TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

स्मरणालंकार - लक्षण ५

रसगंगाधर ग्रंथाचे लेखक पंडितराज जगन्नाथ होत. व्याकरण हा भाषेचा पाया आहे.


लक्षण ५
आतां, सदृश पदार्थाच्या अनुभवामुळें दुसर्‍या कोणत्या तरी वस्तूचें स्मरण झालें असतां, स्मरणालंकार होतो; असें अलंकारसर्वस्वकार व अलंकाररत्नाकरकार ह्या दोघांनींहि स्मरणालंकाराचें जें ( सारखेंच ) लक्षण सांगितलें आहे, तें पण योग्य नाहीं. कारण कीं, सदृश वस्तूच्या स्मरणानें जाग्रत झालेल्या सस्कांरामुळें उत्पन्न झालेल्या ( दुसर्‍या ) स्मरणाचा ह्या लक्षणांत समावेश होत नसल्यानें, हें लक्षन अव्याप्त आहे. उदाहरणार्थ:-
“ ह्या जगांत अत्यंत रम्य दिसणारे असे पुष्कळ पक्षी आहेतच, पण त्यांच्यापैकीं चातक पक्ष्यांच्या विषयीं ( च ) माझी फार मोठी आवड आहे. कारण कीं, ते चातक पक्षी, प्रत्यक्ष पाहतांच, आपल्या मित्राप्रमाणें असणार्‍या मेघाची आठवण करून देतात; आणि मग त्यामुळें, कृष्ण या नांवाचें ( अवर्णनीय ) परब्रह्म आठवतें. ”
ह्या श्लोकांत, चातक पक्ष्याच्या दर्शनानें, श्रीकृष्णाप्रमाणें श्यामवर्ण असलेल्या मेघाचें स्मरण झालें. ‘ कोणत्याहि एका पदार्थाचें ज्ञान झालें असतां, त्या पदार्थाशीं संबंध असणार्‍या दुसर्‍या पदार्थाची आपोआपच आठवण होते, ( ज्ञान होतें, ) ह्या नियमाप्रमाणें , येथें चातकाला पाहूनं ,
त्याच्याशीं संबद्ध असलेल्या मेघाचें स्मरण, व त्या स्मरणानें तत्‍सदृश भगवान श्रीकृष्णाचेंहि स्मरण झालें. आणि हें स्मरण, श्रीकृष्णाविषयीं कवीच्या मनांत असलेल्या भक्तिभावाचें अंग झालें आहे. ( आणि म्हणूनच ह्या ) ठिकाणीं स्मरणालंकार झाला आहे. ) म्हणून वरील दोघा आलंकारिकांनीं केलेल्या लक्षणांतील सदृशानुभवावरून हा शब्द काढून टाकून, त्याच्या ऐवजीं, सदृशज्ञानावरून असा शब्द घातला तर, वरील श्लोकांत, होणार्‍या विशिष्ट स्मरणाचाहि, स्मरणालंकाराच्या लक्षणांत, समावेश होऊ शकेल ? आतांपर्यंत ह्या अलंकाराचें थोडक्यांत दिग्दर्शन केलें.

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T12:53:58.7330000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

isthmus rhombencephali

  • पश्चमस्तिष्क संयोजी 
RANDOM WORD

Did you know?

केस काढण्यासंबंधी विशेष माहिती द्यावी.
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.