TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

महाभूतविवेक प्रकरणम् - श्लोक ७१ ते ७५

वामन नरहरी शेष उर्फ वामन पंडित (इ.स.१६३६ ते १६९५) हे १७ व्या शतकात होऊन गेलेले प्रख्यात मराठी कवी होते.


श्लोक ७१ ते ७५
जातिव्यक्ती देहिदेहौ गुणद्रव्ये यथा पृथक् ॥
वियत्सतोस्तथैवास्तु पार्थक्यं कोऽत्र विस्मय: ॥७१॥

सामान्यपणें असे जाती ॥ परि विशेष भेद दिसे व्यक्ति ॥
देह आणि देहचालक निश्चिती ॥ एक नव्हती ॥३६७॥
जैसे का द्रव्य आणि गुण ॥ दिसे विचारे पृथकपणा ॥
तैसेंचि आकाश आणि सत् जाण ॥ ष्टथक् भासती ॥३६८॥
गुळ आणि गुळाची गोडी ॥ सुवास आणि कंर्पुर वडी ॥
नाना वस्त्र आणि तयाची घडी ॥ एक नव्हती ॥३६९॥
तैसेंच वियत् आणि सत् ॥ बुद्धि भेद असे निवडत ॥
यांत मवल वाटत ॥ काय तुजला ॥३७०॥

बुद्धोऽपि भेदो नो चित्ते निरूढिं याति चेत्तदा ॥
अनेकाग्र्यात्संशयाद्वा रूढयभावोऽस्य ते वद ॥७२॥

वादी - ऐसा भेद तुम्हीं म्हणतां ॥ परि तो चित्तीं आरूढ नोह तत्वतां ॥
बुद्धि निश्चयें निश्चय करितां ॥ चित्त व्याकुळे ॥३७१॥
सि० - चित्तीं आरूढ न होये ॥ तें अनेकाग्रें का संशयें ॥
हया दोहीं पैकीं कारण होये ॥ कोणतें सांग ॥३७२॥

अप्रमत्तो भव ध्यानादाद्येऽन्यस्मिन्विवेचनम् ॥
कुरु प्रमाणयुक्तिभ्यां ततो रूढतमो भवेत् ॥७३॥

प्रथम अनेकाग्रचि म्हणसी ॥ तरि तें ध्यानें करावैं निश्चयासी ॥
द्वितीय संशय प्रतिपादिसी ॥ तरि तो प्रमाणयुक्तिं दवडावा ॥३७३॥
करितां सद्वस्तुचें ध्यान ॥ चितचि होईल चैतन्य ॥
मग तेथें नसे भान ॥ अन्य वस्तुचें ॥३७४॥
सत अन्य वस्तु नाहीं ॥ ऐसें प्रमाणा आलें पाहीं ॥
श्रुति स्मृति पाहीं ॥ हेंचि प्रतिपादिती ॥३७५॥
घनदाट वस्तुचे ठाईं ॥ अवकाशाचा रिगचि नाहीं ॥
युक्ति चित्तें चिंतुनी पाहीं ॥ सकल कांहीं ॥३७६॥
आपणा मध्यें अवकाश ॥ कोठें राहिल सावकाश ॥
अनुभवें तूंचि पाहिं आपणास ॥ विवरोनियां ॥३७७॥
येणें येणें प्रकारें ॥ चित्तीं आरूढेल सारें ॥
गुरू शास्त्र आत्मविचारें ॥ सकल कळे ॥३७८॥

ध्यानान्मानाद्युक्तितोऽपि रूढे भेदे वियत्सतो: ॥
न कदाचिद्वियत्सत्यं सद्वस्तुच्छिद्रवन्न च ॥७४॥

ध्यानें मानें युक्तिं ॥ भेद दिसेल वियत् सतीं ॥
कांकीं सत् असत असती ॥ कैसें एक ॥३७९॥
वादी - असो एक बरें झालें ॥ वियत् विजातीय भेद पावलें ॥
तुमचे बोल व्यर्थ झाले ॥ सत् भेद रहित म्हणोनी ॥३८०॥
सि० - सत् विजातीय असत् ॥ तें आहे म्हणसी हाचि व्याघात ॥
मुळींच झालें नाहीं नाहीं वियत् ॥ वाटे ती भ्रांती ॥३८१॥
ती भ्रांती ही जावया ॥ बुद्धि आरूढ होवावया ॥
पडला वळसा मुनिवर्या ॥ आम्हां साठीं ॥३८२॥
जड जीवाचे कळवळे ॥ नाना यत्नें बोध केले ॥
धन्यधन्यम्हणोनी पाउलें ॥ सदा वंदावीं ॥३८३॥
तात्पर्य आकाशवत नव्हे वस्तु ॥ घन सर्वत्र वोतप्रोतु ॥
कैंची बुद्धि जाणें तयाची मातु ॥ भेदाभेंदी ॥३८४॥

ज्ञस्य भाति सदा व्योम निस्तत्त्वोल्लेखपूर्वकं ॥
सद्वस्त्वपि बिभात्यस्य निश्छिद्रत्वपुर: सरम् ॥७५॥

ज्ञाता हेंचि सदा जाणें ॥ आकाश निस्तत्व म्हणे ॥
सतचितत्व विवरणें ॥ एकलें असें ॥३८५॥
निच्छिद्र सद्वस्तु असे ॥ तेथ कशाचा ही शिरकाव नसे ॥
माया भ्रमें जें जें भासें ॥ तें तें मिथ्या ॥३८६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2014-12-02T03:28:36.9870000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

forward pitch

  • अग्र अभ्यंतर 
  • also front pitch 
RANDOM WORD

Did you know?

Do we have copyrights for everything published on this website?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.