TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

पाद ३ - खण्ड ५६

व्याकरणमहाभाष्य म्हणजे पाणिनि लिखीत अष्टाध्यायीतील काही निवडक सूत्रांवर पतञ्जलिने केलेले भाष्य. या ग्रंथाची रचना ई.पू २०० ते ई.पू १४० मध्ये केली गेली, असे मत व्याकरण पंडितांचे आहे.


खण्ड ५६
१ - १९ - विभक्तित्वे किम् प्रयोजनम् ।

२ - १९ - विभक्तित्वे प्रयोजनम् इत्प्रतिषेधः ।

३ - १९ - इदानीम् ।

४ - १९ - न विभक्तौ तुस्माः इति इत्प्रतिषेधः सिद्धः भवति ।

५ - १९ - यदि एवम् किमः अत् क्व प्रेप्स्यन् दीप्यसे क्व अर्धमासाः ।

६ - १९ - अत्र अपि प्राप्नोति ।

७ - १९ - तौ च उक्तम् ।

८ - १९ - किम् उक्तम् ।

९ - १९ - विभक्तौ तवर्गप्रतिषेधः अतद्धिते इति ।

१० - १९ - इदमः विभक्तिस्वरः च ।

११ - १९ - इदमः विभक्तिस्वरः च प्रयोजनम् ।

१२ - १९ - इतः ।

१३ - १९ - इह ।

१४ - १९ - इदमः तृतीयादिः विभक्तिः उदात्ता भवति इति एषः स्वरः भवति ।

१५ - १९ - त्यदादिविधयः च ।

१६ - १९ - त्यदादिविधयः च प्रयोजनम् ।

१७ - १९ - यतः ।

१८ - १९ - यत्र ।

१९ - १९ - विभक्तौ इति त्यदादिविधयः सिद्धाः भवन्ति ।

१ - ९ - बहुग्रहणे सङ्ख्याग्रहणम् ।

२ - ९ - बहुग्रहणे सङ्ख्याग्रहणम् कर्तव्यम् ।

३ - ९ - इह मा भूत् ।

४ - ९ - बहौ ।

५ - ९ - बहोः इति ।

६ - ९ - अथ किमर्थम् किमः उपसङ्ख्यानम् क्रियते न सर्वनाम्नः इति एव सिद्धम् ।

७ - ९ - द्व्यातिप्रतिषेधात् किमः उपसङ्ख्यानम् ।

८ - ९ - द्व्यातिप्रतिषेधात् किमः उपसङ्ख्यानम् क्रियते ।

९ - ९ - अद्व्यादिभ्यः इति प्रतिषेधे प्राप्ते किमः उपसङ्ख्यानम् क्रियते ।

१ - २८ - क्व अयम् नकारः श्रूयते ।

२ - २८ - न क्व चित् श्रूयते ।

३ - २८ - लोपः अस्य भवति नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य इति ।

४ - २८ - यदि न क्व चित् श्रूयते किमर्थम् उच्चार्यते ।

५ - २८ - अनेकाल्शित् सर्वस्य इति सर्वादेशः यथा स्यात् ।

६ - २८ - क्रियमाणे अपि नकारे सर्वादेशः न प्राप्नोति ।

७ - २८ - किम् कारणम् ।

८ - २८ - नलोपे कृते एकाल्त्वात् ।

९ - २८ - इदम् इह सम्प्रधार्यम् ।

१० - २८ - नलोपः क्रियताम् सर्वादेशः इति ।

११ - २८ - किम् अत्र कर्तव्यम् ।

१२ - २८ - परत्वात् नलोपः ।

१३ - २८ - असिद्धः नलोपः ।

१४ - २८ - तस्य असिद्धत्वात् सर्वादेशः भवति ।

१५ - २८ - परिगणितेषु कार्येषु नलोपः असिद्धः न च इदम् तत्र परिगण्यते ।

१६ - २८ - एवम् तर्हि आनुपूर्व्या सिद्धम् एतत् ।

१७ - २८ - न अकृते सर्वादेशे प्रातिपदिकसञ्ज्ञा प्राप्नोति न च अकृतायाम् प्रातिपदिकसञ्ज्ञायाम् नलोपः प्राप्नोति ।

१८ - २८ - तत् आनुपूर्व्या सिद्धम् ।

१९ - २८ - न एतत् अस्ति प्रयोजनम् ।

२० - २८ - अलः अन्त्यस्य विधयः भवन्ति इति अकारस्य अकारवचने प्रयोजनम् न अस्ति इति कृत्वा अन्तरेण नकारम् सर्वादेशः भविष्यति ।

२१ - २८ - अस्ति अन्यत् अकारस्य अकारवचने प्रयोजनम् ।

२२ - २८ - किम् ।

२३ - २८ - ये अन्ये अकारादेशाः प्राप्नुवन्ति तद्बाधनार्थम् ।

२४ - २८ - तत् यथा मः राजि समः क्वौ इति मकारस्य मकारवचनसामर्थ्यात् अनुस्वारादयः न भवन्ति ।

२५ - २८ - तस्मात् नकारः कर्तव्यः ।

२६ - २८ - न कर्तव्यः ।

२७ - २८ - क्रियते न्यासे एव ।प्रश्लिष्टनिर्देशः अयम् अ अ अ इति ।

२८ - २८ - सः अनेकाल्शित् सर्वस्य इति सर्वादेशः भविष्यति ।

१ - १५ - एतदः इति योगविभागः ।

२ - १५ - एतदः इति योगविभागः कर्तव्यः ।

३ - १५ - एतदः एत इत् इति एतौ आदेशौ भवतः ततः अन् ।

४ - १५ - अन् च भवति एतदः इति ।

५ - १५ - केन विहितेन थकारे एतदः आदेशः उच्यते ।

६ - १५ - एतदः च थमः उपसङ्ख्यानम् ।

७ - १५ - एतदः च थमः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् ।

८ - १५ - एतत्प्रकारम् इत्थम् ।

९ - १५ - तत् तर्हि उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् ।

१० - १५ - न कर्तव्यम् ।

११ - १५ - एतत् ज्ञापयति भवति अत्र थमुः इति यत् अयम् थकारादौ आदेशम् शास्ति ।

१२ - १५ - कुतः नु खलु एतज्ज्ञापकात् अत्र थमुः भविष्यति ।

१३ - १५ - न पुनः यः एव असौ अविशेषविहितः थकारादिः तस्मिन् आदेशः स्यात् ।

१४ - १५ - इदमा थकारादिम् विशेषयिष्यामः ।

१५ - १५ - इदमः यः थकारादिः इति ।

१ - ५९ - इदम् विचार्यते इमे तसिलादयः विभक्त्यादेशः वा स्युः परे वा इति ।

२ - ५९ - कथम् च आदेशः स्युः कथम् वा परे ।

३ - ५९ - यदि पञ्चम्याः सप्तम्याः इति षष्ठी तदा आदेशाः ।

४ - ५९ - अथ पञ्चमी ततः परे ।

५ - ५९ - कुतः सन्देहः ।

६ - ५९ - समानः निर्देशः ।

७ - ५९ - कः च अत्र विशेषः ।

८ - ५९ - तसिलादयः विभक्त्यादेशाः चेत् सुब्लुक्स्वरगुणदीर्घैत्त्वौत्त्वस्मायादिविधिप्रतिषेधः ।

९ - ५९ - तसिलादयः विभक्त्यादेशाः चेत् सुब्लुक्स्वरगुणदीर्घैत्त्वौत्त्वस्मायादिविधिप्रतिषेधः वक्तव्यः ।

१० - ५९ - सुब्लुक् ।

११ - ५९ - ततस्त्यः ।

१२ - ५९ - यतस्त्यः ।

१३ - ५९ - तत्रत्यः ।

१४ - ५९ - यत्रत्यः ।

१५ - ५९ - सुपः धातुप्रातिपदिकयोः इति सुब्लुक् प्राप्नोति ।

१६ - ५९ - सुब्लुक् ।

१७ - ५९ - स्वर ।

१८ - ५९ - यदा ।

१९ - ५९ - तदा ।

२० - ५९ - अनुदात्तौ सुप्पितौ इति एषः स्वरः प्राप्नोति ।

२१ - ५९ - स्वर ।

२२ - ५९ - गुण ।

२३ - ५९ - कस्मात् ।

२४ - ५९ - कुतः ।

२५ - ५९ - घेः ङिति इति गुणः प्राप्नोति ।

२६ - ५९ - गुण ।

२७ - ५९ - दीर्घ ।

२८ - ५९ - तस्मिन् ।

२९ - ५९ - तर्हि ।

३० - ५९ - अतः दीर्घः यञि सुपि च इति दीर्घत्वम् प्राप्नोति ।

३१ - ५९ - दीर्घ ।

३२ - ५९ - एत्त्व. तेषु ।

३३ - ५९ - तत्र ।

३४ - ५९ - बहुवचने झलि एत् इति एत्त्वम् प्राप्नोति ।

३५ - ५९ - एत्त्व ।

३६ - ५९ - औत्त्व ।

३७ - ५९ - कस्मिन् ।

३८ - ५९ - कुत्र ।

३९ - ५९ - इदुद्भ्याम् औत् अत् च घेः इति औत्त्वम् प्राप्नोति ।

४० - ५९ - औत्त्व ।

४१ - ५९ - स्मायादिविधिः ।

४२ - ५९ - तस्मात् ।

४३ - ५९ - ततः ।

४४ - ५९ - तस्मिन् ।

४५ - ५९ - तत्र ।

४६ - ५९ - ङसिङ्योः स्मात्स्मिनौ इत् स्मादयः प्राप्नुवन्ति ।

४७ - ५९ - पञ्चमीनिर्देशात् सिद्धम् ।

४८ - ५९ - सन्तु परे ।

४९ - ५९ - यदि परे समानशब्दानाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः ।

५० - ५९ - तस्मात् तस्यति ।

५१ - ५९ - यस्मात् तस्यति ।

५२ - ५९ - पञ्चम्यन्तस्य तसेः तसिल् भवति इति तसिल् प्राप्नोति ।

५३ - ५९ - अनादेशे स्वार्थविज्ञानात् समानशब्दाप्रतिषेधः ।

५४ - ५९ - अनादेशे स्वार्थविज्ञानात् समानशब्दाप्रतिषेधः ।

५५ - ५९ - अनर्थकः प्रतिषेधः अप्रतिषेधः ।

५६ - ५९ - तसिल् कस्मात् न भवति ।

५७ - ५९ - स्वार्थविज्ञानात् ।

५८ - ५९ - पञ्चम्यन्तात् परस्य तसेः स्वार्थे वर्तमानस्य तसिला भवितव्यम् ।

५९ - ५९ - न च अत्र पञ्चम्यन्तात् परः तसिः स्वार्थे वर्तते ।

१ - १८ - किमर्थम् तसेः तसिल् उच्यते ।

२ - १८ - तसेः तसिल्वचनम् स्वरार्थम् ।

३ - १८ - तसेः तसिल्वचनम् क्रियते स्वरार्थम् ।

४ - १८ - लिति प्रत्ययात् पूर्वम् उदात्तम् भवति इति एषः स्वरः यथा स्यात् ।

५ - १८ - ननु च अयम् तसिल् तसिम् बाधिष्यते ।

६ - १८ - न सिध्यति ।

७ - १८ - परत्वात् तसिः प्राप्नोति ।

८ - १८ - तसिलः अवकाशः ।

९ - १८ - ततः हीयते ।

१० - १८ - ततः अवरोहति ।

११ - १८ - तसेः अवकाशः ।

१२ - १८ - ग्रामतः आगच्छति ।

१३ - १८ - नगरतः आगच्छति ।

१४ - १८ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

१५ - १८ - ततः आगच्छति ।

१६ - १८ - यतः आगच्छति ।

१७ - १८ - परत्वात् तसिः प्राप्नोति ।

१८ - १८ - तस्मात् सुष्थु उच्यते तसेः तसिल्वचनम् स्वरार्थम् इति ।

१ - ३ - पर्यभिभ्याम् च इति यत् उच्यते तत् सर्वोभयार्थे द्रष्टव्यम् ।

२ - ३ - यावत् सर्वतः तावत् परितः ।

३ - ३ - यावत् उभयतः तावत् अभितः ।

१ - ४५ - इह कस्मात् न भवति ।

२ - ४५ - सः ।

३ - ४५ - तौ ।

४ - ४५ - ते ।

५ - ४५ - भवदादिभिः योगे इति वक्तव्यम् ।

६ - ४५ - के पुनः भवदादयः ।

७ - ४५ - भवान् ।

८ - ४५ - दीर्घायुः ।

९ - ४५ - देवानाम्प्रियः ।

१० - ४५ - आयुष्मान् इति ।

११ - ४५ - सः भवान् ।

१२ - ४५ - तत्र भवान् ।

१३ - ४५ - ततः भवान् ।

१४ - ४५ - तम् भवन्तम् ।

१५ - ४५ - तत्र भवन्तम् ।

१६ - ४५ - ततः भवन्तम् ।

१७ - ४५ - तेन भवता ।

१८ - ४५ - तत्र भवता ततः भवता ।

१९ - ४५ - तस्मै भवते ।

२० - ४५ - तत्र भवते ।

२१ - ४५ - ततः भवते ।

२२ - ४५ - तस्मात् भवतः ।

२३ - ४५ - तत्र भवतः ।

२४ - ४५ - ततः भवतः ।

२५ - ४५ - तस्मिन् भवति ।

२६ - ४५ - तत्र भवति ।

२७ - ४५ - ततः भवति ।

२८ - ४५ - सः दीर्घायुः ।

२९ - ४५ - तत्र दीर्घायुः ।

३० - ४५ - ततः दीर्घायुः ।

३१ - ४५ - तम् दीर्घायुषम् ।

३२ - ४५ - तत्र दीर्घायुषम् ।

३३ - ४५ - ततः दीर्घायुषम् ।

३४ - ४५ - सः देवानाम्प्रियः ।

३५ - ४५ - तत्र देवानाम्प्रियः ।

३६ - ४५ - ततः देवानाम्प्रियः ।

३७ - ४५ - तम् देवानाम्प्रियम् ।

३८ - ४५ - तत्र देवानाम्प्रियम् ।

३९ - ४५ - ततः देवानाम्प्रियम् ।

४० - ४५ - सः आयुष्मान् ।

४१ - ४५ - तत्र आयुष्मान् ।

४२ - ४५ - ततः आयुष्मान् ।

४३ - ४५ - तम् आयुष्मन्तम् ।

४४ - ४५ - तत्र आयुष्मन्तम् ।

४५ - ४५ - ततः आयुष्मन्तम्

१ - ३ - अधुना इति किम् निपात्यते ।

२ - ३ - इदमः अश्भावः धुना च प्रत्ययः इदमः वा लोपः अधुना च प्रत्ययः ।

३ - ३ - अस्मिन् काले अधुन ।

१ - ९ - इदानीम् ।

२ - ९ - इदमः तृतीयादिविभक्तिः उदात्ता भवति इति एषः स्वरः प्राप्नोति ।

३ - ९ - दानीम् इति निपातनात् स्वरसिद्धिः ।

४ - ९ - दानीम् इति निपातनात् स्वरसिद्धिः भविष्यति ।

५ - ९ - आद्युदात्तनिपातनम् करिष्यते ।

६ - ९ - सः निपातनस्वरः विभक्तिस्वरस्य बाधकः भविष्यति ।

७ - ९ - उक्तम् वा ।

८ - ९ - किम् उक्तम् ।

९ - ९ - आदौ सिद्धम् इति ।

१ - ५ - तदः दावचनम् अनर्थकम् विहितत्वात् ।

२ - ५ - तदः दावचनम् अनर्थकम् ।

३ - ५ - किम् कारणम् ।

४ - ५ - विहितत्वात् ।

५ - ५ - विहितः अत्र प्रत्ययः सर्वैकान्यकिंयत्तदः काले दा इति ।

१ - ४ - तयोः इति प्रातिपदिकनिर्देशः ।

२ - ४ - तयोः इति प्रातिपदिकनिर्देशः द्रष्टव्यः ।

३ - ४ - द्वेष्यम् विजानीयात् ॒योगयोः वा प्रत्यययोः वा इति ।

४ - ४ - तत् आचार्यः सुहृत् भूत्वा अन्वाचष्टे तयोः इति प्रातिपदिकनिर्देशः इति ।

१ - ३४ - सद्यः इति किम् निपात्यते ।

२ - ३४ - समानस्य सभावः द्यः च अहनि ।

३ - ३४ - समानस्य सभावः निपात्यते द्यः च प्रत्ययः अहनि अभिधेये ।

४ - ३४ - समाने अहनि सद्यः ।

५ - ३४ - परुत् परारि इति किम् निपात्यते ।

६ - ३४ - पूर्वपूर्वतयोः परभावः उदारी च संवत्सरे ।

७ - ३४ - पूर्वपूर्वतयोः परभावः निपात्यते उदारी च प्रत्ययौ संवत्सरे अभिधेये ।

८ - ३४ - पूर्वस्मिन् संवत्सरे परुत् ।

९ - ३४ - पूर्वतरे संवत्सरे परारि ।

१० - ३४ - ऐषमः इति किम् निपात्यते ।

११ - ३४ - इदमः समसण् ।

१२ - ३४ - इदमः समसण् प्रत्ययः निपात्यते संवत्सरे अभिधेये ।

१३ - ३४ - अस्मिन् संवत्सरे ऐषमः ।

१४ - ३४ - परेद्यवि इति किम् निपात्यते ।

१५ - ३४ - परस्मात् एद्यवि अहनि ।

१६ - ३४ - परस्मात् एद्यवि प्रत्ययः निपात्यते अहनि अभिधेये ।

१७ - ३४ - परस्मिन् अहनि परेद्यवि ।

१८ - ३४ - अद्य इति किम् निपात्यते ।

१९ - ३४ - इदमः अश्भावः द्यः च ।

२० - ३४ - इदमः अश्भावः निपात्यते द्यः च प्रत्ययः अहनि अभिधेये ।

२१ - ३४ - अस्मिन् अहनि अद्य ।

२२ - ३४ - पूर्वेद्युः अन्येद्युः अन्यतरेद्युः इतरेद्युः अपरेद्युः अधरेद्युः उभयेद्युः उत्तरेद्युः इति किम् निपात्यते ।

२३ - ३४ - पूर्वान्यान्यतरेरापराधरोभयोत्तरेभ्यः एद्युसुच् ।

२४ - ३४ - पूर्वान्यान्यतरेरापराधरोभयोत्तरेभ्यः एद्युसुच् प्रत्ययः निपात्यते अहनि अभिधेये ।

२५ - ३४ - पूर्वस्मिन् अहनि पूर्वेद्युः ।

२६ - ३४ - अन्यस्मिन् अहनि अन्येद्युः ।

२७ - ३४ - अन्यतरस्मिन् अहनि अन्यतरेद्युः ।

२८ - ३४ - इतरस्मिन् अहनि इतरेद्युः ।

२९ - ३४ - अपरस्मिन् अहनि अपरेद्युः ।

३० - ३४ - अधरस्मिन् अहनि अधरेद्युः ।

३१ - ३४ - उभयोः अह्नोः उभयेद्युः ।

३२ - ३४ - उत्तरस्मिन् अहनि उत्तरेद्युः ।

३३ - ३४ - द्युः च उभयात् । उभयशब्दात् द्युः च वक्तव्यः ।

३४ - ३४ - तस्मात् मनुष्येभ्यः उभयद्युः ।

१ - ४ - इह कस्मात् न भवति ।

२ - ४ - पूर्वस्मिन् देशे वसति इति ।

३ - ४ - न एषः देशः ।

४ - ४ - देशविशेषणम् एतत् ।

१ - ३५ - किमर्थम् अतसुच् क्रियते न तसुच् एव क्रियते ।

२ - ३५ - तत्र अयम् अपि अर्थः ।

३ - ३५ - स्वरार्थः चकारः न कर्तव्यः भवति ।

४ - ३५ - प्रत्ययस्वरेण एव सिद्धम् ।

५ - ३५ - का रूपसिद्धिः दक्षिणतः ग्रामस्य ।

६ - ३५ - उत्तरतः ग्रामस्य ।

७ - ३५ - दक्षिणोत्तरशब्दौ अकारान्तौ ।

८ - ३५ - तसुशब्दः प्रत्ययः ।

९ - ३५ - भवेत् सिद्धम् यदा अकारान्तौ ।

१० - ३५ - यतु तु खलु आकारान्तौ तदा न सिध्यति ।

११ - ३५ - तदा अपि सिद्धम् ।

१२ - ३५ - कथम् ।

१३ - ३५ - पुंवद्भावेन ।

१४ - ३५ - कथम् पुंवद्भावः ।

१५ - ३५ - तसिलादिषु आ कृत्वसुचः इति ।

१६ - ३५ - न सिध्यति ।

१७ - ३५ - भाषितपुंस्कस्य पुंवद्भावः न च एतौ भाषितपुंस्कौ ।

१८ - ३५ - ननु च भो दक्षिणशब्दः उत्तरशब्दः च पुंसि भाष्येते ।

१९ - ३५ - समानायाम् आकृतौ यत् भाषितपुंस्कम् इति उच्यते आकृत्यन्तरे च एतौ भाषितपुंस्कौ ।

२० - ३५ - दक्षिणा उत्तरा इति दिक्शब्दौ ।

२१ - ३५ - दक्षिणः उत्तरः इति व्यवस्थाशब्दौ ।

२२ - ३५ - यदि पुनः दिक्शब्दाः अपि व्यवस्थाशब्दाः स्युः ।

२३ - ३५ - कथम् यानि दिगपदिष्टानि कार्याणि ।

२४ - ३५ - दिशः यदा व्यवस्थाम् वक्ष्यन्ति ।

२५ - ३५ - यदि तरि यः यः दिशि वर्तते सः सः दिक्शब्दः रमणीयादिषु अतिप्रसङ्गः भवति ।

२६ - ३५ - रमणीया दिक् शोभना दिक् इति ।

२७ - ३५ - अथ मतम् एतत् दिशि दृष्टः दिग्दृष्टः दिग्दृष्टः शब्दः दिक्शब्दः दिशम् यः न व्यभिचरति इति रमणीयादिषु अतिप्रसङ्गः न भवति ।

२८ - ३५ - पुंवद्भावः तु प्राप्नोति ।

२९ - ३५ - एवम् तर्हि सर्वनाम्नः वृत्तिमात्रे पुंवद्भावः वक्तव्यः दक्षिणोत्तरपूर्वाणाम् इति एवमर्थम् ।

३० - ३५ - विशेषणार्थम् तर्हि ।

३१ - ३५ - क्व विशेषणार्थेन अर्थः ।

३२ - ३५ - षष्ठी अतसर्थप्रत्ययेन इति ।

३३ - ३५ - षष्ठी तसर्थप्रत्ययेने इति उच्यमाने इह अपि स्यात् ।

३४ - ३५ - ततः ग्रामात् ।

३५ - ३५ - यतः ग्रामात् इति ।

१ - ४ - उपरि उपरिष्टात् इति किम् निपात्यते ।

२ - ४ - ऊर्ध्वस्य उपभावः रिलिष्टातिलौ च ।

३ - ४ - ऊर्ध्वस्य उपभावः रिलिष्टातिलौ च प्रत्ययौ निपात्येते ।

४ - ४ - उपरि उपरिष्तात् ।

१ - १५ - पश्चात् इति किम् निपात्यते ।

२ - १५ - अपरस्य पश्चभावः आतिः च प्रतययः ।

३ - १५ - अपरस्य पश्चभावः निपात्यते आतिः च प्रतययः ।

४ - १५ - पश्चात् ।

५ - १५ - दिक्पूर्वपदस्य च ।

६ - १५ - दिक्पूर्वपदस्य च अपरस्य पश्चभावः वक्तव्यः आतिः च प्रतययः ।

७ - १५ - दक्षिणपश्चात् ।

८ - १५ - उत्तरपश्चात् ।

९ - १५ - अर्धोत्तरपदस्य च समासे ।

१० - १५ - अर्धोत्तरपदस्य च समासे अपरस्य पश्चभावः वक्तव्यः ।

११ - १५ - दक्षिणपश्चार्धः ।

१२ - १५ - उत्तरपश्चार्धः ।

१३ - १५ - अर्धे च ।

१४ - १५ - अर्धे च परतः अपरस्य पश्चभावः वक्तव्यः ।

१५ - १५ - पश्चार्धः ।

१ - ४ - अपञ्चम्याः इति प्राक् असः ।

२ - ४ - अपञ्चम्याः इति यत् उच्यते प्राक् असः तत् द्रष्टव्यम् ।

३ - ४ - द्वेष्यम् विजानीयात् अविशेषेण उत्तरम् अपञ्चम्याः इति ।

४ - ४ - तत् आचार्यः सुहृत् भूत्वा अन्वाचष्टे अपञ्चम्याः इति प्राक् असः इति ।

१ - १० - किमर्थः चकारः ।

२ - १० - स्वरार्थः ।

३ - १० - चितः अन्तः उदात्तः भवति इति अन्तोदात्तत्वम् यथा स्यात् ।

४ - १० - न एतत् अस्ति प्रयोजनम् ।

५ - १० - एकाच् अयम् ।

६ - १० - तत्र न अर्थः स्वरार्थेन चकारेण अनुबन्धेन ।

७ - १० - प्रत्ययस्वरेण एव सिद्धम् ।

८ - १० - विशेषणार्थः तर्हि ।

९ - १० - क्व विशेषणार्थेन अर्थः ।

१० - १० - अन्यारादितरर्तेदिक्शब्दाञ्चूऊत्तरपदाजाहियुक्ते ।

१ - २६ - विधार्थे इति उच्यते ।

२ - २६ - कः विधार्थः नाम ।

३ - २६ - विधायाः अर्थः विधार्थः ।

४ - २६ - यदि एवम् एका गोविधा ।

५ - २६ - एका हस्तिविधा ।

६ - २६ - अत्र अपि प्राप्नोति ।

७ - २६ - एवम् तर्हि धाविधानम् धात्वर्थपृथग्भावे ।

८ - २६ - धाविधानम् धात्वर्थपृथग्भावे इति वक्तव्यम् ।

९ - २६ - कः पुनः धात्वर्थपृथग्भावः ।

१० - २६ - किम् यत् तत् देवदत्तः कंसपात्र्याम् पाणिना ओदनम् भुङ्क्ते इति ।

११ - २६ - न इति आह ।

१२ - २६ - कारकपृथक्त्वम् एतत् ।

१३ - २६ - यत् तर्हि तत् काल्ये भुङ्के सायम् भुङ्क्ते इति ।

१४ - २६ - न इति आह ।

१५ - २६ - कालपृथक्त्वम् एतत् ।

१६ - २६ - यत् तर्हि शीतम् भुङ्क्ते उष्णम् भुङ्क्ते इति ।

१७ - २६ - न इति आह ।

१८ - २६ - गुणपृथक्त्वम् एतत् ।

१९ - २६ - कः तर्हि धात्वर्थपृथग्भावः ।

२० - २६ - कारकाणाम् प्रवृत्तिविशेषः क्रिया ।

२१ - २६ - यदि एवम् क्रियाप्रकारे अयम् भवति ।

२२ - २६ - विधयुक्तगताः च प्रकारे भवन्ति ।

२३ - २६ - एवंविधम् ।

२४ - २६ - एवंयुक्तम् ।

२५ - २६ - एवङ्गतम् ।

२६ - २६ - एवम्प्रकारम् इति ।

१ - ७ - सहभावे ध्यमुञ् ।

२ - ७ - सहभावे ध्यमुञ् वक्तव्यः ।

३ - ७ - एइकध्यम् राशिम् कुरु ।

४ - ७ - सः तर्हि वक्तव्यः ।

५ - ७ - न वक्तव्यः ।

६ - ७ - अधिकरणविचाले इति उच्यते न च सः एव अधिकरणविचालः यत् एकम् अनेकम् क्रियते ।

७ - ७ - यत् अपि अनेकम् एकम् क्रियते सः अपि अधिकरणविचालः ।

१ - ४ - धमुञन्तात् स्वार्थे डदर्शनम् ।

२ - ४ - धमुञन्तात् स्वार्थे डः दृश्यते सः च विधेयः ।

३ - ४ - पथि द्वैधानि ।

४ - ४ - संशये द्वैधानि ।

१ - १० - पाशपि कुत्सितग्रहणम् ।

२ - १० - पाशपि कुत्सितग्रहणम् कर्तव्यम् ।

३ - १० - वैयाकरणपाशः ।

४ - १० - याज्ञिकपाशः ।

५ - १० - यः हि यापयितव्यः याप्यः तत्र मा भूत् इति ।

६ - १० - अथ वैयाकरणः शरीरेण कृशः व्याकरणेन च शोभनः कर्तव्यः वैयाकरणपाशः इति ।

७ - १० - न कर्तव्यः ।

८ - १० - कथम् ।

९ - १० - यस्य भावात् द्रव्ये शब्दनिवेशः तदभिधाने तद्गुणे वक्तव्ये प्रत्ययेन भवितव्यम् ।

१० - १० - न च कार्श्यस्य भावात् द्रव्ये वैयाकरणशब्दः ।

१ - ६ - पूरणग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् ।

२ - ६ - न हि अपूरणः तीयशब्दः अस्ति यत्र दोषः स्यात् ।

३ - ६ - ननु च अयम् अस्ति मुखतीयः पार्श्वतीयः इति ।

४ - ६ - अर्थवद्ग्रहणे न अनर्थकस्य इति एवम् अस्य न भविष्यति ।

५ - ६ - उत्तरार्थम् तर्हि पूरणग्रहणम् कर्तव्यम् ।

६ - ६ - प्राक् एकादशभ्यः अच्छन्दसि इति पूरणात् यथा स्यात् ।

१ - ३१ - एकात् आकिनिचि द्विबह्वर्थे प्रत्ययविधानम् ।

२ - ३१ - एकात् आकिनिचि द्विबह्वर्थे प्रत्ययः विधेयः ।

३ - ३१ - एकाकिनौ ।

४ - ३१ - एकाकिनः इति ।

५ - ३१ - किम् पुनः कारणम् न सिध्यति ।

६ - ३१ - एकशब्दः अयम् सङ्ख्यापदम् सङ्ख्यायाः च सङ्ख्येयम् अर्थः ।

७ - ३१ - सिद्धम् तु सङ्ख्यादेशवचनात् ।

८ - ३१ - सिद्धम् एतत् ।

९ - ३१ - कथम् ।

१० - ३१ - द्विबह्वर्थायाः सङ्ख्यायाः एकशब्दः आदेशः वक्तव्यः ।

११ - ३१ - असहायस्य वा ।

१२ - ३१ - असहायस्य वा एकशब्दः आदेशः वक्तव्यः ।

१३ - ३१ - असहायः एकाकी ।

१४ - ३१ - असहायौ एकाकिनौ ।

१५ - ३१ - असहायाः एकाकिनः ।

१६ - ३१ - सिध्यति ।

१७ - ३१ - सूत्रम् तर्हि भिद्यते ।

१८ - ३१ - यथान्यासम् एव अस्तु ।

१९ - ३१ - ननु च उक्तम् एकात् आकिनिचि द्विबह्वर्थे प्रत्ययविधानम् इति ।

२० - ३१ - न एषः दोषः ।

२१ - ३१ - अयम् एकशब्दः अस्ति एव सङ्ख्यापदम् ।

२२ - ३१ - तत् यथा एकः द्वौ बहवः इति ।

२३ - ३१ - अस्ति अन्यार्थे वर्तते ।

२४ - ३१ - तत् यथा सधमादः द्युम्नः एकाः ताः ।

२५ - ३१ - अन्याः इति अर्थः ।

२६ - ३१ - अस्ति असहायवाची ।

२७ - ३१ - तत् यथा ।

२८ - ३१ - एकाग्नयः ।

२९ - ३१ - एकहलानि ।

३० - ३१ - एकाकिभिः क्षुद्रकैः जितम् इति ।

३१ - ३१ - तत् यः असहायवाची तस्य एषः प्रयोगः ।

१ - ८८ - अतिशायने इति उच्यते ।

२ - ८८ - किम् इदम् अतिशायने इति ।

३ - ८८ - देश्याः सूत्रनिबन्धाः क्रियन्ते ।

४ - ८८ - यावत् ब्रूयात् प्रकर्षे अतिशये इति तावत् अतिशायने इति ।

५ - ८८ - कस्य पुनः प्रकर्षे प्रत्ययः उत्पद्यते ।

६ - ८८ - ङ्याप्प्रातिपदिकात् इति वर्तते ।

७ - ८८ - ङ्याप्प्रातिपदिकस्य प्रकर्षे ।

८ - ८८ - ङ्याप्प्रातिपदिकम् वै शब्दः न च शब्दस्य प्रकर्षापकर्षौ स्तः ।

९ - ८८ - शब्दे असम्भवात् अर्थे कार्यम् विज्ञास्यते ।

१० - ८८ - कः पुनः ङ्याप्प्रातिपदिकार्थः ।

११ - ८८ - द्रव्यम् ।

१२ - ८८ - न वै द्रव्यसय प्रकर्षे इष्यते ।

१३ - ८८ - एवम् तर्हि गुणः ।

१४ - ८८ - एवम् अपि गुणग्रहणम् कर्तव्यम् ।

१५ - ८८ - द्रव्यम् अपि ङ्याप्प्रातिपदिकार्थः गुणः अपि ।

१६ - ८८ - तत्र कुतः एतत् गुणस्य प्रकर्षे भविष्यति न पुनः द्रव्यस्य प्रकर्षे इति ।

१७ - ८८ - क्रियमाणे च अपि गुणग्रहणे समानगुणग्रहणम् कर्तव्यम् शुक्लात् कृष्णे मा भूत् इति ।

१८ - ८८ - न तर्हि इदानीम् इदम् भवति अध्वर्युः वै श्रेयान् ।

१९ - ८८ - पापीयान् प्रतिप्रस्थाता ।

२० - ८८ - अन्धानाम् काणतमः इति ।

२१ - ८८ - समानगुणे एषा स्पर्धा भवति ।

२२ - ८८ - अध्वर्युः वै श्रेयान् अन्येभ्यः प्रशस्येभ्यः ।

२३ - ८८ - पापीयान् प्रतिप्रस्थाता अन्येभ्यः पापेभ्यः ।

२४ - ८८ - अन्धानाम् काणतमः इति कणिः अयम् सौक्ष्म्ये वर्तते ।

२५ - ८८ - सर्वे इमे किम् चित् पश्यन्ति ।

२६ - ८८ - अयम् एषाम् काणतमः इति ।

२७ - ८८ - अदूरविप्रकर्षे इति वक्तव्यम् ।

२८ - ८८ - इह मा भूत् ।

२९ - ८८ - महान् सर्षपः ।

३० - ८८ - महान् हिमवान् इति ।

३१ - ८८ - जातेः न इति वक्तव्यम् ।

३२ - ८८ - इह मा भूत् वृक्षः अयम् प्लक्षः अयम् इति ।

३३ - ८८ - न तर्हि इदानीम् इदम् भवति गोतरः ।

३४ - ८८ - गोतरा ।

३५ - ८८ - अश्वतरः इति ।

३६ - ८८ - न एषः जातेः प्रकर्षः ।

३७ - ८८ - कस्य तर्हि ।

३८ - ८८ - गुणस्य ।

३९ - ८८ - गौः अयम् शकटम् वहति ।

४० - ८८ - गोतरर्ः अयम् यः शकटम् वहति सीरम् च ।

४१ - ८८ - गौः इयम् या समाम् समाम् विजायते ।

४२ - ८८ - गोतरा इयम् या समाम् समाम् विजायते स्त्रीवत्सा च ।

४३ - ८८ - अश्वः अयम् यः चत्वारि योजनानि गच्छति ।

४४ - ८८ - अश्वतरः अयम् यः अष्टौ योजनानि गच्छति ।

४५ - ८८ - तथा तिङः च इति अत्र क्रियाग्रहणम् कर्तव्यम् साधनप्रकर्षे मा भूत् ।

४६ - ८८ - न एषः दोषः ।

४७ - ८८ - यत् तावत् उच्यते गुणग्रहणम् कर्तव्यम् इति ।

४८ - ८८ - न कर्तव्यम् ।

४९ - ८८ - यस्य प्रकर्षः अस्ति तस्य प्रकर्षे भविष्यति ।

५० - ८८ - गुणस्य च एव प्रकर्षः न द्रव्यस्य ।

५१ - ८८ - कथम् ज्ञायते ।

५२ - ८८ - एवम् हि दृश्यते लोके ।

५३ - ८८ - इह समाने आयामे विस्तारे पटस्य अन्यः अर्घः भवति काशिकस्य अन्यः माथुरस्य ।

५४ - ८८ - गुणान्तरम् खलु अपि शिल्पिनः उत्पादयमानाः द्रव्यान्तरेण प्रक्षालयन्ति ।

५५ - ८८ - अन्येन शुद्धम् धौतकम् कुर्वन्ति अन्येन शैफालिकम् अन्येन माध्यमिकम् ।

५६ - ८८ - यत् अपि उच्यते क्रियमाणे च अपि गुणग्रहणे समानगुणग्रहणम् कर्तव्यम् शुक्लात् कृष्णे मा भूत् इति ।

५७ - ८८ - न कर्तव्यम् ।

५८ - ८८ - समानगुणे एव स्पर्धा भवति ।

५९ - ८८ - नहि आढ्याभिरूपौ स्पर्धेते ।

६० - ८८ - वाचकेन खलु अपि उत्पत्तव्यम् न च शुक्लात् कृष्णे प्रत्ययः उत्पद्यमानः वाचकः स्यात् ।

६१ - ८८ - यत् अपि उच्यते अदूरविप्रकर्षे इति वक्तव्यम् इति ।

६२ - ८८ - न वक्तव्यम् ।

६३ - ८८ - अदूरविप्रकर्षे एव स्पर्धा भवति ।

६४ - ८८ - न हि निष्कधनः शतनिष्कधनेन स्पर्धते ।

६५ - ८८ - यत् अपि उच्यते जातेः न इति वक्तव्यम् इति ।

६६ - ८८ - न वक्तव्यम् ।

६७ - ८८ - जननेन या प्राप्यते सा जातिः न च एतस्य अर्थस्य प्रकर्षापकर्षौ स्तः ।

६८ - ८८ - यत् अपि उच्यते तिङः च इति अत्र क्रियाग्रहणम् कर्तव्यम् साधनप्रकर्षे मा भूत् इति ।

६९ - ८८ - न कर्तव्यम् ।

७० - ८८ - साधनम् वै द्रव्यम् न च द्रव्यस्य प्रकर्षापकर्षौ स्तः ।

७१ - ८८ - किम् पुनः एकम् शौक्ल्यम् आहोस्वित् नाना ।

७२ - ८८ - किम् च अतः ।

७३ - ८८ - यदि एकम् प्रकर्षः न उपपद्यते ।

७४ - ८८ - न हि तेन एव तस्य प्रकर्षः भवति ।

७५ - ८८ - अथ नाना समानगुणग्रहणम् कर्तव्यम् शुक्लात् कृष्णे मा भूत् इति ।

७६ - ८८ - अस्ति एकम् शौक्ल्यम् तत् तु विशेषवत् ।

७७ - ८८ - किङ्कृतः विशेषः ।

७८ - ८८ - अल्पत्वमहत्त्वकृतः ।

७९ - ८८ - अथ वा पुनः अस्तु एकम् निर्विशेषम् च ।

८० - ८८ - ननु च उक्तम् प्रकर्षः न उपपद्यते ।

८१ - ८८ - न हि तेन एव तस्य प्रकर्षः भवति इति ।

८२ - ८८ - गुणान्तरेण प्रच्छादात् प्रकर्षः भविष्यति ।

८३ - ८८ - अथ वा पुनः अस्तु नाना ।

८४ - ८८ - ननु च उक्तम् समानगुणग्रहणम् कर्तव्यम् शुक्लात् कृष्णे मा भूत् इति ।

८५ - ८८ - न कर्तव्यम् ।

८६ - ८८ - समानगुणे एव स्पर्धा भवति ।

८७ - ८८ - नहि आढ्याभिरूपौ स्पर्धेते ।

८८ - ८८ - वाचकेन खलु अपि उत्पत्तव्यम् न च शुक्लात् कृष्णे प्रत्ययः उत्पद्यमानः वाचकः स्यात् ।

१ - ५६ - किमन्तात् पुनः उत्पत्त्या भवितव्यम् ।

२ - ५६ - द्वितीयान्तात् अतिशय्यमानात् ।

३ - ५६ - शुक्लम् अतिशेते शुक्लतरः ।

४ - ५६ - कृष्णम् अतिशेते कृष्णतरः ।

५ - ५६ - यदि द्वितीयान्तात् अतिशय्यमानात् कालः अतिशेते कालीम् कालितरः इति प्राप्नोति कालतरः इति च इष्यते ।

६ - ५६ - तथा काली अतिशेते कालम् कालतरः इति प्राप्नोति कालितरा इति च इष्यते ।

७ - ५६ - तथा गार्ग्यः अतिशेते गर्गान् गर्गतरः इति प्राप्नोति गार्ग्यतरः इति च इष्यते ।

८ - ५६ - तथा गर्गाः अतिशेरते गार्ग्यम् गार्ग्यतराः इति प्राप्नोति गर्गतराः इति च इष्यते ।

९ - ५६ - एवम् तर्हि प्रथमान्तात् स्वार्थिकः भविष्यति ।

१० - ५६ - कालः अतिशेते कालतरः ।

११ - ५६ - काली अतिशेते कालितरा ।

१२ - ५६ - गार्ग्यः अतिशेते गार्ग्यतरः ।

१३ - ५६ - गर्गाः अतिशेरते गर्गतराः ।

१४ - ५६ - यदि प्रथमान्तात् स्वार्थिकः कुमारितरा किशोरितरा अव्यतिरिक्तम् वयः इति कृत्वा वयसि प्रथमे इति ङीप् प्राप्नोति ।

१५ - ५६ - तरपा उक्तत्वात् स्त्रीप्रत्ययः न भविष्यति ।

१६ - ५६ - टाप् अपि तर्हि न प्राप्नोति ।

१७ - ५६ - उक्ते अपि हि भवन्ति एते टाबादयः ।

१८ - ५६ - उक्तम् एतत् स्वार्थिकाः टाबादयः इति ।

१९ - ५६ - ङीप् अपि तर्हि प्राप्नोति ।

२० - ५६ - एवम् तर्हि गुणः अभिधीयते ।

२१ - ५६ - एवम् अपि लिङ्गवचनानि न सिध्यन्ति ।

२२ - ५६ - शुक्लतरम् ।

२३ - ५६ - शुक्लतरा ।

२४ - ५६ - शुक्लतरः ।

२५ - ५६ - शुक्लतरौ ।

२६ - ५६ - शुक्लतराः इति ।

२७ - ५६ - आश्रयतः लिङ्गवचनानि भविष्यन्ति ।

२८ - ५६ - गुणवचनानाम् हि शब्दानाम् आश्रयत लिङ्गवचनानि भवन्ति ।

२९ - ५६ - शुक्लम् वस्त्रम् , शुक्ला शाटी शुक्लः कम्बलः , शुक्लौ कम्बलौ शुक्लाः कम्बलाः इति ।

३० - ५६ - यत् असौ द्रव्यम् श्रितः भवति गुणः तस्य यत् लिङ्गम् वचनम् च तत् गु अस्य अपि भविष्यति ।

३१ - ५६ - अथ वा क्रिया अभिधीयते ।

३२ - ५६ - एवम् अपि लिङ्गवचनानि न सिध्यन्ति ।

३३ - ५६ - आश्रयतः लिङ्गवचनानि भविष्यन्ति ।

३४ - ५६ - एवम् अपि द्विवचनम् प्राप्नोति ।

३५ - ५६ - यः च अतिशेते यः च अतिशय्यते उभौ तौ तस्य आश्रयौ भवतः ।

३६ - ५६ - न एषः दोषः ।

३७ - ५६ - कथम् ।

३८ - ५६ - शेतिः अकर्मकः ।

३९ - ५६ - अकर्मकाः अपि धातवः सोपसर्गाः सकर्मकाः भवन्ति ।

४० - ५६ - कर्मापदिष्टाः विधयः कर्मस्थभावकानाम् कर्मस्थक्रियाणम् वा भवन्ति कर्तृस्थभावकः च शेतिः ।

४१ - ५६ - अथ यदि एव द्वितीयान्तात् उत्पत्तिः प्रथमान्तात् वा स्वार्थिकः अथ अपि गुणः अभिधीयते अथ अपि क्रिया किम् गतम् एतत् इयता सूत्रेण आहोस्वित् अन्यतरस्मिन् पक्षे भूयः सूत्रम् कर्तव्यम् ।

४२ - ५६ - गतम् इति आह ।

४३ - ५६ - कथम् ।

४४ - ५६ - यदा तावत् द्वितीयान्तात् उत्पत्तिः प्रथमान्तात् वा स्वार्थिकः तदा कृत्यल्युटः बहुलम् इति एवम् अत्र ल्युट् भविष्यति ।

४५ - ५६ - यदा गुणः अभिधीयते तदा न्यायसिद्धम् एव ।

४६ - ५६ - यदा लपि क्रिया तदा अपि न्यायसिद्धम् एव ।

४७ - ५६ - अथ वा अतिशाययति इति अतिशायनम् ।

४८ - ५६ - कः प्रयोज्यार्थः ।

४९ - ५६ - गुणाः गुणिनम् प्रयोजयन्ति गुणी वा गुणान् प्रयोजयति ।

५० - ५६ - कः पुनः इह शेत्यर्थः ।

५१ - ५६ - इह यः यत्र भवति शेते असौ तत्र ।

५२ - ५६ - गुणाः च गुणिनि शेरते ।

५३ - ५६ - शेत्यर्थः कारितार्थः वा निर्देशः अयम् समीक्षितः ।

५४ - ५६ - शेत्यर्थे न अस्ति वक्तव्यम् ।

५५ - ५६ - कारितार्थे ब्रवीमि ते ।

५६ - ५६ - गुणी वा गुणसंयोगात् गुणः वा गुणिना यदि अभिव्यज्येत संयोगात् कारितार्थः भविष्यति ।

१ - ३३ - इह अस्य अपि सूक्ष्माणि वस्त्राणि अस्य अपि सूक्ष्माणि वस्त्राणि इति परत्वात् आतिशायिकः प्राप्नोति ।

२ - ३३ - अतिशायने बहुव्रीहौ उक्तम् ।

३ - ३३ - किम् उक्तम् ।

४ - ३३ - पूर्व्पदातिशये आतिशायिकात् बहुव्रीहिः सूक्ष्मवस्त्रतराद्यर्थः ।

५ - ३३ - उत्तरपदातिशये आतिशायिकः बहुव्रीहेः बह्वाढ्यतराद्यर्थः इति ।

६ - ३३ - इह त्रीणि शुक्लानि वस्त्राणि प्रकर्षापकर्षयुक्तानि ।

७ - ३३ - तत्र पूर्वम् अपेक्ष्य उत्तरे द्वे तरबन्ते ।

८ - ३३ - तत्र द्वयोः तरबन्तयोः एकस्मात् प्रकर्षयुक्तात् शुक्लतरशब्दात् उत्पत्तिः प्राप्नोति शुक्लशब्दात् एव च इष्यते ।

९ - ३३ - शुक्लतरस्य शुक्लभावात् प्रकृतेः प्रत्ययविज्ञानम् ।

१० - ३३ - शुक्लतरशब्दे शुक्लशब्दः अस्ति ।

११ - ३३ - तस्मात् उत्पत्तिः भविष्यति ।

१२ - ३३ - न एतत् विवदामहे शुक्लतरशब्दे शुक्लशब्दः अस्ति न अस्ति इति ।

१३ - ३३ - किम् तर्हि ।

१४ - ३३ - शुक्लतरशब्दः अपि अस्ति ।

१५ - ३३ - ततः उत्पत्तिः प्राप्नोति ।

१६ - ३३ - तदन्तात् च स्वार्थे छन्दसि दर्शनम् श्रेष्ठमाय इति ।

१७ - ३३ - तदन्तात् आतिशायिकान्तात् च स्वार्थे छन्दसि आतिशायिकः दृश्यते ।

१८ - ३३ - देवो वः सवित प्रर्पयतु श्रेष्ठमाय कर्मणे ।

१९ - ३३ - एवम् तर्हि मध्यमात् शुक्लशब्दात् पूर्वपरापेक्षात् उत्पत्तिः वक्तव्या ।

२० - ३३ - मध्यमः च शुक्लशब्दः पूर्वम् अपेक्ष्य प्रकृष्टः परम् अपेक्ष्य न्यूनः न च न्यूनः प्रवर्तते ।

२१ - ३३ - अथ वा उत्पद्यताम् ।

२२ - ३३ - लुक् भविष्यति ।

२३ - ३३ - वाचकेन खलु अपि उत्पत्तव्यम् न च शुक्लतरशब्दात् उत्पद्यमानः वाचकः स्यात् ।

२४ - ३३ - न खलु अपि बहूनाम् प्रकर्षे तरपा भवितव्यम् ।

२५ - ३३ - केन तर्हि ।

२६ - ३३ - तमपा ।

२७ - ३३ - पूर्वेण स्पर्धमानः अयम् लभते सितः ।

२८ - ३३ - परस्मिन् न्यूनताम् एति न च न्यूनः प्रवर्तते ।

२९ - ३३ - अपेक्ष्य मध्यमः पूर्वम् आधिक्यम् लभते सितः ।

३० - ३३ - परस्मिन् न्यूनताम् एति यथा अमात्यः स्थिते नृपे ।

३१ - ३३ - अस्तु वा अपि तरः तस्मात् ।

३२ - ३३ - न अपशब्दः भविष्यति ।

३३ - ३३ - वाचकः चेत् प्रयोक्तव्यः वाचकः चेत् प्रयुज्यताम् ।

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2018-01-17T19:36:19.7200000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

quality circle

  • गुणवत्ता दल 
RANDOM WORD

Did you know?

विवाहासाठीच्या मुहूर्तांची नांवे काय?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.