TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|ब्रह्मपुराणम्|
अध्यायः २३२

ब्रह्मपुराणम् - अध्यायः २३२

ब्रह्मपुराणास आदिपुराण म्हणतात. यात सृष्टीची उत्पती, पृथुचे पावन चरित्र, सूर्य आणि चन्द्रवंशाचे वर्णन, श्रीकृष्ण-चरित्र, कल्पान्तजीवी मार्कण्डेय मुनि चरित्र, तीर्थांचे माहात्म्य अशा अनेक भक्तिपुरक आख्यानांची सुन्दर चर्चा केलेली आहे.


अध्यायः २३२
व्यास-मुनिसंवादे प्राकृतप्रतिसंचरकथनम्
व्यास उवाच
सर्वेषामेव भूतानां त्रिविधः प्रतिसंचरः ।
नैमित्तिकः प्राकृतिकस्तथैवाऽऽत्यन्तिको मतः ॥१॥

ब्राह्मो नैमित्तिकस्तेषां कल्पान्ते प्रतिसंचरः ।
आत्यन्तिको वै मोक्षश्च प्राकृतो द्विपरार्धिकः ॥२॥

मुनय ऊचुः
परार्धसंख्यां भगवंस्त्वमाचक्ष्व यथोदिताम् ।
द्विगुणीकृतयज्ज्ञेयः प्रकृतः प्रतिसंचरः ॥३॥

व्यास उवाच
स्थानत्स्थानं दशगुणमेकैकं गण्यते द्विजाः ।
ततोष्टादशमे भागे परार्धमभिधियते ॥४॥

परार्धं द्विगुणं यत्तु प्राकृतः स लयो द्विजाः ।
तदाऽव्यक्तेऽखिलं व्यक्तं सहेतौ लयमेति वै ॥५॥

निमेषो मानुषो योऽयं मात्रामात्रप्रमाणतः ।
तैः पञ्चदशभिः काष्ठा त्रिंशत्काष्ठास्तथा कला ॥६॥

नाडिका तु प्रमाणेन कला च(श्च)दश प़ञ्च च ।
उन्मानेनाम्भसः सा तु पलान्यर्धत्रयोदश ॥७॥

हेममाषै कृतच्छिद्रा चतुर्भिचतुरङ्गुलैः ।
मागधेन प्रमाणेन जलप्रस्थस्तु स स्मृतः ॥८॥

नाडिकाभ्यामथ द्वाभ्यां मुहूर्तो द्विजसत्तमाः ।
अहोरात्रं मुहूर्तास्तु त्रिंशन्मासो दिनैस्तथा ॥९॥

मासैर्द्वादशभिर्वर्षमहोरात्रं तु तद्दिवि ।
त्रिभिर्वर्षशतैर्वर्षं षष्ट्या चैवासुरद्विषाम् ॥१०॥

तैस्तु द्वादशसाहस्रैश्चतुर्युगमुदाहृतम् ।
चतुर्युगसहस्रं तु कथ्यते ब्रह्मणो दिनम् ॥११॥

स कल्पस्तत्र मनवश्चतुर्दश द्विजोत्तमाः ।
तदन्ते चैव भो विप्रा ब्रह्मनैमित्तिको लयः ॥१२॥

तस्य स्वरूपमत्युग्रं द्विजेन्द्रा गदतो मम ।
श्रृणुध्वं प्राकृतं भूयस्ततो वक्ष्याम्यहं लयम् ॥१३॥

चतुर्युगसहस्रान्ते क्षीणप्राये महीतले ।
अनावृष्टिरतीवोग्रा जायते शतवार्षिकी ॥१४॥

ततो यान्यल्पसाराणि तानि सत्त्वान्यनेकशः ।
क्षयं यान्ति मुनिश्रेष्ठाः पार्थिवान्यतिपीडनात् ॥१५॥

ततः स भगवान्कृष्णो रुद्ररूपी तथाऽव्ययः ।
क्षयाय यतते कर्तुमात्मस्थाः सकलाः प्रजाः ॥१६॥

ततःस भगवान्विष्णुर्भानोः सप्तसु रश्मिषु ।
स्थितः पिबत्यशेषाणि जलानि मुनिसत्तमाः ॥१७॥

पीत्वाऽम्भांसि समस्तानि प्राणिभूतगतानि वै ।
शोषं नयति भो विप्राः समस्तं पृथिवीतलम् ॥१८॥

समुद्रान्सरितः शैलाञ्शैलप्रस्रवणानि च ।
पातालेषु च यत्तोयं तत्सर्वं नयति क्षयम् ॥१९॥

ततस्तस्याप्यभावेन तोयाहारोवबृंहितः ।
सहस्ररश्मयः सप्त जायन्ते तत्र भास्कराः ॥२०॥

अधश्चोर्ध्वं च ते दीप्तास्ततः सप्त दिवाकराः ।
दहन्त्यशेषं त्रैलोक्यं सपातालतलं द्विजाः ॥२१॥

दह्यमानं तु तैर्दीप्तैस्त्रैलोक्यं दीप्तभास्करैः ।
साद्रिनगार्णवाभोगं निः स्नेहमभिजायते ॥२२॥

ततो निर्दग्धवृक्षाम्बु त्रैलोक्यमखिलं द्विजाः ।
भवत्येषा च वसुधा कूर्मपृष्ठोपमाकृतिः ॥२३॥

ततः कालाग्निरुद्रोऽसौ भूतसर्गहरो हरः ।
शेषाहिश्वाससंतापात्पातालानि दहत्यधः ॥२४॥

पातालानि समस्तानि स दग्ध्वा ज्वलतो महान् ।
भूमिमभ्येत्य सकलं दग्ध्वा तु वसुधातलम् ॥२५॥

भुवो लोकं ततः सर्वं स्वर्गलोकं च दारुणः ।
ज्वालामालामहावर्तस्तत्रैव परिवर्तते ॥२६॥

अम्बीरीषमिवाऽऽभाति त्रैलोक्यमखिलं तदा ।
ज्वालावर्तपरीवारमुपक्षीणबलास्ततः ॥२७॥

ततस्तापपरीतासु लोकद्वयनिवासिनः ।
हृतावकाशा गच्छन्ति महर्लोकं द्विजास्तदा ॥२८॥

तस्मादपि महातापतप्ता लोकास्ततः परम् ।
गच्छन्ति जनलोकं ते दशावृत्या परैषिणः ॥२९॥

ततो दग्ध्वा जगत्सर्वं रुद्ररूपी जनार्दनः ।
मुखनिःश्वासजान्मेघान्करो ति मुनिसत्तमाः ॥३०॥

ततो गजकुलप्रख्यास्तडिद्वन्तो निनादिनः ।
उत्तिष्ठन्ति तदा व्योम्नि घोराः संवर्तका घनाः ॥३१॥

केचिदञ्जनसंकासाः केचित्कुमुदसंनिभाः ।
धर्मवर्णा घनाः केचित्केचित्पीताः पयोधराः ॥३२॥

केचिद्धरिद्रावर्णाभा लाक्षारसनिभास्तथा ।
केचिद्वैदूर्यसंकाशा इन्द्रनीलनिभास्तथा ॥३३॥

शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जातीकुन्दनिभास्तथा ।
इन्द्रगोपनिभाः केचिन्मनः शिलनिभास्तथा ॥३४॥

पद्मपत्रनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना घनाः ।
केचित्पुरवराकाराः केचित्पर्वतसंनिभाः ॥३५॥

कूटागारनिभाश्चान्ये केचित्स्थलनिभा घनाः ।
महाकाया महारावा पूरयन्ति नभस्थलम् ॥३६॥

वर्षन्तस्ते महासारास्तमग्निमतिभैरवम् ।
समयन्त्यखिलं विप्रास्त्रैलोक्यान्तरविस्तृतम् ॥३७॥

नष्टे चाग्नौ शतं तेऽपि वर्षाणामधिकं घनाः ।
प्लावयन्तो जगत्सर्वं वर्षन्ति मुनिसत्तमाः ॥३८॥

धाराभिरक्षमात्राभिः प्लावयित्वाऽखिलां भुवम् ।
भुवो लोकं तथैवोर्ध्वं प्लावयन्ति दिवं द्विजाः ॥३९॥

अन्धकारीकृते लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
वर्षन्ति ते महामेघा वर्षाणामधिकं शतम् ॥४०॥

इति श्रीमहापुराणे आदिब्राह्मे व्यासर्षिसंवादे संहारलक्षणकथनं नाम द्वात्रिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥२३२॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:52:46.4600000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

पांढर

  • f  The whole community of a village. The tract of a village. The divinity of a village. Village-land appropriated. Peopled state. Duties on commodities or chattels, excise. 
RANDOM WORD

Did you know?

ADHYAY 43 OF GURUCHARITRA IS WRONGLY PRINTED AND ADHYAY 47 AND 48 ARE SAME KINDLY CHANGE or make correction for it
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site