TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

महाभूतविवेक प्रकरणम् - श्लोक ६ ते ९

वामन नरहरी शेष उर्फ वामन पंडित (इ.स.१६३६ ते १६९५) हे १७ व्या शतकात होऊन गेलेले प्रख्यात मराठी कवी होते


श्लोक ६ ते ९
श्रोत्रं त्वकचक्षुषी जिव्हा घ्राणं चेंद्रियपंचकं ॥६॥
कर्णादिगोलकस्थं तच्छब्दादिग्राहकं क्रमात् ॥
सौक्ष्म्यात्कार्यानुमेयं तत्प्रायो धावेद्बहिर्मुखम् ॥७॥

आकाशाचें इंद्रिय श्रोत्र होत ॥ तें कर्णगोलकीं राहत ॥
शब्दाशीं ग्रहण करीत ॥ अंतर्बाहय ॥२३॥
वायुचें त्वगेंद्रिय होत ॥ तें सर्वशरीरभर राहत ॥
स्पर्शानें झालें जाणत ॥ अंतर्बाहय ॥२४॥
अग्रींपासून चक्षु झाले ॥ ते नेत्रगोलकीं राहिले ॥
अंतर्बाहय पहाते झाले ॥ रूपालागीं ॥२५॥
आपाची जिव्हा झाली ॥ ती रस चाखुं लागली ॥
रसना नाम पावली ॥ मुखगोलकीं ॥२६॥
पृथ्वीचें झालें घ्राण ॥ तें गंधातें करी ग्रहण ॥
नासिकगोलकीं राहून ॥ अंतर्बाहय ॥२७॥
इंद्रियें असती सूक्ष्म जाण ॥ तयांचा कार्यावरूनी अनुमान ॥
जयाचें नेहमी क्रमण ॥ बाहयप्रदेशीं ॥२८॥
“परांचि खानिव्यतृणत्स्वयंभू:” इति ॥ प्रमाण बोलियली श्रुति ॥
अनुभवें पहावें निश्चिती ॥ आपणही ॥२९॥
शंका - बाहयार्थ इंद्रियें ग्रहण करिती ॥ परि अंतर कैसेनी जाणती ॥
तयाची करावया प्रचिती ॥ श्लोकद्वय बोलिले ॥३०॥

कदाचित् पिहिते कर्णे श्रूयते शब्द आंतर: ॥
प्राणवायौ जाठराग्नौ जलपानेऽन्नभक्षणे ॥८॥
व्यज्यंते हयांतरा: स्पर्शा मीलने चांतरं तम: ॥
उद्नारेरसगंधौचेत्यक्षाणामांतरग्रह: ॥९॥

कर्णीं बोटें घालुनी पाहतां ॥ ऐकुं येती अंतर्ध्वनिता ॥
जलपानें किंवा अन्न भक्षितां ॥ स्पर्श समजे ॥३१॥
नेत्रांचें करितां मीलन ॥ अंतर तम दिसतसे जाण ॥
ढेंकर येतां तत्क्षण ॥ गंव रस समजे ॥३२॥
येणेंयेणें सर्वो परी ॥ अंतरजाणती चतुरी ॥
अंतर ग्राहक निर्भारी ॥ इंद्रियें असती ॥३३॥
आतां कर्मेद्रियांचें करावया कथन ॥ मुनी बोलियेले श्लोक दोन ॥
तयांचें ही विवरण ॥ करूं पुढती ॥३४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2014-11-29T23:22:54.8800000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

शासणें

  • क्रि. १ शासन , दंड , शिक्षा करणें . २ अधिकार चालविणें ; व्यवस्था पाहणें . [ सं . शासन ] शासक - वि . १ शासन करणारा ; दंड करणारा . २ राज्य चालविणारा , हांकणारा ; राज्यकर्ता . ३ व्यवस्था पहाणारा अधिकारी . [ सं . ] शासन - न . १ शिक्षा ; दंड ; सजा . २ राज्यकारभार ; सत्ता चालविणें . ३ हुकूम ; आज्ञा . आले शरण तुज ... ... शासनांत राहुनी । - मोगदा ८ . १७ . ४ आज्ञापत्र ; निर्णयपत्र . ५ राजाज्ञा ; सनद ; शासनपत्र . उदा० अशोकाचीं शिलाशासनें . ६ सत्ता ; अंमल ; कारकीर्द . [ सं . ] 
  • ०पत्र न. अधिकारपत्र ; सनद ; हुकूम ( कागद , ताम्रपट , शिला वगैरेवर लिहिलेलें ). [ सं . ] 
  • ०पध्दति स्त्री. राज्यव्यवस्था ; राज्यपध्दति ; राजनीति ; कायदेकानू . [ सं . ] 
  • ०शास्त्र न. राजकीय व्यवहारांचा विचार करणारें शास्त्र ; राजनीतिशास्त्र . ( इं . ) पॉलिटिक्स . [ सं . ] शासनीय - वि . १ शिक्षा करण्याजोगें , योग्य ; दंडय ( प्रजा , सेवक , इ० ). २ अधिकार , सत्ता चालविण्याजोगें , लायक . [ सं . ] शासित - वि . १ सजा दिलेलें ; शिक्षा केलेलें . २ अधिकार , अंमल , सत्ता गाजविलेलें ; हुकमत , आज्ञा केलेलें ; आज्ञापित . [ सं . ] शास्ता - पु . १ दंड , शिक्षा करणारा ; शासक ; शासन करणारा ( न्यायाधीश , गुरु , इ० ). २ अधिकार , अंमल चालविणारा ; अधिपति ; राज्यकर्ता . [ सं . शास् ‍ ] शास्ति - स्त्री . ( महानु . ) शासन ; शिक्षा ; दंड . शास्त पहा . लागलिऐं तरी शास्ति कतीं । - शिशु १९४ . [ सं . ] शास्तृत्व - न . १ चुकीच्या मार्गावरून सरळ मार्गावर आणणें ; शिक्षा , सजा करणें . २ सत्ता ; अधिकार ; अंमल . [ सं . ] शास्य - वि . १ शासन करण्यास , शिक्षा करण्यास युक्त , योग्य , शक्य , जरूर ; सरळ मार्गावर आणण्यास योग्य , जोगतें , सारखें , जरूर . २ अधिकार , हुकमत , आज्ञा करण्याजोगें , युक्त , सारखें , जरूर , शक्य . 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

सत्यनारायण पूजेला धर्मशास्त्रीय आधार आहे काय? हे व्रत किती पुरातन आहे?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.