TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|अनुवादीत साहित्य|धर्मसिंधु|तृतीय परिच्छेद : पूर्वार्ध २|
गोत्रे व प्रवर यांचा निर्णय

धर्मसिंधु - गोत्रे व प्रवर यांचा निर्णय

हिंदूंचे ऐहिक, धार्मिक, नैतिक अशा विषयात नियंत्रण करावे आणि त्यांना इह-परलोकी सुखाची प्राप्ती व्हावी ह्याच अत्यंत उदात्त हेतूने प्रेरित होउन श्री. काशीनाथशास्त्री उपाध्याय यांनी ’धर्मसिंधु’ हा ग्रंथ रचला आहे.
This 'Dharmasindhu' grantha was written by Pt. Kashinathashastree Upadhyay, in the year 1790-91.


गोत्रे व प्रवर यांचा संक्षेपतः निर्णय

त्यामध्ये प्रथमतः गोत्राचे लक्षण - विश्वामित्र, जमदग्नि, भरद्वाज, गौतम, अत्रि, वसिष्ठ आणि कश्यप हे सात ऋषि अणि आठवा अगस्त्य यांचे जे अपत्य म्हणजे वंश त्याला गोत्र म्हणतात. केवल भार्गव जे आर्ष्टिषेणादिक व केवल अंगिरस जे हारितादिक त्यांचे ठिकाणी हे लक्षण येत नाही; कारण भृगु व अंगिरा हे पूर्वी सांगितलेल्या आठ ऋषींच्या वंशात नाहीत तथापि यांचे ठिकाणी एक प्रवर असल्यामुळे विवाह होत नाही.सहस्त्र, प्रयुत, अर्बुद, अशी गोत्रांची संख्या असल्याबद्दल वचन आहे. यावरून गोत्रे अनंत आहेत. तथापि गोत्रांचे भेद एकूणपन्नासच आहेत. कारण प्रवरांचे निरनिराळे भेद तितकेच असलेले दिसतात. प्रवरांचे लक्ष्ण - गोत्रांचे व वंशांचे प्रवर्तक जे ऋषि त्यांचे भेद दाखविणारे जे तद्वंशीय विशेष ऋषि तेच प्रवर असे संक्षेपाने जानावे. समानगोत्रत्व व समानप्रवरत्व ही दोन्ही निरनिराळी विवाहाला प्रतिबंधक आहेत. म्हणजे समान गोत्र असेल अथवा समान प्रवर असेल तथापि विवाह करू नये. त्यामध्ये प्रवराचे समानत्व दोन प्रकारचे आहे

१. एका प्रवराचे साम्य आणि

२. दोन अथवा तीन प्रवरांचे साम्य. त्यामध्ये भृगुगण व अंगिरोगण यांवाचून इतर गणांत एका प्रवराचे साम्य असले तरी ते विवाहाला प्रतिबंधक आहे. केवल भृगुगण व केवल अंगिरोगण यामध्ये एका प्रवराचे साम्य विवाहाला बाधक होत नाही. परंतु तीन प्रवरांमध्ये दोन प्रवरांचे साम्य आणि पाच प्रवरांमध्ये तीन प्रवरांचे साम्य ही मात्र विवाहाला बाधक होतात. कारण भृगुगण व अंगिरोगण यामध्ये "पाच प्रवरांपैकी तीन प्रवर समान असतील तर विवाह होत नाही इतर गणांमध्ये एक प्रवर समान असेल तरी विवाह होत नाही." इत्यादि वचन आहे. जामदग्न्य भृगुगण, गौतमांगिरस आणि भारद्वाजांगिरस यामध्ये एक प्रवर समान असेल. तरी अथवा क्वचित् एक देखील प्रवर समान नसून एक गोत्र आहे म्हणून विवाह होत नाही

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2008-05-19T06:46:11.9000000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

RANTIDEVA(रन्तिदेव)

  • The Kindest and the most liberal of the Kings in ancient India. 1). Genealogy. Descended from Viṣṇu thus: Atri-Candra Budha-Purūravas-Āyus-Nahuṣa-Yayāti-Pūru- Janamejaya-Prācinvān-Pravīra-Namasyu-Vītabhaya Śuṇḍu-Bahuvidha-Saṁyāti-Rahovādī-Raudrāśva- Matināra-Santurodha-Duṣyanta-Bharata-Suhotra- Suhotā-Gala-Garda-Suketu-Bṛhatkṣatra-Nara-Saṅkṛti Rantideva. 2). His importance. Rantideva's unique kindness is very famous in history. After the great war was over, Nārada once narrated the stories of sixteen kings to Dharmaputra. There are a number of stories relating to Rantideva's kindness, hospitality etc. He had engaged 20,000 people to cook food for guests who came to the palace everyday. He was very vigilant about treating guests day and night alike. He gifted away all wealth which had been righteously earned, to brahmins. He learned Vedas and subdued enemies by Dharma (righteousness). The very blood that flowed from the skin of cattle killed to entertain his guests formed itself into a river called Carmaṇvati. [Śānti Parva, Chapter 29]. 21,000 cows were daily killed for the guest. [Droṇa Parva, Chapter 67]. 3. Other information.
    (i) Rantideva entered Svarga by giving Vasiṣṭha warm water. [Śānti Parva, Chapter 234, Verse 17].
    (ii) He once worshipped maharṣis with fruits and vegetables and achieved his desire. [Śānti Parva, Chapter 292, Verse 7].
    (iii) He never ate flesh. [Anuśāsana Parva, Chapter 115, Verse 67].
    (iv) He entered heaven once by making oblations to Vasiṣṭha. [Anuśāsana Parva, Chapter 137, Verse 6].
    (v) He is recognised as one of the Mahārājas who are to be remembered both at dawn and at dusk. [Anuśāsana Parva, Chapter 150, Verse 51].
     
RANDOM WORD

Did you know?

सौभाग्यवती स्त्रियांनी कुंकू का लावावे ?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.