TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|अनुवादीत साहित्य|निर्णयसिंधु|तृतीयपरिच्छेद पूर्वार्ध|
धर्मार्थविवाह करण्याचें फल

तृतीयपरिच्छेद - धर्मार्थविवाह करण्याचें फल

निर्णयसिंधु ग्रंथामध्ये कोणत्या कर्माचा कोणता काल , याचा मुख्यत्वेकरून निर्णय केलेला आहे .


धर्मार्थविवाह करण्याचें फल

धर्मार्थंविवाहकरणेफलमुक्तंमहाभारते ज्ञात्वास्ववित्तसामर्थ्यमेकंचोद्वाहयेद्दिजं तेनाप्याप्नोतितत् ‍ स्थानंशिवभक्तोनरोध्रुवम् ‍ अपरार्केदक्षः मातापितृविहीनंतुसंस्कारोद्वाहनादिभिः यः स्थापयतितस्येह पुण्यसंख्यानविद्यते मदनरत्नेभविष्ये विवाहादिक्रियाकालेतत्क्रियासिद्धिकारणं यः प्रयच्छतिधर्मज्ञः सोश्वमेधफलंलभेत् ‍ कन्यागृहेभोजननिषेधोपितत्रैव अप्रजायांतुकन्यायांनभुंजीतकदाचन दौहित्रस्यमुखं दृष्ट्वाकिमर्थमनुशोचति अपरार्केआदित्यपुराणे विष्णुंजामातरंमन्येतस्यकोपंनकारयेत् ‍ अप्रजायांतुकन्यायांनाश्नीयात्तस्यवैगृहे ब्रह्मदेयांनवैकन्यांदत्वाश्नीयात्कदाचन अथभुंजीतमोहाच्चेत्पूयाशेनरकेवसेत् ‍ तत्रैवकश्यपः अहतंयंत्रनिर्मुक्तंवासः प्रोक्तंस्वयंभुवा शस्तंतन्मांगलिक्येषुतावत्कालंनसर्वदा यंत्रनिर्मुक्तंनूतनं विवाहमध्येस्त्रियासहभोजनेपिनदोषइत्याहहेमाद्रौप्रायश्चित्तकांडेगालवः विवाहकालेयात्रायांपथिचौरसमाकुले असहायोभवेद्विप्रस्तदाकार्यंद्विजन्मभिः एकयानसमारोहएकपात्रेचभोजनम् ‍ विवाहेपथियात्रायांकृत्वाविप्रोनदोषभाक् ‍ अन्यथादोषमाप्नोतिपश्चाच्चांद्रायणंचरेत् ‍ मिताक्षरायामप्येवम् ‍ रत्नमालायां मूलमैत्रमृगरोहिणीकरैः पौष्णमारुतमघोत्तरान्वितैः भौमसौररविवारवर्जितेपाणिपीडनविधिर्विधीयते अत्रानिष्टनक्षत्रादौदानमुक्तंज्योतिषे विपत्तारेगुडंदद्यान्निधनेतिलकांचनम् ‍ प्रत्यरेलवणंदद्याच्छागंदद्यात्र्त्रिजन्मसु चंद्रेचशंखंलवणंचतारेतिथौविरुद्धेत्वथतंदुलांश्च धान्यंचदद्यात्करणेचवारेयोगेविरुद्धेकनकंप्रदेयम् ‍ ।

धर्मार्थविवाह करण्याचें फल सांगतो महाभारतांत - " आपलें द्रव्यसामर्थ्य पाहून एका ब्राह्मणाचा विवाह करावा . त्या योगानें त्या शिवभक्त मनुष्याला तें उत्तम स्थान निश्चयानें प्राप्त होतें . " अपरार्कांत दक्ष - " माता , पिता यांनीं रहित अशा ब्राह्मणाला उपनयन , विवाहादि संस्कार करुन धर्माचे ठायीं जो स्थापन करील त्याच्या पुण्याची संख्या करितां येत नाहीं . " मदनरत्नांत भविष्यांत - " विवाहादि कार्यसमयीं त्या कार्याच्या सिद्धीचें जें कारण द्रव्यादिक असेल , तें जो करुन देईल त्याला अश्वमेधाचें फल प्राप्त होईल . " कन्येचा घरीं भोजनाचा निषेधही तेथेंच सांगतो - " कन्येला पुत्र झालेला नसतां तिच्या घरीं कधींही भोजन करुं नये . दौहित्राचें ( कन्यापुत्राचें ) मुख पाहिल्यावर शोक करण्याचें ( भोजननिषेध मानण्याचें ) कारण नाहीं . " अपरार्कांत आदित्यपुराणांत - " जांवई हा विष्णुरुपी आहे , असें मानून त्याला कोप येईल असें करुं नये . कन्येला प्रजा झालेली नसतां जामात्याच्या घरीं भोजन करुं नये . ब्रह्म देणारी अशी जी कन्या ती देऊन जामात्याच्या घरीं कधींही भोजन करुं नये . आतां मोहाच्या ( अज्ञानाच्या ) योगानें जर भोजन करील तर पूयाश ( पुवाच्या ) नरकांत जाईल . " तेथेंच कश्यप - " यंत्रांतून निघालेलें नूतन वस्त्र तें ब्रह्मदेवानें अहत म्हणून सांगितलें आहे . तें अहतवस्त्र मंगलकार्यांमध्यें तावत्कालपर्यंत प्रशस्त म्हणून सांगितलें आहे . सर्वदा प्रशस्त नाहीं . " विवाहांत स्त्रियेसह भोजन केलें तरी दोष नाहीं , असें सांगतो हेमाद्रींत प्रायश्चित्तकांडांत गालव - " विवाहकालीं , यात्रासमयीं , मार्गांत , आणि चोर असतील त्या वेळीं दुसरा कोणी साहाय्य नसेल तर ब्राह्मणादिकांनीं स्त्रियेसहवर्तमान एका यानांत बसावें , आणि एका पात्रांत भोजन करावें . याप्रमाणें विवाहकालीं , यात्रासमयीं , आणि मार्गांत स्त्रीसह एका पात्रांत भोजन केलें असतां तो ब्राह्मण दोषी होत नाहीं . इतर वेळीं एका पात्रांत स्त्रियेसह भोजन करील तर दोषी होईल . त्या दोषाच्या निवारणासाठीं चांद्रायणप्रायश्चित्त करावें . " मिताक्षरेंतही असेंच सांगितलें आहे .

रत्नमालेंत - " मूल , अनुराधा , मृग , रोहिणी , हस्त , रेवती , स्वाती , मघा , तीन उत्तरा , ह्या नक्षत्रांवर ; भौम , शनि , रवि हे वार वर्ज्य करुन इतर वारीं विवाह करावा . " ह्या विवाहकालीं तारा वगैरे अनिष्ट असतां दान सांगतो ज्योतिषांत - " विपद् ‍ तारा असतां गुड द्यावा . निधनतारा असतां तिल व सुवर्ण द्यावें . प्रत्यरतारा असतां लवण द्यावें . आणि त्रिजन्मतारा ( जन्मनक्षत्र , त्यापासून दहावें आणि एकोणिसावें नक्षत्र ) असतां बोकड द्यावा . चंद्र अनिष्ट असतां शंख द्यावा . तारा अनिष्ट असतां लवण द्यावें . तिथि अनिष्ट असतां तंडुल द्यावे . कारण , आणि वार अनिष्ट असतां धान्य द्यावें . योग अनिष्ट असतां सुवर्ण द्यावें . "

विवाहमंडपमाहवसिष्ठः षोडशारत्निकंकुर्याच्चतुर्द्वारोपशोभितम् ‍ मंडपंतोरणैर्युक्तंतत्रवेदिंप्रकल्पयेत् ‍ अष्टहस्तंतुरचयेन्मंडपंवाद्विषटकरं दैवज्ञमनोहरः चित्राविशाखाशततारकाश्विनीज्येष्ठाभरण्यौशिवभाच्चतुष्टयम् ‍ हित्वाप्रशस्तंफलतैलवेदिकाप्रदानकंकंडनमंडपादिकम् ‍ हेमाद्रौव्यासः कंडनदलनयवारकमंडपमृद्वेदिवर्णकाद्यखिलं तत्संबंधिगतागतमृक्षेवैवाहिकेकुर्यात् ‍ यवारकंचिकसाइतिप्रसिद्धम् ‍ वैवाहिकेतुदिवसेशुभेवाथतिथौशुभे चतुर्थिकंप्रकुर्वीतविधिदृष्टेनकर्मणा वेदिमाहनारदः हस्तोच्छ्रितांचतुर्हस्तैश्चतुरस्त्रांसमंततः स्तंभैश्चतुर्भिः सुश्लक्ष्णांवामभागेतुसद्मनि समांतथाचतुर्दिक्षुसोपानैरतिशोभिताम् ‍ प्रागुदक् ‍ प्रवणारंभांस्तंभैर्हंसशुकादिभिः एवंविधामारुरुक्षेन्मिथुनंसाग्निवेदिकामिति सप्तर्षिमते मंगलेषुचसर्वेषुमंडपोगृहमानतः कार्यः षोडशहस्तोवाद्विषट् ‍ हस्तोदशावधि स्तंभैश्चतुर्भिरेवात्रवेदीमध्येप्रतिष्ठिता हस्तोवध्वाः सोपानं पश्चिमतः उपरिभागेउक्तपरिमाणाद्भिन्नम् ‍ ।

विवाहास मंडप सांगतो वसिष्ठ - " कनिष्ठ अंगुलीपर्यंत जो हात तो अरन्नि म्हटला आहे . अशा सोळा हातांचा लांब रुंद मंडप करावा . तो चार द्वारांनीं सुशोभित करावा . आणि तोरणें बांधावीं . नंतर त्या मंडपांत वेदी करावी . अथवा आठ हात किंवा बारा हात लांब व रुंद मंडप करावा . " दैवज्ञमनोहर - " चित्रा , विशाखा , शततारका , अश्विनी , ज्येष्ठा , भरणी , आर्द्रा , पुनर्वसु , पुष्य , आश्लेषा हीं नक्षत्रें सोडून बाकीच्या नक्षत्रांवर फल , तैल , वेदिका , हळद , कांडणें , मंडप इत्यादिक विवाहसंबंधी कर्मै करावीं . " हेमाद्रींत व्यास - " कांडण , दळण , यवारक ( चिकसा ), मंडप , मृत्तिकाहरण , वेदी , चित्रें वगैरे काढणें , आणि जाणें येणें हीं विवाहसंबंधीं सारीं कृत्यें विवाहनक्षत्रावर करावीं . विवाहोक्त शुभदिवशीं शुभतिथीस चतुर्थीकर्म यथाविधि करावें . " वेदी सांगतो नारद - " घराच्या वामभागीं एक हात उंचीची चार हात लांबीची व चार हात रुंदीची अशी चतुरस्त्र वेदी करावी . तिच्या चार बाजूंस केळीचे चार स्तंभ असावे . ती वेदी चारी दिशांस सारखी असून तिला पायर्‍या असाव्यात . ती वेदी पूर्वेस व उत्तरेस किंचित् ‍ उतरती असावी . आणि त्या वेदीवर केळीचे स्तंभ , व हंस , शुक इत्यादि पक्षी असावेत . अशा प्रकारच्या वेदीवर अग्नीसह वधूवरांनीं चढावें . " सप्तर्षिमतांत - " सर्व मंगलकार्यांत घराच्या मानानें सोळा हात , किंवा चवदा हात , अथवा बारा हात किंवा दहा हात मंडप घालावा त्या मंडपांत चारी बाजूंस चार स्तंभ लावून वेदी करावी . " या ठिकाणीं हात वधूचा घ्यावा . वेदीला पायर्‍या सांगितल्या त्या पश्चिमदिशेस कराव्या . वर सांगितलेलें जें वेदीचें प्रमाण त्याच्या बाहेर पायर्‍या असाव्यात .

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:50:18.5370000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

secondary extinction

  • द्वितीयक विलोप 
  • अनुषंगी विलोपन 
RANDOM WORD

Did you know?

Are we transliterating everything? Do we copy that from some other websites?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.