TransLiteral Foundation

व्यतिरेक अलंकारः - लक्षण १

रसगंगाधर ग्रंथाचे लेखक पंडितराज जगन्नाथ होत. व्याकरण हा भाषेचा पाया आहे.


लक्षण १
अथ व्यतिरेक:-
उपमानादुपमेयस्य गुणविशेषवत्त्वेनोत्कर्षो व्यतिरेक: ॥
प्रतीपादिवारणाय तृतीयान्तं वैधर्म्यपरम्‍ । पत्र चोपमानतामात्रकृत
एवोत्कर्ष:, न वैधर्म्यकृत:, साधर्म्यस्यैव प्रत्ययात्‍ । अधिकगुणवत्त्व-मात्रम्‍, उपमानगतापकर्षमात्रं वा न व्यतिरेकस्वरूपम्‍ , तयोरुपमेयोत्कर्षा-क्षेपमन्तरेणासुन्दरत्वात्‍ । अत एव न सादृश्याभावमात्रम्‍ । उपमा-नादुपमेयस्यापकर्षे‍ऽपि तत्संभवात्‍, तस्य च वास्तवत्वेनासुन्दरत्वात्‍ । उपमेयोत्कर्षविशिष्टत्वेन सादृश्याभावविशेषणे तस्यैवालंकारत्वौचित्यात्‍ ।
उदाहरण-
‘अनिशं नयनाभिरामया रमया संमदिनो मुखस्य ते । निशि नि:सरदिन्दिरं कथं तुलयाम: कलयापि पड्कजम्‍ ॥ ’
अयं चोपमेयोत्कर्षकोपमानापकर्षकयोर्वैधर्म्ययोर्द्वयोरप्युपादानानुपा-दानाभ्यामेकतरानुपादानेन च तावच्चतुर्धा । सो‍ऽप्युपमाया: श्रौतीत्वार्थी-त्वाक्षिप्तात्वैर्द्वादशविधो भवन्सश्र्लेषनि: श्लेषत्वाभ्यां चतुर्विंशतिप्रकार इति प्राञ्च: ।

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:52:08.1930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

जंजाल

  • पु. १ त्रास ; कष्ट ; दगदग ; चिंता ; उपदव्याप ; गुंतागुंत ; संसारांतील अडचणी . जगज्जाळ जंजाळ हा सर्व तूटे । - दावि ८ . २ आधिव्याधि ; लोढणें ; यातना ; त्रास ( माणसांच्या कामाचा ). ही बायको पाठीमागें मोठा जंजाळ आहे . 
  • ०तोडणें अति त्रास कष्ट सोसणें . 
  • ०पछाडणें १ छळणें ; यातना देणें . २ खूप प्रयत्न करणें ; जोराचा प्रयत्न करणें . 
  • जंजाल तोडणें 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

’ एकोद्दिष्ट श्राद्ध ’ बद्दल माहिती द्यावी.
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.