Dictionaries | References

अनु

A Sanskrit English Dictionary | sa  en |   | 
अनु  mfn. 1.mfn. = अणुq.v., [L.]
अनु  m. 2.m. a non-Āryan man, [RV.]
N. of a king (one of ययाति's sons)
of a non-Āryan tribe, [MBh. &c.]
अनु  n. 3.ind. (as a prefix to verbs and nouns, expresses) after, along, alongside, lengthwise, near to, under, subordinate to, with. (When prefixed to nouns, especially in adverbial compounds), according to, severally, each by each, orderly, methodically, one after another, repeatedly. (As a separable preposition, with accusative) after, along, over, near to, through, to, towards, at, according to, in order, agreeably to, in regard to, inferior to, [Pāṇ. 1-4, 86.] (As a separable adverb) after, afterwards, thereupon, again, further, then, next.
अनु [anu]   ind. (Either used with nouns to form adverbial compounds, or as a prefix to verbs and verbal derivatives, or as a separable preposition with acc. and regarded as a कर्मप्रवचनीय).
After, behind, along after (पश्चात्); सर्वे नारदमनु उपविशन्ति [V.5;] प्रमदामनु संस्थितः शुचा नृपतिः सन् [R.8.72;] तं गच्छन्त्यनु ये विपत्तिषु सदा ते तत्प्रतिष्ठाशया [Mu.1.] 14; असौ कुमारस्तमजोनुजातः [R.6.78;] रत्या न साशङ्कमनुप्रयातः [Ku.3.23;] क्रमेण सुप्तामनु संविवेश सुप्तोत्थितां प्रातरनूदतिष्ठत् [R.2.] 24; अनुविष्णु = विष्णोः पश्चात् [P.II.4.18.] Sk.; तदनु कथयेर्मा- धवीयामवास्थाम् [Māl.9.26] afterwards.
Along, alongside, by the side of, lengthwise यस्यचायामः [P.II.1.16] जलानि सा तीरनिखातयूपा वहत्ययोध्यामनु राजधानीम् [R.13.61;] सोऽश्वमेधश- तेनेष्ट्वा यमुनामनु वीर्यवान् । त्रिशताश्वान् सरस्वत्यां गङ्गामनु चतुःशतान् Mb.; अनुगङ्गं वाराणसी = गङ्गामन्वायतम् (गङ्गादैर्घ्यसदृशदैर्घ्योपलक्षिता) situated alongside the Gaṅgā [P.II.1.16] Sk.; आविर्भू- तप्रथममुकुलाः कन्दलीश्चानुकच्छम् [Me.21;] गिरिरिव अनुतटपुष्पितकर्णि- कारयष्टिः [V.3.3] along the sides or slopes.
After, in consequence of, being indicated by; जपमनु प्रावर्षत् [P.II 3.8] Sk. (हेतुभूतजपोपलक्षितं वर्षणम्); so वृक्षमनु विद्योतते विद्युत्.
With, along with (सहार्थे); connected with; नगीम- न्वसिता सेना [P.I.4.85] Sk. (नद्या सह सम्बद्धा) उमास्तनोद्भेद- मनु प्रवृद्धः [Ku.7.24.] along with, contemporaneously; [Śi. 8.56;] दिवसोऽनुमित्रमगमद्विलयम् 9.17.
Inferior or subordinate to, (मित्रलाभमनु लाभसम्पदः [Ki.13.52] inferior, lower in value or importance; अनु हरिं सुराः = हरेर्हीनाः हीने); [P.I.4.86] [Sk.]
In a particular relation or state (इत्थं- भूताख्याने प्रकारविशेषनिरूपणे); भक्तो विष्णुमनु Sk. (विष्णोरित्थं- भूतः, भक्तिविशेषयुक्तः) an ardent devotee of Viṣṇu; यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु Rām. favourably inclined or devoted to.
Having a part or share, participation; or one that claims a share of (भागे); भागोऽस्यास्ति इति भागस्वामी; लक्ष्मीर्हरिमनु (हरेर्भागः) Sk., हरिस्वामिकभागवतीत्यर्थः.
Repetition, in a distributive sense, mostly in comp. (वीप्सार्थे, विषयतायाम्); अनुदिवसम् day by day, every day; अनुक्षणम् every moment; ˚वेलम् every time, frequently; वृक्षम् वृक्षमनु सिञ्चति Sk. waters tree after tree, i. e. every tree (यावद्वृक्षव्यापकः सेकः).
Towards, in the direction of, near, to, at (अनुर्यत्समया [P.II.1.15]); अनुवनमशनिर्गतः Sk.; ˚नदि [Śi.7.24] near the river; प्रजिघाय कान्तमनु मुग्धतरः 9.55 to (प्रति); on or in, with the force of the locative; यदेतदस्यानुतटं विभाति 4.39,7.1; तस्माद्रच्छेरनुकनखलं शैलराजाव- तीर्णाम् (जह्नोः कन्याम्) [Me.52.]
In orderly succession, according to; अनुक्रमम् in regular order; अनुज्येष्ठम् = ज्येष्ठ- स्यानुपूर्व्येण in order of seniority; ˚पूर्वम्; अनुरूपम् = रूपस्य योग्यम् [Sk.]
Corresponding with, like, in imitation of; सर्वं मामनु ते प्रियाविरहजां त्वं तु व्यथां मानुभूः [V.4.47;] so अनुगर्ज् to roar after or in imitation of.
Following, conformable to (अनुगत); तथैव सोऽभूदन्वर्थो राजा प्रकृतिरञ्ज- नात् [R.4.12.] (अनुगतोऽर्थो यस्य).
With regard to, towards, in respect of; अर्घ्यदानमनु चोदितो वचः [Śi.14,53;] साधुर्देवदत्तो मातरमनु;
On account of, by reason of (with abl.); समस्तो वत लोकोऽयं भजते कारणादनु । त्वं तु निष्कारणादेव प्रीयसे वरवर्णिनि ॥ Rām. As a separable adverb अनु is used only in the Vedas and means after, afterwards, later on, now, at this time, again, once more, then, and further. (The senses of अनु as given by G. M. are: अनु वेदाध्ययनानुष्ठानसामीप्यपश्चाद्भावानुबन्धनसाम्याभीमुखहीनविसर्गं- लक्षणेषु; e. g. वेदे अनुवाकः; अनुष्ठाने अनुतिष्ठति; सामीप्ये अनुमेघं वर्षति; पश्चाद्भावे तदनु; अनुबन्धने अनुशेते; साम्ये अनुकरोति; आभिमुख्ये मातरमनुधावति वत्सः; हीने अनुहरिं सुराः; विसर्गे अनुजानीते; लक्षणे अनुवनमशनिर्गतः.) The senses of अनु may be thus expressed in verse: आयामेऽपरभावे च (पश्चादर्थे) वीप्सायां सन्निधौ तथा । इत्थंभूते लक्षणे च भागसादृश्ययोरपि ॥ योग्य- तायां तथा हीने तृतीयार्थे ह्यनुक्रमे । अर्थेष्वेतेषु बहुशो ह्यनुशब्दः प्रयुज्यते ॥.
अनुः [anuḥ]   Ved.
A man.
 N. N. of a son of Yayāti.
An ancient tribe in India; अनुत्वाहिघ्ने अध देव देवा [Rv.6.18.14.]
Shabda-Sagara | sa  en |   | 
अनु   ind. A preposition and prefix, implying
1. After.
2. Like, in same manner.
3. Under, inferior to.
4. Along, lengthwise.
5. With, to- gether with.
6. In part of.
7. Severally, each, by each.
8. Near to. 9 In regard to. 10 To, out to, (calling.)
11. Orderly, methodical. As अनुकर्त्तुं to act like; अनुगन्तुं to follow; अनुक्रमितुं to proceed in order; अनुशयितुं to repent, &c.; also, अनुरूपं according to the form; अनुविष्णु according to VISHNU; अनुगङ्गं upon or along the Ganges. See also the following words.
E. अन् to live and aff.
See also: अन् -

A dictionary, Marathi and English | mr  en |   | 
anu ind S A preposition and prefix, implying 1 After. 2 Like, according, in similar manner. 3 Under, inferior to, secondary. 4 With, together with.
अ.  एक उपसर्ग . अर्थ :
क्रि.वि.  मुळींदेखील ; किंचित सुध्दां . मुसळाचें अनु । तुका म्हणे नव्हे धनु । - तुगा ३१४५ . [ सं . अणु ]
वि.  आनु ; दुसरा ; अन्य . मनोरथाचें परिमळ । आरोगिजतु कां लक्ष वेळ । परि उपवासावेगळ । आनु आथी । - अमृ ६ . ३३ . [ सं . अन्य ].
मागून , पश्चात , उ० अनुगमन , अनुचर .
सारखा ; प्रमाणें ; बरहुकुम . उ० अनुरुप .
खालीं ( ल . ) खालोखाल ; दुय्यम प्रकारचा ; पेक्षां हलका . उ० अनुकल्प .
मिळून ; बरोबर . उ० अनुकंपन . [ सं . ]
अनु n.  दाशराज्ञयुद्ध में सुदास के शत्रुओं में से एक [ऋ.७.१८.१४] । इन्द्र का रथ अनु ने बनाया [ऋ.५.३१.४] । यह कारिगर तथा इन्द्र का उपासक था [ऋ.८.४.१]
अनु II. n.  (सो.) ययाति को शर्मिष्ठा से उत्पन्न तीन पुत्रों में से ज्येष्ठ [म.आ.७०.३२] । इसने यदु के ही समान, पिता का वृद्धत्व स्वीकार नही किया अतएव इसे मुख्य राज्याधिकार नही था । यह उत्तर में म्लेच्छों का राजा बना [मत्स्य. ३३.२२-२३] । अनु से ले कर कर्णपुत्र वृषसेन तक का वंश भागवत मे उद्‌धृत किया हैं [भा.९.२३.१-१४] । अनु से आठवॉं पुरुष महामनस् को, उशीनर तथा तिथिक्षु नामक दो पुत्र हुए । उशीनर शाखा से केकय तथा मद्रक निकले । ये भारत की वायव्य सीमा की ओर फैले तथा बलि के पुत्र, अंग,वंग,कलिंग, सुह्म, पुंड्र तथा आन्ध्र ये पूर्व भारत में सागर तक फैल गये । इनमें दशरथ का स्नेही रोमपाद पैदा हुआ । उसकी पुत्री शान्ता, ऋष्यशृंग की पत्नी । इसी ऋष्यशृंग के कारण दशरथ को रामादि पुत्र प्राप्ती हुई । इसी वंशस्थित अधिरथ ने कुन्तीपुत्र कर्ण का पालन कर के बडा किया । कर्णपुत्र वृषसेनादि तथा स्वयं कर्ण भारतीय युद्ध में कौरवो के पक्ष में थे । इस प्रकार यह अनुवंश, वायव्य सीमान्तर्गत केकय मद्रक से ले कर, पूर्व में आन्ध्र तक फैला हुआ था । अयोध्या, हस्तिनापुर आदि स्थान के राजाओं से इस वंश के निकट सम्बंध थे ।
अनु III. n.  (सो.अंध.) क्रथकुल के कुरुवश का पुत्र [भा.९.२४.३-६]
अनु IV. n.  (सो. कुकुर.) कपोतरोम का पुत्र । तुंबुरु इसका मित्र था [भा.९.२४.२०]
Puranic Encyclopaedia  | en  en |   | 
ANU   (See ANUDRUHYU).
ANU   The Prince named Aṇu was the son-in-law of Śuka Brahmarṣi, son of Vyāsa. Śuka Brahmarṣi married the beautiful Pīvarī, the daughter of the Pitṛs. Śukadeva and Pīvarī had four sons: Kṛṣṇa, Gauraprabha, Bhūri and Devaśruta and a daughter named Kīrti. Kīrti was married to Prince Aṇu the son of Digbhrāja. [Devī Bhāgavata, Prathama Skandha].
Aryabhushan School Dictionary | mr  en |   | 
ind   A prefix implying after, like, under, with.

Related Words

अनु   
: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.
TOP