TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

नलोपाख्यानम् - षोडशोsध्याय:

` नलोपाख्यन ` ही नल आणि दमयंती यांची महाभारतातील एक सुरेख प्रेमकथा आहे.


षोडशोsध्याय:
बृहदश्व उवाच ।

ह्रतराज्ये नले भीम: सभार्ये प्रेष्यतां गते ।
द्विजान्प्रस्थापयामास नलदर्शनकाङक्षया ॥१॥
संदिदेश च तान्भीमो वसु द्त्त्वा च पुष्कलम् ।
मृगयध्वं नलं यूयं दयमन्तीं च मे सुताम ॥२॥
गवां सहस्त्रं दास्यामि यो वस्तावानयिष्यति ।
अग्रहारांश्च दास्यामि ग्रामं नगरसंमितम् ॥३॥
न चेच्छक्याविहानेतुं दमयन्तीं नलोsपि वा ।
ज्ञातमात्रेsपि दास्यामि गवां दश शतं धनम् ॥४॥
इत्युक्तास्ते ययुर्ह्रष्टा ब्राह्मणा: सर्वतोदिशम् ।
नैव क्वापि प्रपशन्ति नलं वा भीमपुत्रिकाम् ॥५॥
ततश्चेदिपुरीं रम्यां सुदेवो नाम वै द्विज: ।
विचिन्वानोsथ वैदर्भीमपश्यद्राजवेश्मनि ॥६॥
पुण्याहवाचने राज्ञ: सुनन्दासहितां स्थिताम् ।
मन्दं प्रख्यायमानेन रुपेणाप्रतिमेन ताम् ॥७॥
तां समीक्ष्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ।
तर्कयामास भैमीति कारणैरुपपादयन् ॥८॥

सुदेव उवाच ।

यथेयं मे पुरा दृष्टा तथारुपेयमग्ङना ।
कृतार्थोsस्म्यद्य दृष्टेमां लोककान्तामिव श्रियम् ॥९॥
पूर्णचन्द्रनिभां श्यामां चारुवृत्तपयोधराम् ।
कुर्वन्तीं प्रभया देवीं सर्वा वितिमिरा दिश: ॥१०॥
चारुपद्मविशालाक्षीं मन्मथस्त रतीमिव ।
इष्टां समस्तलोकस्य पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥११॥
पौर्णमासीमिव निशां राहुग्रस्तनिशाकाराम् ।
पतिशोकाकुलां दीनां शुष्कस्त्रोतां नदीमिव ॥१२॥
विध्वस्तपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम् ।
हस्तिहस्तपरामृष्टां व्याकुलामिव पद्मिनीम् ॥१३॥
रुपौदार्यगुणोपेतां मण्डनार्हाममण्डिताम् ।
चन्द्रलेखामिव नवां व्योम्नि नीलांभ्रसंवृताम् ॥१४॥
कामभौगै: प्रियैर्हिनां हीनां बन्धुजनेन च ।
देहं धारयती दीनं भर्तृदर्शनकाग्ङया ॥१५॥
भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणैर्विना ।
एषा हि रहिता तेन शोभमाना न शोभते ॥१६॥
दुष्करं कुरुतेsत्यन्तं हीनो यदनया नल: ।
धारयत्यान्मनो देहं न शोकेनावसीदति ॥१७॥
इमामसितकेशान्तां शतपत्रायतेक्षणाम् ।
सुखर्हा दु:खितां दृष्टा ममापि व्यथते मन: ॥१८॥
कदा नु खलु दु:खस्य पारं यास्यति वै शुभा ।
भर्तृ: समागमात्साध्वी रोहिणी शशिनो यथा ॥१९॥
अस्या नूनं पुनर्लाभान्नैषध: प्रीतिमेष्यति ।
राजा राज्यपरिभ्रष्ट: पुनर्लब्ध्वा च मेदिनीम् ॥२०॥
तुल्यशीलवयोयुक्तां तुल्यभिजनसंवृताम् ।
नैषधोsर्हति वैदर्भीं तं चेयमसितेक्षणा ॥२१॥
युक्तं तस्याप्रमेयस्य वीर्यसत्त्ववतो मया ।
समाश्वासयितुं भार्या पतिदर्शनलालसाम् ॥२२॥
अहमाश्वासमाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
अदृष्टपूर्वा दु:खस्य दु:खर्ता ध्यानतत्पराम् ॥२३॥


बृहदश्व उवाच ।

एवं विमृश्य विविधै: कारणैर्लक्षणैश्च ताम् ।
उपागम्य ततो भैमीं सुदेवो ब्राह्मणोsब्रवीत् ॥२४॥
अहं सुदेवो वैदर्भि भ्रातुस्ते दयित: सखा ।
भीमस्य वचनाद्राज्ञस्त्वामन्वेष्टुमिहागत: ॥२५॥
कुशली ते पिता राज्ञि जननी भ्रातरश्च ते ।
आयुष्मन्तौ कुशलिनौ तत्रस्थौ दारकौ च तौ ॥२६॥
त्वत्कृतो बन्धुवर्गाश्च गतसत्त्वा इवासते ।
अन्वेष्टारो ब्राह्मणाश्च भ्रमन्ति शतशो महीम् ॥२७॥
अभिज्ञाय़ सुदेवं तं दमयन्ती युधिष्ठिर ।
पर्यपृच्छत तान्सर्वान्क्रमेण सुह्रद: स्वकान् ॥२८॥
रुरोद च भृशं राजन्वैदर्भी शोककर्षिता ।
दृष्टा सुदेवं सहसा भ्रातुरिष्टं द्विजोत्तमम् ॥२९॥
ततो रुदन्तीं तां दृष्टा सुनन्दा शोककर्षिताम् ।
सुदेवेन सहैकान्ते कथयन्तीं च भारत ॥३०॥
जनित्र्या: कथयामास सैरन्ध्री रुदते भृशम् ।
ब्राह्मणेन सहागम्य तां वेद यदि मन्यसे ॥३१॥
अथ चेदिपतेर्माता राज्ञश्चान्त:पुरात्तदा ।
जगाम यत्र सा बाला ब्राह्मणेन सहाभवत् ॥३२॥
तत: सुदेवमानाय्य राजमाता विशांपते ।
पप्रच्छ भायां कस्येयं सुता वा कस्य भाविनी ॥३३॥
कथ च भ्रष्टा ज्ञातिभ्यो भर्तुर्वा वामलोचना ।
त्वया च विदिता विप्र कथमेवंगता सती ॥३४॥
एतादि़च्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्त: सर्वमशेषत: ।
तत्त्वेन हि ममाचक्ष्व पृच्छन्त्या देवरुपिणीम् ॥३५॥
एवमुक्तस्तया राजन्सुदेवो द्विजसत्तम: ।
सुखोपविष्ट आचष्टे दमयन्त्या यथातथम् ॥३६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:54:46.0530000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

जमीनीतून पाऊस पडत नसतो

  • पाऊस आकाशातून पडतो, तो जमिनीतून येईल ही अपेक्षा मूर्खपणाची आहे. त्‍याप्रमाणें भलत्‍याच गोष्‍टीपासून भलतीच अपेक्षा करणें हा मूर्खपणा आहे. Pigs do not fly. 
RANDOM WORD

Did you know?

भावाला राखी बांधण्यामागील धार्मिक अथवा भावनिक महत्व काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.