TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

आत्माराम - समास ४

समर्थ रामदास स्वामींचा जन्म औरंगाबाद जिल्ह्यात सन १६०८, शके १५३० रोजी झाला.  


समास ४
॥ श्रीराम समर्थ ॥
जें सकळ साधनाचें सार : जेणें पाविजे पैलपार । जेणें साधनें अपार । साधक सिद्ध झाले ॥१॥
तें हें जाणा रे श्रवण । करावें अध्यात्म निरूपण । मनन करितां समाधान । निजध्यासें पाविजे ॥२॥
संतसज्जन महानुभवी । परमार्थ चर्चा करीत जावी । हयगयही न करावी । ज्ञातेपणेंकरोनी ॥३॥
परमार्थ उठाठेवी करितां । लाभचि होय तत्त्वतां । दिवसेंदिवस जाणतां । पालट होय ॥४॥
नित्य नवें श्रवण मनन । त्या ऐसें नाहीं साधन । म्हणोनि हें नित्य नूतन । केलें पाहिजे ॥५॥
जैसें ग्रंथीं बोलिलें । तैसें पाहिजे केलें । क्रियेच्या माथां आलें । निश्चितार्थ ॥६॥
जे ग्रंथीं जो विचार । वृत्ति होय तदाकार । म्हणोनि निरूपण सार । भक्ति ज्ञान वैराग्य ॥७॥
शिष्य म्हणे जी सर्वज्ञा । सत्य करावी प्रतिज्ञा । नाशिवंत घेत साधना । वरपडें न करावें ॥८॥
अरे शिष्या मन घालावें । नाशिवंत तूं ओळखावें । साधन लागे करावें । प्रतिज्ञाच आहे ॥९॥
प्रतिज्ञा करावी प्रमाण । ऐसें बोलतो हा कोण नाशिवंत केलें मदर्पण । यामध्यें तो आला ॥१०॥
तूं म्हणासी जें दिलें । घ्यावया कोण उरलें । अरे उरलें तेम झुरलें । माझेकडे ॥११॥
तूं नाशिवंतामध्यें आलासी । आपणास कांरे चोरितोसी । नाशिवंत देतां कचकतोसि । फट्‍रे पढतमूर्खा ॥१२॥
शिष्य विचारून बोले । स्वामी कांहीं नाहीं उरलें । अरे नाहीं बोलणें आलें । नाशिवंतामध्यें ॥१३॥
आहे म्हणतां कांहीं नाहीं । नाहीं शब्द गेला तोही । नाहीं नाहीं कांहीं । उरलें कीं ॥१४॥
येथें शून्या निरास झाला । आत्मा सदोदित संचला । पाहों जातां साधकाला । ठावचि नाहीं ॥१५॥
अभिन्न ज्ञाता तोचि मान्य । साधक साध्य होतां धन्य । वेगळेपणें वृत्ति शून्य । पावती प्राणी ॥१६॥
वेगळेपणें पाहों जातां । मोक्ष न जोडे सर्वथा । आत्मा दिसे नामता । वेरपडे होती ॥१७॥
आपुल्या डोळां देखिलें । तें नाशिवंतामध्यें आलें । ऐसें जाणोनि धरिलें । ते नाडले प्राणी ॥१८॥
जो पंचभूतांचा दास । तया पंचभूतीं वास । भोगी नीच नवी सावकाश । पुनरावृत्ति ॥१९॥
तों शिष्यें विनंति केली । म्हणे आशंका उद्भवली । पंचभूतांची सेवा केला । बहुतीं कीं ॥२०॥
सकळ सृष्टीमध्यें जन । संत साधू आणि सज्जन । करिती भूतांचें भजन । धातु पाषाणभूरर्ति ॥२१॥
कोणी नित्यमुक्त झाले । तेहि धातु पुजूं लागले । परंतु ते पुनरावृत्ती पावले । किंवा नाहीं ॥२२॥
ऐसा शिष्याचा अंतर्भाव । जाणोनि आनंदे गुरुराव । म्हणे शीघ्रचि अनुभव । पावेल आतां ॥२३॥
ऐसें विचारूनि मनीं । कृपादृष्टीं न्याहाळूनी । शिष्याप्रती सुवचनीं । बोलते झाले ॥२४॥
प्राणी देह सांडून जाती । वासनाशरीरें असती । पुनरावृत्ति भोगिती । वासना उरलिया ॥२५॥
मूळमाया स्थूल-देहाचें । लिंगदेह वासनात्मकाचें । राहानें तया लिंगदेहाचें । अज्ञानडोहीं ॥२६॥
कारण देह अज्ञान । ज्ञान तो आत्मा जाण । तया नांव महाकारण । बोलिजे तें ॥२७॥
जरी मनाचा थारा तुटला । म्हणजे भवसिंधु आटला । प्राणी निश्चितार्थें सुटला । पुनरावृत्ती-पासोनी ॥२८॥
हेंचि जाण भक्तीचें फळ । जेणें तुटे संसारमूळ । नि:संग आणि निर्मळ । आत्मा स्वयें ॥२९॥
संगातीत म्हणजे मोक्ष । तेथें कैंचें देखणें लक्ष । लक्ष आणि अलक्ष । दोहींस ठाव नाहीं ॥३०॥
आत्मा म्हणोनि देखण्यास मिठी । घालूं जातां मोक्ष तुटी । म्हणोनियां उठाउठी । आत्मनिवेदन करावें ॥३१॥
प्राप्त झालें अद्वैत ज्ञान । अभिन्नपणें जें विज्ञान । तेंचि जाण आत्मनिवेदन । जेथें मी तूं नाहीं ॥३२॥
ऐशीं स्थिति जया पुरुषाची । तया पुनरावृत्ति कैंची । जाणोनि भक्ति केली दास्याची । देवासी अत्यंत ॥३३॥
पूर्वीं दास्यत्व होतें आलें । त्याचें स्वामित्व प्राप्त झालें । आणि तयाचें महत्त्व रक्षिलें । तरी थोर उपकार ॥३४॥
आतां असो हें बोलणें । नाशिवंताचा विचार करणें । आणि मजपाशीं सांगणें । अनुभव आपुला ॥३५॥
आतां पुढिलिये समासीं । शिष्य लाधेल अनुभवासी । दृढ करोनियां तयासी । सांगती स्वामी ॥३६॥
इति श्रीआत्माराम । रामदासीं पूर्णकाम । ऐका साधनवर्म । आत्मज्ञानाचें ॥३७॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2014-04-12T06:55:00.1000000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

policy proof of interest

  • Marine Insurance (a marine insurance policy provision whereby the underwriter agrees to dispense with all proof of insurable interest with the policy accordingly being stamped) विमापत्र हित प्रमाण 
RANDOM WORD

Did you know?

संत ज्ञानेश्वरांनि हे म्हटले आहे का ?
Category : Vedic Literature
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.