TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|कीर्तन आख्यान|
नरनारायणाख्यान

कीर्तन आख्यान - नरनारायणाख्यान

कीर्तनकारांना नित्य उपयोगी अशी आख्याने. विष्णुदासांनी याला ’कीर्तन-मुक्ताहार’ असे नाव दिले होते.


नरनारायणाख्यान

पूर्वी नारायण या नावाचा एक ऋषि होऊन गेला. त्याने बद्रिकाश्रमात राहून तप आरंभिले; तेव्हा त्याचे उग्र तप पाहून इंद्राला आपल्या पदाविषयी शंका आली व त्याने काम क्रोध वगैरे मंडळी अप्सरांसह त्याच्याकडे त्याच्या तपाचा भंग करण्याकरिता रवाना केली. त्याप्रसंगी नारायणाने आपली शांति ढळू न देता त्यास फजित केले अशी कथा त्या आख्यानात आहे.

ओव्या

जे अ-जन्मा नित्य त्रि-भुवनी ॥

जो न जन्मोनि जन्मला योनी ॥

तेणे धर्माची धर्म-पत्‍नी ॥

केली जननी दक्ष-कन्या मूर्ती ॥१॥

ते मूर्ती मातेच्या उदरी ॥

नर-नारायण अवतारी ॥

एकचि दो रूपे करी ॥

धर्माच्या घरी अवतरले ॥२॥

तेणे नारदादिकांस जाण ॥

निरूपिले नैष्कर्म्यलक्षण ॥

स्वये आचरला आपण ॥

ते कथन ऐक राया ॥३॥

नारायण म्हणसी कोणे देशी ॥

तो बदरिकाश्रमी आश्रम-वासी ॥

नारद-सनकादिक ऋषि ॥

अद्यापि त्यापाशी सेवे असती ॥४॥

त्यासि स्वरूपाचे लक्ष ॥

सहजी असे प्रत्यक्ष ॥

ते स्वरूप-निष्ठेचा पक्ष ॥

अलक्ष्याचे लक्ष प्रबोधी स्वये ॥५॥

तया स्वरूपाचा निज-बोध ॥

स्वये पावावया विशद ॥

अद्यापवरी ऋषि-वृंद ॥

नित्य संवाद करिताती त्यासी ॥६॥

जे स्वरूप लक्षेना जनी ॥

ते विशद करून दे वचनी ॥

तेचि अनु-ग्रहे करूनी ॥

अनु-भवा आणी तत्काळ ॥७॥

ज्ञाते बहुसाळ ऋषीश्वर ॥

त्यामाजी नारायण अवतार ॥

तेथे वर्तले जे चरित्र ॥

अति विचित्र ऐक राया ॥८॥

ऐसा नारायणाचा प्रताप ॥

देखोनि निष्ठा दृढ तप ॥

तेणे इंद्रासि आला कंप ॥

म्हणे स्वर्ग निष्पाप घेईल माझा ॥९॥

त्याचे तप देखोनि परम ॥

म्हणे गेले गेले स्वर्ग-धाम ॥

इंद्र कोपे प्रेरिला काम ॥

अप्सरा-संभ्रमसमवेत ॥१०॥

कामसमवेत अप्सरा ॥

सवे वसंतही दूसरा ॥

क्रोध अवघिया पुढारा ॥

जो तापसांते पुरा नागवी सदा ॥११॥

तीर्थोतीर्थींच्या अनुष्ठाना ॥

क्षमा नुपजे अंतःकरणा ॥

कोप येताच जाणा ॥

करी उगाणा तपाचा ॥१२॥

क्रोध तापसांचा उघड वैरी ॥

तापसा नागवी नाना-परी ॥

तोही नारायणावरी ॥

अवघ्या अग्नी चालिला ॥१३॥

ऐशी मिळोनि विरुदाइते ॥

आली बदरिकाश्रमा समस्ते ॥

नारायण तप करी जेथे ॥

उठावली तेथे अनुक्रमेसी ॥१४॥

वसते श्रृंगारिले वन ॥

कोकिळा कलारावे गायन ॥

सुगंध शीतळ झळके पवन ॥

पराग संपूर्ण वर्षती सुमने ॥१५॥

शस्त्रे तोडिता आकाशासी ॥

आकाश स्वये सावकाशी ॥

तेवी कामे छळिता नारायणासी ॥

तो निज-संतोषी निर्द्वद्व ॥१६॥

नेणता नारायण-महिने ॥

धावोनि घाला घातला कामे ॥

तेव्हा अवघीच पराक्रमे ॥

स्व-निंद्यकर्मे लाजली ॥१७॥

तेथे अवघी झाली पराङ्‌मुखे ॥

पाठमोरी निघाली अधोमुखे ॥

तेव्हा त्यांची गती निःशेखे ॥

नारायण देखे खुंटली ॥१८॥

इंद्रियनियंता नारायण ॥

नेणूनि छळू गेली आपण ॥

यापुढती पुनरागमन ॥

सर्वथा जाण करवेना ॥१९॥

मागे न निघवे निश्चिते ॥

ऐसे जाणोनि समस्ते ॥

थोर गजबजिली तेथे ॥

भय-चकिते व्याकुळ ॥२०॥

जाणोनि नारायण-प्रताप ॥

आत कोपून देईल शाप ॥

येणे धाके म्लानरूप ॥

अति स-कंप भय-भीते ॥२१॥

ऐशी देखोनि त्यांची स्थिती ॥

कृपेने तुष्टला कृपा-मूर्ती ॥

अणुमात्र कोप न ये चित्ती ॥

अभिनव शांती नारायणाची ॥२२॥

इंद्रे केला अपराध ॥

तरी नारायणासी न येचि क्रोध ॥

बाप निज शांती अ-गाध ॥

न मानी विरुद्ध कामादिकांचे ॥२३॥

न येचि कामादिकांवरी कोप ॥

इंद्रासही नेदीच शाप ॥

नारायणाच्या ठायी अल्प ॥

कदा विकल्प नृपजेची ॥२४॥

अपकार्‍यावरी जो कोपला ॥

तो तत्काळ कोपे नागविला ॥

अपकार्‍या जेणे उपकार केला ॥

तोचि लाधला परमार्था ॥२५॥

अपकार्‍या उपकार करिती ॥

त्याचि नाव गा परम शांती ॥

ते शांतीची निज स्थिती ॥

दावी लोकांप्रती आचरोनी ॥२६॥

परमार्थाची मुख्यत्वे स्थिती ॥

पाहिजे गा परम शांती ॥

ते शांतीची उत्कट गती ॥

दावी लोकांप्रती आचरोनी ॥२७॥

भय-भीत कामादिक ॥

अप्सरा-गण साशंक ॥

त्यांते अ-भय दाने सुख ॥

देऊनिया देख नारायण बोले ॥२८॥

आहो कामवसंतादिक स्वामी ॥

कृपा करून आलेत तुम्ही ॥

तुमचेनि पदागमी ॥

आश्रम-भूमि पुनीत झाली ॥२९॥

तुमचे झालीया आ-गमन ॥

अवश्य करावे आम्ही पूजन ॥

हेचि आमुचे अनुष्ठान ॥

काही बळि-दान अंगीकारा माझे ॥३०॥

अहो अप्सरा देवकांता ॥

तुम्ही भिऊ नका सर्वथा ॥

एथे आलिया समस्ता ॥

पूज्य सर्व तुम्ही मज ॥३१॥

आश्रमा आलिया अतिथी ॥

जे कोणी पूजा न करिती ॥

त्यांची शून्य पुण्य-संपत्ती ॥

आश्रम-स्थिती शून्य होय ॥३२॥

तुम्ही नांगी-कारिता पूजन ॥

काही न घेता बळि-दान ॥

गेल्या आश्रम हा होईल शून्य ॥

यालागी कृपा करून पूजा घ्यावी ॥३३॥

आश्रमा आलिया अतिथी ॥

तो पूज्य सर्वांस सर्वार्थी ॥

अतिथी आश्रमी जे पूजिती ॥

ते आश्रम-कीर्ती शिववानी ॥३४॥

व्याही रुसलिया पाया पडती ॥

तेवि वि-मुख जाता अतिथी ॥

जे वंदूनिया सुखी करिती ॥

ते सुख पावती स्वानंदे ॥३५॥

व्याही रुसलिया कन्या न धाडी ॥

अतिथी रुसलिया पुण्य-जोडी ॥

पूर्वापर जे का जोडी ॥

तेही रोकडी क्षय पावे ॥३६॥

वैकुंठी ज्याची निज-स्थिती ॥

तो त्या आश्रमा ये नित्य वस्ती ॥

जे आश्रमी अतिथी ॥

पूजिती प्रीती ब्रह्मात्म-भावे ॥३७॥

ऐसे बोलिला तयांप्रती ॥

परी माझी हे अ-गाध शांती ॥

हेही नारायणाचे चित्ती ॥

गर्व-स्थिती असेना ॥३८॥

ऐक राया अति-अपूर्व ॥

असोनि निज-शांती अनुभव ॥

ज्याच्या ठायी नाही गर्व ॥

तोचि देवाधिदेव निश्चयेसी ॥३९॥

जो नित्य नाचवी सुर-नरांसी ॥

ज्या भेणे तप सोडिले तापसी ॥

त्या अ-भय देवोनि काम-क्रोधांसी ॥

आपणापासी राहविले ॥४०॥

एवं अ-भय देत नारायण ॥

स्व-मुखे बोलिला आपण ॥

तेणे कामादि अप्सरा-गण ॥

लाजविरोन अधोमुख झाली ॥४१॥

निर्विकार पूर्ण क्षमा ॥

श्री-नारायण हा परमात्मा ॥

कळो सरले वसंतादि-कामा ॥

त्याचाचि महिमा वर्णिती स्वये ॥४२॥

ऐके नर-देव-चक्रवर्ती ॥

विदेहा सार्वभौमा भू-पती ॥

त्या नारायणाची निज-स्तुती ॥

कामादि करिती सद्भावेसी ॥४३॥

जे सदा सर्वाते छळिती ॥

त्याही देखिली पूर्ण शांती ॥

तेचि शांतीची स्तुती करिती ॥

नारायणप्रती कामादि क्रोध ॥४४॥

जेणे संतोष श्री-नारायण ॥

त्यासी कृपा उपजे पूर्ण ॥

ऐशिया परीचे स्तवन ॥

मांडिले संपूर्ण परमार्थ-बुद्धी ॥४५॥

जय-जय देवाधिदेवा ॥

तुझिया अ-विकार-भावा ॥

पाहता न देखे जी सर्वा ॥

देवा मानवा माझारी ॥४६॥

मज मन्मथाचा यावा ॥

न साहवे देवा दानवा ॥

मग तेथे इतरा मानवा ॥

कोण केवा सहावयासी ॥४७॥

त्या मज कामा न सरते केले ॥

शांतीचे कल्याण पाहिले ॥

हे तुवांचि एके यश नेले ॥

स्व-भाव जिंकिले निज-शांति-योगे ॥४८॥

तो मी न सरता केला काम ॥

क्रोधा आणिला उप-शम ॥

वासनेचा संभ्रम ॥

नित्य निर्भ्रम त्वां केला ॥४९॥

हे नारायणा तुझी निष्ठा ॥

न ये आणिका तपोनिष्ठा ॥

केला अनुभवाचा चोहटा ॥

शातीचा मोठा सु-काळ केला ॥५०॥

मागे तपस्वी वाखाणिले ॥

म्हणती काम-क्रोधा जिंकले ॥

त्यांसिही आम्ही पूर्ण छळिले ॥

ऐक ते भले सांगेन ॥५१॥

कपिला ऐसो तेजोराशी ॥

क्रोधे तत्काळ छळिले त्याशी ॥

शाप देतांचि सगराशी ॥

तोही क्रोधासी वश्य झाला ॥५२॥

जो सर्वदा विघ्नाते आकळी ॥

विघ्नेशाते कोप छळी ॥

तेणे अति कोपे कोपानळी ॥

चंद्रासी तत्काळी दिधला शाप ॥५३॥

कोप आला दुर्वासासी ॥

शाप दीधला अंबरीषासी ॥

देव आणिला गर्भ-वासासी ॥

क्रोधे महा ऋषी छळिले ऐसे ॥५४॥

जे दुजी सृष्टी करू शकती ॥

तेही काम-क्रोधे झडपिजेती ॥

सागरी पडे इंद्र-संपत्ती ॥

हे क्रोधाची ख्याती पुराण-प्रसिद्ध ॥५५॥

इतरांची गोष्टी कायसी ॥

क्रोधे छळिले ईश्वरासी ॥

तेणे क्षिता द्विज-दक्षासी ॥

शिर-च्छेदासी करविता झाला ॥५६॥

जेथे मी काय काम स्वये वसे ॥

तेथे क्रोध वसे सावकाशे ॥

काम-क्रोध असताचि नसे ॥

नारायण ऐसे तुवा केले ॥५७॥

हे परमाद्‍भुत तूझे ॥

वीर्य आणिका एवढे नाही धैर्य ॥

यालागी तुझे परिचर्य ॥

सदा मुनि-वर्य सेविती चरण ॥५८॥

शांतीच्या चाडे देवाधिदेवा ॥

जे नित्य करिती तुझी सेवा ॥

ते काम-क्रोधादि स्व-भावा ॥

स्मरता तव नावा जिंकिती सुखे ॥५९॥

जेथे सन्माने काम पुरत ॥

तेथे आदरे अनु-ग्रहो करीत ॥

काम सन्माने जेथे अ-तृप्त ॥

तेथे शाप देत अति-क्रोधे ॥६०॥

यालागी शापानुग्रह-समर्थ ॥

ते सर्वदा कामक्रोधयुक्त ॥

परी नवल तुझे सत्वोचित ॥

केले अंकित काम-क्रोध ॥६१॥

मज गर्व नाही सर्वथा ॥

हेही तुज नाही अहंता ॥

छळवाद्या द्यावी लघुता ॥

अथवा उपेक्ष्यता न करिसी ॥६२॥

पृथ्वी दुःखी करिती नांगरी ॥

ते पिकोनी त्याते सुखी करी ॥

तेवी अपकार्‍या जो उपकार करी ॥

तो मोक्षाच्या शिरी मुगुत ॥६३॥

तुजमाजी निर्विकार शांती ॥

हे नवल नव्हे कृपा-मूर्ती ॥

तुझ्या स्व-रूपाची स्थिती ॥

आजि निश्चिती कळली आम्हा ॥६४॥

तू निर्गुण निरुपम ॥

मायातीत पूर्ण ब्रह्म ॥

तुझे स्व-भावे स्मरता नाम ॥

स-कामाही काम स्पर्शो न शके ॥६५॥

जो नित्य स्मरे तुझे नाम ॥

त्यासी मी कामचि करी निष्काम ॥

क्रोधचि करी क्रोधा शम ॥

मोह तो परम प्र-बोध होय ॥६६॥

धीर-वीर निज-शांती ॥

त्यांस परमानंदे नित्य तृप्ति ॥

ऐशियाचिया अ-मित पंक्ति ॥

पाया लागती तूझिया ॥६७॥

तुज करावया नमस्कार ॥

पुढे सरसे महा-सिद्धींचा संभार ॥

त्यांसही न लभे आवर ॥

तू परात्पर परमात्मा ॥६८॥

तुझिया सेवकांकडे ॥

विघ्न रिघता होय बापुडे ॥

ते रिघावया तुजपुढे ॥

कोण्या परिपाडे रिघेल ॥६९॥

तापसा बहु विघ्न अपावो ॥

आम्ही करावा अंतरावो ॥

हा आमुचा निज-स्वभावो ॥

नव्हे नवलावो नारायणा ॥७०॥

ह्रदयींचा मुक्त करोनि काम ॥

बाह्य जप-तप भक्ति-संभ्रम ॥

ऐसे जे का शठ परम ॥

विघ्नांचा आ-क्रम त्यावरी चाले ॥७१॥

ते आमची विघ्न-स्थिती ॥

न चले तुझिया भक्तांप्रती ॥

तू रक्षिता भुत-पती ॥

तेथे विघ्नाची गती पराङ्‍मुख ॥७२॥

माझिया निज-भक्तांसी ॥

विघ्ने कैची म्हणसी यांसी ॥

एक त्याहि अभिप्रायासी ॥

सांगेन तुजपाशी देवाधिदेवा ॥७३॥

पावावया निज-पदाते ॥

लाता हाणून स्वर्ग-भागाते ॥

जे नित्य निष्काम भजती तूते ॥

नाना विघ्ने त्याते सुर-वर चिंती ॥७४॥

उल्लंघूनिया आमुते ॥

हे पावती अच्युत-पदाते ॥

यालागी सुर-वर त्याते ॥

अति-विघ्नाते प्रेरिती ॥७५॥

बळी नेदूनि आम्हांसी ॥

हे जाऊ पाहती पूर्ण-पदासी ॥

एणे क्षोभे इंद्रादिक त्यांपाशी ॥

नाना-विघ्नांसी मोकलिती ॥७६॥

यालागी त्यांच्या भजनापाशी ॥

विघ्ने छळू धावती अपैसी ॥

विघ्नी अभिभव नव्हे त्यांसी ॥

तू ह्रषीकेशी रक्षिता ॥७७॥

सांडूनि स-काम कल्पना ॥

जे रतले तुझ्या चरणा ॥

त्यांस आठही प्रहर जाणा ॥

तू नारायणा रक्षिसी ॥७८॥

भक्त विघ्नी होती कासावीसी ॥

धांवधांव म्हणती ह्रषीकेशी ॥

तेव्हा तू धावण्या धावसी ॥

निष्ठुर नव्हसी नारायणा ॥७९॥

विघ्न न येता भक्तांपासी ॥

आधीच भक्त-संरक्षणासी ॥

तू भक्तांचे चौपासी ॥

अहर्निशी सं-रक्षिता ॥८०॥

विघ्न छळू धावे सकोप ॥

तव विघ्नी प्रगट तुझे स्व-रूप ॥

यालागी भक्तांसि अल्प ॥

विघ्न प्रताप बाधू न शके ॥८१॥

कामे छळावे हरि-भक्तांसी ॥

तव हरि कामाचा ह्रदय-वासी ॥

तेव्हा विघ्नची निर्विघ्न त्यांसी ॥

भय भक्तांसी स्वप्नी नाही ॥८२॥

विघ्न उपजवी वि-रोध ॥

तव विरोधा स-बाह्य गोविंद ॥

मग वि-रोध तोचि महा-बोध ॥

स्वानंद-कंद निज भक्ता ॥८३॥

ज्यांचि तुझ्या चरणी भावार्थ ॥

त्यांसि विघ्नी प्रगटे परमार्थ ॥

ऐसा भावबळे तू समर्थ ॥

साह्य सतत निज भक्ता ॥८४॥

यापरि समर्थ तू सं-रक्षिता ॥

ते जाणोनि विघ्ना समस्ता ॥

पाय देऊनि इंद्र-पद-माथा ॥

पावती परमार्था तुझिया कृपे ॥८५॥

देव संरक्षिता ज्यांसी ॥

विघ्ने छळू धावती त्यासी ॥

मग सकामांची गती कायसी ॥

वि-देहा म्हणसी ते ऐक ॥८६॥

विषय-काम धरोनि मनी ॥

इंद्रादि देवा बळि-पूजनी ॥

जे भजले याग-यजनी ॥

देव त्यांलागोनी करिती विघ्न ॥८७॥

इंद्र याज्ञिकांचा राजा ॥

स-काम याज्ञिक त्याच्या प्रजा ॥

यज्ञ-भाग अर्पिती वोजा ॥

पावल्या बळि-पूजा न करिती वि ॥८८॥

म्हणसी कामादिक विटंबिती ॥

ते निष्काम कदा नातळती ॥

सहज कामा वश्य असती ॥

सदा कर्मे करिती स-काम ॥८९॥

जे मज कामासी वश होती ॥

ते तप वेचून भोग भोगिती ॥

जे आतुडले क्रोधाच्या हाती ॥

ते वृथा नागवती तापसी ॥९०॥

प्राणायामे प्राणापानी ॥

निज प्राणाते आकळोनी ॥

वात वर्ष शीत उष्ण साहोनी ॥

जे अनुष्ठानी गुंतले ॥९१॥

जे अल्प अभिमाना हाती ॥

जे क्रोधासी वश होती ॥

ते शाप देऊनि तप-संपत्ती ॥

व्यर्थ नागविती निज-निष्ठा ॥९२॥

जे अ-पार सागर तरती ॥

ते गोष्पदोदकी बुडती ॥

तेवी गज कामाते जिणोनि जाती ॥

तेही नागवती निज-क्रोधे ॥९३॥

मज कामाची अ-पूर्ण काम-वृत्ती ॥

तेची क्रोधाची दृढ स्थिती ॥

काम-क्रोध अ-भक्ता बाधिती ॥

हरि-भक्तांप्रती ते न चले ॥९४॥

तुझ्या भक्तांप्रती जाण ॥

न चले काम-क्रोध-बंधन ॥

तो तू भक्त-पती नारायण ॥

तुज आमुचे कामपण केवि बाधी ॥९५॥

नेणता तुझा महिमा ॥

आम्ही करू आलो निज धर्मा ॥

तुजपासी नित्य निज-क्षेमा ॥

पुरुषोत्तमा कृपाळुवा ॥९६॥

अपकार्‍या उपकार करिती ॥

या नाव निर्विकार निज-शांती ॥

तेचि शांतीची परि-पाक-स्थिती ॥

विप्रकर्त्याप्रती हरि दावी ॥९७॥

सांगोनिया आपुली स्थिती ॥

कामादिक स्तुति करिती ॥

तव परमाश्चर्य देखती ॥

स्त्रिया अत्यद्भुती अकस्मात ॥९८॥

रूप वैभव अलंकार ॥

श्रियेहूनिया सुंदर ॥

सेवेलागी अति-तत्पर ॥

सदा सादर सावधाने ॥९९॥

नवल लाघव नारायणा ॥

कैसे या दाखविले विंदाना ॥

त्या स्त्रिया सकळ स्वर्गांगना ॥

दिवा खद्योत जाणा तैशा दिसती ॥१००॥

देखोनि त्यांचिया स्वरूपासी ॥

अप्सरा दिसती जैशा दासी ॥

अत्यंत लज्जा झाली त्यांसी ॥

काळिमेसी उतरल्या ॥१०१॥

त्यांचे अंगीचा सु-गंध-वात ॥

तेणे भुलला वसंत ॥

मलयानिल झाला भ्रांत ॥

त्यांचा अंग-वात लागता ॥१०२॥

नारायणासी विद्या कैसी ॥

जे भूलवु आले आपणासी ॥

भुली पाडिली तयांसी ॥

योगमायेसी दावुनी ॥१०३॥

सुंदरत्वे रंभा तिलोत्तमा ॥

जियां मंदर-मथनी जिंतली रमा ॥

रंभेहुनिया उपमा ॥

उत्तमोत्तमा अति-रूपे ॥१०४॥

ते आत-आश्चर्य देखोन ॥

झाले कामादिक मूर्छायमान ॥

तयांप्रती नारायण ॥

काय हासोनी बोलिला ॥१०५॥

आम्ही अवश्य पूजावे तुम्हांसी ॥

काही अर्पावे बलिदानासी ॥

संतोषावया इंद्रासी ॥

यातील एकादी दासी अंगीकारा तुम्ही ॥१०६॥

यांचे सौंदर्य अति-थोर ॥

म्हणाल होईल अपमान-कर ॥

तुम्हांसमान जे सुंदर ॥

तिचा अंगीकार करावा तुम्ही ॥१०७॥

म्हणाल यात नाही हीन ॥

आवघ्या सौंदर्य संपूर्ण ॥

कोणी न दिसे आम्हा-समान ॥

केवी आपण अंगीकारावी ॥१०८॥

जरी नाही तुम्हांसमान ॥

सकळ सौंदर्य अति-संपन्न ॥

तरी एकीचे करावे अंगीकरण ॥

होईल भूषण स्वर्गासी ॥१०९॥

ऐसे नारायणाचे वचन ॥

ऐकोनि हरिखली संपूर्ण ॥

करूनिया साष्टांग नमन ॥

मस्तकी वचन वंदिले ॥११०॥

ऐकोनि नारायण-वचन ॥

मस्तकांबुजी करूनिया नमन ॥

ऊर्वशी पुढारून ॥

कामादिगण निघती वेगी ॥१११॥

नारायणाचे ऊरु-स्पर्शी ॥

उभी होती नारायणापाशी ॥

तेचि नाव झाले तिसी ॥

म्हणती ऊर्वशी स्वर्गागना ॥११२॥

ते देवाचे-दूत ॥

स्वर्ग पावले समस्त ॥

मग शक्राचे सभे आत ॥

सांगती अद्भुत नारायण-शक्ति ॥११३॥

तिही नारायणाचे चरित्र ॥

सांगीतले अति-विचित्र ॥

तेणे अवघेचि सुर-वर ॥

झाले थोर वि-स्मित पै ॥११४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-03-03T21:13:17.5470000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

GRAHAPĪḌĀ(ग्रहपीडा)

  • (Adverse planetary effects on children) Astrologers hold the view that planets affect or exercise some influence on the lives of people. According to that given hereunder is a brief description of planets, which affect a child from its very birth as also of remedial measures to keep the child free from such adverse planetary effects. On the very day of the birth of the child a female planet called Pāpinī affects it as a result of which it will refuse all food and be lying turning its head this way and that. Pāpinī will tap the health not only of the child but of the mother also. Bali (sacrificial offering with flesh, fish and liquor as also waving with flowers and fragrant materials and lighted lamp, and smearing the child's body with sandal paste, mancetti powder, tātiri flower, bark of pachotti, are remedies against the attack of Pāpinī. Burning of buffalo dung also is useful. On the second night after the birth of the child another female planet called Bhīṣaṇī attacks it. Symptoms of the attack are coughing, deep breath and shrinking of bodily organs. The remedies for the attack are: smearing of the body with paste made in sheep's urine of tippalī (long pepper), rāmacca, root of “Kaṭalāṭi” and sandalwood. The child should also be exposed to the fumes got by burning the horn tooth and hairs of the cow. And, with the above-mentioned things bali should be offered to the planet. On the third night the female planet called Ghaṇṭālī affects the child. Frequent crying, yawning, shivering and loss of appetite are the main symptoms of the attack. Smearing the body with a paste of lotus styles, añjana stone and tooth of cow and elephant mixed with goat's skin is a good remedy for the illness. The child should be treated with the fumes got by burning the leaves of nāguṇa (a tree) and bilva and bali as aforesaid should also be offered. Kākolī (female planet) affects the child on the fourth night. Shivering, loss of appetite, frothing and wandering of the eyes are the main symptoms of the attack. In this case bali should be offered with liquor and flesh; the body should be smeared with a paste in horse's urine of elephant's tusk and the outer skin of snakes. The child should also be subjected to the fume of tamarind and margosa leaves. Haṁsādhikā (female planet) affects the child on the fifth night. Yawning, breathing out alone and closing of fingers are the main symptoms of the attack. Bali with fish etc. should be offered to this planet, and the child smeared with a paste of goat-horn, roots of the vātyala plant, bark of pāchotti (Tilva) manayola and haritāla. Phalkārī (female planet) attacks the child on the sixth night. Startling, fainting, waking frequently from sleep and crying much, loss of appetite and turning the body round and round are the chief symptoms of the attack. In this case bali with fish etc. is called for. The child is also to be exposed to the fumes produced by the burning of dried tamarind, gulgulu, Kottam and elephant's tusk. Muktakeśī (female planet) attacks the child on the seventh night. Bad odour, yawning, weakening of body and cough form the main symptoms of the attack. Exposure to fumes produced by burning leopard's teeth and the smearing of the body with a paste made of orris root and cow's dung and urine should also be done. Śrīdaṇḍī (female planet) attacks the child on the eighth night. Wandering of the eyes, crying and also making a barking noise and quick movement of the tongue are the main symptoms. Bali with fish etc. and smearing the body with a paste of orris root, mustard seed and garlic are the treatment for the attack. The terrible female planet, Ūrdhvagrāhī attacks the child on the ninth night. Startling, breathing out alone and biting the fists of both hands form the chief symptoms of the attack. Smearing of the body with a paste of red sandalwood, Costus speciosus etc. and exposure to fumes produced by burning the hairs and nail of the monkey are remedies for the illness. Rodanī attacks the child on the tenth night. Incessant crying and bodily fragrance and blue colour are the main symptoms of the attack. Exposure to fume produced by burning margosa leaves and application of a paste made of orris root, tamarind are good remedies. Bali should be offered with fried paddy, flesh and barley rice. For thirteen days from its birth the child should be treated in the above manner. A terrible female planet called Pūtanā attacks the child when it is one month old. Crying like the crow, frequent breathing, smell of urine on the body and reddening of the eyes are the chief symptoms of the attack. Remedies thereof are as follows: bathing in cow's urine and exposure to the fumes got by burning cow's teeth, bali to be offered with yellow clothes. red flower, red sandalwood, lamps lighted, three varieties of pāyasa (pudding), liquor, gingelly seeds and flesh. Bali with the above materials should be offered for seven days under an ‘Ung’ tree on the southern side. Mukuṭā, (female planet) attacks the child two months old. Coldness of the body, vomiting, parching of mouth etc. are the chief symptoms. Remedy for the attack is offering of bali with flower, Sandalwood, clothes and bread (all black in colour) and lighting of lamps and fuming. Gomukhī attacks the child, in the third month. Abnormal sleep, exessive urination etc. are the main symptoms of the attack. Bali in the morning with barley, flesh, milk, rice etc. and exposure to the fumes of ghee at noon are the treatment for the illness. To bathe the child in water boiled with the leaves of five trees is also good. Piṅgalā attacks the child, when it is four months old. Excessive coldness of body, bad odour and emaciation of body are the main signs of the attack. Piṅgalā's attack often proves fatal. During the fifth month the planet Lalanā attacks the child. Weakness, blood coming out of the mouth, and excretion yellow in colour are the main symptoms of the attack. Bali with fish etc. on the southern side of the house is the treatment for it. Paṅkajā attacks the child during the sixth month. Various kinds of awkward movements, crying in awkward and peculiar voice are the main symptoms of the attack. Offerings of liquor, fish, flesh, rice, flowers etc. will cure the illness. During the seventh month Nirāhārā attacks the child. Bad odour, tooth-ache etc. are the main symptoms. Bali with fish, flesh etc. is the cure. Yamunā attacks the child during the eighth month. Skin eruptions etc. are the chief symptoms. No special treatment is required for this. During the ninth month Kumbhakarṇī attacks the child. Fever, vomiting and abnormal crying form the chief symptoms. Bali with flesh and liquor is the cure for it. Tāpasī attacks the child during the tenth month. Refusing to eat food and rolling of the eye-balls form the main symptoms. Bali on level ground with flesh etc. is the remedy for it. During the eleventh month Rākṣasī attacks the child. No treatment is called for. Cañcalā attacks the child during the twelfth month. Breathing problems, palpitation etc. are the main symptoms. Bali during the first half of the day with Kalmāṣa etc. is the remedy. During the second year of its life the child is attacked by Rodanī. Shivering of the body, crying and emission of blood and urine form the main symptoms. In such cases bali should be offered with pudding of molasses and gingelly seeds made into small balls. Also an idol should be made of gingelly seeds and it should be bathed in gingelly water. The child should further be exposed to the fumes got by burning the leaves of five trees. Caṭukā (a female planet) attacks the child during the fourth year. Fever, swellings, and weakness of limbs are the main symptoms. Bai with fish, flesh, gingelly seeds and also fuming form the treatment. Pañcālā attacks the child when it is five years old. Fever, weakness of limbs are the symptoms. Bali with flesh, rice, etc. and fuming with the excretion of sheep form the treatment. Bathing in water boiled with leaves of jack fruit tree, peepal tree etc. is also good. Dhāvanī attacks the child when it is six years old. Thinning of face, tastelessness of mouth and weakness of limbs are the main symptoms in such cases. Bali for seven days with the above-mentioned things and bathing in kanjunny (Bhṛṅgarāja creeper) water are the treatment. Yavanā attacks the child in the seventh year. Speechlessness, vomiting, laughing and crying for no apparent reason form the symptoms. Bali with liquor, flesh, pudding etc. and fuming and bathing form the treatment. Jātavedā attacks the child in the eighth year. The child refuses food and cries. Bali with cooked gingelly, gingelly bread and curds, and bathing and fuming form the treatment. Kālā (Kālī) attacks the child during the ninth year. Feelings of fear, roaring etc. are the symptoms. Bali with gingelly rice, gingelly bread, gingelly powder, Kalmāṣa and pudding form the treatment. Kalahaṁsī attacks the child during the tenth year. Fever, burning sensation and emaciation are the symptoms. Bali for five days with bread called Paulik and rice mixed with ghee, exposure to fumes of margosa leaf and smearing the body with a paste of Kottam form the treatment. Devabhūti attacks the child when it is eleven years old. Then he will utter harsh and cruel words. Bali and smearing as above form the treatment. Valikā attacks the child in the 12th year. Frequent hiccoughs is the symptom. Treatment is the same as above. Vāyasī attacks the child when it is 13 years old. All the limbs except the face get emaciated. Treatment is as follows: bali with red rice, red sandal-wood and red flowers; bath in water boiled with the leaves of five trees; and exposure to the fumes of margosa and mustard. Yakṣiṇī attacks the child when it is fourteen years old. Awkward physical expressions, stomach-ache, fever and thirst are the symptoms. Bali with flesh, rice etc. and bathing etc. as above form the treatment. Muṇḍikā attacks the child when it is fifteen years old. Various kinds of pains, bleeding etc. are the symptoms. The mother of the child is to be treated for this. Vānarī attacks the child during the 16th year. Falling down, continuous sleep and fever form the symptoms. Bali during three nights with pudding etc. and bathing and fuming as above form the treatment. Gandhavatī attacks the child during the seventeenth year. Agitation of limbs and crying are the symptoms. Bali with Kalmāṣa etc. and bathing and fuming as above form the treatment. The following mantra should be repeated in all balis and gifts. Oṁ namaḥ sarvamātṛbhyo bālapīḍāsaṁyogaṁ bhuñja bhuñja cuṭa cuṭa Sphoṭaya sphoṭaya sphura sphura gṛhāṇa gṛhāṇa ākaṭṭaya ākaṭṭaya kaṭṭaya kaṭṭaya evam siddharūpo jñāpayati hara hara nirdoṣe kuru kuru bālikāṁ bālaṁ striyaṁ puruṣaṁ vā sarvagrahāṇāmupakramāt-cāmuṇḍe namo devyai hruṁ hruṁ hrīm apasara duṣtagrahān hram tadyathā gacchantu gṛhyatām anyatra panthānam rudro jñāpayati. [Agni Purāṇa, Chapter 299]. 
RANDOM WORD

Did you know?

शंकराला अर्धी प्रदक्षिणा कां घालतात ?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site