TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

दीपक अलंकारः - लक्षण १

रसगंगाधर ग्रंथाचे लेखक पंडितराज जगन्नाथ होत. व्याकरण हा भाषेचा पाया आहे.

Tags :

लक्षण १
अथ दीपकम्‍-

प्रकृतानामप्रकृतानां चैकसाधारणधर्मान्वयो दीपकम्‍ ॥
प्राग्वदेवात्राप्यौपम्यस्य गम्यत्वम्‍ । प्रकृतार्थमुपात्तो धर्म: प्रसड्रादप्र-कृतमपि दीपयति प्रकाशयति सुन्दरीकरोतीति दीपकम्‍ । यद्वा दीप इव दीपकम्‍, संज्ञायां कन्‍ । दीपसादृश्यं च प्रकृताप्रकृतप्रकाशकत्वेन बोध्यम्‍ ।
उदाहरणम्-
‘ अमृतस्य चन्द्रिकाया ललितायाश्चापि कविताया: । सुजनस्य च निर्माणं जनयति नहि कस्य संतोषम्‍ ॥ ’
यथा वा-
‘ सुधायाश्चन्द्रिकायाश्च संजीविन्या महौषधे: । दयादृष्टेश्च ते राजन्विश्वसंजीवनं गुण: ॥ ’
यथा वा-
‘ मृतस्य लिप्सा कृपणस्य दित्सा विमार्गगायाश्च रुचि: स्वकान्ते । सर्पस्य शान्ति: कुटिलस्य मैत्री विधातृसृष्टौ नहि दृष्टपूर्वा ॥’
अत्राभाव: साधारणो धर्म:
कस्यचित्प्रकृतत्वे दीपकम्‍, अन्यथा तुल्ययोगितैव । यत्र क्रिया साधारणो धर्मस्तत्र यावतां कर्त्रादिकारकाणां संनिधानं तेषां स्वसजातीये-
नान्येन सह तुल्ययोगिता, दीपकं वा पृथक्पृथग्भवति, औपम्यस्यापि पृथगेव भासमानत्वात्‍ ।
यथा-
‘ सुजना: परोपकारं शूरा: शस्त्रं धनं कृपणा: । कुलवत्यो मन्दाक्षं प्राणात्यय एव मुञ्चन्ति ॥ ’

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2014-08-14T16:15:49.8000000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

notary public

  • सा. लेख प्रमाणक 
  • नोटरी पब्लिक 
RANDOM WORD

Did you know?

’ एकोद्दिष्ट श्राद्ध ’ बद्दल माहिती द्यावी.
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site