TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

रससंकेतकलिका - अध्यायः १

रससंकेतकलिका ग्रंथात रसासंबंधी उपयुक्त माहिती देण्यात आलेली आहे.


अध्यायः १
शिवं नत्वा रसेशं चामुण्ड कायस्थवंशभू ।
करोति रससंकेतकलिकां इष्टसिद्धिदाम् ॥१॥

स्कन्दात्तारकहिंसार्थं कैलासे विधृतं सुरै ।
रते शम्भोश्च्युतं रेतो गृहीतमग्निना मुखे ॥२॥
क्षिप्तं तेन चतुर्दिक्षु क्षाराब्धौ तत्पृथक्पृथक् ।
सौम्यादिदिक्त्रयस्थं यद्गौरीशापान्न कार्यकृत् ॥३॥
पश्चिमायां विमुक्तं तत्सूतोऽभूत्सर्वकार्यकृत् ।

श्वेतारुणहरिद्राभकृष्णा विप्रादिपारदा ॥४॥
देहे लोहे गदे पिष्ट्यां योज्या वा स्वस्वजातिषु ।

(रसदोषा)
तेषु नैसर्गिका दोषा पञ्च सप्ताथ कञ्चुका ॥५॥
मलाद्या पञ्च दोषा स्युर्भूजाद्या सप्त कञ्चुका ।
कुष्ठादीन्हि प्रकुर्वन्ति रसस्था द्वादशैव ते ॥६॥

(१८ संस्कारस्)
तेनाष्टादशसंस्कारा उक्ता ज्ञैर्दोषमुक्तये ।
कर्तुं ते दुष्करा यस्मात्प्रोच्यन्ते सुकरा रसे ॥७॥

पलादारभ्य पञ्चाशत्पलं यावच्च पारद ।
तत ऊनोऽधिको वापि न संस्कार्यो रसो बुधै ॥८॥

(संस्कार मर्दन)
वस्त्रे चतुर्गुणे पूत सूत स्थाप्य शुभेऽहनि ।
लोहार्काश्मजखल्वे तु तप्ते चैव विमर्दयेत् ॥९॥
निशेष्टकासुरीधूमव्योषाम्ललवणै पृथक् ।
कालांशैर्मर्दित सूतो भवेच्छुद्धो दिनैकत ॥१०॥

(संस्कार स्वेदन)
तत क्षाराम्लमूत्राद्यै स्वेद्यो वस्त्रावृतो दिनम् ।

(संस्कार मूर्छन)
मूर्छयेत्सप्तधा पश्चात्कन्याग्न्यर्कवराम्बुभि ॥११॥

(संस्कार पातन)
त्रिधोर्ध्वपातनात्पात्य पादांशार्कयुत शुचि ।

हिङ्गुलादुद्धृत सूतो भवेद्वा दोषवर्जित ॥१२॥

गुरुशास्त्रं परित्यज्य विना जारितगन्धकात् ।
रसं निर्माति दुर्मेधा शपेत्तं च रसेश्वर ॥१३॥

(संस्कार जारण)
सूतं गन्धं रसैकांशं स्तोकं स्तोकं तु खल्वगम् ।
कुट्टनात्कुट्टनात्पिष्टं भवेद्वा ताम्रपात्रगम् ॥१४॥
तत्तुल्यं गन्धकं दत्त्वा रुद्ध्वा तं लोहसम्पुटे ।
पुटेद्भूधरयन्त्रे च यावज्जीर्यति गन्धकम् ॥१५॥
एवं पुन पुनर्देयं षड्गुणं गन्धचूर्णकम् ।
षड्गुणे गन्धके जीर्णे रसो निखिलरोगहा ॥१६॥

(बन्ध)
पाट खोटो जलौका च भस्माख्यश्च चतुर्थक ।
बन्धश्चतुर्विध सूते विज्ञेयो भिषगुत्तमै ॥१७॥
पाट पर्पटिकाबन्ध पिष्टिबन्धस्तु खोटक ।
जलौका पक्वबन्ध स्याद्भस्म भस्मनिभो भवेत् ॥१८॥

( भस्मन )
सूतभस्म द्विधा ज्ञेयमूर्ध्वगं तलभस्म च ।

(ऊर्ध्वभस्मन )
ऊर्ध्वभस्मकरं यन्त्रं स्थालिकासम्पुटं शृणु ॥१९॥
कार्यं स्थालीद्वयं मध्ये सर्वत षोडशाङ्गुलम् ।
लवणेनेषदार्द्रेणापूर्य स्थालीं अधोगताम् ॥२०॥
संधिं वस्त्रमृदा लिम्पेत्संपुटीकृत्य चान्यया ।
त्रिद्वारचुल्ल्यां संस्थाप्य चतुर्यामं दृढाग्निना ॥२१॥
पचेत्तत्स्वाङ्गशीतं वै ह्युद्धृत्य लवणं त्यजेत् ।
लावणीमूर्ध्वगां कृत्वा क्षेप्योऽन्यस्यां रसेश्वर ॥२२॥
पूर्ववत्संपुटीकृत्य पश्चात्तु चुल्लके न्यसेत् ।
दृढं कृत्वालवालं तु जलं तत्र विनिक्षिपेत् ॥२३॥
उष्णं पुन पुनस्त्यक्त्वा क्षिपेच्छीतं मुहुर्मुहु ।
त्रिद्वारे काष्ठमेकैकं दीर्घं हस्तमितं क्षिपेत् ॥२४॥
हस्तवत्पिण्डमानं तु ह्यादौ प्रज्वालयेत्सुधी ।
द्वे द्वे काष्ठे च तस्योर्ध्वं तदूर्ध्वं त्रितयं क्षिपेत् ॥२५॥
यावद्यामद्वयं पश्चादङ्गारांश्च जलं त्यजेत् ।
ऊर्ध्वस्थाल्यां तु यल्लग्नं तदूर्ध्वं भस्म सिद्धिदम् ॥२६॥

( तलभस्मन )
गन्धकं धूमसारं च शुद्धसूतं समं त्रयम् ।
यामैकं मर्दयेत्खल्वे काचकूप्यां विनिक्षिपेत् ॥२७॥
रुद्ध्वा द्वादशयामं तद्वालुकायन्त्रगं पचेत् ।
स्फोटयेत्स्वाङ्गशीतं च तदूर्ध्वं गन्धकं त्यजेत् ॥२८॥

(तलभस्मन )
तलभस्म भवेद्योगवाहि स्यात्सर्वरोगहृत् ।
औषधान्तरसंयोगाद्वक्ष्ये वर्णविपर्ययम् ॥२९॥
रक्तं पीतं तथा कृष्णं नीलं च पाण्डुरारुणम् ।

(रक्तभस्मन्)
निर्गुण्डीरससंयुक्तं चपलेन समन्वितम् ॥३०॥
रक्तवर्णं भवेद्भस्म दाडिमीकुसुमोपमम् ।

(पीतभस्मन्)
भूधात्रीहस्तिशुण्डीभ्यां रसं गन्धं च मर्दयेत् ॥३१॥
काचकूप्यां चतुर्यामं पक्व पीतो भवेद्रस ।

(कृष्णभस्मन्)
सूतं गन्धकसंयुक्तं कुमारीरसमर्दितम् ॥३२॥
कृष्णवर्णं भवेद्भस्म देवानामपि दुर्लभम् ।

(श्याम नीलभस्मन्)
वाराहीकन्दसंयुक्तं रसकेन समन्वितम् ॥३३॥
श्यामवर्णं भवेद्भस्म वलीपलितनाशनम् ।

(पाण्डुरारुणभस्मन्)
लवणान्तर्विलिप्तायां कूप्यां स्यात्पाण्डुरारुणम् ॥३४॥

(मारण)
लवणाद्विंशतिर्भागा सूतश्चाथैकभागिक ।
काञ्जिके मर्दयित्वाग्नौ पुटनाद्भस्मतां व्रजेत् ॥३५॥
उद्धृत्यान्यं रसं क्षिप्त्वा यथेच्छं मारयेद्रसम् ।
एवं ताम्राहिवङ्गाभ्रं मारितं स्याद्गुणप्रदम् ॥३६॥
तदम्बुपूरिते पात्रे स्थाप्यं यामाष्टकं शनै ।
त्यक्त्वा तोयं रसो ग्राह्य पात्रस्थो भस्मसूतक ॥३७॥

(मारण)
मूषाद्वयमपामार्गबीजचूर्णै प्रकल्पयेत् ।
पारदं तत्पुटे कृत्वा मलयूरसमर्दितम् ॥३८॥
द्रोणपुष्प्या प्रसूनानि विडङ्गमरिमेदक ।
चूर्णं एषां अधश्चोर्ध्वं दत्त्वा मुद्रां प्रकल्पयेत् ॥३९॥
विधाय गोलकं सम्यङ्मृन्मूषासम्पुटे क्षिपेत् ।
शोषयेन्मुद्रितं कृत्वा पचेद्गजपुटे तत ॥४०॥
पारदो भस्मतां इत्थं पुटेनैकेन गच्छति ।
स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य सर्वकर्मसु योजयेत् ॥४१॥
प्रोत्तानखर्परे चुल्ल्यां स्फटिकालेपिते क्षिपेत् ।
पुनर्नवारसे पक्वो मर्दनान्म्रियते रस ॥४२॥

(मृत परीक्षा)
अतेजा अगुरु शुभ्रो लोहहा चाचलो रस ।
यदा नावर्तते वह्नौ नोर्ध्वं गच्छेत्तदा मृत ॥४३॥

(मृत)
पारद सर्वरोगघ्नो योगवाही सरो गुरु ।
पाण्डुताकृमिकुष्ठघ्नो वृष्यो बल्यो रसायन ॥४४॥
सूतो धातुरसा सर्वे जीर्णा जीर्णा गुणाधिका ।

(मृत)
दन्ते शृङ्गे मणौ वेणौ रक्षयेत्साधितं रसम् ॥४५॥
पित्तानि षोडशांशेन विषाणामपि रक्तिका ।
गुटीरसेष्वनुक्तोऽपि ज्ञेयो विधिरयं स्वयम् ॥४६॥

(सेवन)
सर्वरोगविनाशार्थं देहदार्ढ्यस्य हेतवे ।
शुद्धकायश्च पथ्याशी सेवेत पूज्यपूजनात् ॥४७॥
वल्लमेकं नरेऽश्वे तु गद्याणं च गजे द्वयम् ।
दत्त सूतो हरेद्रोगान्धातुयुग्वा निजौषधै ॥४८॥
रसस्य विकृतौ सत्यां मूर्छा हिक्का ज्वरोऽरति ।
कास श्वासो भ्रमो मोहो दाह कम्पश्च जायते ॥४९॥
तच्छान्त्यै बीजपूरस्य रसं शुण्ठीं च सैन्धवम् ।
पिबेद्वा गोजले सिद्धं मूलं कर्कोटजं शुभम् ॥५०॥
यत्रागारे रसाधीश पूज्यते बहुभक्तित ।
तदपत्यधनै पूर्णं आधिव्याधिविवर्जितम् ॥५१॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2015-06-24T13:50:23.8830000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

ŚAKTI I(शक्ति)


  • (1) General.
    Son of Vasiṣṭha by Arundhatī. He was the first-born among the hundred sons of Vasiṣṭha. Kalmāṣapāda, the Rākṣasa captured and ate Śakti and his pregnant wife Adṛśyantī spent her days in great grief with Vasiṣṭha. Parāśaramuni, father of Vyāsa, was Adṛśyantī's son. (For details see under (Adṛśyantī).
    2) Other information
    (i) It was Śiva, who incarnated himself as the son of Vasiṣṭha.
    (ii) Gopāyana, Bharadvāja, Āpastamba and Arṇodara belong to the line of disciples of Śakti. [Vāmana Purāṇa, Chapter 6].
     
RANDOM WORD

Did you know?

आत्मा जेव्हा शरीर सोडतो तेव्हा त्याचा पुढचा प्रवास कसा असतो?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site