TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

तत्रादौ दिग्विचारः

प्रस्तुत ग्रंथात मंत्र, व्याख्यान, मराठी अर्थ आणि मंत्रविधान एकत्र मिळाल्याने जिज्ञासूंची तृप्ती पूर्ण होईल असा विश्वास आहे.


तत्रादौ दिग्विचारः
तत्रादौ दिग्विचार :--- सामान्यकर्मपरिभाषया सर्वकर्मसु प्राच्येव प्रशस्तोक्त वैशंपायनेन - ‘यत्र दिङिनयमॊ नास्ति तत्र प्राची स्थिता नृप ।
तदभावे मतोदीची विशषोक्तौ परा: स्मृता: ॥
प्राचीलक्षणं
आचारमयूखे तिथितत्त्वे तंत्रांतरे च - यत्रैव भानुस्तु वियत्युदेति प्राचीति तां वेदविदो वदंति ।
ततोऽपरां पूजकपूज्ययोश्च सदाऽऽगमज्ञा: प्रवदन्ति तां तु ॥
इत्युक्तलक्षणवती प्राची द्विविधा - सूर्योदयोपलक्षिता पूज्यपूजकयोर्मध्यश्च ।
तत्र स्नानदानजपहोमसंध्यादिश्रौतस्मार्तकर्मसु प्रथामा सूर्योदयोपलक्षिता, तांत्रिकपूजायां द्वितीया तंत्रपरिभाषायामुक्तत्वादिति व्रतराज: ।
यत्त्वाहु: तांत्रिका :--- सूर्योदयस्था या प्राची स्नानसंध्यादि कर्मसु ।
पूज्यपूजकर्यार्मध्य: प्राची प्रोक्ता सुरार्चने ॥
इति ॥
तत्रापि सुरार्चने इति आगमविध्युक्तपूजायामेव - द्वितीया, वैदिकपूजायां तुलोकसिद्धैव प्राची ग्राहयेति विशेष: चलप्रतिमासु प्रथमा, स्थिरप्रतिमासु द्वितीयेत्यन्ये ।
आवरणदेवतावाहनपूजनप्रसंगे लोकपालपूजायां तदायुधपूजायां चलोकसिद्धैव प्राचीति निर्विवादम्‌ ।
प्राच्यनुरोधेनान्या दिश: ॥ इति दिग्विचार: ॥

Translation - भाषांतर
अर्थ :--- प्राय: श्रौतस्मार्तादिकर्म दिशेचा विशेष उल्लेख नसेल तर तें पूर्वाभिमुख होऊन करावें. तदसंभव असेल तर उत्तराभिमुख कर्म करावें. सूर्य उगवतो ती पूर्व दिशा व तंत्रशास्त्रामध्यें पूज्य व पूजक यांचा मध्य म्हणजे अंतराल प्रदेश ही पूर्व. याप्रमाणें पूर्वदिशा दोन प्रकारची आहे. त्यांत श्रौतस्मार्त कर्माला प्रसिद्ध प्राची घ्यावी. तांत्रिकविध्युक्तदेवतापूजनाकरतां तंत्रोक्त पूज्य - पूजक्मध्य ही प्राची घ्यावी असें व्रतराजांत स्पष्ट आहे. ‘सुरार्चने’ याचा अर्थही तांत्रिक देवतापूजन असाच समजावा. कोणी चलप्रतिमापूजनाचे वेळीं प्रसिद्ध प्राची व स्थिरप्रतिमापूजनाचे वेळीं तांत्रिक प्राची घ्यावी असें म्हणतात. आवरणदेवतांचे आवाहन - पूजनप्रसंगीं लोकपाल व तदायुधपूजा या वेळीं प्रसिद्ध पूर्वच घ्यावी, याप्रमाणे दिग्विचार संपला.


References : N/A
Last Updated : 2018-05-24T14:14:50.2270000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

Did you know?

श्रावण महिन्यांत महादेवाच्या पिंडीवर दुधाचा अभिषेक कां करावा? त्याचे पुण्य काय?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site