Dictionaries | References

डोई





 f  The head. An individual, head or poll.
डोई उचलणें   To rise into some repute or account; to lift up the head. To shave the head.
डोई काढणें   To come out into public; also to hold up the head.
डोईखरड्या  
डोईताशा   Reviling terms for a bad barber.
डोई खाजविणें   To tease or provoke.
डोई देउन बसणें, डोई देणें   To sit with perseverance and determination.
डोई चालविणें   To rise into eminence or wealth. To nod assent.
डोईचे उखळ करणें   To became very violent and vituperative. To submit to abuse or ill treatment.
डोईचे केस नाहींसे करणें   To rate or scold vehemently.
डोईचे खांद्यावर येणें   To be somewhat alleviated-a burden or care.
डोईवर हात फिरविणें.   Gull or beguile.
डोईवरुन पाणी जाणें   Be utterly wretched and helpless.
डोईस पाणी लावून ठेव   Get ready for punishment.
डोईवर शेकणें.   To inflict a loss.
डोई उचलणें
नांवलोकिकास चढणें
वर येणें
डोके वर काढणें
उत्‍कर्ष होणें
ऊर्जितदशा येणें
भरभराट होणें.
 स्त्री. १ डोके ; मस्तक . २ ( ल . ) प्रत्येक माणूस ; व्यक्ति ; इसम . दर डोईस एक पैसा द्यावा . ३ पूर्वज ; मूळ पुरुष ; पिढी . त्या गावात माझ्या पांच डोया झाल्या . डोके पहा . ( वाग्र . )
०उचलणे   नावलौकिकास चढणे .
०उठणे   डोके दुखू लागणे ( कोकणात डोके उकलणे म्हणतात ).
०उठविणे   त्रास , उपद्रव देणे .
०करणे   हजामत करणे .
०(   ) काढणे - उदयास येणे ; वैभवास चढणे .
वर   ) काढणे - उदयास येणे ; वैभवास चढणे .
०खाजविणे   १ त्रास , उपद्रव देणे . २ आठवण करण्याचा यत्न करणे ; आठवणे .
०चा   करणे - ( चेंडुप्रमाणे डोके हालविणे ) १ सपाटून शिव्या देणे ; भडकणे ; अति रागावणे . २ ( डोके चेंडूप्रमाणे करवू देणे ) मानहानी किंवा शिव्याशाप घेणे .
चेंडु   करणे - ( चेंडुप्रमाणे डोके हालविणे ) १ सपाटून शिव्या देणे ; भडकणे ; अति रागावणे . २ ( डोके चेंडूप्रमाणे करवू देणे ) मानहानी किंवा शिव्याशाप घेणे .
०चे   करणे - १ आग पाखडणे ; संतापणे . २ वाईट रीतीने वागविले असता सहन करणे .
उखळ   करणे - १ आग पाखडणे ; संतापणे . २ वाईट रीतीने वागविले असता सहन करणे .
०चे   नाहीसे करणे - फजीति करणे ; रागे भरणे .
केस   नाहीसे करणे - फजीति करणे ; रागे भरणे .
०डोईचे   येणे - चिंता , काळजी दूर होणे . हलकी होणे ; संकटाचे निराकरण होणे .
खांद्यावर   येणे - चिंता , काळजी दूर होणे . हलकी होणे ; संकटाचे निराकरण होणे .
०चे   कर्ज देणे - ( कर्ज देण्याकरिता डोक्याने चालणे ). १ ताबडतोब कर्ज फेडणे ; २ कष्ट , हमाली करुन कर्जफेड करणे .
वाटेने   कर्ज देणे - ( कर्ज देण्याकरिता डोक्याने चालणे ). १ ताबडतोब कर्ज फेडणे ; २ कष्ट , हमाली करुन कर्जफेड करणे .
०डोक्याचे   घेणे - नम्रतापूर्वक ( साष्टांग नमस्कार घालून ) घेणे , स्वीकारंणे ,
वाटेने   घेणे - नम्रतापूर्वक ( साष्टांग नमस्कार घालून ) घेणे , स्वीकारंणे ,
०चे   देणे - नम्रतापूर्वक देणे .
वाटेने   देणे - नम्रतापूर्वक देणे .
०टेकणे   १ अत्याग्रह करुन ( जेवावयास वगैरे ) बसविणे , राहविणे . २ थकणे ; खचणे ; अशक्त होणे . ३ आधार घेणे ; आश्रय करणे .
०ठिकाणावर   - शुद्धीवर येणे . दोईत राख घालणे - फार रागावणे ; चरफडणे ; त्रागा करणे .
येणे   - शुद्धीवर येणे . दोईत राख घालणे - फार रागावणे ; चरफडणे ; त्रागा करणे .
०ताविणे   उन्हात डोके तापवून घेणे ; अत्यंत परिश्रम , त्रास घेणे .
०देऊन   , डोई देणे - १ निश्चयाने , चिकाटीने एखादे काम करण्यास बसणे ; २ ( निंदर्थी ) लोचटपणाने आणखी राहणे , बसणे ( पाहुण्याने ). ३एखाद्याला बुडवून पुन्हा शांत असणे , काहीच घडले नाही असे दाखविणे ; निर्लज्जपणे वागणे .
बसणे   , डोई देणे - १ निश्चयाने , चिकाटीने एखादे काम करण्यास बसणे ; २ ( निंदर्थी ) लोचटपणाने आणखी राहणे , बसणे ( पाहुण्याने ). ३एखाद्याला बुडवून पुन्हा शांत असणे , काहीच घडले नाही असे दाखविणे ; निर्लज्जपणे वागणे .
०देणे   मारणे १ मदत करणे ; सहाय्य करणे ; २ निश्चयपूर्वक कामास बसणे .
०ने   - अभिमानाने , ताठ्याने चालणे ; गर्व होणे , वाहणे .
चालणे   - अभिमानाने , ताठ्याने चालणे ; गर्व होणे , वाहणे .
०ने   येणे - नम्रपणाने येणे ; नम्रपणा धरणे .
चालत   येणे - नम्रपणाने येणे ; नम्रपणा धरणे .
०पिटणे   शोक करणे .
०फोडणे   १ बारीक रीतीने विचार करणे ; डोक्याला त्रास करुन घेणे . २ त्रागा करणे .
०फिरणे   १ वेडे होणे . २ रागाने बेफाम होणे .
०भणाणणे   डोके फिरणे ; भ्रमणे .
०मारणे   १ शिरच्छेद करणे . २ नुकसान करणे ; बुडविणे ; आशा भंग करणे .
०वर   - हंडी - फोडणे - फुटणे - ( निरपराधी असता ) एखाद्याच्या माथी दोष लावणे ; ( वाईट कृत्याचा ). आळ , आरोप ठेवणे .
खापर   - हंडी - फोडणे - फुटणे - ( निरपराधी असता ) एखाद्याच्या माथी दोष लावणे ; ( वाईट कृत्याचा ). आळ , आरोप ठेवणे .
०वर   - १ एखादी गोष्ट पत्करणे ; त्याची जबाबदारी घेणे . २ वाईटपणा , दोष स्वतःवर घेणे .
घेणे   - १ एखादी गोष्ट पत्करणे ; त्याची जबाबदारी घेणे . २ वाईटपणा , दोष स्वतःवर घेणे .
०वर   - एखाद्याला न जुमानणे ; त्याविरुद्ध बंड करणे .
चढणे   - एखाद्याला न जुमानणे ; त्याविरुद्ध बंड करणे .
०वर   - सूर्य - येणे - दुपार होणे .
दिवस   - सूर्य - येणे - दुपार होणे .
०वर   घालणे - १ चिंतेमुळे दुःखित होणे ; दुःखाची दुस्सहता दाखविणे . २ एखाद्या कामाच्या पाठीमागे लागल्यामुळे अत्यंत हालपेष्टा भोगणे .
धूळ   घालणे - १ चिंतेमुळे दुःखित होणे ; दुःखाची दुस्सहता दाखविणे . २ एखाद्या कामाच्या पाठीमागे लागल्यामुळे अत्यंत हालपेष्टा भोगणे .
०वर   - १ वैधव्य प्राप्त होणे . २ ( ल . ) लोकांत येण्याची लाज वाटणे .
येणे   - १ वैधव्य प्राप्त होणे . २ ( ल . ) लोकांत येण्याची लाज वाटणे .
०वर   - १ एखाद्याला न जुमानणे ; विरुद्ध उठाव करणे . वरचढ होणे ; बढती मिळविणे .
बसणे   - १ एखाद्याला न जुमानणे ; विरुद्ध उठाव करणे . वरचढ होणे ; बढती मिळविणे .
०वर   - ( बायको चाकर , मुलगा यांचा ) वाजवीपेक्षा जास्त गौरव करणे , त्यांच्या मताने चालणे ; अधिक मान देणे ; फाजील लाड करणे .
बसविणे   - ( बायको चाकर , मुलगा यांचा ) वाजवीपेक्षा जास्त गौरव करणे , त्यांच्या मताने चालणे ; अधिक मान देणे ; फाजील लाड करणे .
०वर   वाटणे - १ एखाद्याविरुद्ध उठून त्यावर वर्चस्व ठेवणे . २ मुळीच न जुमानणे ; वरचढ होणे .
मिरे   वाटणे - १ एखाद्याविरुद्ध उठून त्यावर वर्चस्व ठेवणे . २ मुळीच न जुमानणे ; वरचढ होणे .
०वर   - एखाद्यावर चुकीने दोष लादणे ; दोषारोप ठेवणे .
विळविणे   - एखाद्यावर चुकीने दोष लादणे ; दोषारोप ठेवणे .
०वर   - व्यापारांत नुकसान होणे ; धंदा अंगावर येणे .
शेकणे   - व्यापारांत नुकसान होणे ; धंदा अंगावर येणे .
०वर   घेऊन येणे - रिकाम्या हातानी येणे ; इच्छित वस्तु न मिळाल्याने निराशा होणे .
हात   घेऊन येणे - रिकाम्या हातानी येणे ; इच्छित वस्तु न मिळाल्याने निराशा होणे .
०वर   ठेवणे - १ आशिर्वाद देणे . २ ( ल . ) फसविणे ; लुबाडणे .
हात   ठेवणे - १ आशिर्वाद देणे . २ ( ल . ) फसविणे ; लुबाडणे .
०वर   ठेवून जाणे - सर्वस्वी नागविले ; ( रिक्त हस्ते ) कफल्लक होऊन निघून जाणे .
हात   ठेवून जाणे - सर्वस्वी नागविले ; ( रिक्त हस्ते ) कफल्लक होऊन निघून जाणे .
०वर   - वरचढ होणे ; जास्त अधिकार मिळणे .
होणे   - वरचढ होणे ; जास्त अधिकार मिळणे .
०वरुन   जाणे - १ अनाथ , निराधार होणे ; संकट व नुकसानीमुळे लाचार होणे . २ कळस , पराकाष्ठा , शिकस्त होणे .
पाणी   जाणे - १ अनाथ , निराधार होणे ; संकट व नुकसानीमुळे लाचार होणे . २ कळस , पराकाष्ठा , शिकस्त होणे .
०स   लावून ठेवणे - शिक्षा भोगावयास तयार होणे , सज्ज असणे . ( हजारांचे ) डोईस लावणे - हजार लोकांना - ते म्हणतील ते करुन , खूष ठेवण्याचा प्रयत्न करणे . म्ह० डोई धरला तर बोडका हाती धरला तर रोडका ( ज्याच्यापासून काहीही निष्पन्न होणार नाही अशा मनुष्याविषयी ह्या म्हणीचा उपयोग करितात . ) सामाशब्द -
पाणी   लावून ठेवणे - शिक्षा भोगावयास तयार होणे , सज्ज असणे . ( हजारांचे ) डोईस लावणे - हजार लोकांना - ते म्हणतील ते करुन , खूष ठेवण्याचा प्रयत्न करणे . म्ह० डोई धरला तर बोडका हाती धरला तर रोडका ( ज्याच्यापासून काहीही निष्पन्न होणार नाही अशा मनुष्याविषयी ह्या म्हणीचा उपयोग करितात . ) सामाशब्द -
०ओझे   पेंडके भारा नपु . डोक्यावरचे , डोक्यावर वाहून नेण्याजोगे ओझे .
०खरड्या   ताशा वि . ( निंदार्थी ) न्हावगंड ; हजाम . डोईचा ( बायकी - सांकेतिक ) न्हावी .
०जड वि.  १ श्रेष्ठ ; प्रसिद्ध ; सन्मान्य ; भारी ; वजनदार , २ अति मेहनतीचे ; दुर्निर्वह , कठिण ; भारी ( काम ). ३ न जुमानणारा ; बेपर्वा ; बंडखोर ; बेसनदशीर .
०थडक   कपाळावरचे टेंगूळ .
०पट्टी  स्त्री. माणुसपट्टी ; दर व्यक्तीवरील कर ( जिझियासारखा कर ).
०फोड  स्त्री. ( डोके फोडणे ). १ डोक्याला दिलेला श्रम . ( मूर्खमाणसाला शिकविण्याप्रमाणे ). २ उरस्फोड , त्रासदायक , कंटाळवाणे , जिकिरीचे काम ; कपाळकूट .
डोईवर हात घेऊन येणें To return empty-handed, disappointed of expected advantage. डोई- वर हात ठेवणें g. of o. To bless. 2 To chouse, cozen, gull, trick. डोईवर हात ठेवून जाणें To go away empty; i. e. plundered of or having squandered all. डोईवर हात फिरविणें To gull or beguile; to smooth down and rob. डोईवर होणें To be in authority over. डोईवरून पाणी जाणें To be utterly wretched and helpless; to sustain heavy losses; to have the waters go over one's head. डोईस पाणी लावून ठेव Get ready for a punishment. हजारांचे डोईस पाणी लावणें To court thousands by assenting to whatever they say.

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.
TOP