TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

अध्याय ८७ वा - श्लोक २६ ते ३०

श्रीकृष्णदयार्णवकृत हरिवरदा


श्लोक २६ ते ३०
सदिव मनस्त्रिवृत्त्वयि विभात्यसदामनुजात्सदभिमृसन्त्यशेषमिदमात्मतयाऽत्मविदः ।
न हि विकृतिं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्टमिदमात्मतयाऽवसितम् ॥२६॥

तरी अघटितघटनापटीयसी । तुझे मायेची ख्याति ऐसी । तिणें सृजिलें मानसासी । त्रिवृत जयासी कवि म्हणती ॥४४॥
मोह प्रकाश आणि प्रवृत्ति । या मनाच्या त्रिगुण वृत्ति । एतद्द्वारा कल्पनाभ्रान्ति । जगत्प्रवृति स्फुरवितसे ॥५४५॥
सिन्धुगर्भनिवासी यवन । विविध काचक्रिया उत्पन्न । करिती त्यांमाजि पाहतां नयन । देखति भ्रमोन अनेकता ॥४६॥
एक पदार्थ बहुधा दिसे । कीं दूरस्थ तें निकट भासे । किंवा मयूरपिच्छा ऐसे । अनेक रंग प्रकाशवी ॥४७॥
तेंवि मनाचिया कल्पना । जगजगदीशसंभावना । पाञ्चभौतिक स्फुरे नाना । विपरीतज्ञाना माजिवडें ॥४८॥
तें काय तेथें सत्य असे । नसोनि साचाचि ऐसें भासे । काय निमित्त म्हणसी ऐसें । आस्तिक्य वसे तुझेनि तें ॥४९॥
डोळ्यामाजी प्रकाश नसता । तरी काचद्वारा अनेकता । कैंची कोण प्रकाशिता । श्रीभगवंतां हें तैसें ॥५५०॥
तुझ्या वास्तव आस्तिक्यवशें । मनें कल्पितां आस्तिक्य दिसे । पृथक् सत्त्वत्व पाहतां गवसे । तरी मग कायसें मिथ्यात्व ॥५१॥
व्यष्टिप्रपंचनिष्ठां पुरुषां । मनोभ्रान्तीचा बाधी वळसा । समष्टिवंता श्रीपरेशा । पृथ्क्सत्तत्व जरी म्हणसी ॥५२॥
तरी मायामात्र जो विलास । समष्टिप्रपंच म्हणिजे त्यास । त्यामाजी अभिव्याप्त परेश । वस्तुता फोस दोन्हीही ॥५३॥
येथही शंका उपजे एक । जे भान्तासी विश्व साच देख । गमे तैसेंचि सत्य पृथक । आत्मवेत्त्यांही स्फुरतसे ॥५४॥
तरी कैसें या असत म्हणिजे । यदर्थीं उत्तर अवधारिजे । त्रिपुटीसहित यातें सहजें । सन्मात्रत्वें कवि बुझती ॥५५५॥
जेंवि कनकाचा खंडेराव । श्वान सेवक तुरंग देव । तारतम्यें हे भजकभाव । सोवनीं सर्व कनक म्हणे ॥५६॥
असन्मात्र सन्मात्र बोध । कैसा मानिती आत्मविद । भ्रान्त भाविती बहुधा भेद । तें यां अभेद केंवि गमे ॥५७॥
तरी जें उपादानकारण । तद्रूपें तेंचि प्रतीयमान । बहुधा अलंकारीं सुवर्ण । एक असोन बहु भासे ॥५८॥
मेखळेचिया पेटियांवरी । सिंह व्याघ्र मयूर कुसरी । आटूनि वेगळे निघते जरी । तरी ब्रह्मीं दुसरी सृष्टि असो ॥५९॥
घटशरावीं मृद्भाण्डपंक्ति । कार्यरूपें अनेक गमती । कारणरूपें अवघी माती । ब्रह्मप्रतीति तेंवि बुधा ॥५६०॥
कनकविकृति जेंवि नग । ब्रह्मविकृति तेंवि जग । ज्ञानी वास्तवबोधें चांग । तेथ अव्यंग अभिरमती ॥६१॥
म्हणाल ब्रह्मीं विकृति कैसी । तरी स्वकल्पितें विश्वाभासीं । अनुप्रवेश जो पुरुषासी । जेंवि गगनासी घटगर्भीं ॥६२॥
जरी सत्य ज्ञान ब्रह्म अनंत । किंचित अनेकता नाहींच येथ । अनेकता जे भ्रमनिर्मित । मानी यथार्थ जो कोणी ॥६३॥
तो मरमरूं वारंवार । पुनःपुन्हा जन्म फार । पावूनि भोगी दुःख घोर । ऐसा निर्धार श्रुतींचा ॥६४॥
ऐसिया प्रकारे भगवंताची । वास्तव प्रतिपादना जरी साची । तरी तद्विषयिक ज्ञानप्राप्तीची । सुलभ सिद्धि असतां पैं ॥५६५॥
मग भक्तीचें प्रयोजन काय । ऐसा शंकेसि होतां ठाय । तत्परिहारीं शुकाचार्य । वदता होय तें ऐका ॥६६॥

तव परि ये चरन्त्यखिलसत्वनिकेततया त उत पदाक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निरृतेः ।
परिवयसे पधूनिव गिरा विबुधानपि तांस्त्वयि कृतसौहृदाः खलु पुनन्ति न ये विमुखाः ॥२७॥

तरी सर्वभूतनिवासी जो तूं । त्या तव परिचर्येचा तंतु । रक्षूनि उपासिती संततु । ते चि हा मृत्यु निस्सरती ॥६७॥
निरृति ऐसें मृत्यूसि नाम । त्याचा करूनि अतिक्रम । सुखें पावती कैवल्यधाम । निष्कामकाम होत्साते ॥६८॥
अतिक्रम कैसा म्हणाल जरी । तरी पाय ठेवूनि मृत्युशिरीं । सुखें तरती भवसागरीं । एवढी थोरी भक्तीची ॥६९॥
आणि जे अभक्त भजनविमुख । ते होत कां विपश्चितप्रमुख । त्यांतें बांधिसी पशुसम देख । मग भोगिती दुःख तापत्रयें ॥५७०॥
त्यांसी वाचेचिये दावणीं । नामरूपाच्या गळबंधनीं । बांधूनि घालिसी तैं त्यां स्वप्नीं । सुटिका दुर्लभ जगदीशा ॥७१॥
यास्तव तुजसीं सौहार्द केलें । तेचि सप्रेमळ दादुले । आपन पवित्र होवूनि भले । पवित्र केलें त्रिजग तिहीं ॥७२॥
परंतु ज्ञानी विपश्चित । ज्ञानसाधक परि अभक्त । ते न निस्तरती मृत्युपथ । इत्थंभूत निश्चय हा ॥७३॥
जरी वस्तु अपरोक्ष नित्य । वास्तव ज्ञान ही अपरोक्ष सत्य । तथापि असंभावनातिरस्कृत । परोक्षवत अवगमतें ॥७४॥
असंभावना विपरीत भावना । तिहीं भ्रमाक्त केलिया मना । तैं अपरोक्षचि परोक्षपणा । अनुसरोनि भव दावी ॥५७५॥
नाहीं झाली चित्तशुद्धि । तंव जे साधिली ज्ञानसिद्धि । परि ते संसारद्र्म न छेदी । भवभ्रमवृद्धिकर होय ॥७६॥
ऐसें नोहेचि उपासकां । सप्रेमपरिचर्यासाधकां । भजनें चित्तशुद्धि देखा । होतां विवेका उदय घडे ॥७७॥
भगवत्प्रसादें अपरोक्षज्ञान । प्राप्त होतां अयन्तें करून । करतळामळवत् करूनि निर्वाण । लाहती संपूर्ण भ्रमनाशें ॥७८॥
भगवद्भजनें चित्तशुद्धि । झालिया अपरोक्षज्ञानवृद्धि । पावोनि भवभ्रम समूळ छेदी । हा निरवधि सिद्धान्त ॥७९॥
सप्रेमभावें उपास्यभजन । तैसेंचि अभेद गुरुसेवन । येथ कांहीं न होतां न्यून । अपरोक्षज्ञान उदया ये ॥५८०॥
श्रुति शंका करिती येथ । सकळसत्वनिवासी नाथ । त्या भगवन्ता तुजला भक्त । सेविती संतत सप्रेमें ॥८१॥
सकळसत्वनिवासियासी । सेव्यत्व बोलिलें ऐसें म्हणसी । तैम सत्वकारणत्वें निश्चयेंसीं । कर्तृत्व भोक्तृत्व तुज ही ये ॥८२॥
म्हणसी वस्तुता अलिप्त जरी मी असें । तरी जीवासि ही लिप्तता नसे । उभयां तुल्यत्व असतां कैसें । तारतम्य भजनाचें ॥८३॥
ईश्वर सेव्य कैसेनि म्हणिजे । जीवां सेवकत्व केंवि साजे । ये शंकेच्या निरसनकाजें । श्रुत्यर्थ ओजें अवधारा ॥८४॥
अपाणि अपाद अचुक्षु ईश । अकर्ण अघ्राण अजिह्व अरस । परित्यागादानगतिप्रकाश । द्रष्टा परेश सर्वांचा ॥५८५॥
श्रवणें वीण सर्व ऐके । रसने वीण सर्व चाखे । घ्राणें xx गंध असिके । तो जाणतसे अतीन्द्रिय ॥८६॥
सर्ववेद्यांचा जो वेत्ता । तयास कैंचा आन जाणता । तया आदिपुरुषा महंता । श्रुति अनंता स्तविताती ॥८७॥
तोचि अर्थ शुकाचार्य । कुरुवर्यातें कथिता होय । सनंदनगिरा आर्षश्रुतिमय । उपनिषत्प्राय अवधारा ॥८८॥

त्वमकरणः स्वराडखिलकारकशक्तिधरस्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्त्यजयाऽनिमिषाः ।
वर्षभूजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिताः ॥२८॥

इन्द्रियसंबंधरहित असतां । सकळ इन्द्रियांचा शक्तिधर्ता । इन्द्रियशक्तिप्रवर्तविता । स्वयें स्वसत्ता अतीन्द्रियें ॥८९॥
य़दर्थीं दृष्टान्त वदला शुक । श्रोतीं परिसिजे तो सम्यक । जेणें संशय नुधवी मुख । उमजे विवेक साकल्यें ॥५९०॥
स्वप्रकाशें देदीप्यमान । यालागीं स्वराट् तुझें अभिधान । अतीन्द्रिय तुझें ज्ञान । नोहे कारण सापेक्ष ॥९१॥
ऐसा समर्थ जाणोनि तुज । पूजा अर्पी देवतापुज्ज । अविद्यासंवृत असतां सहज । भजती भोज नाचोनी ॥९२॥
अनिंमिष म्हणिजे इन्द्रादि देव । तुज भजती हें न अपूर्व । त्यांसी ही पूज्य जो ब्रह्मादि शर्व । ते भजती सर्व सद्भावें ॥९३॥
जैसे नृपाचे किङ्कर । स्त्रिया सहित सेवनपर । तैसे अविद्यासंवृत ही सुरवर । भजती किङ्कर होत्साते ॥९४॥
ऐसी पुराणान्तरींची बोली । येथ श्रोतयां जाणविली । यावरी सुरांची भजनचाली । ते ही कथिली जात असे ॥५९५॥
मनुष्यें अर्पिती हव्य कव्य । देव पितरें तें भक्षिते सर्व । जैसे वर्षपति पार्थिव । प्रजागौरव सीकरिती ॥९६॥
भरतवर्षादिवर्षपति । ते मग सेविती चक्रवर्ती । स्वप्रजादत्त ज्या संपत्ति । त्या त्या अर्पिती तच्चरणीं ॥९७॥
आणि जे जे कार्यीं जे नियुक्त । ते ते करिती अतंद्रित । अभंग आज्ञा पाळिती नित्य । पूजा समस्त हे त्यांची ॥९८॥
कां पां आज्ञा धरी ती शिरीं । ऐसें परिसा म्हणसी जरी । तरी चकित म्हणिजे भय अंतरीं । तुझें निर्धारीं वागविती ॥९९॥
यदर्थीं ऐका श्रुतिसंकेत । भयें परिमित वाहे वात । भयें सूर्य उदया येत । अतिनियमस्थ ऋतुमानें ॥६००॥
भयें नियमित पावक जाळी । वडवाग्नि वसे सिन्धुजळीं । भयें इन्द्र यथाकाळीं । वर्षें भूतळीं परिमित पैं ॥१॥
भयें मृत्यु भूतग्रासा । करी नियमित आज्ञे सरिसा । एवं तव आज्ञा परेशा । वाहती शिरसा अमराद्य ॥२॥
तस्मात् करणप्रवर्तक तूं ईश्वर । करनपरतंत्र प्राकृत नर । म्हणोनि तुज भजती सादर । हा निर्धार श्रुत्युक्त ॥३॥
इतुकेंचि भजनासी कारण । केवळ नव्हे श्रुतिप्रमाण । तुजचि पासूनि उत्पन्न । तव तंत्र जाण या स्तव ही ॥४॥
जैसे अग्नीचे स्फुलिंग । ऊर्ध्व उसळती लघु सवेग । त्यांसी अग्नीचा वियोग । म्हणणें चांग न भसे हें ॥६०५॥
जरी अंशत्वें वेगळे झाले । तरी अग्नित्वा न मुकले । अग्नितेजें तेजाधिले । म्हणोनि बोलिले तत्तंत्र ॥६॥
तैसे तुज आत्मया पासून । विस्तारती अनेक प्राण । ते सर्व ही तदंश जाण । भासतां भिन्न तव तंत्र ॥७॥
सर्व लोक सर्व देव । सर्व भूतें सर्व जीव । आत्मया पासूनि यां उद्भव । तस्मात् सर्व तव तंत्र ॥८॥
मज पासूनि कैं यां जन्म । कैं लाधले रूपनाम । म्हणसी तरी तो अनुक्रम । ऐकें निजात्मवत्सला ॥९॥

स्थिरचरजातयः स्युरजयोत्थनिमित्तयुजो विहर उदीक्षया यदि परस्य विमुक्त ततः ।
न हि परमस्यकश्चिदपरो न परश्च भवेद्वियत इवापदस्य तव शून्यतुलां दधतः ॥२९॥

अगा ये नित्यमुक्ता स्वामी । मायायुक्त होवूनि तुम्ही । क्रीडतां चराचरात्मक द्विनामीं । भवसंभ्रमीं उद्भवती ॥६१०॥
नित्यमुक्ताचि क्रीडा कैसी । म्हणतां ऐक ये विषीं । माये पासूनि दूर अससी । लिप्त न होसी असंगत्वें ॥११॥
कैसा असंगत्वें विहार । तरी योगसत्ताबळ ईक्षणमात्र । लाहोनि माया सर्व जगत्र । रची स्थिरचर  साकल्यें ॥१२॥
नृपाज्ञेच्या सत्ताबळें । अष्ट प्रकृति ऐश्वर्यमेळें । राज्यभार जेंवि चळे । किंवा जळें नाव जैसी ॥१३॥
तेंवि तुझिया ईक्षणसत्ता । माया प्रसवे स्थिरचरभूतां । द्विविधजातींच्या देहवंतां । जीवां समस्तां जगदीशा ॥१४॥
येथ शंका हे करिसी जरे । जे महाप्रळयाच्या अवसरीं । मज माजी लीन झालिया वरी । जीवां माघारीं केंवि परती ॥६१५॥
मेघमुखें निवडिला सिन्धु । पवनें विभागिले जळबिन्दु । पुन्हा स्वकारणीं मिनल्या भेदु । उरे हा अनुवादु केंवि घडे ॥१६॥
ऐसें म्हणसी जरी परेशा । तरी अविद्यावरणें जीवा अशेषां । ते तुजमाजी संस्कारलेशा । सहित स्वकारणीं लीन होती ॥१७॥
अविद्या माये माजी लीन । माया तुज माजी सुलीन । पुढती होतां तव ईक्षण । करी उत्थान तव सत्ता ॥१८॥
लाहोनि सत्तायोगबळ । माया प्रसवे ब्रह्माण्डगोळ । तैं अविद्यावरणाथिले सकळ । जीव केवळ जन्मती पैं ॥१९॥
तुझिया ईक्षणें उत्थितें । होती जीवांचीं निमित्तें । तीं कर्में त्या जीवांतें । देती योनींतें उच्चारचा ॥६२०॥
निमित्तें म्हणिजे कर्मसंस्कार । लाहोनि तुझें ईक्षणमात्र । उठती जीव तदनुसार । गात्रां पात्र होत्साते ॥२१॥
येथ शंका करिती श्रुति । झणें तूं म्हणसी जगत्पति । मज मीनल्या कर्में पुढती । निमित्तें होती कां म्हणिजे ॥२२॥
माझिया ईक्षणमात्रें । उत्पन्न होती सर्वत्र सर्व । तेथ निमित्ताचा भाव । कां पां वाव कल्पावा ॥२३॥
ऐसें म्हणसी जरी जगदीशा । तरी तुज पासूनि परमपुरुषा । केंवि वैषम्यें जीवां अशेषां । जन्म कैसा घडेल ॥२४॥
तूं तों परमकारुणिक । तुज पासूनि जैं समस्त लोक । समानसुखभोक्ते सम्यक । असती निष्टंक तैं देवा ॥६२५॥
आकाशा परी सदा सम । स्वपदभेद नसे विषम । श्रुति प्रतिपादी तुझें साम्य । तूं अगम्य वाड्मनसां ॥२६॥
असत् म्हणिजे अव्यक्तरूपें । हें विश्व होतें पडपें । तेथूनि पुढती सत्स्वरूपें । होती ऐसें श्रुति वदती ॥२७॥
तस्मात शून्यपूर्वक विश्व । ऐसा श्रुतींचा अभिप्राव । शून्या समान तूं वासुदेव । वसती स्वयमेव पूर्णत्वें ॥२८॥
शून्य न होनि शून्यासम । तो तूं केवळ परब्रह्म । न शकती प्रतिपादूं तव धाम । वाड्मन अनाम अगोचर तें ॥२९॥
तस्मात् सम विषम हे जीव । कर्मसंस्कारें होती सर्व । तूं परमात्मा वासुदेव । वससी स्वयमेव असंगत्वें ॥६३०॥
अविद्योपाधि जीव ऐसे । संसार पावती संस्कारवशें । तेथ ही तव भजनाच्या लेशें । निश्चयेंसे आथिजती ॥३१॥
ऐसें वदोनियां श्रुती । पुढती काय शंका करिती । ती परिसावी सावध श्रोतीं । अवतारणिके माजीवडी ॥३२॥
अविद्याकृतकार्योपाधि । तवांश जीव जरी त्रिशुद्धी । तरी हे पडिले अविद्याबंधीं । कवणे विधी सुटती हे ॥३३॥
जरी अविद्या उपाधि एक । तरी जीव कैसेनि अनेक । एकत्व म्हणतां मुक्ति देख । एका सरिसी सर्वांतें ॥३४॥
वास्तवबोधें एक जीव । अविद्याभ्रम हे जाणोनि माव । स्वयंवेद्यता अनुभव । लाहोनि स्वयमेव निर्मुक्त ॥६३५॥
तयाचि सरिसे सर्व मुक्त । म्हणणें तुम्हांसि हें संमत । कीं अनेक अविद्यांश येथ । तद्विम्बित एक जीव ॥३६॥
जरी म्हणाल जीव एक । परंतु अविद्याभेद अनेक । तरी मग मोक्ष न घडे देख । अविद्या पृथक उरलिया ॥३७॥
तस्मात् इत्यादि तर्कबळें । अनेक जीव अविद्याबळें । प्रतिपादितां अबळां कळे । निर्दोष मोकळें प्रमेय हें ॥३८॥
यावनाळाचा एक कण । कणिशदशक त्या पासून । एक्या कणाची तयांतून । कानी होऊनि परिणमतां ॥३९॥
काणिशदशक तया सरिसी । कानी सहसा नोहे जैसी । बेजभावें संसरणासी । पावणें घडे कीं ना हो ॥६४०॥
तेंवि एका अधिकारिया जीवा पाडें । सर्व जीवांसि मुक्तता न घडे । अविद्यादामनीं सुटे पेडें । मोकळा पडे तोचि पशु ॥४१॥
आणि अंशरूपें म्हणतां जीव । अवगुणत्वपरिमाणें वास्तव । कीं मध्यमपरिमाणें सावयव । देहा एवढा म्हणतसां ॥४२॥
कीं महत्परिमाणें गगना । समान जीवां बृहत्त्व माना । तैं मग अंशरूपें नाना । म्हणणें न घडे सर्वथा ॥४३॥
औट हात प्रमाण देह । त्या माजी अणुमात्र जीव राहे । तैं तो एकदेशीं वसता होय । व्यापक नोहे सर्व देहीं ॥४४॥
म्हणाल देह सावयव । तया माजी तैसाचि जीव । तैं त्या आलें अनित्यत्व । नव्हे यास्तव चिद्रूप ॥६४५॥
गृहा माजी एकदेशीं । दीप राहोनि गृहा प्रकाशी । अणुत्वें जीव तेंवि देहासी । व्यापूनि राहे म्हणाल ॥४६॥
तरी दीपासि लावितां स्निग्ध वाति । तेथ उजळे तत्काळ ज्योति । प्रकाशा माजी धरितां हातीं । नुजळे कल्पान्तीं वर्तिका ॥४७॥
जीव शरीरीं सर्वां ठायीं । व्यापक चैतन्यरूपीं पाहीं । केश ओढितां ठायींच्या ठायीं । सुखदुःखाचा आण असे ॥४८॥
तरी जितुके देह तितुकें जीव । म्हणतां भेदासि झाला ठाव । अभेद अद्वय जें वास्तव । तैं तें वाव श्रुतिवाक्य ॥४९॥
इत्यादि अनेक शंका श्रुति । करूनि पुढती उपसंहरिती । जीव नित्य सर्वग म्हणती । कोणा एका ऋषिमतें ॥६५०॥
जीव सर्वग न्त्य म्हणतां । पूर्वोक्त शंका नुधविती माथा । अविद्याभेदें अनेकता । जीवांसि वदतां दोष नसे ॥५१॥
म्हणोनि अविद्याभेदें करून । अथवा तच्छक्तिभेदें जाण । बद्धमुक्ततासंभवन । मायिक घडे भ्रमास्तव ॥५२॥
भेद असाच जेव्हां होय । तैं बद्धमुक्तताही तत्प्राय । ईश्वरपदीं याची सोय । कोण्या अंशें न स्पर्शें ॥५३॥
बद्धमुक्तेची जैं हे परी । तैं स्वतःसिद्ध ऐक्य जीवेश्वरीं । त्रिशुद्धि निःसंशय निर्धारीं । श्रुति वैखरी प्रतिपादी ॥५४॥
आणि पूर्वोक्त शंका बृहदारण्यीं । अंतर्यामी नाम ब्राह्मणीं । न साहोनि अद्वैत वाणी । वास्तव म्हणोनी प्रतिपाद्या ॥६५५॥
ते चि येथ आर्षश्रुती । सनंदनोक्त शुकभारती । श्रवणीं सादर परीक्षिती । तैशीच श्रुती परिसावी ॥५६॥

अपरिमिता घ्रुवास्तनुभृतो यदि सर्वगतास्तर्हि न शास्यतेतिनियमो ध्रुव नेतरथा ।
अजनि च यन्मयं तदविमुच्य निवन्तृ भवेत्सममनुजानतां यदमतं मतदुष्टतया ॥३०॥

श्रुति म्हणे वास्तव ध्रुव अनंत । तेणें चि रूपें सर्वग नित्य । जीव मानाल जरी तनुभृत । तैं त्या समता ईशेंसीं ॥५७॥
समता असतां न घडे शासन । याहूनि जीव जरी विलक्षण । तरी त्यांसी घडेल नियमन । ईश्वरापासून निश्चयें ॥५८॥
जीवेश्वरांचें समत्व जयीं । शासनशास्तृत्व न घडे तयीं । झणें पडाल या संशयीं । म्हणोनि निश्चयीं श्रुति बोले ॥५९॥
यन्मय म्हणिजे जया ऐसें । उपाधी स्तव विकृत दिसे । कारणत्वें त्या कार्यदशे । अदे अपैसें नियंतृत्व ॥६६०॥
कारणत्वें न टाकून । ओतप्रोत स्वबोधें पूर्ण । म्हणाल तें जरी किंल्लक्षण । तरी जें समान अनुस्यूत ॥६१॥
यन्मयशब्दें जाणिजे काये । हें अमुकें ते कथिजे सोये । तज्ज्ञानविषयीं जैसें होय तैसें नोहे अद्वैत ॥६२॥
येथ वस्तु जो ज्ञानें जाणें । तो उरे साक्षी वेगळेपनें । तैं तें जाणणेंचि नेणणें । वृथा मिरवणें ज्ञातृत्वा ॥६३॥
जो साक्षित्वें विरोनि जाये । तो जाणावया उरेल काये । न जाणोनि तो सर्वज्ञ आहे । या अभिप्रायें श्रुत वदती ॥६४॥
जेणें शर्करा भक्षिली । तेणें गोडी सांगितली । केवळ शर्करा होवोनि ठेली । तैं ते गोडी वेगळी न वदे कीं ॥६६५॥
कळलें ज्या त्या न कळे कांहीं । कळे तें तो विनाशी पाहीं । न कळे ज्यासी त्या कळलें हृदयीं । अभेदबोधें आत्मत्वें ॥६६॥
तस्मात् यत्तच्छब्दा प्रति । अतर्क्य वस्तु म्हणती श्रुति । अनुस्यूतत्वें नियंतृत्वें स्थिति । सर्वांप्रत जयाची ॥६७॥
नभ न होनि नादकुसरी । अनुस्यूयत्वें नादान्तरीं । कारणत्वें शासन करी । भेद अंबरीं न शिवोनी ॥६८॥
तस्मात परेश सर्वशास्ता । अनुस्यूयत्वें साक्षी न होतां । अभेदबोधें स्वसंवेत्ता । प्रकृती परता परमात्मा ॥६९॥
हे ऐकोनि सनंदनवाणी । प्रश्न केला ब्रह्मनंदनीं । तो परिसावया श्रोतृजनीं । सावध श्रवणीं बैसावें ॥६७०॥
विधिसुंत म्हणती भो वक्तया । जीव जरी होती परमात्मया । पासूनि तरी मग नियम्यां तयं । नियंतृत्व घडे ईशा ॥७१॥
ऐसें म्हणतां दोष विविध । तो ही ऐकावा सावध । जें प्रतिदिनीं कृतकर्माचा बाध । अकृत संबंध भोक्तृत्वा ॥७२॥
अहरहर सत्कर्म जीव करिती । तत्फळ इहामुत्रीं भोगिती । अनित्यत्व जैं जीवांप्रति । तैं फळभोगप्राप्ति कवणातें ॥७३॥
ईशापासूनि जीवकोटी । नूतन जन्मती ऐसी गोळी । तैं न करितां कर्मराहटी । घडे कीं सृष्टी भोक्तृत्व ॥७४॥
कर्म न करितां भोगणें पडे । सम विषम तैं केंवि घडे । एक नृपासनीं सुरवाडे । एक काबाडें वाहताती ॥६७५॥
एक सचिंत एक रुग्ण । एव निरामय निश्चिन्त पूर्ण । दुःखशोकार्णवीं एक मग्न । एक निमग्न अष्टभोगीं ॥७६॥
अकृताभ्यागमप्रसंगीं । ऐसी विषमता केंवि भोगीं । तैं मग मोक्ष जीवांलागीं । स्वरूपहानिमात्र ॥७७॥
भस्मीभूत होतां देह । जन्ममरणाचा अभाव । तैं चार्वाकमत स्वयमेव । सिद्ध झाले या बोधें ॥७८॥
यास्तव बोलणें हें अयुक्त । आत्मा स्वप्रकाशानंद सत्य । तेथ उपाधि अविद्याकृत । नाना अनर्थ उपवादी ॥७९॥
अविद्याकृतानर्थवृत्ति । इतुकेनि मोक्ष जीवांप्रति । देहीं सहसा न घडे युक्ति । कोणे रीती तें ऐका ॥६८०॥
जीवांसि वास्तव जन्मचि नाहीं । उपाधिजन्में जन्मती पाहीं । जेंवि कां घटमठादिकांच्या ठायीं । न जन्मोनियां नभ जन्मे ॥८१॥
ऐसा सिद्धान्तप्रतिपादनीं । जे श्रुति वदला सनंदनमुनि । ते परिसावी श्रोतृजनीं । सावध होवोनि क्षण एक ॥८२॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-06-12T22:48:32.4800000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

economy of high wages

  • (the belief that higher wages will increase the efficiency of the worker to an extent sufficient to compensate the employer for the greater cost of labour) उच्च वेतनजन्य काटकसर 
RANDOM WORD

Did you know?

चातुर्मासाचे महत्व स्पष्ट करावे.
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site