TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|श्रीदत्तमाहात्म्य|
अध्याय २४ वा

श्रीदत्तमाहात्म्य - अध्याय २४ वा

श्रीमत्परमहंस वासुदेवानंदसरस्वतीस्वामीकृत श्रीदत्तमाहात्म्य


अध्याय २४ वा
श्रीदत्तात्रेयाय नम: ॥
गुरु म्हणे दीपका । मनीं आणूनी विवेका ।
निवारूनियां शोकां । कर्म करी मातेचें ॥१॥
श्रीदत्त मुनिवर्य । ज्या नमिती आर्य ।
ज्यांना ध्याती योगिवर्य । स्वत: आचार्य ते झाले ॥२॥
करविती मृत्तिकास्नान । वर्धमान अंजलिदान ।
अवयवपिंडदान । यथाविधान करविती ॥३॥
सर्व क्रिया करवून। रामा म्हणे अत्रिनंदन ।
माता पिता हे दोघेजण । कुठें गेले जाणसी कीं ॥४॥
राम म्हणे ते मेले । या क्रियेनें उद्धरिले ।
तुम्हीं तयां तारिलें । नेलें उत्तमलोकाप्रती ॥५॥
धन्य माझी माता । धन्य माझा पिता ।
आपण क्रिया करवितां । यापरता काय मोक्ष ॥६॥
दत्त म्हणे रामासी । तूं देखोदेख भुलसी ।
कीं प्रत्यक्षप्रमाणासी । मानसी मानसीं वाटतें ॥७॥
जे सृष्टि स्थिती संहार । करिती ते गौरीहर ।
उपजले भूमीवर । मुनीश्वरवेषानें ॥८॥
ईश्वरी जी जगदंबिका । ती तुझी माती रेणुका ।
ईश्वर जो तारी लोकां । हो का पिता जमदग्नि ॥९॥
भूमीवरी अवतरून । नाना धर्म स्थापून ।
कृतकार्य होऊन । अंतर्धान पावले ते ॥१०॥
ते येथें जन्मले । अथवा मरण पावले ।
अथवा स्वर्गा गेले । हें फोल बोलणें ॥११॥
जे सर्वत्र असती । ते येती ना जाती ।
ते येथें आतां कीं नसती । व्यापून असती सर्व जे ॥१२॥
जरी तों इच्छिसी । तरी दावितों तयांसी ।
राम म्हणे दत्तासी । दावा तयांस पाहीन ॥१३॥
असें जंव दोघे बोलती । तंव ते दोघे दिसती ।
दत्त म्हणे रामाप्रती । पाहे हे माता तात तुझे ॥१४॥
पद्मासन घालून । अंगी भस्म चर्चून ।
जटाजूट बांधून । बसे समाधान जमदग्नि ॥१५॥
कंठीं रुद्राक्ष शोभती । गोमुखी धरूनी हातीं ।
दृष्टी करूनी वरती । एकाग्रचित्तीं ध्यान करी ॥१६॥
रुद्राक्ष कुंडलें कानीं । रुद्राक्षभूषणें लेवूनी ।
वल्कलांबर नेसूनी । अजिन पांघरूनी बैसला ॥१७॥
वामभागीं रेणुका माता । सर्वाभरणभूषिता ।
दिव्य कांती लावण्यसरिता । सौभाग्यभूषिता विराजे ॥१८॥
सुटे सुगंध अंगाचा । तेथें जमान झाला भ्रमरांचा ।
पुंज दिसे तेजाचा । अंधकाराचा नाश करी जो ॥१९॥
नखें दिसती अर्धचंद्रापरी । दंत झळकती हिर्‍यांपरी ।
तिच्या लावण्याची सरी । कोण करी जगांत ॥२०॥
रेणुका सुहास्यवदन । पहातसे पतीचें वदन ।
जे सुखाचें सदन । कीं भुवन सुकृतांचें ॥२१॥
याप्रमाणें तयां । राम तो पाहूनियां ।
पावला अत्याश्चर्या । आलिंगाया धांवला ॥२२॥
राम तेथें येऊन । धरूनी दृढ चरण ।
रडे स्फुंदस्फुंदोन । देहभान सोडूनी ॥२३॥
म्हणे कां मज सोडूनी । तुम्ही राहतां लपोनी ।
माझा प्राण तुम्हांवांचूनी । कसा वांचेल सांगा ॥२४॥
असा प्रेमाश्रू टाकून । राम घेई लोळण ।
तंव ते दोघेजण । गुप्त होऊन राहिले ॥२५॥
जातां ते लपून । राम मनीं झाला खिन्न ।
दरिद्र्यांचें धन । हरवताम प्राण कळवळे जसा ॥२६॥
दत्त म्हणे रामासी । अविचारें या मोहासी ।
तूं का व्यर्थ कळवळसी । भूल कसी घेसी हे ॥२७॥
कवण रे तुझी माता । बोल रे कोण तुझा पिता ।
तूं ओळखी आपणा आतां । मोह ममता सोडूनी ॥२८॥
म्हणे राम हें वचन । यथार्थ मानी माझें मन ।
परी मातृस्नेहबंधन । तोडील कोण कवणेपरी ॥२९॥
देतां ब्रह्मांडदान । एक घडीचे स्तनपान ।
सर्वथा नोहे समान । विशेष याहून काय बोलूं ॥३०॥
असें बोलुनी दु:ख । राम टाकी अधोमुख ।
तंव रेणुकेचें मुख । भूमी भेदुनी प्रगटलें ॥३१॥
राम अश्रु पुसोन । पुढें करे वदन ।
मुख दे रामा चुंबन । राम समाधान पावला ॥३२॥
दत्त म्हणे ही माता हा सुत । ज्याच्या स्नेहा नाहीं अंत ।
काय करावा नि:स्नेहसुत । केवळ जंत होतसे ॥३३॥
अद्यापी सर्व लोक । पूजिती रेणुकेचें मुख ।
जें दर्शनें वारी दु:ख । परम सुख देई जें ॥३४॥
मातापुरीं जाऊन । मातृतीर्थीं न्हाऊन ।
रेणुकामुखदर्शन । करितें पावन उभयलोकीं ॥३५॥
दत्त म्हणे रामासी । सत्य करे प्रतिज्ञेसी ।
जिंकी अधार्मिकांसी । विजय घेसी मत्प्रसादें ॥३६॥
मग राम भृगुनंदन । श्रीदत्ता वंदून ।
प्रणीतेमध्यें स्नान करून । संकल्प करिता झाला ॥३७॥
हातीं परशू घेऊन । क्षत्रियांचें करी हनन ।
मार देई तीक्ष्ण । कठोर मन जयाचें ॥३८॥
कुरुक्षेत्रीं भूपातें । बोलावूनी युद्धातें ।
बळें संहारी सर्वांतें । रोषावेशेंकरूनी ॥३९॥
धर्नुर्विद्याप्रवीण । शस्त्रास्त्रीं निपुण ।
तेही करितां रण । टाकिती प्राण धाकानें ॥४०॥
क्षत्रियांच्या कुटुंबिनी । जरी कां असती गर्भिणी ।
रामाची गर्जना ऐकूनी । गर्भ टाकूनी ऐकती धाकें ॥४१॥
असें एकवीस वेळ । युद्ध करूनी प्रबळ ।
क्षत्रियांचें सर्व कुळ । मारी दळभारेंसी ॥४२॥
असें क्षत्रियां मारूनी । त्यांच्या रक्तेंकरूनी ।
पांच तळीं भरूनी । तर्पण करी राम तो ॥४३॥
त्या कालापासूनी । स्यमंतपंचक म्हणुनी ।
कुरुक्षेत्रीं प्रसिद्ध होऊनी । असती दर्शनीं उद्धारक ॥४४॥
मग रोष सोडून । शांतचित्त होऊन ।
सर्व शस्त्रें धुवून । भेटला येऊन दत्तात्रेया ॥४५॥
श्रीदत्ता वंदून । म्हणे तुमच्या तेजेंकरून ।
क्षत्रियांचें केलें हनन । आतां समाधान पावलों ॥४६॥
कोप हा अनिवार्य । यामुळें नेणवे कार्याकार्य ।
डोळां न दिसे आर्यानार्य । पहा अनार्यपणा हा ॥४७॥
म्यां घ्यावया एकाचा सूड । क्षत्रियांचें तोडिलें बूड ।
हा मी केव्हढा मूढ । कोपारूढ व्यर्थं झालों ॥४८॥
एका राजाचा करितां घात । तीर्थयात्रा समस्त ।
मजकरवीं करवी तात । तें मनांत न आणलें ॥४९॥
राजे किती तरी मारिले । तें पाप मज लागलें ।
चित्तीं असे खोचलें । म्हणोनी धरिले चरण हे ॥५०॥
मी आलों शरण । मला करावा पावन ।
म्हणोनी करी नमन । मनीं खिन्न होऊनी ॥५१॥
दत्त म्हणे दुष्ट नृप । मारिले त्यांचा अनुताप ।
कां करिसी हें पाप । नोहे ताप मानूं नको ॥५२॥
दुष्टांचें केलें त्वा हनन । केलें साधूंचें रक्षण ।
केलें धर्माचें स्थापन । हें पप न तव शिरीं ॥५३॥
जरे मनीं मानसी शीण । तरी ऐक माझें वचन ।
ब्रह्मर्षीला बोलावून । करी यज्ञ यथाविधी ॥५४॥
तुझें पाप जाईल । देव संतृप्त होतील ।
विप्रही सुख पावतील । कीर्ती होईल जगीं तुझी ॥५५॥
त्वां मारिलें क्षत्रियांला । स्वबळें विजय घेतला ।
हस्तगत केलें भूमंडळा । भला झालास यशस्वी ॥५६॥
आतां यज्ञ करून । सर्वस्व दे दक्षिणा ।
कश्यपा दे भूदान । होसी पावन तूं खास ॥५७॥
असें वदे अत्रिनंदन । तें रामानें अंगिकारून ।
ऋषिमुनी बोलावून । श्रद्धेनें यज्ञ आरंभिला ॥५८॥
मरीची अत्रि मुनी श्रेष्ठ । अंगिरा ऋतु वसिष्ठ ।
पुलस्त्य पुलह वरिष्ठ । जे प्रेष्ठ परमेश्वरा ॥५९॥
भरद्वाज विश्वामित्र । कश्यप वामदेव पवित्र ।
अगस्त्य गर्ग भृगु तत्पुत्र । जाबालो सुहोत्र गौतम ॥६०॥
हे प्रमुख असती । शिष्यप्रशिष्यांसह येती ।
यज्ञाचा आरंभ करविती । श्रद्धाभक्तिपुर:सर ॥६१॥
भगवान श्रीदत्तात्रेय । असती मुख्य आचार्य ।
तेथें न्यून पडेल काय । साद्गुण्य होय सर्वही ॥६२॥
प्रमादात्कुर्वतां कर्म असें । स्मृतिवाक्य प्रसिद्ध असे ।
यत्स्मरणें सांग होत असे । तो स्वये होतसे आचार्य ॥६३॥
तेथें प्रत्यक्ष देव येती । आपुला हविर्भाग घेती ।
अत्यंत तृप्ती पावते । देव म्हणती धन्य आम्हां ॥६४॥
नित्य होतसे षड्रसान्न । अमित होतसे द्विजभोजन ।
राम देईल वस्त्रें धन । द्विजजन तृप्त झाले ॥६५॥
चातुर्होत्रविधान । करूनियां भृगुनंदन ।
कश्यपाचे पाय धुऊन । करी पूजन श्रद्धेनें ॥६६॥
संकल्प करून । देई कश्यपा भूदान ।
दक्षिणार्थ धनरत्न । देई नंदन रेणुकेचा ॥६७॥
स्वर्णवस्त्रधनेंकरून । करी दत्ताचार्याचें पूजन ।
श्रीदत्तें तें सर्व धन । दिधलें जाण ब्राह्मणांला ॥६८॥
जो दत्त भक्तभावन । त्यासी कासया आचार्यपण ।
काय कीजे दक्षिणा धन । एक सुमत मानी जो ॥६९॥
सर्वा आनंद झाला । दत्त वदे रामाला ।
तूं जगीं हो भला । पुरुषार्थ केला हा मोठा ॥७०॥
तूं बाल असून । दुर्जय क्षत्रिया मारून ।
सर्व लोक सुखी करून । केलास यज्ञ यथाविधी ॥७१॥
हें तुझें यश गातील । ते लोक पवित्र होतील ।
तूं झालास विमल । विपुल पुण्य जोडूनी ॥७२॥
नसतां पाठबळ । अरि असतां विपुळ ।
परी एकटा तूं सकळ । मारिसी खळ निजबळें ॥७३॥
असें अन्य करील कोण । तेव्हां तूं साक्षात् नारायण ।
म्हणोनी केलेंस तुमुल रण । भूप दुर्जन मारिले ॥७४॥
अतएव तूं शूर । अससी खास रणधीर ।
केवळ विष्णू उदार । म्हणुनी संहार झाला हा ॥७५॥
राम म्हणे मी कायसा । प्रसाद हा आपुला असा ।
आपुला अनुग्रह जसा । विजय तसा हा झाला ॥७६॥
असें ते परस्पर बोलती । मुनी जयजयकार करिती ।
हात जोडून म्हणती । तुमची गती तुम्हीच जाणा ॥७७॥
तुम्ही आम्हां दिसता भिन्न । परी एकरूप एकमन ।
करावया लोक पावन । करितां अवतरून ह्या लीला ॥७८॥
असें म्हणूनी वंदिती । आज्ञा घेऊन सर्व जाती ।
असी रामें केली ख्याती । जगती पावन करावया ॥७९॥
श्रीदत्ताचें सख्य करून । राम राहिला संनिधान ।
श्रीदत्त प्रसन्न होऊन । सांगे ज्ञान तयासी ॥८०॥
व्हावया स्वरूपज्ञान । त्रिपुरारहस्य निरूपण ।
करी रामा उद्देशून । दत्त स्वजन उद्धरावया ॥८१॥
ज्याचें करितां श्रवण । होई भ्रमनिरसन ।
कळून ये स्वरूप पूर्ण । उपनिषद्गणरहस्य जें ॥८२॥
दत्त म्हणे रामासी । तूं माझा सखा झालासी ।
मला चिंतूनी मानसीं । जाई तपासी यथेष्ट क्षेत्रीं ॥८३॥
तुझे ठायीं ठेविलें जाण । तें तेज मी पुन: ।
अवतारोनी घेईन । मग तूं ब्राह्मण होशील ॥८४॥
वैवस्वत मन्वंतर । हें सरे तंववर ।
धरूनी सागरतीर । राहे विप्र होऊनी ॥८५॥
सावर्णिकमन्वंतरीं । होसी महर्षी निर्धारी ।
मग महाकल्पावरी । मुक्ती बरी घेशील ॥८६॥
असें दत्तवचन । परशूरामें ऐकून ।
कांहीं काळ राहून । करी सेवन श्रीदत्ताचें ॥८७॥
जेणें एकवीस वेळ । नि:क्षत्र केलें भूमंडळ ।
ज्याचें न गणवे बळ । ज्याला खळ कांपती ॥८८॥
तो राम दक्षिणसागरीं । जाऊनियां तप करी ।
तेथें जाति विप्र दरिद्री । मागती दान तयापाशीं ॥८९॥
राम म्हणे तयांसी । सर्वस्व दिधलें द्विजांसी ।
भूमि दिधली कश्यपाशी । आतां मजपाशीं कांहीं नाहीं ॥९०॥
द्विज म्हणती रामासी । जरी भूमि दिली कश्यपाशी ।
तरी तूं येथें कां बससी । उपभोग घेसी कीं दानाचा ॥९१॥
असें ऐकूनी विप्रवचन । बाणें समुद्र शोषून ।
तेथें राहिला गुप्त होऊन । चिपळोन म्हणून स्थान जेथें ॥९२॥
लांबी चारशें कोस । रुंदी बारा कोस ।
अशा कोंकणपट्टीस । निर्माण केली रामानें ॥९३॥
तीही घेतली ब्राह्मणांनीं । पुढें दाशरथीराम होउनी ।
परशुरामाचें तेज आकर्षूनी । विवाह करूनी जाता घेई ॥९४॥
त्या दिवसापासून । राम चिपळोनीं गुप्त राहून ।
करी तप अनुष्ठान । पुढें महर्षी होणार तो ॥९५॥
रेणुका ही पार्वती । या विषयीं नको भ्रांती ।
एकदां ब्रम्ह्यासी वेदविस्मृती । दैव गतीनें जाहली ॥९६॥
ब्रह्मा दत्तापाशीं येऊन । म्हणे गेलों वेद विसरून ।
दत्त म्हणे रेणुकेचें स्मरण । करितां वेद स्फुरण होईल ॥९७॥
मग ब्रह्मा चिंती एकवीरेंसी । तंव ती धरूनी रूपासी ।
प्रगटली तत्क्षणेंसी । ब्रह्मा तयेसी वंदितसे ॥९८॥
तंव तिच्या अंगापासून । वेद झाले उत्पन्न ।
ब्रम्ह्योंन ते घेवून । म्हणे धन्य झालों मी ॥९९॥
असा जीचा प्रभाव । पाहुनी रेणूचा भाव ।
जी पावली पुत्रीभाव । केवळ भावगम्य जी ॥१००॥
ती अद्यापी माहुरीं । साक्षात् निवास करी ।
निजभक्तांते तारी । जी निवारी संकटा ॥१०१॥
अनुसूया अत्रीचें असे वेश्म । श्रीदत्ताचा आश्रम ॥
रेणुकादेवीचें धाम । दर्शनें कामपूरक ॥१०२॥
कृष्णामलकीचें दर्शन । जे करिती जाऊन ।
ते जाणावे पुण्यजन । होती पावन निर्धारें ॥१०३॥
घेऊनी रेणुकेचें दर्शन । मातृतीर्थी करिती पिंडदान ।
त्यांचे पितर उद्धरून । जाती निर्वाणपदासी ॥१०४॥
चांघ्रकाचे पितर । नरकयातना भोगिती घोर ।
मग चांध्रीक द्विजवर । मातृतीर्थीं पिंड देई ॥१०५॥
त्याचे पितर तत्काळ । मुक्त झाले सकळ ।
असें मातृतीर्थाचें फळ । मिळे तत्काळ निश्चयें ॥१०६॥
पद्मतीर्थ सर्वतीर्थ । हीं दोनीही अति समर्थ ।
कन्याकामदूषित । सूर्यही जेथें पवित्र झाला ॥१०७॥
वेदधर्मा म्हणे शिष्यासी । दत्तें त्या स्थानीं अर्जुनासी ।
योगोपदेश करून त्यासी । परमधामासी पाठविला ॥१०८॥
इति श्रीदत्तमाहात्म्ये चतुर्विंशोsध्याय: ॥२४॥
॥ श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-05-02T01:36:40.0000000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

BHOṢA(भोष)

  • A word meaning a comic, stupid or eccentric person. Bhoṣas are of eight kinds. Those who feel derided, those who babble, those who are obstinate, sophists, those who indulge in hollow laughter, those who pretend to be blind, those who pretend to be deaf, and those who try to assert their self-importance--these are the eight classes of “Bhoṣas”. 
RANDOM WORD

Did you know?

Why are you transliterating?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.