TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

रुक्मिणी स्वयंवर - प्रसंग सातवा

रुक्मिणी स्वयंवर या ग्रंथाचे पारायण केल्याने विवाह लवकर होण्यास मदत होते आणि सुस्वरूप, अनुरूप पती मिळतो असा अनेकांचा अनुभव आहे म्हणून शक्यतो कुमारिकांनी या ग्रंथाचे पारायण करावे.

रुक्मिणी स्वयंवर

प्रसंग सातवा

श्रीरुक्मिणीकांताय नम: ॥ श्रीकृष्णभक्तीलागीं देखा । नवविधा भक्तीसी आवांका । तैशा नवरत्‍नमुद्रिका । भीमककन्यका लेइलीसे ॥ १ ॥

सकळ सौंदर्याची खाणी । बरवेपण तिजपासूनी । स्वरूपरूपाची जननी । वीरीं रुक्मिणी देखिली ॥ २ ॥

सुरवरपन्नगांच्या ठायीं । हिंडतां सौंदर्या विश्रांति नाहीं । म्हणवुनी धांविन्नलें लवलाहीं । भीमकीदेहीं विश्रांति ॥ ३ ॥

भीमकीकृष्णा आलिंगन । तेणें सौंदर्या समाधान । तिहींलोकींचें बरवेपण । भीमकीपाशीं धांविन्नलें ॥ ४ ॥

ऎकोनि जिचिया सौंदर्यासी । वेध लागला श्रीकृष्णासी । ती भीमकी वर्णावी कैसी । सीमा रूपासी न करवे ॥ ५ ॥

नाहीं स्रष्ट्याने स्रजिली । कृष्णप्रभावें रूपा आली । बरवेपण सीग चढली । साकारली सौंदर्ये ॥ ६ ॥

गगन शून्यत्वा उबगले । कृष्णभेटीसी उदित जाहलें । भीमकीमस्तकासी आलें । निरालंबें शोभत ॥ ७ ॥

मस्तकींचे नील कुंतल । तेंचि नभ अतिनीळ । तळीं मुखचंद्र निर्मळ । भीमकीमुखीं उगवला ॥ ८ ॥

चंद्र क्षीण कृष्णपक्षीं । म्हणे हा पूर्वील माझा बंधु की । म्हणूनि कळवळली भीमकी । तो निजमुखीं धरियेला ॥ ९ ॥

भीमकीमुखीं निष्कळंक । क्षयातीत पूर्ण शशांक । कृष्णप्राप्तीसी मयंक । भीमकीमुखी उगवला ॥ १० ॥

चंद्र पूर्ण पौर्णिमा एकीं । येरवीं क्षयवृद्धी त्या ये लोकीं । तो सदा भीमकीमुखीं । निजात्मसुखीं परिपूर्ण ॥ ११ ॥

चंद्रमंडळा मागेंपुढें । जैसे तारागणांचे वेढे । तैशीं मोतिलग तानवडें । दोहींकडे तळपती ॥ १२ ॥

श्रीकृष्णवेधे वेधली खरी । म्हणवुनी विसरली ते भोंवरी । भोंवरिया कृष्णमायेचा करी । ये अवसरीं ते नाहीं ॥ १३ ॥

भोंवरी नसतां पक्षपाती । पंखे दोहींकडे झळकती । भोंवरियाभागीं मिरवती । भेटी होईल निजकर्णी ॥ १४ ॥

भीमकी थोर कपाळाची । कृष्णदैवें ते दैवाची । निढळीं प्रभा श्यामतेची । तोचि कस्तूरीमळवट ॥ १५ ॥

चंद्रबिंबीं श्यामरेखा । तैसा भाळीं मळवटु देखा । भोंवया रेखिल्या कृष्णरेखा । अतिसुरेखा व्यंकटा ॥ १६ ॥

कृष्ण पाहावया जगजेठी । भोंवई सांडिली व्यंकटी । कृष्णीं मीनलिया दिठी । सहज गांठी सुटेल ॥ १७ ॥

श्रीकृष्णरंगें सुरंग । अहेवपण तेणें अमंग । तेचि कुंकुम पैं चांग । मुखचंद्रीं चंद्रमा ॥ १८ ॥

नभीं इंद्रधनुष्यरेखा । तैसा भांगीं शेंदूर देखा । भुलवावया यदुनायका । मोहिनीमुख पूजियेलें ॥ १९ ॥

ना ते सरस्वती बोधीं । आली कृष्णभेटीलागीं । जीव शिव हांसळिया दोहीं भागीं । मुक्तलगीं तटस्थ ॥ २० ॥

जैसीं नक्षत्रें नभमंडळीं । तैसी मुक्तमोतियांची जाळी । लेइलीसे भीमकबाळी । तेणें वेल्हाळी शोभत ॥ २१ ॥

त्याहीवरी भक्तिफरा । झळकत नवरत्‍नांचा खरा । खुणावीतसे सुरनरां । भजा यदुविरा निजभावें ॥ २२ ॥

दृश्य देखतां शिणले नयन । धणीचें घ्यावया कृष्णदर्शन । एकत्र होऊनि देखणेपण । भीमकीलोचना पैं आले ॥ २३ ॥

पहावया घनसांवळा । कृष्णश्यामता आली बुबुळां । आसावली दोन्ही डोळां । सबाह्य देखणें समदृष्टीं ॥ २४ ॥

कृष्ण देखावया निधान । नयनीं सूदलें अंजन । सोगयाचें झळंबपण । कटाक्षबाणपिसारे ॥ २५ ॥

भीमकीकटाक्षाच्य धायीं । मदन पाडिला ठायींच्या ठायीं । सुरनरांचा पाड कायी । निधडा पाहीं श्रीकृष्ण ॥ २६ ॥

मुखा मुख शोभनिक । श्र्लेषागमनें शिणलें नाक । तें भीमकीमुखा येऊनि देख । नाका बीख पैं चढले ॥ २७ ॥

कृष्णसुवास आवडी । तेणें नाकासी लागली गोडी । दोन्ही नाकपुडियांबुडीं । दिधली बुडी वसंतें ॥ २८ ॥

अधर दोन्ही जालें सधर । बिंबफळें रंगाकार । ते तंव परिपाके नश्वर । हे अनश्वर हरिरंगें ॥ २९ ॥

भीमकी अधरामृतगोडी । श्रीकृष्णाचि जाणे फुडी । एकाएकीं घालूनि उडी । नेईल रोकडी प्रत्यक्ष ॥ ३० ॥

मुखामाजी दंतपंक्ती । जैशा ॐकारामाजी श्रुती । चौकींचे चारी झळकती । सोऽहं स्थिती सोलिंव ॥ ३१ ॥

अधरातळीं हनुवटी । गोरेपणें दिसे गोमटी । येथेंही श्यामप्रभा उठी । कृष्णवर्ण गोंदिलें ॥ ३२ ॥

वनिताअधरीं सुवर्णफांसा । पडोन मुक्त आलें नासा । भेटावया कृष्णपरेशा । उपाव कैसा देखिला ॥ ३३ ॥

भीमकीनाकींचें सुपाणी । सहज देखेल शारंगपाणी । अधोमुख अधिष्ठानी। बोळकंबर हरिलागीं ॥ ३४ ॥

हळदी मीनली हेमकळा । तेणें उटिलें मुखकळा । तेज झळके गंडस्थळा । सूर्यकळा लाजल्या ॥ ३५ ॥

भीमकीमुख-कमळ सुंदर । कृष्णनयन तेचि भ्रमर । आमोद भावाचें शेजार । निजमंदिर हरीचें ॥ ३६ ॥

कृष्णमयी अहेवतंतु । कंठीं धरिला न तुटतु । दिसों नेदी लोकांतु । केला एकंतु निजकंठीं ॥ ३७ ॥

फिटला चिंतेचा दचकु । म्हणोनि न घाली चितांकू । कृष्णपदींचा पदांकू । तेंचि पदकू ह्रदयींचें ॥ ३८ ॥

पृथ्वी नवखंडें खंडिली । जडजाड्यत्वा उबगली । भीमकीचे अंगीं रिघाली । सुनीळ घाली कांचोळी ॥ ३९ ॥

पावावया कृष्णदेवो । सांडिला सवतीमत्सरभावो । आलिंगावया कृष्णरावो । धरा पाहाहो धांविन्नली ॥ ४० ॥

एके अंगी भिन्नपणीं ॥ जीव शिव वाढिन्नले दोनी । तेणें जाली व्यंजनस्तनी । कुचकामिनी कुचभारें ॥ ४१ ॥

विद्या अविद्या पाखें दोनी । आच्छादिले दोही स्तनीं । दाटले त्रिगुणांचे कसणीं । कृष्णावांचोनि कोण सोडी ॥ ४२ ॥

भीमकीकृष्णालिंगन । तेणें जीवशिवा समाधान । यालागी दोनी उचलले जाण । कृष्णस्पर्शन वांछिती ॥ ४३ ॥

मुक्त नाव मुक्तफळा । नेणती मुक्तीचा जिव्हाळा । म्हणोन पडली भीमकीगळां । भेटी गोपाळा माळ जाली ॥ ४४ ॥

पूर्वी क्षीरसिंधुची बाळा । नेसली क्षीरोदक पाटोळा । ना तो पाहावया घनसांवळा । कांसे लागला क्षीराब्धी ॥ ४५ ॥

माझी कन्या हे गोरटी । झणीं कोणाची लागेल दृष्टी । म्हणोनि घातलीसे कंठीं । रत्‍नमाला क्षीराब्धी ॥ ४६ ॥

प्रकृतिपुरुषां पडली मिठी । तैसें बिरडें कांचोळीये दाटी । कृष्ण सोडील जगजेठी । आया बायां न सुटेचि ॥ ४७ ॥

शमदमांची सुभटें । हस्तकडगे बहुवटें । करीं कंकणें उद्भटें । कृष्णनिष्ठे रुणझुणती ॥ ४८ ॥

क्षणक्षणां दिशा उजळे । तैसीं शोभती दशांगुळें । दशावतारांचिये लीळें । जडित कीळें मुद्रिका ॥ ४९ ॥

पाहातां तळहाताच्या रंगा । उणें आणिलें संध्यारागा । करी चरणसेवा श्रीरंगा । तळवा तळहातीं सदा ॥ ५० ॥

आटूनिया हेमकळा । आटणी आटिल्या बारा सोळा । वोतीव केली कटिमेखळा । मध्यें घननीळा जडियेलें ॥ ५१ ॥

दोहींकडे मुक्तलग । तेणें शोभत मध्यभाग । भीमकी भाग्याची सभाग्य । तेणें श्रीरंग वेधिला ॥ ५२ ॥

चरणी गर्जती नूपुरें । वांकी आंदुवाचेनि गजरें । झालें कामासी चेइरें । धनुष्य पुरें वाइलें ॥ ५३ ॥

कृष्ण धरूनिया चित्तीं । भीमकी चालतसे हंसगती । चैद्य मागध पाहाती । मदनें ख्याती थोर केली ॥ ५४ ॥

माझी अभिलाषिती जननी । म्हणोन विंधिले कामें बाणीं । वीर पडिले धरणीं । कामबाणीं मूर्च्छित ॥ ५५ ॥

कामें हरितल्या दृष्टी । धनुष्यें गळालीं पैं मुष्टी । भीमकी राखावी गोरटी । हेंही पोटीं विसरले ॥ ५६ ॥

रथींचे उलंडले थोरथोर । अश्वांहूनि पडले वीर । गजींचे कलथले महाशूर । रिते कुंजर गळदंडीं ॥ ५७ ॥

भीमकी पाहातसे सभोंवतें । तंव वीर भेदिले मन्मथें । कृष्ण त्रिशुद्धी नाहीं येथें । जेणें कामातें जिंकिलें ॥ ५८ ॥

रमारमणीं एकांती । मीनल्या काम नुपजे चित्तीं । यालागीं नामें तो श्रीपती । भाव निश्चिती भीमकीचा ॥ ५९ ॥

कामबाणीं नव्हे च्युत । यालागीं नावें तो अच्युत । भोग भोगूनि भोगातीत । कृष्णनाथ निर्धारें ॥ ६० ॥

कृष्ण पहावया लोभें उठी । आडवे केश सलोभदृष्टी । धरूनि ऎक्याचिये मुष्टी । सुमनें वीरगुंठी बांधिली ॥ ६१ ॥

कृष्ण पाहावया भाव एक । तो तंव अर्काचाही आदिअर्क । नयनीं नयना प्रकाशक । यदुनायक केवीं दिसे ॥ ६२ ॥

निजभावें पाहे गोरटी । तंव घनश्याम पाहे दृष्टीं । लाज वृत्ति झाली उफराटी । तंव जगजेठी पावला ॥ ६३ ॥

उपरमोनि पाहे सुंदरी । तंव अंगीं आदळला श्रीहरी । प्रेमें सप्रेम घबरी । करीं धरी निजमाळा ॥ ६४ ॥

वीरांच्या अभिमाना जाला अस्त । माध्यान्हीं आला गभस्त । मुहूर्ती मुहूर्त अभिजित । समयो वर्तत लग्नाचा ॥ ६५ ॥

काळ सावधान म्हणत । सूर्य लग्नघटिका पाहात । वियोग अंत:पट सोडीत । भावार्थ म्हणत ॐपुण्या ॥ ६६ ॥

भीमकी पाहे कृष्णवदन । नयनीं गुंतले नयन । दोहींचा एक जाला प्राण । पाणिग्रहण जीवशिवां ॥ ६७ ॥

ऎसिया भावाचेनि निवाडें । माळा घाली वाडेंकोडें । वीर मूर्च्छा व्यापिले गाढे । आडवा पुढें कोणी न ये ॥ ६८ ॥

यापरी शारंगपाणी । रथीं वाहोनि रुक्मिणी । निघता झाला तत्क्षणीं । प्रगट कोणी न देखो ॥ ६९ ॥

एकाएकीं वनमाळी । रथीं वाहोनि भीमकबाळी । आला यादवांजवळी । पिटिली टाळी सकळिकीं ॥ ७० ॥

त्राहाटिल्या निशाणभेरी । गगन गर्जे मंगळतुरीं । देव पुष्पें वर्षती अंबरीं । जयजयकारीं प्रवर्तले ॥ ७१ ॥

यादव गर्जती महावीर । सिंहनाद करिती थोर । भीमकी आनंदें निर्भर । वरिला वर श्रीकृष्ण ॥ ७२ ॥

हरिखें नाचत नारद । आतां होईल द्वंद्वयुद्ध । यादव आणि मागध । झोटधरणीं भिडतील ॥ ७३ ॥

रथ लोटतील रथांवरी । कुंजर आदळतील कुंजरीं । असिवार असिवारांवरी । महावीरीं महावीर ॥ ७४ ॥

शस्त्रें सुटतील गाढीं । वीर भिडतील कडोविकडी । डोळेभरी पाहीन गोडी । शेंडी तडतडी नारदाची ॥ ७५ ॥

थोर हरिखें पिटिली टाळी । साल्या मेहुण्यां होईल कळी । कृष्ण करील रांडोळी ।तेही नवाळी देखेन ॥ ७६ ॥

एका जनार्दन म्हणे । रुक्मिणीहरण केलें कृष्णें । वीर खवळतील धांवणें । युद्ध सत्राणें होईल ॥ ७७ ॥

रसाळ कथा आहे पुढां । रणीं नाचेल रणधेंडा । वोवाळणी बाणप्रचंडा । परस्परें पडतील ॥ ७८ ॥

ऎका युद्धाची कुसरी । युद्ध मांडेल कवणेपरी । क्रोधें झुजतां झुजारीं । मुक्ती चारी कामाच्या ॥ ७९ ॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कंधे हरिवंशसंहितासंमते रुक्मिणीस्वयंवरे भीमकीहरणं नाम सप्तम: प्रसंग ॥ ७ ॥

॥ श्रीगोपालकृष्णार्पणमस्तु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

N/A
Last Updated : 2008-07-07T05:46:00.8270000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

special branch

  • स्त्री. विशेष शाखा 
RANDOM WORD

Did you know?

I need something, but I cant find it or is it not there?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Latest Pages

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.