TransLiteral Foundation

दासोपंत चरित्र - पदे २२६ ते २५०

दासोपंतांच्या वंशजांचीं घराणीं हल्लीं जोगाईच्या आंब्यास व नागपुरप्रांतीं चंद्रपुराकडे नांदत आहेत.


पदे २२६ ते २५०
यापरी बोलोनि त्यांसि । पुढे वोतिल्या द्रव्यराशी । ते द्रव्य पाहतां सर्वत्रासि । आश्चर्य फार पै झाले ॥२६॥ द्रव्य मोजिजेपर्यंत । तो तेथेच होता उगीच पाहत । पादशासहि द्रव्यासक्त । पाहतांच गेला तेथून ॥२७॥ मग पादशा हुडका - हुडक । त्यास्तव फार करवितां देख । न सापडतां बोलती लोक । आतांच येथे उभा असे ॥२८॥ पादशाचे अंत:करणी । पुनरपि त्यास पाहवे नेत्र भरुनि । तो कांहीच न सांपडे कोणालागूनि । सर्वत्र पाहती अधोवदन ॥२९॥ लोक ह्मणती, घालून मोहन । गेला काय त्या मनुष्यान । यापरी त्रिविध प्रकारे जन । बोलते झाले एकमेकां ॥३०॥ मीहीं एकदां तरी येथ । नाही पाहिला जी तो दूत ।परंतु तो होता वोळखित । मजला फार स्नेहाने ॥३१॥ संपूर्ण द्रव्य मोजिजेपर्यंत । तो उभा होता मजकडे पाहत । मज पाठवा ह्मणून त्वरित । करीत होता त्याकाळी ॥३२॥ तो तेव्हा मज अत्यंत आप्त । भासत होता मनांत । काय वोंवाळून जाऊं त्यावरुन । ऐसे फार गमतसे ॥३३॥ तो केवळ माझा प्राणसखा । किंवा माझे ब्रह्मत्व देखा । यास्तव पातला की एकाएकी । यापरी आनंद होतसे ॥३४॥ त्या आनंदाची गति । काय वर्णावी तुह्मांप्रति । तो दूत नोव्हे आनंद - मूर्ति । ऐसे गमतसे सर्वस्व ॥३५॥ तेव्हां पादशा बोले काय । धन्य तुझा पिता होये । धन्यच तुमचा वंश निश्चये । सत्यवादी शिखामणी ॥३६॥ यापरी करुन हर्षभाषण । मजला करुन सन्मान । मणिमय अलंकारादि देऊन । पाठविता झाला मजलागी ॥३७॥ नूतन करुन सुखासन न। निजसंनिधि मज आरोहण । करुन मज अत्यंत मधुर भाषण । दर्शनास आपुले पाठविले ॥३८॥ आपुले असतां आशीर्वाद । कालत्रयी मज असे आनंद । आनंदमय आपुले पाद । ह्मणूनि पुनरपि वंदिले ॥३९॥ ऐकता निजपुत्रांचे वचन । पित्याचे नेत्री प्रेमजीवन । येतांच बोले काय सुतालागून । तें ऐकावें भाविक हो ॥४०॥ कैचे द्रव्य रे आह्मापाशी । कोणी पाठविले दूतासि । हे कांहीच ठाऊक नसे आह्मांसि । मनुष्य कोठील । कोण ? कळेना ॥४१॥ आह्मी केवळ द्रव्यहीन । कोठून पाठविले द्रव्य पूर्ण । तुझी आशा समूळ सोडून । राहिलो होतो चिंता तुर ॥४२॥ धन्य स्वामी श्रीअवधूत । जो मम कुळीचा कुळदैवत । तोच येऊनि निश्चित । तुज पुत्रासि मुक्त केला ॥४३॥ आतां याचिया उपकारा । कांहीच नसे पारावारा । तोच माझा आप्त सोइरा । अंतरात्मा दयाळू ॥४४॥ आह्मी केवळ पामराहूनि पामर । आमुचे अपराधांस नसे पार । तो भक्तवत्सल जगदोध्दार । जगदानंदकारक ॥४५॥ ज्यास वर्णितां वेद मुकावले । सहा शास्त्रांची गति खुंटले । अठराही हिंपुटी झाले । मग इतरांची काय गती ॥४६॥ ज्याचिये श्रीचरणकमळी । इंद्रादिक देव सकळी । मिलिंद होऊनि वेळोवेळी । मकरंद सेविती आल्हादे ॥४७॥ जो योगीमनोब्ज - भृंग । जो निर्गुण निर्विकार नि:संग । नित्यानंद निर्मळ अभंग । अंगागंचाळक अविनाश ॥४८॥ ज्यास्तव करिती सत्कर्म सांग । ज्यास्तव दाविती हटयोग । करिता शीणती राजयोग । अशांसही तो सापडेना ॥४९॥ तीर्थ करितां वय नासती । त्यांसही नव्हेचि प्राप्ति । कैसा तुष्टला मज दीनाप्रती । दीनवत्सल दयाळू ॥२५०॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T12:51:49.0930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

वैशंपायन

  • n. एक महर्षि, जो महर्षि व्यास के चार वेदप्रवर्तक शिष्यों में से एक, एवं कृष्ण यजुर्वेदीय ‘तैत्तिरीय संहिता’ का आद्य जनक था । ‘विशंप’ का वंशज होने के कारण इसे ‘वैशंपायन’ नाम प्राप्त हुआ होगा। 
  • वैदिक साहित्य में n. इस साहित्य में से केवल तैत्तिरीय आरण्यक एवं गृह्यसूत्रों में वैशंपायन का निर्देश मिलता है । ऋग्वेद के कई मंत्रों का नया अर्थ लगाने का युगप्रवर्तककार्य वैशंपायन ने किया। ऋग्वेद में ‘सप्त दिशो नाना सूर्याः’ नामक एक मंत्र है [ऋ. ९.११४.३], जिसका अर्थ, ‘पृथ्वी के सात दिशाओं में सात सूर्य है, एवं श्रौतकर्म में सात दिशाओं में अधिष्ठित हुए सात ऋत्विज (होता) ही सूर्यपूर है,’ ऐसा अर्थ वैंशंपायन के काल तक किया जाता था । किंतु वैशंपायन ने ऋग्वेद में अन्यत्र प्राप्त ‘यज्ञाव इद्र सहस्त्रं सूर्या अनु’ [ऋ. ८.७०.५], के आधार से सिद्ध किया कि, ऋग्वेद में निर्दिष्ट सूर्यों की संख्या सात नही, बल्कि एक सहस्त्र है [तै. आ. १७] 
  • पाणिनीय व्याकरण में n. एक वैदिक गुरु के नाते, वैशंपयन का निर्देश पाणिनि के ‘अष्टाध्यायी’ में प्राप्त है [पा. सृ. ४.३.१०४] । पतंजलि के ‘व्याकरण महाभाष्य’ में इसे कठ एवं कलापिन् नामक आचार्यों का गुरु कहा गया है । 
  • कृष्णयजुर्वेद का प्रवर्तन n. वैशंपायन ऋषि ‘निगद’ (कृष्णयजुर्वेद) का प्रवर्तक, एवं वेदव्यास के चार प्रमुख वेदप्रवर्तक शिष्यों में से एक था । वेदव्यास के पैल, वैशंपायन, जैमिनि एवं सुमंतु नामक चार प्रमुख शिष्य थे, जिन्हें उसने क्रमशः ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद एवं अथर्ववेद का ज्ञान प्रदान किया था [बृ. उ. २.६.३];[ ब्रह्मांड. १.१.११] । वैशंपायन को संपूर्ण यजुर्वेद का ज्ञान प्राप्त होने का गौरवपूर्ण उल्लेख महाभारत एवं पुराणों में भी प्राप्त है [म. आ. १.६१-६३*, ५७.७४];[ शां. ३२७. १६-१८, ३२९,३३७.१०-१२];[ वायु. ६०.१२-१५];[ ब्रह्मांड. २.३४.१२-१५];[ विष्णु. ३.४.७-९];[ लिंग. १. ३९. ५७-६०];[ कूर्म. १.५२.११-१३] 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

जर सर्व प्राण्य़ांचा आत्मा एकच असेल तर प्राणी पक्ष्यांची भुते होतात काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.