TransLiteral Foundation

द्वितीयः स्कन्धः - अथ द्वितीयोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


भगवंतांच्या स्थूल आणि सूक्ष्म रूपांची धारणा तसेच क्रममुक्ती आणि सद्योमुक्तीचे वर्णन

श्रीशुक उवाच

एवं पुरा धारणाऽऽत्मयोनि र्नष्टां स्मृतिं प्रत्यवरुध्य तुष्टात ।

तथा ससर्जेदममोघदृष्टि र्यथाप्ययात प्राग व्यवसायबुध्दीः ॥१॥

शाब्दस्य हि ब्रम्हण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपर्थैः ।

परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान मायामये वासनया शयानः ॥२॥

अतः कविर्नामसू यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायुबुद्धीः ।

सिद्धेऽन्यथार्थ न यतेत तत्र परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥३॥

सत्यां क्षितौ किं कशिपोः प्रयासै र्बाहो स्वसिद्धे ह्यृपबर्हणैः किम ।

सत्यत्र्जलौ किं पुरुधान्नपात्र्या दिग्वल्कलादौ सति किं दुकुलैः ॥४॥

चीराणि किं पथि न सन्ति दिशन्ति भिक्षं नैवाड्घ्रिपाः परभुतः सरितोऽप्यशुष्यन ।

रुद्धा गुहाः किमजितोऽवति नोपसन्नान कस्माद भजन्ति कवयो धनदुर्मदान्धन ॥५॥

एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्मा प्रियोऽर्थो भगवाननन्त ।

तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतुपरमश्च यत्र ॥६॥

कस्तां त्वनादृत्य परानुचिन्ता मृते पशुनसतीं नाम युत्र्ज्यात ।

पश्यत्र्जनं पतितं वैतरण्यां स्वकर्मजान परितापात्र्जुषाणम ॥७॥

केचित स्वदेहान्तर्हृदयावकाशे प्रादेशमात्रं पुरुषं वसन्तम ।

चतुर्भुजं कंजरथांगशंख गदाधरं धारणय स्मरन्ति ॥८॥

प्रसन्नवक्त्रं नलिनायतेक्षणं कदम्बकिंजल्कपिशंगवासम ।

लसन्महारत्‍नहिरण्मयगंद स्फुरन्महारन्तकिरीटकुण्डलम ॥९॥

उन्निद्रहृत्पंकजकर्णिकालये योगेश्वरास्थापितपादपल्लवम ।

श्रीलक्षणं कौस्तुभरत्नकन्धर मम्लनलक्ष्या वनमालयाऽऽचितम ॥१०॥

विभुषितं मेखलयांगुलीकै र्महाधनैर्नुपुरकंकनादिभिः ।

स्निग्धामलाकुत्र्चितनीन्लकुन्तलै र्विरोचमानाननहासपेशलम ॥११॥

अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद भ्रूभंगसंसूचितर्भुर्यनुग्रहम ।

ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयावतिष्ठते ॥१२॥

एकैकशो‍गंनि धियानुभावयेत पादादि यावद्धसितं गदाभृतं ।

जितं जितं स्थानमपोह्य धारयेत परं परं शुद्धति धीर्यथा यथा ॥१३॥

यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।

तावत स्थवीयः पुरुषस्य रुपं क्रियावसाने प्रयतह स्मरेत ॥१४॥

स्थिरं सूखं चासनमाश्रितो यति र्यदा जिहासूरिमंग लोकम ।

काले च देशे च मनो न सज्जयेत प्राणान नियच्छेन्मनसा जितासूः ॥१५॥

मनः स्वबुद्धयालया नियम्य क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत तमात्मनि ।

आत्मानमात्मन्यवरुद्ध धीरो लब्धोपशानिन्तिर्वरमेत कृत्यात ॥१६॥

न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।

न यत्र सत्त्वं न रजस्तमश्च न वै विकारो न महान प्रधानम ॥१७॥

परं पदं वैष्णवमामनन्ति तद यन्नेति नेतीत्यदुत्सिसृक्षवः ।

विसृज्य दौरात्ममनन्यसौहृदा हृदोपगुह्यार्हपदं पदे पदे ॥१८॥

इत्थं मुक्निस्तुपरमेद व्यवस्थितो विज्ञानदुग्वीर्यसूरन्धिताशयः ।

स्वपर्ष्णिनाऽऽपीड्य गुदं ततोऽनिलं स्थानेषु षटसून्नमयेज्जित्लम ॥१९॥

नाभ्यां स्थितं हृद्याधोरोप्य तस्मा दुदनगत्योरासि तं नयेन्मुनिः ।

ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी स्वतालुमुलं शनकैर्नयेत ॥२०॥

तस्माद भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत निरुद्धसप्तायतनोऽनपेक्षः ।

स्थित्वा मुहुर्ता र्धमकुण्ठदृष्टि र्निभिद्य मूर्धन विसृजेत्परं गतः ॥२१॥

यदि प्रयास्यन नॄप पारमेष्ठयं वैहायसानामृत यद विहारम ।

अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्दियैश्च ॥२२॥

योगेश्वरांणां गतिमाहुरन्त र्बहिस्त्रिलोक्या पवनान्तरात्मनाम् ।

न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम ॥२३॥

वैश्वानरं याति विहायसा गतः सूषुम्णया ब्रह्मापथेन शोचिषा ।

विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात प्रयासि चक्रं नृप शैशुमारम ॥२४॥

तद विश्वनाभिं त्वतिवर्त्य विष्णो रणीयसा विरजेनात्मनैकः ।

नमस्कृतं ब्रह्माविदामुपैत कल्पायुषो यद विबुधा रमन्ते ॥२५॥

अथो अनन्तस्य मुखानलेन दन्दह्यामानं स निरीक्ष्य विश्वम ।

निर्याति सिद्धेश्वरजुष्टधिष्ण्यं यद द्वैपरार्ध्य तदु पारमेष्ठयम ॥२६॥

न यत्र शोको न जारा मृत्यु नीर्तिर्न चोद्वेग ऋते कृतश्चित ।

यच्चित्ततोदः कृपयानिदंविदां दुरन्तदुः खप्रभवानुदर्शनात ॥२७॥

ततो विशेषं प्रतिप्रद्य निर्भय स्तेनात्मनापोऽनलमूर्तिरत्वरन ।

ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले वाय्वात्मन खं बृहदात्मलिंगंम ॥२८॥

घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं रुपं तु दृष्ट्या श्वसनं त्वचैव ।

श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणत्वं प्राणेन चाकुतिमुपैति योगी ॥२९॥

स भूतसूक्ष्मेन्र्दियसंनिकर्ष मनोमयं देवमयं विकार्यम ।

संसाद्य गत्या सह तेन याति विज्ञानतत्वं गुणसंनिरोधम ॥३०॥

तेनात्मनाऽऽत्मानमुपैति शान्त मानन्दमानन्दमयोऽवसाने ।

एतां गतिं भागवतीं गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽगं ॥३१॥

एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाभिपृष्टे ह सनातने च ।

ये वै पुरा ब्रह्मण आह पुष्ट आराधितो भगवान वासूदेवः ॥३२॥

न ह्यतोऽन्तः शिवः पन्था विशत संसृताविह ।

वासूदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत ॥३३॥

भगवान ब्रह्मा कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया ।

तदध्यवस्यत कुटस्थो रतिरात्मन यतो भवेत ॥३४॥

भगवान सर्वभुतेषु लक्षितः स्वात्मना हरिः ।

दृश्यैर्बुद्धयादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः ॥३५॥

तस्मात सर्वात्मना राजन हरि सर्वत्र सर्वदा ।

श्रोतव्यः कीर्तव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम ॥३६॥

पिबन्ति ये भगवान आत्मनः सतां कथामृतं श्रवणपुटेषुअ सम्भुतम ।

पुनन्ति ते विषयविदुषिताशयं व्रजन्ति तच्चरसणरोरुहान्तिकम ॥३७॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्या संहितायां द्वितीयस्कन्धे पुरुषसंस्थावर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥२॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:34.2100000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

चालकबाऊ

  • चालकबाऊचा मणी 
  • एक काचेची अंगठी किंवा मणि मंत्रून पायाच्या घोट्यावर बांधतात. तीमुळे सांधे धरणारा रोग होत नाही, अशी समजूत आहे. 
RANDOM WORD

Did you know?

Do we have copyrights for everything published on this website?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.