TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

द्वितीयः स्कन्धः - अथ प्रथमोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


ध्यान विधी आणि भगवंतांच्या विराट स्वरुपाचे वर्णन

श्रीशुक उवाच

वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप ।

आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यदिषु यः परः ॥१॥

श्रोतव्यादिनी राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्त्रशः ।

अपश्यतामात्मतत्त्वं गृहेषु गृहमेधिनाम ॥२॥

निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन च वा वयः ।

दिवा चार्थेहया राजन कुटुम्बभरणेन वा ॥३॥

देहापत्यकलत्रादिष्वात्मसैन्येष्वसत्स्वपि ।

तेषा प्रमत्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥४॥

तस्माद्भरात सर्वात्मा भगवानीश्वरो हरिः ।

श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यश्चेच्छताभयम ॥५॥

एतावान सांख्ययोगाभ्यां स्वधर्मपरिनिष्ठया ।

जन्मलाभः परः पुंसामन्ते नारायणस्मृतिः ॥६॥

प्राणेय मुनयो राजन्निवृत्ता विधिषेधतः ।

नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः ॥७॥

इदं भागवंत नाम पुराणं ब्रह्मासम्मितम ।

अधीतवान द्वापरदौ पितृद्वैपायनादहम ॥८॥

परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया ।

गृईतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान ॥९॥

तदहं ते भिधास्यामि महापौरुषिको भवान ।

यस्य श्रद्दधतामाशु स्यान्मुकुन्दे मतिः सती ॥१०॥

एतन्निर्विद्यमानानामिच्छतामकुतोभयम ।

योगिनां नृप निर्णीतं हरेर्नामुकीर्तनम ॥११॥

किं प्रमत्तस्य बहुभिः परोक्षैर्हायनैरिह ।

वरं मुहुर्तं विदितं घटेत श्रेयसे यतः ॥१२॥

खटवांगो नाम राजर्षिर्ज्ञात्वेयत्तामिहायुष ।

मुहुर्तात्सर्वमुत्सृज्य गतवानभयं हरिम ॥१३॥

तवाप्येतार्हि कौरव्य सप्ताहं जीवितावधिः ।

उपकल्पय तत्सर्व तावद्यत्साम्परायिकम ॥१४॥

अन्तकाले तु पुरुष आगते गतासाधसः ।

छिन्द्यादसंगशस्त्रेण स्पृहां देहेऽनु ये च तम ॥१५॥

गृहात प्रव्रजितो धीरः पुण्यतीर्थजलाप्लुतः ।

शुचौ विविक्त आसीनो विधितत्कल्पितासने ॥१६॥

अभ्यसेन्मनसा शुद्धं त्रिवृद्‌ब्रक्षारं परम ।

मनो यच्छेज्जितश्वासो ब्रह्माबीजमविस्मरन ॥१७॥

नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः ।

मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥१८॥

तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा ।

मनो निर्विषयं युक्त्वा ततः किंचन न स्मरेत ।

पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥१९॥

रजस्तमोभ्यामाक्षित्प विमुढं मन आत्मनः ।

यच्छेद्धारणया धीरो हन्ति या तत्कृतं मलन ॥२०॥

यस्या सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्त्लक्षणः ।

आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षातः ॥२१॥

राजोवाच

यथा सन्धार्यते ब्रह्मण धारणा यत्र सम्मता ।

यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम ॥२२॥

श्रीशुक उवाच

जितासनो जितश्वासो जितसंगो जितेन्द्रियः ।

स्थुले भगवतो रुपे मनः सन्धारयेद्धिया ॥२३॥

विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम ।

यत्रेदं दृश्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च सत ॥२४॥

आण्डकोशे शरीरेऽस्मिन सत्पावरणसंयुते ।

वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान धारणाश्रयः ॥२५॥

पातालमेतस्य हि पादमुलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम ।

महातलं विश्वसृजोऽथ गुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जंघे ॥२६॥

द्वे जानुनी सूतलं विश्वमूर्ते रूरुद्वयं वितलं चातलं च ।

महीतलं तज्जघनं महीपते नभस्तलं नाभिसरो गृणन्ति ॥२७॥

उरःस्थलं ज्योतिरनीकमस्य ग्रीवा महर्वदनं वै जनोऽस्य ।

तपो रराटीं विदुरादिपुंसः सत्यं तु शीर्षाणि सहस्त्रशीर्ष्णः ॥२८॥

इन्द्रादयो बाहव आहुरुस्राः कर्णौ दिशः श्रोत्रममुष्य शब्दः ।

नासत्यदस्रौ परमस्य नासे घ्राणोऽस्य गन्धो मुखमग्निरिद्धः ॥२९॥

द्यौरक्षिनी चक्षुरभूत्पतंगः पक्ष्याणि विष्णोरहनी उभे च ।

तदभुतविजृभ्मः परमेष्ठिधिष्ण मापोऽस्य तालु रस एव जिल्हा ॥३०॥

छन्दांस्यनन्तस्य शिरो गृणन्ति दंष्ट्रा यमः स्नेहकाला द्विजानि ।

हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपांगमोक्षः ॥३१॥

व्रीडोत्तरोष्ठोऽधर एव लोभो धर्मः स्तनोऽधर्म पथोऽस्य पृष्ठम ।

कस्तस्य मेढ्रं वृषणौ च मित्रौ कूक्षिः समुद्रा गिरयोऽस्थिसंघः ॥३२॥

नद्योस्य नाड्योऽथ तनुरुहाणि महीरुहा विश्वतनोर्नृपेन्द्र ।

अनन्तवीर्यः श्वसितं मातरिश्वा गतिर्वयः कर्म गुणप्रवाहः ॥३३॥

ईशस्य केशान विदुरम्बुवाहान वासस्तु सन्ध्या कुरुवर्य भूम्रः ।

अव्यक्तमाहुर्हृदयं मनश्च स चन्द्रमाः सर्वविकारकोशः ॥३४॥

विज्ञानशक्तिं महिमामनन्ति सर्वात्मनोऽन्तः करणं गिरित्रम ।

अश्वाश्वतर्युष्ट्रगजा नखानि सर्व मृगाः पशव श्रोणिदेशे ॥३५॥

वयांसि तदव्याकरणं विचित्रं मनुर्मनीषा मनुजो निवासः ।

गन्धर्वविद्याधरचारणाप्सरः स्वरस्मृतीरसूनानीकवीर्यः ॥३६॥

ब्रह्माननं क्षत्रभुजो महात्मा विडुरुरड्‌घ्रिश्रितकृष्णवर्णः ।

नानाभिधाभीज्यगणोपपन्नो द्रव्यात्मकः कर्म वितानयोगः ॥३७॥

इत्यानसावी श्वरविग्रस्य यः सन्निवेशः कथितो मया ते ।

सन्धार्यतेऽस्मिन वपुषि स्थविष्ठे मन स्वबुद्धा न यतोऽस्ति किचिंत ॥३८॥

स सर्वधीवृत्त्यनुभूतसर्व आत्मा याथा स्वप्रजनेक्षतैकः ।

तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत नान्यत्र सज्जेद यत आत्मपातः ॥३९॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्या संहितायां द्वितीयस्कन्धे महापुरुषसंस्थानुवर्णने प्रथमोऽध्यायः ॥१॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:34.1470000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

thermit welding

  • थर्मिट सांधण 
  • थर्मिट सांधण 
RANDOM WORD

Did you know?

नैमित्तिक पूजा म्हणजे काय? त्या कोणकोणत्या?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site