TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|शास्त्रः|आयुर्वेदः|योगरत्नाकरः|
॥ अथ स्त्रायुकनिदानम् ॥

॥ अथ स्त्रायुकनिदानम् ॥

’ योगरत्नाकर ’ हा आयुर्वेदावरील मूळ प्राचीन ग्रंथ आहे.


॥ अथ स्त्रायुकनिदानम् ॥
॥ अथ स्त्रायुकनिदानम्‍ ॥
पूर्वरुपमाह ॥ शाखासु कुपितो दोष: शोथं कृत्वा विसर्पवत्‍ । भिनत्ति तं क्षते तत्र सोष्मा स्नायु विशोष्य च ॥१॥
कुर्यात्तन्तुनिभं जीवं वृत्तं श्वेतद्युतिं बहि: । शनै: शनै: क्षताद्याति च्छेदात्कोपमुपैति स: ॥२॥
तत्पाताच्छोफशान्ति: स्यात्पुन: स्थानान्तरे भवेत्‍ । स स्नायुकेति विख्यात: क्रियोक्ता तु विसर्पवत्‍ ॥३॥
बाह्वोर्यदि प्रमादेन जड्घयोस्त्रुट्यति क्वचित्‍ । संकोचं खञ्जतां चैव च्छिन्नतन्तु: करोत्वसौ ॥४॥
वातेन श्यावरुक्ष: सरुगथ दहनान्नीलपीत: सदाहोऽथ श्वेत: श्लेष्मणा स्यात्पृथुगरिमयुतो‍ऽथ द्विदोषो द्विलिड्गी । रक्तेनारक्तकान्ति: समधिकदहनोऽथाखिलै: सर्वलिड्गो रोगोऽसावष्टधेत्थं मुनिभिरभिहित: स्नायुकस्तन्तुकीट: ॥५॥
इति स्नायुकनिदानम्‍ ॥

॥ अथ तच्चिकित्सा ॥

स्नेहस्वेदप्रलेपादि कर्म कुर्याद्यथामलम्‍  । अहिंस्त्रामूलगोमूत्रकल्काल्लेपस्तु वातजे ॥१॥
पgचवल्कलकल्केन हितो लेपोऽत्र पित्तजे । श्लेष्मजे स्नायुके लेप: प्रशस्त: काgचनारज: ॥२॥
तद्‍द्वाभ्यां द्वन्द्वजे लेप: सर्वैस्तै: सर्वजे हित: । रक्तजे स्नायुके लेपो वटप्लक्षत्वचो हित: । विसर्पोक्ता: क्रिया: सर्वा: स्नायुके तु हिता मता: ॥३॥
इति सारसंग्रहात्‍ ॥ अथ बब्बूलबीजादिलेप: ॥ बब्बूलबीजं गोमूत्रपिष्टं हन्ति प्रलेपनात्‍ । स्नायुकानि समस्तानि सशोथानि सरुgजि च ॥१॥
अथ शिग्रुमूलादिलेप: ॥ शिग्रुमूलदलै: पिष्टै: काgजिकेन ससैन्धवै: । लेप: स्नायुकरोगाणां शमन: परम: स्मृत: ॥१॥
सुधया सह लोणारं जलेनालोड्य लेपयेत्‍ । अनेन तु प्रयोगेण त्रिदिनादेव नश्यति ॥२॥
पातालीगरूडीमूलं पिबेत्स्त्रायुकनाशनम्‍ । तिलपिण्याकलेपो वा ह्यारनालेन पेषित: ॥३॥
तक्रेण वाथ तैलेन ह्यश्वगन्धां प्रलेपयेत्‍ । श्वेतविष्णुक्रान्तया वा शिगुमूलेन वा पुन: ॥४॥
पुंमूत्रै: काgचनीं पिष्ट्वा लेप: स्नायुकजिद्भवेत्‍ । वार्ताकमूलं पुंमूत्रै: पत्रैर्वाश्वत्थजैश्च वा । सुतप्तैर्बन्धयेच्छीघ्रं शमयेत्स्त्रायुकं गदम्‍ ॥५॥
इति सुश्रुतात्‍ ॥ अथ रामठादियोग: ॥ रामठं टड्कणं क्षारं प्रत्येकं शाणसंमितम्‍ । चूर्णयित्वा सप्तदिनं खादेत्‍ संध्याद्वये नर: । अनेन योगराजेन स्त्रायुको नश्यति ध्रुवम्‍ ॥१॥
अथातिविषाद्यं चूर्णम्‍ ॥ अतिविषमुस्तकभार्गीविश्वौषधपिप्पलीबिभीतानाम्‍ । चूर्णं तन्तुकृभिघ्नं पुंसामुष्णेन वारिणा पीतम्‍ ॥१॥
अथ कुष्ठादिकल्क: ॥ कुष्ठरामठशुण्ठीभि: कल्कं शिग्रुसमन्वितम्‍ । पानलेपनयोगेन तन्तुकीटविनाशनम्‍ ॥१॥
गव्यं सर्पित्र्यहं पीत्वा निर्गुण्डीस्वरसं त्र्यहम्‍ । पीत्वा स्नायुकमत्युग्रं हन्त्यवश्यं न संशय: ॥२॥
मूलं सुषव्या हिमवारिपिष्टं पानाद्दिनान्ते तु गदं प्रचण्डम्‍ । शान्तिं नयेत्सव्रणमाशु पुंसां गन्धर्वगन्धश्च घृतेन पीत: ॥३॥
पारावतपुरीषस्य मधुना कल्कितस्य च । गिलिता गुटिका हन्ति मूत्रसंयुक्ता: सेकलेपनधावनै: ॥५॥
वृन्ताकं भर्जितं भाण्डे कृत्वा दग्धा सहोपरि बन्धयेत्स्नायुको बहि: पतिति । एवं सप्तदिनं कार्यम्‍ । शणबीजचूर्णं भागमेकं गोधूमपिष्टं भागमेकं द्वयमेकीकृत्य घृतेन पक्तव्य़ं गुडेन भक्षयेत्‍ । एवं त्रिदिनं कार्यं स्नायुको नश्यति ॥ इति स्नायुकचिकित्सा ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2018-03-17T20:10:51.9570000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

पायां झाला नारु। तेथें बांधला कापरु॥

  • तेथें बिबव्याचें काम। अधमासी तो अधम” तुगा ४१९९. ज्या ठिकाणी जी गोष्ट उपयोगी तीच तेथें योजिली पाहिजे. भलती गोष्ट तेथें चालणार नाहीं. या ठिकाणी तुकारामानीं आणखी सुंदर उदाहरणें दिलीं आहेत. 
RANDOM WORD

Did you know?

शंखनादाविषयी कांही माहिती पाहिजे.
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.