TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

माधवाख्यान - द्वितीयोध्याय

अनंत फंदीने लावणीइतकाच आख्यान प्रकारही तितक्याच प्रभावीपणे लिहीला.


द्वितीयोध्याय

श्रीगणेशाय नमः ।

गादी ज्यास प्राप्त असे । तो प्रभु विष्णूचाच अंश । श्रीमाधवराव सद्‌वंश । निःसंशय जाणपां ॥१॥
गोब्राम्हणप्रतिपाळक । पुण्यश्लोकी वय बाळक । शत्रु वधूनि जयसी बाळक । धर्में राज्य चालविलें ॥२॥
गेलें सर्वत्रांचें जीवन । काय जाहलें जाणें कवण । कैसें दुग्धांत पडिलें लवण । तो मन पवन गेला हो ॥३॥
असो प्रथमोध्यायीं कथा । बाजी व चिमणाजी रघुनाथा । भाऊंनीं आणुनि उभयतां । पुलाजवळी ठेविलें ॥४॥
नानांच्या व श्रीमंतांच्या । भेटी जाहल्या उभयतांच्या । पुलाजवळी खडकीच्या । एकमेकां भेटले ॥५॥
त्या पुलाजवळी ठेविलीं मुलें । मग नाना पुण्यांत प्रवेशले । पुढें कवतुक काय केलें । नाना फडणीसें तेधवां ॥६॥
म्हणे दोचौ रोजामाजीं । वाडयांत आणावे आपा व बाजी । पर्वतीस न्यावें दर्शनाकाजी । तेथें तर्‍हा दुसरी योजावी ॥७॥
दर्शनास न्यावे पर्वतीकडे । बाजीरायास चालवावें पुढें । आपासाहेब मागें सडे । येऊं द्यावें मुकाटया ॥८॥
सिंहगडास न्यावे रावबाजी । मागें वाडयांत आणावे चिमणाजी । ही मसलत उभयतांमाजी । बाजी व आपातें समजली ॥९॥
मग दोघे बंधु चिंताक्रांत । आतां कैसी करावी मसलत । शिंद्यास कळवावा वृत्तांत । तो हें विघ्न वारील ॥१०॥
तेव्हां शिंदे पुण्यास नवते । दवलतराव जामगांवीं होते । बातमी कळविली राघवसुतें रायाजी पाटलाकडुनियां ॥११॥
कीं हाकाट केला बाळाजी जनार्दनानें । त्यास वाडयांत आमचे उभयतांचें जाणें ।
न होय ऐसी युक्ति करणें । शिंद्यास वकिलांनीं सुचविलें ॥१२॥
कीं रावबाजीस किल्ला प्राप्त । राज्यधिकारा चिमणाजीरघुनाथ । ऐसी समजतां नानांची मसलत । तप्त शिंदा जाहला ॥१३॥
ऐसे समजतां तत्क्षणीं । दवलतरायें वकिलास बोलाऊनी । कीं नानाशीं सांगावें निक्षूनी । वाडयांत मुलें न आणावीं ॥१४॥
श्रीमंतांच्या व आमुच्या । भेटी होतील सर्वत्रांच्या । मग तुमच्या आमुच्या व धन्यांच्या । विचारें घडेल तैसें करुं ॥१५॥
मध्यें एकादी गडबड कांहीं । केली तो कार्यास पडणार नाहीं । ऐसें सांगतां वकिलांही । हिरमोड झाला नानाचा ॥१६॥
ह्मणे जी जी करावी मसलत । साध्य तितुकी असाध्यची होत । नदी उतरोनियां समस्त । कांठाजवळी कां बुडावें ॥१७॥
चांगला ह्मणुनी घेतला पाच । शेवटीं तो कां निवडावा कांच । प्रवासाहुनि घरीं येतांच । वेशींत चोरें नागविलें ॥१८॥
तैसें जाहलें मजलागुनी । राज्यास योजित होतो धनी । शिंद्याच्या कां न यावें मनीं । ह्मणुनि नाना दिलगीर ॥१९॥
असो ते दिवशीं दोघांचे अरिष्‍ट । गजाननें टाळिलें स्पष्‍ट । दादाचें पुण्य उत्कृष्‍ट । म्हणुनि विघ्नें वितळलीं ॥२०॥
तशांत दो चौरामाझारी । शिंदे पुण्यास येणार झडकरी । नाना म्हणे शिंदा आल्यावरी । अबरु कैसी थांबेल ॥२१॥
मग बाजीरघुनाथा लवलाह्या । नाना गेले भेटावया । मिठी घालोनियां पायां । श्रीमंताशीं बोलतसे ॥२२॥
शिंद्यांची मर्जी बुडवावें आम्हां । म्हणुनि प्रार्थना करितों तुम्हां । आतां स्वामींनीं करावी क्षमा । अपराधी जरी असलों मी ॥२३॥
आपुला सेवक अपराधी । तो आपणचि वधावा आधीं । स्वामीचा अपराधी दुसरा वधी । ऐसें सहसा न करावें ॥२४॥
ऐकूनि नानाची विज्ञापना । द्रव आला बाजीरघुनंदना । पूर्वींचे तुमचे उपकार नाना । तुम्हांस कैसे नाठवती ॥२५॥
दादासाहेबास तुम्ही जाणा । पीडा केली बहुतेक नाना । सुरतेहुति आणिलें गंगास्नाना । नंतर दादा वारले ॥२६॥
दादा गेले कैलासांतरीं । दहनाची रक्षा तैसीच गंगेवरी । तों कैद केलें लवकरीं । तुम्हीं आम्हां तिघांतें ॥२७॥
तोफखाना आणि वगैरे । लुटूनी घेतलें खटलें सारें । चौक्या जामदारखान्यावरे । नाना तुम्ही बसविल्या ॥२८॥
पुढें काळें करुनी पाहीं । शांत जाहली आनंदीबाई । माधवराव मरते सम नाना तुम्हासी बोलिले ॥२९॥
कीं बाजीराव भेटवा मातें । पण तुम्हीं धिक्कारिलें त्यातें । भेट न केली उभयतांतें । ऐसे तुमचे कृतोपकार ॥३०॥
श्रीमाधवराव मेल्यावर । दत्तची घ्यावा हिया थोर । परंतु या वंशाशीं नमस्कार । करावयाचा नाहीं मला ॥३१॥
मग नानाशीं म्हणे राघवकुमर । चिरंजीव मी थोराचा थोर । शरण आल्यास वांचविणार । मम शत्रू तरी असेना कां ॥३२॥
म्हणे दादासाहेबाशीं याशीं । हाडवैर होतें अहर्निशीं । आतां तें दुःख न आणोनी मानसीं । आधीं नानास वांचवावें ॥३३॥
मग नानाशीं म्हणे बाजीराव । शिंद्यांचें बाळगूं नका भय । मी असतां करणार काय । तुम्हांस धक्का लागों न दे ॥३४॥
लोह जरी परिसावरी । आदळूनियां ताडिला जरी । तरी तो लोहाचें सुवर्णची करी । स्वभाव गुण न टाकी ॥३५॥
कुठार घातली मैलागिरीवरी । राय राय तुकडे केले जरी । तरी त्याचा सुवास दिगंतरीं । स्वभाव गुण न टाकी ॥३६॥
सज्जनास भेटला दुर्जन । तो कसेंही करी त्याचें छळण । परी दुर्जनाचेंच इच्छी कल्याण । स्वभावगुण न टाकी ॥३७॥
कागदीं बांधूनि कस्तुरीचे पुडे । फेंकूनि दिधले एकीकडे । तरी त्यांचा सुवास लोपे ऐसें न घडे । स्वभावगुण न टाकी ॥३८॥
तैसे तुम्हीं मला साहेबदादा । मी तुमचें वाईट न करी कदां । मजपुढें काय करितो शिंदा । तीनदां किती सांगावें ॥३९॥
ऐसीं ऐकुनी प्रभूचें मृदुवचन । नानास वाटलें समाधान । म्हणे स्वामींनीं माझे अवगुण । उदाराब्धींत सांठविले ॥४०॥
म्हणें म्यां बहुतेक दिधलीं दुःखें । त्या विठ्‌ठलसुंदरांतकें । परंतु त्या प्रभूनें सोसूनि तितुकें । दादासमान मज लेखिलें ॥४१॥
पुढें कथा याहून सुरस । सातार्‍यास जातील नाना फडणीस । धोंडीबा बाळोबा पागनीस । श्रीमंताशीं एकांत करतील ॥४२॥
हें कथानक राघवपुत्रें । आपुल्या स्वहस्तें लिहिलीं पत्रें । त्या पत्रावरुनि हीं चरित्रें । कवीनें कविता केली असे ॥४३॥
यांत पदरचें नाहीं यर्त्किचित । बाजी रघुनाय साक्षभूत । टीका केली प्राकृत । लहान थोरांस समजावया ॥४४॥
पूर्वीं पांडवांच्या ख्याती । राजा रजवाडयांच्या किताबती । दामाजीपंताच्या बखरा वाचिती । ह्या पुढें तैशाच होतील ॥४५॥
ज्या ज्या कथा जाहल्या जितुक्या । त्या त्या कवीनें वर्णिल्या त्तितुक्या ।
पुढें आणीक होतील तितुक्या । अनंतफंदी मुखें ऐकाव्या ॥४६॥
स्वस्ति श्रीमाधवकवन सुंदर । संमत बाजी रघुनाथपत्राधार । श्रोते परिसोत पंडित चतुर । द्वितीयोध्याय गोड हा ॥४७॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-24T21:25:00.8430000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

हुक्का-हुक्कापाणी बंद करणें

  • [ हुक्कापाणी = खाणेंपिणें इ. व्यवहार ] वाळींत टाकणें 
  • जातिबहिष्कृत करणें. जातींतील माणसे एकमेकांपासून हुक्का घेऊन पितात पण जातींतून कोणी बाहेर गेला म्हणजे त्याच्याबरोबर हुक्का ओढीत नाहींत कीं त्याला हुक्का देत नाहींत. 
RANDOM WORD

Did you know?

जननशांती म्हणजे काय ? ती केव्हा करावी ?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site