TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|अनुवादीत साहित्य|धर्मसिंधु|तृतीय परिच्छेद : पूर्वार्ध २|
मेधाजनन

धर्मसिंधु - मेधाजनन

हिंदूंचे ऐहिक, धार्मिक, नैतिक अशा विषयात नियंत्रण करावे आणि त्यांना इह-परलोकी सुखाची प्राप्ती व्हावी ह्याच अत्यंत उदात्त हेतूने प्रेरित होउन श्री. काशीनाथशास्त्री उपाध्याय यांनी ’धर्मसिंधु’ हा ग्रंथ रचला आहे.
This 'Dharmasindhu' grantha was written by Pt. Kashinathashastree Upadhyay, in the year 1790-91.


मेधाजनन

मेधाजननच्या पूर्वकालि होणारे अग्निकार्य झाल्यावाचून जर उपनयनाचे अग्नीचा नाश झाला तर कटिसूत्र धारण इत्यादि बटूचे संस्कार, अवक्षारण, अग्निकार्य, गायत्रीचा उपदेश यावाचून पूर्वोत्तरतंत्रसहित अशा उपनयनाचे आहुतींनी अग्नि उत्पन्न करून त्या अग्नीवर अनुप्रवचनीय होमाच्या पूर्वीचे अग्निकार्य करून नंतर अनुप्रवचनीय होम करावा. नंतर मेधाजननाच्या अगोदर करावयाचे अग्निकार्य करून मेधाजनन करावे असे कौस्तुभ ग्रंथात प्रतिपादन केले आहे.

"नष्टस्योपनयनाग्नेः पुनरुत्पत्तिहोमे विनियोगः"

असा विशेष सांगितला आहे. माझ्या मते उपनयनाच्या आहुतींनी अग्नि उत्पन करून त्या अग्नीवर मेधाजननाच्या अगोदर अग्निकार्ये करून मग मेधाजनन करावे; अनुप्रवचनीय होमाच्या अगोदरचे अग्निकार्य व अनुप्रवचनीय होम ही करू नयेत असे वाटते. गायत्रीचा उपदेश, अनुप्रवचनीय होम व मेधाजनन ही तीन समप्रधान भावाने अध्ययनाची अंगे आहेत, करिता अग्नि या तीन प्रधान कर्मांचे अंग आहे म्हणून कौस्तुभात सांगितलेल्या रीतीप्रमाणे गायत्रीचा उपदेश व तत्पूर्वी होणारे अग्निकार्य यांच्या आवृत्तीच्या अभावाप्रमाणेच अनुप्रवचनीय होम व तत्पूर्वी होणारे अग्निकार्य यांच्याही आवृत्तीचा अभाव करणे उचित दिसते. अग्निष्टोमाची अंगे जे तीन पशुयाग त्यांचे अंगभूत जो यूप तो दोन पशुयाग झाल्यानंतर नष्ट होईल तर तृतीय पशुयागाकरिता यूप तयार करण्याकरिता दुसरा पशुयाग पुन्हा करावा लागत नाही. याविषयी सज्जनांनी सदसद्विचार करून काय करणे ते करावे. संध्याकाळी व अग्निकार्य ही केल्यावर बटूने अनुप्रवचनीय होम करावा. बटु अशक्त असल्यास चरुश्रपणापर्यंत कर्म दुसर्‍याने करावे. होम मात्र बटुनेच करावा. होम करून शिल्लक राहिलेल्या चरूने तीन पर्यंत ब्राह्मणांना भोजन द्यावे.

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2008-05-17T03:44:07.8130000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

सुदर्शन X.

  • n. ०. (सू. इ.) एक राजा, जो ध्रुवसंधि राजा का पुत्र, एवं कुरुवंशीय अग्निवर्ण राजा का पिता था [भा. ९.१२.५] । इसकी माता का नाम मनोरमा था । देवी उपासना का माहात्म्य करने के लिए इसकी कथा देवी भागवत में दी गयी है । इसकी सौतेली माता लीलावती के षड्यंत्रों के कारण इसे राज्य भ्रष्ट होना पड़ा, एवं यह अपनी माता के साथ भारद्वाज ऋषि के आश्रम में रहने लगा, जहाँ इसने देवी की उपासना प्रारंभ की । आगे चल कर, देवी की कृपा से शशिकला नामक राजकन्या ने इसका स्वयंवर में वरण किया । पश्चात् इसे अपना विगत राज्य भी देवी की कृपा से पुनः प्राप्त हुआ [दे. भा. ३.१३-२५] 
RANDOM WORD

Did you know?

Why are you transliterating?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.