चोदनालक्षणोsर्थो धर्मः - श्लोक १५१ ते १७५

अतश्च संप्रदाये च नैकः पुरुष इष्यते ।
बहुतः परतन्त्राः स्युः सर्वे ह्यद्यत्ववन्नराः ॥१५१॥
एवं च कल्पयन्त्यन्ये यावदागमासिद्धये ।
तावन्न कल्पयत्येतत् समत्वं जैमिनेः ( १ ) परैः ॥१५२॥
न हि दृष्टाधिकं किञ्चित्प्रामाण्ये तेन कल्प्यते ।
अप्रामाण्यनिमित्तेषु परस्याsदृष्टकल्पना ॥१५३॥
दृष्टप्रामाण्यबाधश्च नास्तिकस्य प्रसज्यते ।
उत्पन्ने सति विज्ञाने बलाद्वाधप्रकल्पना ॥१५४॥
साधिते पुरुषाभावे निर्दोषज्ञानजन्मनः ।
प्रत्यक्षान्नास्तिकैर्वाच्यो विशेषश्चोदनाधियः ॥१५५॥
उपदेशोsन्यथा न स्यादतीन्द्रियनिबन्धनः ।
तस्य कर्त्रा न चेदू दृष्टः सोsर्थ इत्यर्थकल्पना ॥१५६॥
‘ यद्वाsनुमानमेवेदमुपदेशित्वमुच्यते ।
दृष्टार्थपूर्वताव्याप्तं व्यतिरेकोsस्य नन्विति ॥१५७॥
अन्यथाsप्युपपन्नत्वं व्यामोहादिति कथ्यते ।
लिङ्गस्य व्यभिचारो वा बालवाक्ये निदर्शनात् ( १ ) ॥१५८॥
‘ वेदाज् ज्ञात्वोपदिष्टं चेदित्येवं सिद्धसाधनम् ।
वेदादपीत्यनेनोक्तं ’ मन्वादेश्चैतदिष्यते ॥१५९॥
अन्यथा संविदानोsपि विवक्षत्यन्यथा यतः ।
तस्मादेकान्ततोनास्ति पुंवाक्यात्तद्धियां गतिः ॥१६०॥
भ्रान्तस्याsन्यविवक्षायामन्यद्वाक्यं च दृश्यते ।
यथाविवत्तमप्येतत्तस्मान्नैव प्रवर्तते ॥१६१॥
वक्तृधीराप्तवाक्येषु गम्यतेsन्यत्र विप्लुतिः ।
तेनोत्सर्गापवादाभ्यां वचसः शक्तिरुच्यते ॥१६२॥
पदार्थरचनाsयत्तो वाक्यार्थप्रत्ययोद्भवः ।
विवक्षापूर्वविज्ञानवशाच्च रचनाकृतिः ॥१६३॥
विवक्षान्तरयुक्ता हि कुर्वाणा रचनान्तरम् ।
आवापोद्वाप ( १ ) भेदेन दृश्यन्तेsर्थेषु मानवाः ॥१६४॥
तेनाsर्थप्रत्ययोत्पादे श्रोतुर्जातेsपि वाक्यतः ।
ज्ञातो नूनमनेनेति वक्तुर्ज्ञाने मतिर्भवेत् ॥१६५॥
आसोक्तकारिणं कं चिदनुयुङ्क्ते नरं यदा ।
तदा च निर्दिशत्याप्तं स जानात्येतदित्यसौ ॥१६६॥
तज्ज्ञानान्तरितत्वाच्च शब्दास्तावदुदासते ।
प्रामाण्यस्थापनं तु स्याद्वक्तृधीहेतुसम्भवात् ॥१६७॥
अर्थे पूर्वप्रतीतेsपि निश्चयो हि तदाश्रयः ।
तेनार्थज्ञानगम्यापि प्रामाण्ये सैव पूर्वभाक् ॥१६८॥
अतोsत्र पुंनिमित्तत्वादुपपन्ना मृषार्थता ।
न तु स्यात्तत्स्वभावत्वं वेदे वक्तुरभावतः ॥१६९॥
तद्बुद्ध्यन्तरयो नास्तीत्यर्थोsर्थैश्च प्रतीयते ।
अतो न ज्ञानपूर्वत्वमपेक्ष्यं, नोsयथार्थता ॥१७०॥
अप्रमाणत्वसिद्धौ वा दृष्टान्तो य उदाहृतः ।
बुद्धादिवचनं , तस्य साध्येनासङ्गतोच्यते ॥१७१॥
तेषामपि हि यत्कार्यं पूर्वत्र प्रतिपादितम् ।
तत्र सम्यक्त्वमर्थे तु व्यापारो नैव विद्यते ॥१७२॥
स्वव्यापारातिरिक्तेsर्थे वेदस्यापि मृषार्थता ।
पूर्वपक्षार्थवत्त्वेन प्रसक्ता सिद्धसाध्यता ॥१७३॥
‘ अज्ञात्वैवमभिप्रायं कृतकाsकृतकत्वयोः ।
सत्यमिथ्यात्वहेतूक्तिमात्रज्ञानात्परोsब्रवीत् ॥१७४॥
ननु सामान्यतो दृष्टं ’ ‘ नान्यत्वादित्यदूषणम् ।
एतस्मादेव दृष्टान्तो न हि पक्षे सपक्षतां ॥१७५॥