहली धरणी ॥ तेचि हे जाणिजे मेदिनी ॥ मेदास्तव ॥३३॥

आतां असो हे योगनिद्रा ॥ ब्रहयानें स्तविली ते भद्रा ॥ तैं वधिलें सहोदरां ॥ मधुकैटभांसी ॥३४॥

असो सृष्टी झालिया सर्वत्रा ॥ तंव दैत्य उदेला दुसरा ॥ महिषासुर नामें चराचरा ॥ अजिंक्य जो ॥३५॥

तेणें मृत्युपाताळभूपती ॥ देवांसहित सुरपती ॥ जिंकोनि घेतली अमरावती ॥ दैत्यें तेणें ॥३६॥

ऐसे येक दिव्यसंवत्सरु ॥ इंद्र आणि महिषासुरु ॥ झुंजतां पळाला देवगुरु ॥ भयास्तव ॥३७॥

मग चंद्र सूर्य दिशापती ॥ त्यांनीं टाकिली अंगशक्ती ॥ पळोनियां भयभीत होती ॥ असुरभेणें ॥३८॥

मग महाविष्णूसि त्वरित ॥ देव जाहले शरणागत ॥ ह्नणती महिषासुरें घेतलें समस्त ॥ राज्य आमुचें ॥३९॥

जयजयाजी चक्रधरा ॥ वेगीं वधीं या महिषासुरा ॥ तुजवांचोनियां दुसरा ॥ वधील कोण ॥४०॥

ऐसी देवांची ऐकतां गोष्टी ॥ देवें चढविली ऊर्ध्वभृकुटी ॥ क्रोध वाहिला ललाटीं ॥ उग्ररुपें ॥४१॥

तेणें विष्णुचे वदनीं ॥ तामसी उपजली कामिनी ॥ महादीप्ती मदभेदिने ॥ दैत्यकुळाची ॥४२॥

तैशाचि विरिंचिरुद्राचें वदनीं ॥ शक्ती निघाल्या गा दोनी ॥ महातेजरुपा गगनीं ॥ प्रकाशक ॥४३॥

आणिकही देव इंद्र समस्त ॥ यांचीं तेजें निघालीं अद्भुत ॥ कुंकुमवर्ण लोहित ॥ तीव्र पैं ॥४४॥

मग तीं येकवटलीं समस्त ॥ मुखापासाव धगधगीत ॥ जाणों इंद्रगोपांचे पर्वत ॥ अग्निरुपें ॥४५॥

तया तेजांचें अभ्यंतरीं ॥ येकी उदेली खेचरी ॥ जे आद्यशक्ती आदिकुमरी ॥ योगनिद्रा ॥४६॥

रुद्रापासाव तिचें वदन ॥ सौम्यदेवापासाव स्तन ॥ तिन्हीअग्नींपासाव नयन ॥ जाणा तयेचे ॥४७॥

यमरायापासाव केश ॥ विष्णुतेजाचे बाहु निर्दोष ॥ वरुणापासाव घोर वास ॥ जाहलें राया ॥४८॥

नितंब तो देवतेजांशु ॥ इंद्राचा दंडप्रदेशु ॥ करांगुळिया अष्टवसु ॥ सूर्य अंगोळिका ॥४९॥

विरंचीपासाव चरण ॥ वायुतेजाचे जाहले श्रवण ॥ प्रजापतीचे दिव्यदशन ॥ नासिक कुबेराचें ॥ ॥५०॥

आणिक अन्यतेजांचें सहज ॥ सर्वदेवांचें रुपबीज ॥ तें पाहतहोते ठेले चोज ॥ ब्रह्मादिसर्व ॥५१॥

मग आपुलालीं शस्त्रें सकळ ॥ त्रिशूळापासाव त्रिशूळ ॥ तें दीधलें महाबळ ॥ रुद्रदेवें ॥५२॥

चक्रापासाव सुदर्शन ॥ तें विष्णुनें दीधलें जाण ॥ पवनें दीधले धनुष्यबाण ॥ शक्ति अग्नि देत ॥५३॥

वज्रापासाव जें वज्र ॥ तें पुरंदरें दीधलें तीव्र ॥ घंटा दीधली अतिघोर ॥ ऐरावतीनें ॥५४॥

तेजाळ खङ्ग दीधलें काळें ॥ प्रजापती देत अक्षमाळे ॥ अर्धचंद्र कंकणें कुंडलें ॥ चूडामणीचीं ॥५५॥

रोपकूप दीधला सवितें ॥ कमंडलू वाहिला विधातें ॥ सिंहरत्न दीधलें हिमवंतें ॥ समुद्रें अमल कमळमाळा ॥५६॥

हारअंबर क्षीरसागरें ॥ फरश मुद्रिका देवसुतारें ॥ मद्यपात्र दीधलें कुबेरें ॥ आणि वारुणी पैं ॥५७॥

सर्पंहार वाहिला मेदिनीं ॥ शेषें दीधला महामणी ॥ ऐसी शोभागळी योगीनी ॥ महाशक्ती ते ॥५८॥

तिचा देखोनि श्रृंगार ॥ देवीं केला जयजयकार ॥ तंव येरीनें शब्द केला गंभीर ॥ तेणें उचंबळला सागरु ॥५९॥

नादें दुमदुमिलें अंबर ॥ हाह घेघे महाघोर ॥ तें ऐकोनियां असुर ॥ सन्नद्धले ॥६०॥

तंव समस्त दैत्यजाती ॥ दृष्टीं देखती आदिशक्ती ॥ मग चालिले आयतीं ॥ आपुलालिया ॥६१॥

तंव पुढां आला हाकित ॥ चक्षुर नामें महादैत्य ॥ सहापद्में रथांसहित ॥ आला तेथें ॥६२॥

असिलोमा महावीरु ॥ पन्नासअयुतेंपरिवारु ॥ उदग्राक्ष दैत्य थोरु ॥ पायदळीया ॥६३॥

बाहाळिका वीरा सांगातें ॥ अश्व गज जाहलीं गणितें ॥ साहोत्तरशत अयुतें ॥ रथ येककोटी ॥६४॥

व्रतकाळ पन्नास अयुते ॥ अर्धकुंजर अर्धयुतें ॥ आणि पन्नाससहस्त्र अयुतें ॥ बिडाळाक्षाचे ॥६५॥

मग कोटीकोटी रथउभार ॥ घेवोनि आल महिषासुर ॥ भेणें लपाला देवभार ॥ शक्ति मागें ॥६६॥

पृथ्वीं दाटलें दैत्यकुळ ॥ रजें दाटलें नभमंडळ ॥ सागरीं डहुळे समुद्रजळ ॥ वातयोगें ॥६७॥

ऐसी देखोनि दैत्यजाती ॥ मग आवेशली आदिशक्ती ॥ तंव हस्त गेले दिशांप्रती ॥ सहस्त्र येक ॥६८॥

चरण असतां धरणीं ॥ मुकुट लागला गगनीं ॥ त्रिकाळरुपें निर्वाणी ॥ दीधली हाक ॥६९॥

धनुष्या करोनि टणत्कार ॥ हाहाशब्दें महाघोर ॥ ऐसें देखोनि दैत्यभार ॥ सरसावला पुढें ॥७०॥

उठावले दैत्यभार ॥ शंख भेरी आणि डंबर ॥ अश्व पदाती रथ कुंजर ॥ भयानक ॥७१॥

मग धनुष्या लावोनि शर ॥ विंधितेजाहले असुर ॥ जाणों जैसे जळधर ॥ वर्षताती ॥७२॥

तोमर भिंडिमाळा फरश ॥ शक्ती मुसळ खङ्ग पट्ठीश ॥ हाणिताती बहुवस ॥ अंबिकेसी ॥ ॥७३॥

तें जाणोनियां संधान ॥ भयभीत जाहले देवगण ॥ कीं अग्नीसि देखतां पुष्पवन ॥ कोमे जैसें ॥७४॥

खङ्गें खेटकें तोमरें ॥ येक हाणिती प्रचंड चक्रें ॥ येक हाणिती तरुवरें ॥ उपटोनियां ॥७५॥

मग कोप आला त्रिलोचने ॥ घेघे ह्नणोनि ग्रासी दैत्यसेने ॥ तंव अट्ठाहास्य केलें पंचाननें ॥ भयंकरु ॥७६॥

तेणें भ्याली दैत्यसेना ॥ कंप सुटला त्रिभुवना ॥ मग धनुष्या लावोनि बाणा ॥ चालिली शक्ती ॥७७॥

जाणों कोपला प्रळयकाळ ॥ तैसा शस्त्रीं जाहला आदळ ॥ मग जाहला पळापळ ॥ दैत्येसेनेसी ॥७८॥

तंव धांवले सुरवर ॥ घेघे ह्नणती येकसर ॥ रणीं पाडिले हयकुंजर ॥ असंख्यात ॥७९॥

खङ्ग बाणीं परशुशक्तीं ॥ दैत्य वधिले तेजमूर्ती ॥ येक फोडिले नखदांतीं ॥ पंचाननें ॥८०॥

कितीयेक चेपिले चरणीं ॥ येक दुखंड केले धरणीं ॥ शोणित घेतसे वदनीं ॥ येकावीराचें ॥ ॥८१॥

येक टोंचिले त्रिशूळें ॥ कित्येक मर्दिले बाहुबळें ॥ येक शरणागत जाहले ॥ चरणावरी ॥८२॥

येक विदारिले नखदांतीं ॥ येक कंबधें रणीं नाचती ॥ घेघे ह्नणोनि हाणिती ॥ देव तेथें ॥८३॥

रणीं लोटले रक्तपूर ॥ वाहत चालिले कुंजर ॥ मग देवीं केला जयजयकार ॥ अंबिकेसी ॥८४॥

आनंदें नाचती अप्सरा ॥ हातीं घेवोनि शंखपात्रा ॥ योगिणी प्राशिती सुरसुरां ॥ अशुद्धातें ॥८५॥

क्रीडा करितीए रणचक्रीं ॥ हातीं घेवोनियां वक्रीं ॥ नाचती त्या रणरक्तपूरीं ॥ आनंदोनी ॥८६॥

एके वीरांचीं धडमुंडे ॥ सिंह विदारी नखतोंडें ॥ ऐसी रणीं खेळती कोडें ॥ चेंडूफळी ॥८७॥

कीं अग्नि लागतां तृणवन ॥ क्षणामाजी होय दहन ॥ तैसें नाशिले दैत्यसैन्य ॥ कुमारिकेनें ॥८८॥

मग समस्त देवगणीं ॥ जयजयकारें केली ध्वनी ॥ आणि वर्षाव केला सुमनीं ॥ आनंदसीं ॥८९॥

ऐसा देखोनि संहार ॥ परम कोपला महिषासुर ॥ मग घेवोनि मुख्यभार ॥ निघाला आपण ॥९०॥

वर्षता जाहला बाणयंत्र ॥ जैसे मेरुवरी जळधर ॥ तैसे मांडिलें दुस्तर ॥ युद्ध दोघां ॥९१॥

तंव बाहुलक नामें असुर ॥ हत्तीवरी होवोनि स्वार ॥ देवीसि केला प्रहर ॥ परशुघातें ॥९२॥

तंव शक्तीनें केला हुंकार ॥ तेणें लोटला कुंजर ॥ उरीं हाणितला असुर ॥ त्रिशूळघातें ॥९३॥

त्यासि धरुनियां कुरळी ॥ भूमी मर्दिला अतुर्वळी ॥ गज विदारिला करकमळीं ॥ पंचाननें ॥९४॥

मग धांवला बिडालाक्ष ॥ जो वाटिवेचा महादक्ष ॥ हाती घेवोनियां वृक्ष ॥ धांवला तो ॥९५॥

त्राणें हाणितसे आदिमाते ॥ तंव सिंहें गवसिला चपेटघातें ॥ कंठ फोडोनि अंत्रपातें ॥ काढिली बाहेरी ॥९६॥

सर्वेचि विंधिला कुमारीं ॥ तया दाविली यमपुरी ॥ हातचपेटे देतसे केसरी ॥ दैत्यावरी ॥९७॥

तंव उग्राक्ष महाबळी ॥ हाणीत चालिला मुसळीं ॥ त्यांतें हाणूनियां त्रिशूळी ॥ मारीत देवी ॥९८॥

मग उठिला महिषासुर ॥ महाप्रतापीया गिरिवर ॥ भेणें मोडला देवभार ॥ पाहतांची ॥९९॥

येका हाणी चरणखुंरी ॥ येका घालितसे वक्रीं ॥ येकाचे रोवी उदरीं ॥ महाश्रृंगें ॥१००॥

रणीं करीतसे हुषरवा ॥ तेणें पळ सूटला देवां ॥ मग चालिली शांभवा ॥ तयावरी ॥१॥

दोहींसि जाहला आदळ ॥ जाणों मिळाले मंदराचळ ॥ पृथ्वी होतसे कल्होळ ॥ जंतुजीवां ॥२॥

येकमेकां घनसांबळ ॥ घालिताती खङ्ग त्रिशूळ ॥ परि सिंह जाहला व्याकुळ ॥ तये वेळीं ॥३॥

नक्षत्रें लोटती गगनीं ॥ तैशा तिडकिया पडती अवनीं ॥ आणि दिशा पेटल्य वन्ही ॥ झुंजें तेणें ॥४॥

देवीनें हातीची घेवोनि सुरा ॥ ते पाजिली वाहना मृगेंद्रा ॥ ह्नणे धरीं धरीरें पुत्रा ॥ महिषासुरातें ॥५॥

तें जाणोनि पंचाननें ॥ महिष धरिला मुखें माने ॥ सर्वेचि हाणिला त्रिनयने ॥ त्रिशूळघातें ॥६॥

मग फिरवोनियां चक्र ॥ चारी छेदिले चरणकर ॥ तंव उदरीं घातलें दिव्यशस्त्र ॥ महाशक्तीनें ॥७॥

श्रृंगें टांकी पर्वतावरी ॥ रुंड पुच्छ टाकी सागरीं ॥ चर्म दरींत टाकिलें सत्वरीं ॥ महिषासुराचें ॥८॥

रक्तमांसाचे मदगळें ॥ दिशा दाटल्या वागुळें ॥ मग शंख डोर त्राहाटिले ॥ महादेवीनें ॥९॥

आपण घेवोनियां मदिरा ॥ आनंदें डोले सुंदरा ॥ ह्नणे वारुणी घेघे पुत्रा ॥ पंचानना तूं ॥११०॥

भारता ऐसा तो महिषासुर ॥ सर्व गोत्रेंसी परिवार ॥ तयाचा रणीं केला संहार ॥ चंडरुपें ॥११॥

जैसा धातूचा चुरा ॥ चुंबकें गवसिती झारा ॥ तैसें कुळ वधी सुंदरा ॥ महिषासुराचें ॥१२॥

कीं सिंह गजातें विध्वंसी ॥ नातरी इंधना अग्नि ग्रासी ॥ तैसे दैत्य मर्दिले तामसी ॥ देवतेनें ॥१३॥

आतां असो हा महिषासुर ॥ देवीं केला जयजयकार ॥ तैं स्तविता जाहल इंद्र ॥ तयेतें पैं ॥१४॥

शरण होवोनि सुरपती ॥ ह्नणे जयजय हो विश्वमूर्ती ॥ आदिमाये तेजस्फूर्ती ॥ भक्तवत्सले ॥१५॥

तूं अतुर्बळी जगपाळिणी ॥ जय असुरसंहारिणी ॥ बुद्धी लक्ष्मी गुणवर्धिनी ॥ तूंचि देवी ॥१६॥

क्रिय मद आणि दुष्कृती ॥ त्यांतें दुष्टबुद्धी अंतर्गती ॥ येका घालिसी नरकपातीं ॥ तूंचि देवी ॥१७॥

तूं सर्वाद्य मूळपीठिका ॥ तूंचि देवी त्रिगुणात्मिका ॥ तुझा पार हरिहरादिकां ॥ नलागेची ॥१८॥

तूं सर्वाधार अंसभूत ॥ तूं आपपराहूनि व्यक्त ॥ तूं सकळांसी अससी व्याप्त ॥ आदिमाये ॥१९॥

तूं रणयागाची पद्धती ॥ दैत्यांच्या घेवोनि आहुती ॥ स्वाहास्वधाकारें तृप्ते ॥ केली पितरां ॥१२०॥

योगी अभ्यासिती तत्वज्ञान ॥ ते तूं महाशक्ती कारण ॥ मोक्षपदाचें निजभुवन ॥ भगवती तूं ॥२१॥

ऋग्वेद अथर्वण साम ॥ यजुर्वेद पराक्रम ॥ रहस्याक्रिया आदिधर्म ॥ तूंचि देवी ॥२२॥

वाचा मेधा त्रयी भगवती ॥ तूं विज्ञान धन यश कीर्ती ॥ सर्वशास्त्र सारयुक्ती ॥ भवतारणे तूं ॥२३॥

हास्यवदनी चंद्रवदनी ॥ गौरी दुर्गा पद्मलोचनी ॥ कनककांती कामिनी ॥ सिंहासने तूं ॥२४॥

जे तृतें वो आराधिती ॥ त्यांतें धन राज्य संपत्ती ॥ संतती आणि अवसानीं मुक्ती ॥ देसी तयां ॥२५॥

तुझें जाहलिया स्मरण ॥ तेथें दुरिता कैचें राहाण ॥ आणि करिसी निवारण ॥ महारौरवांचें ॥२६॥

मग इंद्रदेव सहपरिवारीं ॥ नमन करोनि उभयकरीं ॥ ह्नणती रक्ष वो शस्त्रास्त्रीं ॥ चंडिके तूं ॥२७॥

खङ्ग घंटा आणि त्रिशूळ ॥ धनुष्य बाण मुसळ ॥ शक्ती खेटक लांगूल ॥ घेवोनि रक्षीं आह्मांतें ॥२८॥

प्राचीभागीं रक्षीं अंबिके ॥ पश्चिमे उत्तरे काळिके ॥ दक्षिणे रक्ष वो चंडिके ॥ सर्वदा पैं ॥२९॥

मग अन्न गंध दिव्यसुमनीं ॥ पूजा वाहिली सुरगणीं ॥ सानंदें लागली वाद्यध्वनी ॥ महावाद्यांची ॥१३०॥

मागुती विनवी सुरपती ॥ आह्मां मांडेल जैं विपत्ती ॥ तैं व्यथा हरावी त्वरितीं ॥ येवोनि माते ॥३१॥

तंव देवांसि बोले शक्ती ॥ गौरीपासाव जन्मेन मागुती ॥ तैं येईन शीघ्रगती ॥ धांवोनियां ॥३२॥

आतां न करीं गा चिंता ॥ सुखें राज्य करीं सुरनाथा ॥ मग अदृश्य जाहली देवता ॥ महाशक्ती ॥३३॥

ऐसें देवां राज्य करितां ॥ काळ क्रमिला गा भारता ॥ मागुती उत्पत्ती जाहली दैत्यां ॥ शुंभ निशुंभां ॥३४॥

शुंभ निशुंभ सहोदर ॥ ते हिरण्याक्षाचे कुमर ॥ त्याहीं तप केलें संवत्सर ॥ अयुत एक ॥३५॥

मुखीं मौन ब्रह्मचारी ॥ भूमिशय्य निराहारी ॥ तिहीं स्तविला नानापरीं ॥ ब्रह्मदेव ॥३६॥

ब्रह्मा ह्नणे जाहलों प्रसन्न ॥ मागामागा हो वरदान ॥ तुमचे करीन परिपूर्ण ॥ मनोरथ ॥३७॥

तंव ते बोलती असुर ॥ आह्मीं जिंकावे जगत्र ॥ पुरुष मात्रा असो शरीर ॥ अवध्य आमुचें ॥३८॥

तंव ब्रह्मा ह्नणे तथास्तु ॥ तुमचा पुरेल मनोरथू ॥ मग मस्तकी ठेवोनि हातु ॥ गेला विरिंची ॥३९॥

असुरीं पावतां वरदान ॥ प्रौढीनें जिंकिलें त्रिभुवन ॥ अमरावतीचें राज्य संपूर्ण ॥ घेतलें हिरोनी ॥१४०॥

त्रिदशेश्वर देव समस्त ॥ इंद्राचे भाग यागभुक्त ॥ दिक्पाळ फेडोनि भृत्य सुत ॥ स्थापिले तेथें ॥४१॥

इंद्र चंद्र आणि दिनकर ॥ फेडोनि व्यापिले किंकर ॥ ऐसें राज्य करिती असुर ॥ बहुकाळ पैं ॥४२॥

इकडे दीनवदनें समग्रा ॥ देव गेले हिमगिरीपाठारा ॥ तेथें वृत्त कथिलें नरेंद्रा ॥ हिमवंतासी ॥४३॥

कीं आमुचें राज्य अमरावती ॥ शुंभे घेतलें हो भूपती ॥ तरी ऐशा विघ्नाची शांती ॥ करीं कांहीं ॥४४॥

तंव तो पार्वतीचा पिता ॥ नाभीनाभी ह्नणे सुरनाथा ॥ आतां असुराचिया निःपात ॥ रचूं मंत्र ॥४५॥

असो तो राव हिमवंत ॥ त्रिपथगंगे जाहला स्त्रात ॥ ध्यान धरोनि जगन्नाथ ॥ वंदिला आधीं ॥४६॥

मग त्या अंबिकेची स्तुती ॥ करिता जाहला भूपती ॥ ह्नणे माते धांवें हो सुरपती ॥ गांजिला असुरीं ॥४७॥

नमो देवी महादेवी ॥ नमो भद्रायै शांभवी ॥ प्रकृति परायै शिवायै ॥ नमो नमो ॥४८॥

गौरी धात्री ज्योत्स्त्रायै ॥ सुखायै शांतायै ॥ भीमा भैरवी रौद्रायै ॥ नमो नमो ॥४९॥

तुज चंद्ररुपा नित्यायै ॥ सिध्यैककृष्णा करुणायै ॥ शुद्धी शांती पूर्णायै ॥ नमो नमो ॥१५०॥

कूर्मादुर्गा दुर्गपारायै ॥ लक्ष्मीनैऋ सर्वसारायै ॥ अतिसौम्या अतिरौद्रायै ॥ नमो नमो ॥५१॥

जगत्प्रतिष्ठे आचारनिष्ठे ॥ विष्णुवरिष्ठे नमो अरिष्टे ॥ दुष्कळकूटे सर्वमुकुटे ॥ नमो नमः ॥५२॥

सिद्धि बुद्धि आणि चेतना ॥ क्षुधा निद्रा आणि तृष्णा ॥ सर्वकारिणी सर्वगुणा ॥ स्वस्तिदा तूं ॥५३॥

क्षुधा क्षमा आणि इच्छा ॥ श्रत्धा मेधा दुजी हिंसा ॥ लज्जा आणिक तामसा ॥ स्वस्तीहि तूंची ॥५४॥

यशप्रज्ञा प्रजा जाती ॥ इंद्रियें देवता भ्रांती ॥ भूतरुपेण अधिष्ठाती ॥ संस्थिता तूं ॥५५॥

रती कांती आणि दया ॥ स्फूर्ती प्रज्ञा आणि माया ॥ लक्ष्मीरुपेण सर्वकार्या ॥ संस्थिता तूं ॥५६॥

ऐसें करितां स्तवन ॥ पार्वती हांसली आपण ॥ तंव काळिका निघाली मुखापासोन भयानक ॥५७॥

ते शरीरकोपापासाव शक्ती ॥ कृष्णवर्ण महादीप्ती ॥ ह्नणोनि काळिका बोलती ॥ तये लागीं ॥ ॥५८॥

ते पार्वतीबिंब केवळ ॥ जैसें स्फुलिंगा पासाव जाळ ॥ नातरी समुद्राचें जळ ॥ मेदिनीसी ॥५९॥

तैसी उदेली काळिका ॥ महासुंदर जगदंबिका ॥ ग्रासूं शकेल त्रिलोका ॥ क्षणामाजी ॥१६०॥

आतां असो हे वित्पत्ती ॥ नारद गेला स्वर्गाप्रती ॥ जेथें होते देवघाती ॥ शुंभनिशुंभ ॥६१॥

तो येतां जाणोनि मुनी ॥ दैत्यें सन्मानिला वचनीं ॥ नमन करोनियां आसनीं ॥ बैसविला तो ॥६२॥

मग शुंभ ह्नणे गा मुनी ॥ तुह्मी हिंडतां त्रिभुवनीं ॥ तरी अपूर्व देखिलें असेल तें वचनीं ॥ सांगा मज ॥६३॥

तंव ह्नणे ब्रह्मपुत्र ॥ तूं गा त्रिभुवनींचा दैत्येद्र ॥ निधिरावो आणि समुद्र ॥ भांडारी तुझे ॥६४॥

अश्व गज रथ पदाती ॥ प्रजा परिवार सखे संतती ॥ परी तुझे घरीं युवती ॥ नाहीं योग्य ॥६५॥

हेंचि कारण यावयाप्रती ॥ कीं तुझे घरीं नाहीं युवती ॥ ह्नणोनि लागली असे खंती ॥ अहर्निशी मज ॥६६॥

तरी ऐकें दैत्यटिळका ॥ हिमवंतीं आहे काळिका ॥ जीचे रुपावरोनि त्रिलोका ॥ सांडणें कीजे ॥६७॥

ते जरी तुज अनुसरे ॥ तरीच जन्म होईल साजिरें ॥ न ये तरी प्रौढीबलात्कारें ॥ आणावी तुवां ॥६८॥

तिसी सांगतां आडवचन ॥ कोण घेईल मोलें मरण ॥ परी देव इंद्रादिक जाण ॥ जिंकिले तुवां ॥६९॥

तिची सांगतां स्वरुपता ॥ वर्णितां विसरेल विधाता ॥ दग्ध जाहलिया मन्मथा ॥ माजवणें ती ॥७०॥

आंगीं तारुण्याची समरसा ॥ सकळकळा लोळती नवरसा ॥ मदन करितसे आशा ॥ लावण्याची ॥७१॥

ते सर्वगुणाची आथिली ॥ जाणों इंद्रनीळें ओतिली ॥ तैसी प्रभाकांती गा मिरवली ॥ काळिकेची ॥७२॥

तारुण्यें मोहरली वयसा ॥ मुखशोभा नाहीं शीताशा ॥ जाणों कृष्णपक्षींची निशा ॥ धम्मीळ माला ॥७३॥

वेढिला कावेचा पातळू ॥ बोटधारीचा पायघोळू ॥ मागें मिरवला अंचळू ॥ अरुणरंगें ॥७४॥

वरी मदवियेची कांचोळी ॥ बिरडें कसिलें मुक्ताफळीं ॥ त्या वरी मिरवे येकावळी ॥ नवरत्नांची ॥७५॥

मुखीं मिरवे तांबूल ॥ अधरु जाहले रातोत्पल ॥ द्विज रत्नें कीं अळिउळ ॥ मगले तैसे ॥७६॥

पक्कदाळिंबाचा गाभा ॥ तैसी वदनकळीची शोभा ॥ कीं मुखमांदुसेची नभा ॥ थोकवी बीज ॥७७॥

देखोनियां नितंब लोचन ॥ मृगकेसरीं धरिलें रान ॥ वेणी शोभली माथां कृष्ण ॥ पद्मिणी जैसी ॥७८॥

नासिकीं मुक्त डळमळी ॥ जाणों शुक्र शशिमंडळीं ॥ चंदन चर्चूनियां भाळीं ॥ रेखिलें कुंकुम ॥७९॥

भंवई जाणों कामकोदंड ॥ नयन बाणले कापखंड ॥ पातीं पातरिलें कळखंड ॥ अंजनाचें ॥१८०॥

कर्णी शोभलीं कनकपत्रें ॥ रत्नखचित नागोतरें ॥ फुलें भवरिया कनकेश्वरें ॥ मुक्तमंडित पैं ॥८१॥

माथां मोंतियांची जाळी ॥ अर्धचंद्र मिरवे भाळीं ॥ हदय मुहुरलें युगुळी ॥ प्रौढवयसेचे ॥८२॥

करीं कळाविया चुडे कंकणें ॥ मुद्रिका रत्नें सुलक्षणें ॥ नखें चंद्रासि आणोनि उणें ॥ दीधली वोप ॥८३॥

उदरीं मिरवे रोमरेख ॥ जाणों कृष्णवर्ण पिपीलिंका ॥ नाभिरंध्रींहूनि अधोमुखा ॥ अनुक्रमें ॥८४॥

कंठीं किंकिणी क्षुद्रघंटा ॥ किंकिणी कलिवरें पायवटा ॥ अंदुवांकीचिया बोभाटा ॥ वरी दशांगुळी ॥८५॥

गतीं पिसाटल्या हत्तिणी ॥ उपमा थोडकी पद्मिणी ॥ ऐसें अनुपम्य रत्न कामिनी ॥ काळिका ते ॥८६॥

ऐसी वर्णितां वनिता ॥ दैत्या उपजली विरहव्यथा ॥ जाणों अग्नि लागला पर्वता ॥ उष्णकाळीं ॥८७॥

ऐसी लावोनियां अवस्था ॥ नारद गेला गा भारता ॥ जेवीं कुंडीं खोवोनि कोलिता । जाय व्यसनी ॥८८॥

कीं गळीं खोवोनि आमिषा ॥ जिव्हे गंवसत असे मासा ॥ तैसा घालोनि कामपाशा ॥ गेला मुनी ॥८९॥

येथें कोप न करावा श्रोतां ॥ ह्नणाल वृथा वाढविली कथा ॥ तरी वोडविलीया उचिता ॥ चुकों नये ॥१९०॥

परी हें ठायीचें असे होणार ॥ जैं जालंधरासीं झुंजले सुर ॥ तैं दोघे शापिले असुर ॥ महारुद्रें ॥९१॥

तेथें मावेची करोनि पार्वती ॥ येरीं मारिली शस्त्रघातीं ॥ तैं शापिता जाहला पशुपती ॥ शुंभनिशुंभां ॥९२॥

अरे तामसा दुष्टा असुरा ॥ तुह्मीं मारिली मावेची भद्रा ॥ तरी तिचेचि पासाव यमपुरा ॥ पावाल तुह्मीं ॥९३॥

आतां असो हा नारदमुनी ॥ जो कळिलावा त्रिभुवनी ॥ तेणें अवस्थे लाविला कामबाणीं ॥ शुंभवीर तो ॥९४॥

आतां असो हे अवस्था ॥ वैशंपायन सांगेल भारता ॥ तें ऐकावें संतश्रोता ॥ ह्नणे कृष्णयाज्ञवल्की ॥९५॥

इति श्रीकथाकल्पतरु ॥ पंचमस्तबक मनोहरु ॥ काळिकाउत्पत्तिप्रकारु ॥ षोडशोऽध्यायीं सांगितला ॥१९९६॥ शुभंभवतु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-03-03T21:11:25.9870000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

hand microtome

  • हस्त सूक्ष्मच्छेदक 
  • हस्त सूक्ष्मछेदक 
  • हाताने चालविता येणारे, 
  • सूक्ष्म छेद घेण्याचे यंत्र 
RANDOM WORD

Did you know?

हिंदू धर्मियांत विधवा स्त्रिया कुंकू का लावत नाहीत?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Status

  • Meanings in Dictionary: 717,751
  • Total Pages: 47,439
  • Dictionaries: 46
  • Hindi Pages: 4,555
  • Words in Dictionary: 325,781
  • Marathi Pages: 28,417
  • Tags: 2,707
  • English Pages: 234
  • Sanskrit Pages: 14,232
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.