TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|स्तोत्रे|सहस्त्रनामस्तोत्र|
श्री गायत्री सहस्त्रनामस्तोत्रम्

श्री गायत्री सहस्त्रनामस्तोत्रम्

हिंदू देवदेवतांची सहस्त्र नावे, स्तोत्र रूपात गुंफलेली आहेत.
Sahastranaamastotra is a perticular stotra in which, the 1000 names of hindu Gods are introdused.

 


श्री गायत्री सहस्त्रनामस्तोत्रम्

श्री गायत्री सहस्त्रनामस्तोत्रम्

ध्यानम्

रक्तश्वेतहिरण्यनीलधवलैर्युक्तां त्रिनेत्रोज्ज्वलां

रक्तां रक्तनवस्त्रजं मणिगणैर्युक्तां कुमारीमिमाम् ।

गायत्रीं कमलासनां करतलव्यानद्धकुण्डाम्बुजां

पद्माक्षीं च वरस्त्रजं च दधतीं हंसाधिरूढां भजे ॥

नारद उवाच

भगवन् सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।

श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं त्वन्मुखाच्छ्रुतम् ॥१॥

सर्वपापहरं देव येन विद्या प्रवर्तते ।

केन वा ब्रह्मविज्ञानं किं नु वा मोक्षसाधनम् ॥२॥

ब्राह्मणानां गतिः केन केन वा मृत्युनाशनम् ।

ऐहिकामुष्मिकफलं केन वा पद्मलोचन ॥३॥

वक्तुमर्हस्यशेषेण सर्वं निखिलमादितः ।

श्रीनारायण उवाच

साधु साधु महाप्राज्ञ सम्यक् पृष्टं त्वयानघ ॥४॥

श्रृणु वक्ष्यामि यत्नेन गायत्र्यष्टसहस्त्रकम् ।

नाम्रां शुभानां दिव्यानां सर्वपापविनाशनम् ॥५॥

सृष्ट्यादौ यद्भगवता पूर्वं प्रोक्तं ब्रवीमि ते ।

अष्टोत्तरसहस्त्रस्य ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥६॥

छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवी गायत्री देवता स्मृता ।

हलो बीजानि तस्यैव स्वराः शक्तय ईरिताः ॥७॥

अङ्गन्यासकरन्यासावुच्येते मातृकाक्षरैः ।

अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि साधकानां हिताय वै ॥८॥

स्तोत्रम्

अचिन्त्यलक्षणाव्यक्ताप्यर्थमातृमहेश्वरी ।

अमृतार्णवमध्यस्थाप्यजिता चापराजिता ॥१॥

अणिमादिगुणाधाराप्यर्कमण्डलसंस्थिता ।

अजराजापराधर्मा अक्षसूत्रधराधरा ॥२॥

अकारादिक्षकारान्ताप्यरिषड्वर्गभेदिनी ।

अञ्जनाद्रिप्रतीकाशाप्यञ्जनाद्रिनिवासिनी ॥३॥

अदितिश्चाजपाविद्याप्यरविन्दनिभेक्षणा ।

अन्तर्बहिःस्थिताविद्याध्वंसिनी चान्तरात्मिका ॥४॥

अजा चाजमुखावासाप्यरविन्दनिभानना ।

अर्धमात्रार्थदानज्ञाप्यरिमण्डलमर्दिनी ॥५॥

असुरघ्नी ह्ममावास्याप्यलक्ष्मीघ्न्यन्त्यजार्चिता ।

आदिलक्ष्मीश्चादिशक्तिराकृतिश्चायतानना ॥६॥

आदित्यपदवीचाराप्यादित्यपरिसेविता ।

आचार्यावर्तनाचाराप्यादिमूर्तिनिवासिनी ॥७॥

आग्नेयी चामरी चाद्या चाराध्या चासनस्थिता ।

आधारनिलयाधारा चाकाशान्तनिवासिनी ॥८॥

आद्याक्षरसमायुक्ता चान्तराकाशरूपिणी ।

आदित्यमण्डलगता चान्तरध्वान्तनाशिनी ॥९॥

इन्दिरा चेष्टदा चेष्टा चेन्दीवरनिभेक्षणा ।

इरावती चेन्द्रपदा चेन्द्राणी चेन्दुरूपिणी ॥१०॥

इक्षुकोदण्डसंयुक्ता चेषुसन्धानकारिणी ।

इन्द्रनीलसमाकारा चेडापिङ्गलरूपिणी ॥११॥

इन्द्राक्षी चेश्वरी देवी चेहात्रयविवर्जिता ।

उमा चोषा ह्युडुनिभा उर्वारुकफलानना ॥१२॥

उडुप्रभा चोडुमती ह्युडुपा ह्युडुमध्यगा ।

ऊर्ध्वं चाप्यूर्ध्वकेशी चाप्यूर्ध्वाधोगतिभेदिनी ॥१३॥

ऊर्ध्वबाहुप्रिया चोर्मिमालावाग्ग्रन्थदायिनी ।

ऋतं चर्षिऋतुमती ऋषिदेवनमस्कृता ॥१४॥

ऋग्वेदा ऋणहर्त्री च ऋषिमण्डलचारिणी ।

ऋद्धिदा ऋजुमार्गस्था ऋजुधर्मा ऋतुप्रदा ॥१५॥

ऋग्वेदनिलया ऋज्वी लुप्तधर्मप्रवर्तिनी ।

लूतारिवरसम्भूता लूतादिविषहारिणी ॥१६॥

एकाक्षरा चैकमात्रा चैका चैकैकनिष्ठिता ।

ऐन्द्री ह्यैरावतारूढा चैहिकामुष्मिकप्रदा ॥१७॥

ओंकारा ह्योषधी चोता चोतप्रोतनिवासिनी ।

और्वा ह्यौषधसम्पन्ना औपासनफलप्रदा ॥१८॥

अण्डमध्यस्थिता देवी चाःकारमनुरूपिणी ।

कात्यायनी कालरात्रिः कामाक्षी कामसुन्दरी ॥१९॥

कमला कामिनी कान्ता कामदा कालकण्ठिनी ।

करिकुम्भस्तनभरा करवीरसुवासिनी ॥२०॥

कल्याणी कुण्डलवती कुरुक्षेत्रनिवासिनी ।

कुरुविन्ददलाकारा कुण्डली कुमुदालया ॥२१॥

कालजिह्वा करालास्या कालिका कालरूपिणी ।

कमनीयगुणा कान्तिः कलाधारा कुमुद्वती ॥२२॥

कौशिकी कमलाकारा कामचारप्रभञ्जिनी ।

कौमारी करुणापाङ्गी ककुबन्ता करिप्रिया ॥२३॥

केसरी केशवनुता कदम्बकुसुमप्रिया ।

कालिन्दी कालिका काञ्ची कलशोद्भवसंस्तुता ॥२४॥

काममाता क्रतुमती कामरूपा कृपावती ।

कुमारी कुण्डनिलया किराती कीरवाहना ॥२५॥

कैकेयी कोकिलालापा केतकी कुसुमप्रिया

कमण्डलुधरा काली कर्मनिर्मूलकारिणी ॥२६॥

कलहंसगतिः कक्षा कृतकौतुकमङ्गला ।

कस्तूरीतिलका कम्प्रा करीन्द्रगमना कुहूः ॥२७॥

कर्पूरलेपना कृष्णा कपिला कुहराश्रया ।

कूटस्था कुधरा कम्रा कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ॥२८॥

खड्‍गखेटकरा खर्वा खेचरी खगवाहना ।

खट्‍वाङ्गधारिणी ख्याता खगराजोपरिस्थिता ॥२९॥

खलघ्नी खण्डितजरा खण्डख्यानप्रदायिनी ।

खण्डेन्दुतिलका गङ्गा गणेशगुहपूजिता ॥३०॥

गायत्री गोमती गीता गान्धारी गानलोलुपा ।

गौतमी गामिनी गाधा गन्धर्वाप्सरसेविता ॥३१॥

गोविन्दचरणाक्रान्ता गुणत्रयविभाविता ।

गन्धर्वी गह्वरी गोत्रा गिरीशा गहना गमी ॥३२॥

गुहावासा गुणवती गुरुपापप्रणाशिनी ।

गुर्वी गुणवती गुह्या गोप्तव्या गुणदायिनी ॥३३॥

गिरिजा गुह्यामातङ्गी गुरुडध्वजवल्लभा ।

गर्वापहारिणी गोदा गोकुलस्था गदाधरा ॥३४॥

गोकर्णनिलयासक्ता गुह्ममण्डलवर्तिनी ।

घर्मदा घनदा घण्टा घोरदानवमर्दिनी ॥३५॥

घृणिमन्त्रमयी घोषा घनसम्पातदायिनी ।

घण्टारवप्रिया घ्राणा घृणिसन्तुष्टकारिणी ॥३६॥

घनारिमण्डला घूर्णा घृताची घनवेगिनी ।

ज्ञानधातुमयी चर्चा चर्चिता चारुहासिनी ॥३७॥

चटुला चण्डिका चित्रा चित्रमाल्यविभूषिता ।

चतुर्भूजा चारुदन्ता चातुरी चरितप्रदा ॥३८॥

चूलिका चित्रवस्त्रान्ता चन्द्रमःकर्णकुण्डला ।

चन्द्रहासा चारुदात्री चकोरी चन्द्रहासिनी ॥३९॥

चन्द्रिका चन्द्रधात्री च चौरी चौरा च चण्डिका ।

चञ्चद्वाग्वादिनी चन्द्रचूडा चोरविनाशिनी ॥४०॥

चारुचन्दनलिप्ताङ्गी चञ्चच्चामरवीजिता ।

चारुमध्या चारुगतिश्चन्दिला चन्द्ररूपिणी ॥४१॥

चारुहोमप्रिया चार्वाचरिता चक्रबाहुका ।

चन्द्रमण्डलमध्यस्था चन्द्रमण्डलदर्पणा ॥४२॥

चक्रवाकस्तनी चेष्टा चित्रा चारुविलासिनी ।

चित्स्वरूपा चन्द्रवती चन्द्रमाश्चन्दनप्रिया ॥४३॥

चोदयित्री चिरप्रज्ञा चातका चारुहेतुकी ।

छत्रयाता छत्रधरा छाया छन्दःपरिच्छदा ॥४४॥

छायादेवीच्छिद्रनखा छन्नेन्द्रियविसर्पिणी ।

छन्दोऽनुष्टुप्प्रतिष्ठान्ता छिद्रोपद्रवभेदिनी ॥४५॥

छेदा छत्रेश्वरी छिन्ना छुरिका छेदनप्रिया ।

जननी जन्मरहिता जातवेदा जगन्मयी ॥४६॥

जाह्नवी जटिला जेत्री जरामरणवर्जिता ।

जम्बूद्वीपवती ज्वाला जयन्ती जलशालिनी ॥४७॥

जितेन्द्रिया जितक्रोधा जितामित्रा जगत्प्रिया ।

जातरूपमयी जिह्वा जानकी जगती जरा ॥४८॥

जनित्री जह्नुतनया जगत्त्रयहितैषिणी ।

ज्वालामुखी जपवती ज्वरघ्नी जितविष्टपा ॥४९॥

जिताक्रान्तमयी ज्वाला जाग्रती ज्वरदेवता ।

ज्वलन्ती जलदा ज्येष्ठा ज्याघोषास्फोटदिङ्‍मुखी ॥५०॥

जम्भिनी जृम्भणा जृम्भा ज्वलन्माणिक्यकुण्डला ।

झिंझिका झणनिर्घोषा झंझामारुतवेगिनी ॥५१॥

झल्लरीवाद्यकुशला ञरूपा ञभुजा स्मृता ।

टङ्कबाणसमायुक्ता टङ्किनी टङ्कभेदिनी ॥५२॥

टङ्कीगणकृताघोषा टङ्कनीयमहोरसा ।

टङ्कारकारिणी देवी ठठशब्दनिनादिनी ॥५३॥

डामरी डाकिनी डिम्भा डुण्डुमारैकनिर्जिता ।

डामरीतन्त्रमार्गस्था डमड्‍डमरुनादिनी ॥५४॥

डिण्डीरवसहा डिम्भलसत्क्रीडापरायणा ।

ढुण्ढिविघ्नेशजननी ढक्काहस्ता ढिलिव्रजा ॥५५॥

नित्यज्ञाना निरुपमा निर्गुणा नर्मदा नदी ।

त्रिगुणा त्रिपदा तन्त्री तुलसीतरुणातरुः ॥५६॥

त्रिविक्रमपदाक्रान्ता तुरीयपदगामिनी ।

तरुणादित्यसंकाशा तामसी तुहिना तुरा ॥५७॥

त्रिकालज्ञानसम्पना त्रिवेणी च त्रिलोचना ।

त्रिशक्तिस्त्रिपुरा तुङ्गा तुरङ्गवदना तथा ॥५८॥

तिमिङ्गिलगिला तीव्रा त्रिस्त्रोता तामसादिनी ।

तत्रमन्त्रविशेषज्ञा तनुमध्या त्रिविष्टपा ॥५९॥

त्रिसंध्या त्रिस्तनी तोषासंस्था तालप्रतापिनी ।

ताटङ्किनी तुषाराभा तुहिनाचलवासिनी ॥६०॥

तन्तुजालसमायुक्ता तारहारावलिप्रिया ।

तिलहोमप्रिया तीर्था तमालकुसुमाकृतिः ॥६१॥

तारका त्रियुता तन्वी त्रिशुङ्कुपरिवारिता ।

तलोदरी तिलाभूषा ताटङ्कप्रियवाहिनी ॥६२॥

त्रिजटा तित्तिरी तृष्णा त्रिविधा तरुणाकृतिः ।

तप्तकाञ्चनसंकाशा तप्तकाञ्चनभूषणा ॥६३॥

त्रैयम्बका त्रिवर्गा च त्रिकालज्ञानदायिनी ।

तर्पणा तृप्तिदा तृप्ता तामसी तुम्बुरुस्तुता ॥६४॥

तार्क्ष्यस्था त्रिगुणाकारा त्रिभङ्गी तनुवल्लरिः ।

थात्कारी थारवा थान्ता दोहिनी दीनवत्सला ॥६५॥

दानवान्तकरी दुर्गा दुर्गासुरनिबर्हिणी ।

देवरीतिर्दिवारात्रिर्द्रौपदी दुन्दुभिस्वना ॥६६॥

देवयानी दुरावासा दारिद्र्योद्भेदिनी दिवा ।

दामोदरप्रिया दीप्ता दिग्वासा दिग्विमोहिनी ॥६७॥

दण्डकारण्यनिलिया दण्डिनी देवपूजिता ।

देववन्द्या दिविषदा द्वेषिणी दानवाकृतिः ॥६८॥

दीनानाथस्तुता दीक्षा दैवतादिस्वरूपिणी ।

धात्री धनुर्धरा धेनुर्धारिणी धर्मचारिणी ॥६९॥

धरंधरा धराधारा धनदा धान्यदोहिनी ।

धर्मशीला धनाध्यक्षा धनुर्वेदविशारदा ॥७०॥

धृतिर्धन्या धृतपदा धर्मराजप्रिया ध्रुवा ।

धूमावती धूमकेशी धर्मशास्त्रप्रकशिनी ॥७१॥

नन्दा नन्दप्रिया निद्रा नृनुता नन्दनात्मिका ।

नर्मदा नलिनी नीला नीलकण्ठसमाश्रया ॥७२॥

नारायणप्रिया नित्या निर्मला निर्गुणा निधिः ।

निराधारा निरुपमा नित्यशुद्धा निरञ्जना ॥७३॥

नादबिन्दुकलातीता नादबिन्दुकलात्मिका ।

नृसिंहिनी नगधरा नृपनागविभूषिता ॥७४॥

नरकक्लेशशमनी नारायणपदोद्भवा ।

निरवद्या निराकारा नारदप्रियकारिणी ॥७५॥

नानाज्योतिःसमाख्याता निधिदा निर्मलात्मिका ।

नवसूत्रधरा नीतिर्निरुपद्रवकारिणी ॥७६॥

नन्दजा नवरत्नाढ्या नैमिषारण्यवासिनी ।

नवनीतप्रिया नारी नीलजीमूतनिस्वना ॥७७॥

निमेषिणी नदीरूपा नीलग्रीवा निशीश्वरी ।

नामावलिर्निशुम्भघ्नी नागलोकनिवासिनी ॥७८॥

नवजाम्बूनदप्रख्या नागलोकाधिदेवता ।

नूपुराक्रान्तचरणा नरचित्तप्रमोदिनी ॥७९॥

निमग्नारक्तनयना निर्घातसमनिस्वना ।

नन्दनोद्याननिलया निर्व्यूहोपरिचारिणी ॥८०॥

पार्वती परमोदारा परब्रह्मात्मिका परा ।

पञ्चकोशविनिर्मुक्ता पञ्चपातकनाशिनी ॥८१॥

परचित्तविधानज्ञा पञ्चिका पञ्चरूपिणी ।

पूर्णिमा परमा प्रीतिः परतेजः प्रकाशिनी ॥८२॥

पुराणी पौरुषी पुण्या पुण्डरीकनिभेक्षणा ।

पातालतलनिर्मग्ना प्रीता प्रीतिविवर्धिनी ॥८३॥

पावनी पादसहिता पेशला पवनाशिनी ।

प्रजापतिः परिश्रान्ता पर्वतस्तनमण्डला ॥८४॥

पद्मप्रिया पद्मसंस्था पद्माक्षी पद्मसम्भवा ।

पद्मपत्रा पद्मपदा पद्मिनी प्रियभाषिणी ॥८५॥

पशुपाशविनिर्मुक्ता पुरन्ध्री पुरवासिनी ।

पुष्कला पुरुषा पर्वा पारिजातसुमप्रिया ॥८६॥

पतिव्रता पवित्राङ्गी पुष्पहासपरायणा ।

प्रज्ञावतीसुता पौत्री पुत्रपूज्या पयस्विनी ॥८७॥

पट्टीपाशधरा पङ्क्तिः पितृलोकप्रदायिनी ।

पुराणी पुण्यशीला च प्रणतार्तिविनाशिनी ॥८८॥

प्रद्युम्नजननी पुष्टा पितामहपरिग्रहा ।

पुण्डरीकपुरावासा पुण्डरीकसमानना ॥८९॥

पृथुजङ्घा पृथुभुजा पृथुपादा पृथूदरी ।

प्रवालशोभा पिङ्गाक्षी पीतवासाः प्रचापला ॥९०॥

प्रसवा पुष्टिदा पुण्या प्रतिष्ठा प्रणवागतिः ।

पञ्चवर्णा पञ्चवाणीः पञ्चिका पञ्चरस्थिता ॥९१॥

परमाया परज्योतिः परप्रीतिः परागतिः ।

पराकाष्ठा परेशानी पाविनी पावकद्युतिः ॥९२॥

पुण्यभद्रा परिच्छेद्या पुष्पहासा पृथूदरी ।

पीताङ्गी पीतवसना पीतशय्या पिशाचिनी ॥९३॥

पीतक्रिया पिशाचघ्नी पाटलाक्षी पटुक्रिया ।

पञ्चभक्षप्रियाचारा पूतनाप्राणघातिनी ॥९४॥

पुन्नागवनमध्यस्था पुण्यतीर्थनिषेविता ।

पञ्चाङ्गी च पराशक्तिः परमाह्लादकारिणी ॥९५॥

पुष्पकाण्डस्थिता पूषा पोषिताखिलविष्टपा ।

पानप्रिया पञ्चशिखा पन्नगोपरिशायिनी ॥९६॥

पञ्चमात्रात्मिका पृथ्वी पथिका पृथुदोहिनी ।

पुराणन्यायमीमांसा पाटली पुष्पगन्धिनी ॥९७॥

पुण्यप्रजा पारदात्री परमार्गैकगोचरा ।

प्रवालशोभा पूर्णाशा प्रणवा पल्लवोदरी ॥९८॥

फलिनी फलदा फल्गुः फूत्कारी फलकाकृतिः ।

फणीन्द्रभोगशयना फणिमण्डलमण्डिता ॥९९॥

बालबाला बहुमता बालातपनिभांशुका ।

बलभद्रप्रिया वन्द्या वडवा बुद्धिसंस्तुता ॥१००॥

बन्दीदेवी बिलवती बडिशघ्नी बलिप्रिया ।

बान्धवी बोधिता बुद्धिर्बन्धूककुसुमप्रिया ॥१०१॥

बालभानुप्रभाकारा ब्राह्मी ब्राह्मणदेवता ।

बृहस्पतिस्तुता वृन्दा वृन्दावनविहारिणी ॥१०२॥

बालाकिनी बिलाहारा बिलवासा बहूदका ।

बहुनेत्रा बहुपदा बहुकर्णावतंसिका ॥१०३॥

बहुबाहुयुता बीजरूपिणी बहुरूपिणी ।

बिन्दुनादकलातीता बिन्दुनादस्वरूपिणी ॥१०४॥

बद्धगोधाङ्गुलित्राणा बदर्याश्रमवासिनी ।

बृन्दारका बृहत्स्कन्धा बृहती बाणपातिनी ॥१०५॥

वृन्दाध्यक्षा बहुनुता वनिता बहुविक्रमा ।

बद्धपद्मासनासीना बिल्वपत्रतलस्थिता ॥१०६॥

बोधिद्रुमनिजावासा बडिस्था बिन्दुदर्पणा ।

बाला बाणासनवती वडवानलवेगिनी ॥१०७॥

ब्रह्माण्डबहिरन्तःस्था ब्रह्मकङ्कणसूत्रिणी ।

भवानी भीषणवती भाविनी भयहारिणी ॥१०८॥

भद्रकाली भुजङ्गाक्षी भारती भारताशया ।

भैरवी भीषणाकारा भूतिदा भूतिमालिनी ॥१०९॥

भामिनी भोगनिरता भद्रदा भूरिविक्रमा ।

भूतवासा भृगुलता भार्गवी भूसुरार्चिता ॥११०॥

भागीरथी भोगवती भवनस्था भिषग्वरा ।

भामिनी भोगिनी भाषा भवानी भूरिदक्षिणा ॥१११॥

भर्गात्मिका भीमवती भवबन्धविमोचिनी ।

भजनीया भूतधात्रीरञ्जिता भुवनेश्वरी ॥११२॥

भुजङ्गवलया भीमा भेरुण्डा भागधेयिनी ।

माता माया मधुरती मधुजिह्वा मधुप्रिया ॥११३॥

महादेवी महाभागा मालिनी मीनलोचना ।

मायातीता मधुमती मधुमांसा मधुद्रवा ॥११४॥

मानवी मधुसम्भूता मिथिलापुरवासिनी ।

मधुकैटभसंहर्त्री मेदिनी मेघमालिनी ॥११५॥

मन्दोदरी महामाया मैथिली मसृणप्रिया ।

महालक्ष्मीर्महाकाली महाकन्या महेश्वरी ॥११६॥

माहेन्द्री मेरुतनया मन्दारकुसुमार्चिता ।

मञ्जुमञ्जीरचरणा मोक्षदा मञ्जुभाषिणी ॥११७॥

मधुरद्राविणी मुद्रा मलया मलयान्विता ।

मेधा मरकतश्यामा मागधी मेनकात्मजा ॥११८॥

महामारी महावीरा महाश्यामा मनुस्तुता ।

मातृका मिहिराभासा मुकुन्दपदविक्रमा ॥११९॥

मूलाधारस्थिता मुग्धा मणिपूरकवासिनी ।

मृगाक्षी महिषारूढा महिषासुरमर्दिनी ॥१२०॥

योगासना योगगम्या योगा यौवनकाश्रया ।

यौवनी युद्धमध्यस्था यमुना युगधारिणी ॥१२१॥

यक्षिणी योगयुक्ता च यक्षराजप्रसूतिनी ।

यात्रा यानविधानज्ञा यदुवंशसमुद्भवा ॥१२२॥

यकारादिहकारान्ता याजुषी यज्ञरूपिणी ।

यामिनी योगनिरता यातुधानभयङ्करी ॥१२३॥

रुक्मिणी रमणी रामा रेवती रेणुका रतिः ।

रौद्री रौद्रप्रियाकारा राममाता रतिप्रिया ॥१२४॥

रोहिणी राज्यदा रेवा रमा राजीवलोचना ।

राकेशी रूपसम्पन्ना रत्नसिंहासनस्थिता ॥१२५॥

रक्तमाल्याम्बरधरा रक्तगन्धानुलेपना ।

राजहंससमारूढा रम्भा रक्तबलिप्रिया ॥१२६॥

रमणीययुगाधारा राजिताखिलभूतला ।

रुरुचर्मपरीधाना रथिनी रत्नमालिका ॥१२७॥

रोगेशी रोगशमनी राविणी रोमहर्षिणी ।

रामचन्द्रपदाक्रान्ता रावणच्छेदकारिणी ॥१२८॥

रत्नवस्त्रपरिच्छन्ना रथस्था रुक्मभूषणा ।

लज्जाधिदेवता लोला ललिता लिङ्गधारिणी ॥१२९॥

लक्ष्मीर्लोला लुप्तविषा लोकिनी लोकविश्रुता ।

लज्जा लम्बोदरी देवी ललना लोकधारिणी ॥१३०॥

वरदा वन्दिता विद्या वैष्णवी विमलाकृतिः ।

वाराही विरजा वर्षा वरलक्ष्मीर्विलासिनी ॥१३१॥

विनता व्योममध्यस्था वारिजासनसंस्थिता ।

वारुणी वेणुसम्भूता वीतिहोत्रा विरूपिणी ॥१३२॥

वायुमण्डलमध्यस्था विष्णुरूपा विधिप्रिया ।

विष्णुपत्नी विष्णुमती विशालाक्षी वसुन्धरा ॥१३३॥

वामदेवप्रिया वेला वज्रिणी वसुदोहिनी ।

वेदाक्षरपरीताङ्गी वाजपेयफलप्रदा ॥१३४॥

वासवी वामजननी वैकुण्ठनिलया वरा ।

व्यासप्रिया वर्मधरा वाल्मीकिपरिसेविता ॥१३५॥

शाकम्भरी शिवा शान्ता शारदा शरणागतिः ।

शातोदरी शुभाचारा शुम्भासुरविमर्दिनी ॥१३६॥

शोभावती शिवाकारा शङ्करार्द्धशरीरिणी ।

शोणा शुभाशया शुभ्रा शिरःसन्धानकारिणी ॥१३७॥

शरावती शरानन्दा शरज्ज्योत्स्त्रा शुभानना ।

शरभा शूलिना शुद्धा शबरी शुकवाहना ॥१३८॥

श्रीमती श्रीधरानन्दा श्रवणानन्ददायिनी ।

शर्वाणी शर्वरीवन्द्या षड्‍भाषा षड्‍ऋतुप्रिया ॥१३९॥

षडाधारस्थिता देवी षण्मुखप्रियकारिणी ।

षडङ्गरूपसुमतिसुरासुरनमस्कृता ॥१४०॥

सरस्वती सदाधारा सर्वमङ्गलकारिणी ।

सामगानप्रिया सूक्ष्मा सावित्री सामसम्भवा ॥१४१॥

सर्वावासा सदानन्दा सुस्तनी सागराम्बरा ।

सर्वैश्वर्यप्रिया सिद्धिः साधुबन्धुपराक्रमा ॥१४२॥

सप्तार्षिमण्डलगता सोममण्डलवासिनी ।

सर्वज्ञा सान्द्रकरुणा समानाधिकवर्जिता ॥१४३॥

सर्वोत्तुङ्गा सङ्गहीना सदगुणा सकलेष्टदा ।

सरघा सूर्यतनया सुकेशी सोमसंहतिः ॥१४४॥

हिरण्यवर्णा हरिणी ह्रींकरी हंसवाहिनी ।

क्षौमवस्त्रपरीताङ्गी क्षीराब्धितनया क्षमा ॥१४५॥

गायत्री चैव सावित्री पार्वती च सरस्वती ।

वेदगर्भा वरारोहा श्रीगायत्री पराम्बिका ॥१४६॥

॥ फलश्रुतिः ॥

इति साहस्त्रकं नाम्नां गायत्र्याश्चैव नारद ।

पुण्यदं सर्वपापघ्नं महासम्पत्तिदायकम् ॥१४७॥

एवं नामानि गायत्र्यास्तोषोत्पत्तिकराणि हि ।

अष्टम्यां च विशेषेण पठितव्यं द्विजैः सह ॥१४८॥

जपं कृत्वा होमपूजा ध्यानं कृत्वा विशेषतः ।

यस्मै कस्मै न दातव्यं गायत्र्यास्तु विशेषतः ॥१४९॥

सुभक्ताय सुशिष्याय वक्तव्यं भूसुराय वै ।

भ्रष्टेभ्यः साधकेभ्यश्च बान्धवेभ्यो न दर्शयेत् ॥१५०॥

यद्‍गृहे लिखितं शास्त्रं भयं तस्य न कास्यचित् ।

चञ्चलापि स्थिरा भूत्वा कमला तत्र तिष्ठति ॥१५१॥

इदं रहस्यं परमं गुह्याद् गुह्यतरं महत् ।

पुण्यप्रदं मनुष्याणां दरिद्राणां निधिप्रदम् ॥१५२॥

मोक्षप्रदं मुमुक्षूणां कामिनां सर्वकामदम् ।

रोगाद्वै मुच्यते रोगी बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥१५३॥

ब्रह्माहत्यासुरापानसुवर्णस्तेयिनी नराः ।

गुरुतल्पगतो वापि पातकान्मुच्यते सकृत् ॥१५४॥

असत्प्रतिग्रहाच्चैवाभक्ष्यभक्षाद्विशेषतः ।

पाखण्डानृतमुख्येभ्यः पठनादेव मुच्यते ॥१५५॥

इदं रहस्यममलं मयोक्तं पद्मजोद्भव ।

ब्रह्मसायुज्यदं नृणां सत्यं सत्यं न संशयः ॥१५६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-25T21:52:44.8330000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

RĀMĀYAṆA(रामायण)


  • 1) General.
    Rāmāyaṇa is considered to be the first poetic composition in the world or at least in India, and hence it is called the Ādi Kāvya (First Epic). It is an epic as it contains descriptions and references to ancient themes. Vālmīki is its author, and hence Vālmīki is known as the ‘Ādi kavi” also. Vālmīki and Śrī Rāma were contemporaries. During his life in exile in the forest Rāma visited Vālmīkī's āśrama. It was in this āśrama that Sītā lived after being abandoned by Rāma. The connection in many ways of the life of Vālmīki with the ‘Rāma story’ was an incentive for him to write the Rāmāyaṇa.
    2) Composing of Rāmāyaṇa.
    Once while returning from the river Tamasā Vālmīki witnessed a hunter shooting down one of a Krauñca (a kind of bird) couple. The intense emotion created by the incident burst out as follows in verse form. Mā niṣāda pratiṣṭhāṁ tvamagamaḥ śāśvatīḥ samāḥ / Yat krauñcamithunādekamavadhīḥ kāmamohitam. // Immediately Brahmā appeared on the scene and advised Vālmīki to write the story of Rāma in the same pattern as that verse. Brahmā taught him about the past and the future of the history of Rāma. As Sītā, Kuśa, and Lava were living in his āśrama Vālmīki was well in the know about the present. In the above background Vālmīki completed writing the Rāmāyaṇa Story in 24,000 verses. The epic is divided into seven kāṇḍas (sections) of five hundred chapters. The seven sections are the Bālakāṇḍa, the Ayodhyākāṇḍa, the Araṇya kāṇḍa, the Kiṣkindhā Kāṇḍa, the Sundara Kāṇḍa, the Yuddha Kāṇḍa and the Uttarakāṇḍa. Vālmīki taught the poem to Lava and Kuśa and when they went with Vālmīki to Ayodhyā during the aśvamedhayajña of Śrī Rāma, they sang the poem in the open assembly there.
    3) Different views about the author.
    Tradition ascribes the authorship of the Rāmāyaṇa to Vālmīki. But, western scholars hold the view that a part of Bālakāṇḍa and the whole of Uttarakāṇḍa are interpolations of a future date. The following are the reasons for this view.
    (i) Two different texts are found for cantos one and three of Bālakāṇḍa. In one of them many of the stories mentioned in the other are missing. It may, therefore, be surmised that the two texts were composed during different periods.
    (ii) In the early texts of Rāmāyaṇa stories like Gaṅgāvataraṇam are not to be found. So they must be interpolations of a later period.
    (iii) Only in Kāṇḍas one and seven is Śrī Rāma treated as an incarnation. In the other Kāṇḍas he is considered in the capacity of a hero only.
    (iv) Uttarakāṇḍa is not to be found among the early translations of Rāmāyaṇa into other languages.
    (v) In the Bālakāṇḍa it is stated that Vālmīki composed the Rāmāyaṇa, taught it to Kuśa and Lava, and that they recited the whole poem before Śrī Rāma at Ayodhyā. Many of the things mentioned in this Kāṇḍa are repeated in Uttarakāṇḍa, which, therefore, must have been written by someone else.
    4) The period of Rāmāyaṇa.
    According to Indian belief Śrī Rāma lived at the end of Tretāyuga, which came to its close in 8,67,100 B.C. As per Rāmāyaṇa Śrī Rāma ruled the country for 11,000 years. He was forty years old when he ascended the throne. Vālmīki began writing the Rāmāyaṇa after Lavakuśas were born. In the light of the above facts. certain scholars opine that the Rāmāyaṇa was written near about 878000 B.C. But, western critics and some eastern critics do not accept this view. Professor Jacobi holds the view that the original of Mahābhārata is anterior to Rāmāyaṇa. Most scholars do not agree with this view. A great majority of critics are of opinion that Rāmāyaṇa is anterior to Mahābhārata. They argue as follows:--
    (i) The traditional belief in India is that Rāmāyaṇa was written much earlier than Mahābhārata.
    (ii) Rāmāyaṇa makes no reference to any of the characters of Mahābhārata.
    (iii) The Śrī Rāma story is referred to in many a Jātaka story of the Buddhists.
    (iv) Vālmīki has made no mention about the city of Pāṭalīputra established near about 380 B.C. It is an irrefutable fact that Śrī Rāma had passed by the city.
    (v) During the reign of emperor Aśoka the Prākṛta language was spoken in the areas where the incidents mentioned in Rāmāyaṇa took place. But, Rāmāyaṇa was written much anterior to the emergence of Prākṛta language. According to Professor Keith Rāmāyaṇa was written in 300 B.C. 5). Different readings of Rāmāyaṇa. In various parts of India three original texts or readings are found of the original Rāmāyaṇa. In each of the three texts nearly (1/3) of the portions differ from one another. The Bombay text is popular in northern and southern India. The second is the Bengal text. The third, the Kashmir text, is popular in the north-western parts of India. The inference to be made from the existence of these three different texts is that the original epic was composed in a Prākṛta language, which was most popular at the time and that it was later translated into Sanskrit by different persons at different times. This theory will explain the existence of the different texts. For many years it continued to be handed down from mouth to month till it assumed written form in Sanskrit. 6). Other Rāmāyaṇas. The Rāmāyaṇa story in other forms and garbs, is also prevalent in India. One of them is Vāsiṣṭharāmāyaṇa or Jñānavāsiṣṭha. The authorship of it also is ascribed to Vālmīki. Most of the Rāmāyaṇas like Vāsiṣṭhottararāmāyaṇa, Sītāvijaya, Adbhutarāmāyaṇa, Adbhutottararāmāyaṇa etc. found in different parts of India are believed to have been written by Vālmīki. Adbhutarāmāyaṇa is composd of twentyseven cantos. According to this Rāmāyaṇa, it was Sītā, who killed Rāvaṇa of ten heads. There is another Rāmāyaṇa in Sanskrit called Adhyātma-Rāmāyaṇa. It is a poem separated from Brahmāṇḍapurāṇa. It is written in the form of a conversation between Umā (Pārvatī) and Śiva. Ānanda-Rāmāyaṇa and Mūla- Rāmāyaṇa extol the greatness of Hanūmān.
     
RANDOM WORD

Did you know?

कोणतीही ही पूजा करण्याआधी संकल्प कां करावा?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site