TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

द्वितीयः स्कन्धः - अथ षष्ठोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


विराट स्वरुपाच्या विभुतींचे वर्णन

ब्रह्मोवाच

वाचां वह्नेर्मुखं क्षेत्रं छन्दसां सप्त धातवः ।

हव्यकव्यामृतान्नानां जिह्वा सर्वरसस्य च ॥१॥

सर्वासूनां च वयोश्च तन्नासे परमायने ।

अश्विनोरोषधीनों च घ्राणो मोदप्रमोदयोः ॥२॥

रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूरस्य चाक्षिणी ।

कर्णौ दिशां च तीर्थांनां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः ।

तद्गात्रं वस्तुसाराणां सौभागस्य च भाजनम ॥३॥

त्वगस्य स्पर्शवायोश्व सर्वमेधस्य चैव हि ।

रोमाण्युद्भिज्जजातींनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः ॥४॥

केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम ।

बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम ॥५॥

विक्रमो भूर्भुवः स्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च ।

सर्वकामवरस्यापि हरेश्वरण आस्पदम ॥६॥

अपां वीर्यस्य सर्गस्य पर्जन्यस्य प्रजपयेः ।

पुंसः शिश्न उपस्थस्तु प्रजात्यानन्दनिर्वृतेः ॥७॥

पायुर्यमस्य मित्रस्य परिमोक्षस्य नारद ।

हिंसाया निऋतेर्मृत्यार्निरयस्य गुअः स्मृतः ॥८॥

पराभुतेरधर्मस्य तमसश्चापि पश्चिमः ।

नाड्यो नदनदीनां तु गोत्राणामस्थिसंहतिः ॥९॥

अव्यक्तरसिन्धुनां भूतांना निधनस्य च ।

उदरं विदितं पूंसो हृदयं मनसः पदम ॥१०॥

धर्मस्य मम तुभ्यं च कुमाराणां भवस्य च ।

विज्ञानस्य च सत्त्वस्य परस्यात्मा परायणम ॥११॥

अहं भवान भवश्चैव त इमे मुनयोऽग्रजाः ।

सूरासूरनरा नागाः खगा मृगसरीसृपाः ॥१२॥

गन्धर्वाप्सरसो यक्षा रक्षो भुतगणोरगाः ।

पशवः पितरः सिद्धा विद्याध्राश्चारणा द्रुमाः ॥१३॥

अन्ये च विविधा जीवा जलस्थलनभौकसः ।

ग्रहर्क्षकेतवस्तारास्तडितः स्तनयित्‍नवः ॥१४॥

सर्व पुरुश एवेदं भुतं भव्यं भवच्च यत ।

तेनेदमावृतं विश्वं वितस्त्माधितिष्ठति ॥१५॥

स्वधिष्णयं प्रतपण प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ ।

एवं विराज प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान ॥१६॥

सोऽमृतस्याभयस्येशी मर्त्यमन्नं यदत्यगात ।

महिमैत ततो ब्रह्मन पुरुषस्य दुरत्ययः ॥१७॥

पादेषु सर्वभुतानि पुसः स्थितिपदो विदुः ।

अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्धोऽधायि मूर्धसू ॥१८॥

पादास्त्रयो बहिश्चासन्नप्रजानां य आश्रमाः ।

अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधोऽबृहदव्रतः ॥१९॥

सृती विचक्रमे विष्वड साशनानशने उभे ।

यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तुभयाश्रयः ॥२०॥

यस्मादण्डं विराड जज्ञे भुतेन्द्रियगुणात्मकः ।

तद द्रव्यमत्यगाद विश्वं गोभिः सूर्य इवातपन ॥२१॥

यदास्य नाभ्यान्नलिनादहमांस महात्मनः ।

नाविदं यज्ञसम्भारान पुरुषावयावादृते ॥२२॥

तेषु यज्ञस्य पशवः सवनस्पतयः कुशाः ।

इदं च देवयजनं कालश्चोगुणन्वितः ॥२३॥

वस्तुन्योषधनः स्नेहा रसलोहमृदो जलम ।

ऋचो यजूंषि सामानि चातुर्होत्रं च सत्तम ॥२४॥

नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च ।

देवतानुक्रमः कल्प संकल्पस्तन्त्रमेव च ॥२५॥

गतयो मतयः श्रद्धा प्रायश्चित्तं समर्पणम ।

पुरुषावयवैरेते सम्भाराः सम्भॄता मया ॥२६॥

इति सम्भृतसम्भारः पुरुषावयवैरहम ।

तमेव पुरुषं यज्ञं तेनैवाजमीश्वरम ॥२७॥

ततस्ते भ्रातर इमे प्रजानां पतयो नव ।

अयजन व्यक्तमव्यक्तं पुरुष सूसमाहिताः ॥२८॥

ततश्च मनवः काले ईजिरे ऋषयोऽपरे ।

पितरो विबुधा दैत्या मनुष्याः क्रतुभिर्विभुम ॥२९॥

नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम ।

गृहितमायोरुगुणः सर्वादावगुणः स्वतः ॥३०॥

सृजामि तन्नियुक्तोऽहं हरो हरति तद्वशः ।

विश्व पुरुषपेण परिपाति त्रिशक्तिधृक ॥३१॥

इति तेऽभिहितं तात यथे दमनुपृच्छसि ।

नान्यद्भगवतः किंचिद्भाव्यं सदसदत्मकम ॥३२॥

न भारती मेऽगं मृषोपलक्ष्यते न वै क्वचिन्मे मनसो मृषा गतिः ।

न मे हृषीकाणि पतन्त्यसप्तथे यन्मे हृदौत्कण्ठ्यवता धृतो हरिः ॥३३॥

सोऽहं समाम्रयमयस्तपोमयः प्रजापतीनामभिवन्दितः पतिः ।

आस्थायं योगं निपुण समाहित स्तं नाध्यगच्छं यत आत्मसम्भवः ॥३४॥

नतोऽसम्यहं तच्चरणं समीयुषां भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सूमंगलम ।

यो ह्यात्ममायाविभवं स्म पर्यगाद यथा नभः स्वान्तमथापरे कूतः ॥३५॥

नाहं न युयं यदृतां गतिं विदु र्न वामदेवः किमतुपापरे सूराः ।

तन्मायया मोहितबुद्धायस्त्विदं विनिमंत चात्मसमं विचक्ष्महे ॥३६॥

यस्यावतारकर्माणि गायन्ति ह्यास्मदादयः ।

न यं विदन्ति तत्वेन तस्मै भगवते नमः ॥३७॥

स एष आद्यः पुरुशः कल्पे कल्पे सृजत्यजः ।

आत्माऽऽत्मन्यात्मनाऽऽत्मानं संयच्छति च पातिच ॥३८॥

विशुद्ध केवलं ज्ञानं प्रत्यक सम्यगवस्थितम ।

सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम ॥३९॥

ऋषे विदन्तिः मुनियः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः ।

यदा तदेवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम ॥४०॥

आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य कालः स्वभावः सदसन्मचश्च ।

द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि विराट स्वराट स्थास्नु चरिष्णु भुम्नः ॥४१॥

अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशा दक्षादयो ये भवदाद्यश्च ।

स्वर्लोकपालः खगलोकपाला नृलोकपालास्तललोकापालाः ॥४२॥

नन्धर्वविद्यादह्रचारणेशा ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ।

ये वा ऋशेहेणामृषभाः पितृणां दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्राः ।

अन्ये च ये प्रेतपिशाचभुत कूष्माण्डयादोमृगपक्ष्यधीशाः ॥४३॥

यत्किंच लोके भगवन्महस्वदोजः सहस्वद बलवत क्षमावत ।

श्रीह्नीविभुत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्त्वं परं रुपवदस्वरुपम ॥४४॥

प्राधान्यतो यानृष आमनन्ति आपीयतां कर्णकषायशोषा ननुक्रमिष्ये त इमान सूपेशान ॥४५॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमंहंस्या संहितायां द्वितीयस्कन्धे षष्ठोऽध्यायः ॥६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:34.4270000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

cow

  • स्त्री. गाय 
  • दहशत बसवणे 
  • दबकावणे 
RANDOM WORD

Did you know?

घरातील देव्हार्‍यात कोणते देव पूजावेत आणि कोणते नाही?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site