Dictionaries | References

बाळ

See also:  बाळक
A dictionary, Marathi and English | mr  en |   | 
A child. 2 m A boy.
Young, immature. For compounds with बाळ other than these occurring below see in order under बाल.

 न. 
बालक ; लहान मूल .
 पु. मुलगा ; शिशु . जसा वारावा चपळ बाळ बापानें । - मोभीष्म ११ . ६९ . - वि .
लहान ; अल्पवयी .
मूर्ख . पंडित न गमसि जरि बहु पांडित्यहि करिसि दिससि बाळ मला । - मोकर्ण ४१ . १८ .
अजाण . नुमजे बाळासि किमपि ... । - मोमौसल १ . १ . [ सं . बाल = मूल ; बाल + क = बालक ] म्ह० असतील बाळ तर फेडतील काळ .
०आंबा  पु. कच्चा किंवा हिरवा आंबा .
०कडू   डूं - न .
लहान मुलांना किराईत वगैरे कित्येक कडू औषधें ( विशेषत : सकाळीं ) उगाळून पाजतात तें ; घुटी .
( ल . ) लहानपणीं मिळालेलें शिक्षण किंवा वळण . बाळकडू असणें - उपजत प्रवृत्ति किंवा गुण असणें ; गोडी असणें . कोळ्याच्या मुलांना पोहोण्याचें बाळकडूच असतें . बाळका - पु . गोसाव्याचा शिष्य . [ बालक ]
०क्रीडा  स्त्री. लहानपणींचे लहान मुलांचे खेळ . [ सं . बालक्रीडा ]
०खुंट  पु. केळीच्या खुंटास नवीन फुटणारा कोंभ ; मोना .
०गळा  पु. लहान मुलाचा बारीक आवाज ; न फुटलेला आवाज .
०गुंडा  पु. बालगुंडा पहा .
०गोपाळ   पुअव .
( कृष्णाचे खेळ - गडी , गवळ्यांचीं पोरें यावरुन ). लहान मुलें ; लहानमोठीं एकत्र जमलेलीं मुलें .
एकत्र जमलेलीं गांवांतील लहानथोर माणसें . महाराज , हे सर्व बाळगोपाळ मिळाले आहेत . त्यांजवर आपण दया करावी . [ बाळ + गोपाल = गवळी ]
०चरित   त्र - न . लहानपणचें चरित्र ; बालक्रीडा . [ सं . ]
०छंद  पु. लहान मुलानें घेतलेला चाळा ; हट्ट . [ सं . ]
०टोळ  पु. लहान व हिरवा टोळ .
०टोंक   ढोंक - पु . बगळा .
०ताड  पु. नर जातीचा ताड . यास फळें येत नाहींत .
०दशा  स्त्री. बाल्य ; बाळपण ; बाल्यावस्था . लोपली उघडे बाळदशा । - ज्ञा ६ . २६० . [ सं . ]
०दांत   पुअव . लहानपणचे किंवा पहिले दांत ; दुधाचे दांत .
०दृष्टि  स्त्री. तारुण्यांतील बारीक व लांबची वस्तु जिनें दिसते अशी दृष्टि ; जोमदार दृष्टि . [ सं . ]
०पणचें   - न . पहिल्यानें व्यालेल्या गाईच्या किंवा म्हशीच्या दुधावरील लोणी .
लोणी   - न . पहिल्यानें व्यालेल्या गाईच्या किंवा म्हशीच्या दुधावरील लोणी .
०परवेशी   परवशी परवर्षी - स्त्री . बालपरवेशी पहा .
०पाठ  पु. लहानपणीं शिंकलेली विद्या ; लहानपणींची शिकवण . [ सं . ]
०फूट  न. 
बाळआंबा .
रुपया इ० कांस असलेली बारीक चीर .
०फोक  पु. ( नाजुक किंवा कोंवळी फांदी यावरुन ) तरुण ; तरणाबांड ; आडबाप्या .
०बद   बोध - वि . बालबोध पहा .
०बंद  न. बाळबोध ; देवनागरी लिपी .
०बोध   - पु . ( ल . ) उदार धोरण . मी मुंबई इलाख्याचा कारभार चालवितांना ... एल्फिन्स्टन यांनीं घालून दिलेला बाळबोध कित्ता वळवीन . - टिले १ . ४३६ .
कित्ता   - पु . ( ल . ) उदार धोरण . मी मुंबई इलाख्याचा कारभार चालवितांना ... एल्फिन्स्टन यांनीं घालून दिलेला बाळबोध कित्ता वळवीन . - टिले १ . ४३६ .
०बोध   - न . साधी रीत ; जुनी , सनातनधर्माची रीत .
वळण   - न . साधी रीत ; जुनी , सनातनधर्माची रीत .
०बुद्धि  स्त्री. मुलाची बुद्धि . - वि . पोरकट समजुतीचा ; अज्ञानी ; पोरबुद्धि ; लेकुरबुद्धि .
०बेल  न. बेलाचें कोंवळें फळ .
०ब्रह्मचारी   भाषा मित्र - इ० बालमध्यें पहा .
०भिकारी   पु जन्मापासून भिकारी . याच्या उलट गर्भश्रीमंत .
०भूक  स्त्री. ( मुलाची भूक यावरुन ) वरचेवर , घटकेघटकेला लागणारी भूक .
०भोंक  न. 
बगळा ; बाळढोंक .
( ल . ) लांब मानेचा इसम ; लांबमान्या .
०भोग  पु. 
प्रात : काळची पूजा झाल्यानंतर देवाला अर्पण केलेला उपहार .
( यावरुन ल . ) लहान मुलांचा सकाळचा फराळ .
अशा नैवेद्याचे किंवा फराळाचे पदार्थ . ( क्रि० देणें ; करणें ).
( सामान्यत : ) हिस्सा ; वांटा ; भाग . ( क्रि० करणें ).
०मति  स्त्री. अज्ञान . रत्नें म्हणोनि भरि इंगळ जेंवि खोळे । घे काळ बाळमति पाहति लोक भोळे । - आपू २९ .
०मायणी  स्त्री. गाडीच्या चाकाच्या आंतील बाजूचा वसू ; आंतील वसवी ; कणा आखरींत भक्कम करण्याची लोखंडी चाकी ( माण ) बाळमाइनी
०मुकी  स्त्री. 
मेजवानीच्या किंवा फराळाच्या वेळीं गुपचूप वानगी म्हणून राखून ठेवलेला एखादा जिन्नस किंवा घास .
असा राखून ठेवलेला नसेल त्यास दंड द्यावा लागणें किंवा दिलेला दंड . ( क्रि० लागणें ).
०मुंज्या  पु. लहानपणापासून मुंज्या ; मोठा झाला असला तरी अविवाहित किंवा ब्रह्मचारी असलेला मनुष्य .
०रंडा   रांड विधवा - स्त्री . बालरडा पहा .
०राजा  पु. पुंड , धीट किंवा दांडग्या मुलाला लाडिकपणें लावण्यांत येणारा शब्द . [ सं . ]
०लेणें   ल्याणें - न . लहान मुलाच्या अंगावर घालावयाचे बिंदली इ० दागिने . विषयांचें बाळलेणें । - शिशु ९२ .
०वाटी  स्त्री. 
सकाळचा अल्पोपहार , न्याहारी ; बाळभोग . ( क्रि० झोकणें ; चढविणें ; करणें ; खाणें ; होणें ).
वाटा ; भाग ; हिस्सा .
०वैद्य  पु. लहान मुलांचा वैद्य .
०शब्द  पु. लहान मुलांसारखें बोलणें , आवाज , उच्चार . बाळशब्दें खेळवील तनुजाला ।
०शिरें  न. ( कों . ) बाळंतिणीला तिच्या मुलाकरितां धर्मार्थ दिलेलें दूध , भांडीं व इतर आवश्यक वस्तू इ० [ सं . बाल + क्षीर ]
०सरस्वती  स्त्री. बालसरस्वती पहा . सवत स्त्री . ( बायकी ) लहानपणापासूनची सवत . [ बाल + सं . सपत्नी ]
०स्वार वि.  
लहानपणापासून घोड्यावर बसणारा .
( ल . ) लहानपणापासून एखाद्या शास्त्रांत किंवा उद्योगधंद्यांत प्रवीण असलेला ; जन्माभ्यास असलेला . हिरडा , हरडा , डी , हर्तकी - पुस्त्री . बालहरीतकी ; कोवळा वाळविलेला हर्डा ; हें एक औषधी फळ आहे . चांभारी - हिरडा पहा . [ सं . बालहरीतकी ] बाळांबा - पु . बाळआंबा पहा . बाळाभ्यास , बाळाभ्यासी - बालाभ्यास , बालाभ्यासी पहा . बाळामराई - स्त्री . आंब्याच्या लहान झाडांची बाग . [ बाळ + आमराई ] बाळायती - वि . बाळ ; लहान . त्या बाळायती गोपीतें । हरिलें दैत्य वेषें तेथें । - रास २ . ३६० . बाळेभोंक - न . बाळभोंक ; बगळा . बाळेभोळे - वि . अज्ञ आणि भोळसर . माया दुस्तर शास्त्रप्रसिद्धी । तेथें बाळेभोळे स्थूळ बुद्धी । - एभा ३ . २२४ . बाळोपचार , बाळोपचारी - बालोपचार - री पहा .

Aryabhushan School Dictionary | mr  en |   | 
  A child.
 m  A boy.

Related Words

बाळ   बाळ पिशाच उन्मत्तता   गायीचे बाळ   अवदसेचें बाळ   बाप निघाला कामाला, बाळ आडवा झाला   विवेकाचा जाळ, करी विराटाचा बाळ   असतील बाळ, तर फेडतील काळ   लेकरुं ना बाळ, वाजविती टाळ   ऐकले तर बाळ, नाही तर काळ   भुरगें ना बाळ चोट वाजयता टाळ   बाळाला बाळ झालं तरी बाळ अजून बाळच   माझें बाळ गोजिरवाणें, दुसर्‍याचें बाळ किळसवाणें   बाळ दाणा आणि त्याला चाबूक नजराणा   होतील बाळ, तर फेडतील काळ   अकाबाईचें बाळ   बाळ जेव वाटींत, तो म्हणतो मी जेवीन नरोटींत   बाळ बुंद पाडतो नि बाय गुलाल खेळते   बाळ भिक्षुकः त्यागीयाचे लक्षुकः   कोणाचेंहि जळो, (बाळ) ओसरी खेळो   घुघुलें बाळ   आगें मागें, बाळ रांगू लागे   
: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Keyword Pages

  • ओवी गीते : बाळराजा
    मुलगा मोठा होऊन बापाला मदत करू लागतो, हीच वर्णने ओव्यातून येतात. मुलाबद्दल आईच्या भावना यातून स्पष्ट होतात.
  • बाळराजा - संग्रह १
    मुलगा मोठा होऊन बापाला मदत करू लागतो, हीच वर्णने ओव्यातून येतात. मुलाबद्दल आईच्या भावना यातून स्पष्ट होतात.
  • बाळराजा - संग्रह २
    मुलगा मोठा होऊन बापाला मदत करू लागतो, हीच वर्णने ओव्यातून येतात. मुलाबद्दल आईच्या भावना यातून स्पष्ट होतात.
  • बाळराजा - संग्रह ३
    मुलगा मोठा होऊन बापाला मदत करू लागतो, हीच वर्णने ओव्यातून येतात. मुलाबद्दल आईच्या भावना यातून स्पष्ट होतात.
  • बाळराजा - संग्रह ४
    मुलगा मोठा होऊन बापाला मदत करू लागतो, हीच वर्णने ओव्यातून येतात. मुलाबद्दल आईच्या भावना यातून स्पष्ट होतात.
  • बाळराजा - संग्रह ५
    मुलगा मोठा होऊन बापाला मदत करू लागतो, हीच वर्णने ओव्यातून येतात. मुलाबद्दल आईच्या भावना यातून स्पष्ट होतात.
  • बाळराजा - संग्रह ६
    मुलगा मोठा होऊन बापाला मदत करू लागतो, हीच वर्णने ओव्यातून येतात. मुलाबद्दल आईच्या भावना यातून स्पष्ट होतात.
  • बाळाचा पाळणा
    बाळाचा पाळणा Balacha Palana
: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Related Pages

  |  
  |  
: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.
TOP