TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|पांडवप्रताप|
अध्याय १९ वा

पांडवप्रताप - अध्याय १९ वा

पांडवप्रताप ग्रंथवाचन म्हणजे चंचल मनाला भक्तियोगाकडे वळविण्याचा प्रवास.


अध्याय १९ वा
॥ श्री गणेशाय नमः ॥ माझें ह्रदय दिव्य कमळ ॥ जें तेजोमय परम निर्मळ ॥ अष्ट कर्णिका अति कोमळ ॥ मध्यें विराजे ॥१॥
ह्रत्पद्मगर्भीं देखा ॥ श्रीरंग नांदे भक्तसखा ॥ आष्ट कर्णिका वरिष्ठ नायिका ॥ त्याही स्थापूनि निज स्थानीं ॥२॥
रुक्मिणी जांबवती सत्य भामा ॥ कालिंदी मित्र विंदा मनोरमा ॥ याज्ञ जिती लक्ष्मणा पूर्णकामा ॥ मद्रावती ते आठवी ॥३॥
मध्य भागीं श्री करधर ॥ कर्णिकांवरी नायिका सुकुमार ॥ ऐसा ह्रदय कमलीं यादवेंद्र ॥ सर्व दाही पूजावा ॥४॥
अठारावे अध्यायीं कथा जाणा ॥ धर्में अग्रपूजा दिधली श्री कृष्णा ॥ तेणें क्षोभ आला दुर्जनां ॥ शुशुपाला दिकांसी ॥५॥
चैद्य आणि कौरव ॥ एके सभेसी बैसले सर्व ॥ क्षुद्रद्दष्टीं लक्षिती माधव ॥ परमद्वेषी दुरात्मे ॥६॥
शिवलिंग देखतां द्दष्टीं ॥ शिवद्वेषी जेवीं होती कष्टी ॥ विष्णुप्रतिमा पाहतां पोटीं ॥ दुःख वाटे जंगसा ॥७॥
कीं देखोनि साधूचें पूजन ॥ परम क्षोभती जैसे कुजन ॥ कीं पतिव्रतेची राहाटी देखोन ॥ जारिणी जेवीं निंदिती ॥८॥
कीं द्दष्टीं देखतां राजहंस ॥ वायसां उपजे अति त्रास ॥ कीं पंचानन देखोनि सावकाश ॥ जंबुकास सौख्य वाटेना ॥९॥
कीं सभेंत देखतां पंडित ॥ मूर्ख मतिमंद संतापत ॥ कीं द्दष्टीं देखतां समीर सुत ॥ वाटे अनर्थ रजनीचरां ॥१०॥
कीं ऐकतां हरिनाम घोष ॥ भूत प्रेतां उपजे त्रास ॥ तैसें पूजितां श्रीरंगास ॥ दुर्जन परम संतापले ॥११॥
अंतरींच कष्टी दुर्योधन ॥ परी चैद्यांमाजी दमघोषनंदन ॥ परम खवळला दुर्जन ॥ काल सर्प जया परी ॥१२॥
भीष्मासी म्हणे कुंतीनंदन ॥ आतां करूं कोणाचें पूजन ॥ गंगात्मजें बोलावें जों वचन ॥ तों शिशुपाळ जल्पे भलतेंचि ॥१३॥
म्हणे रे धर्मा ऐक वचन ॥ तुम्ही नीच मूर्ख अवर्घ जण । गोरक्षण आधीं पूजोन ॥ अपयश माथां घेतलें ॥१४॥
योग्या योग्य विचार ॥ मूढां तुम्हांन कळे साचार ॥ अग्रपूजेसी अधिकारी जार ॥ करितां पामर पांडव तुम्ही ॥१५॥
दोघे जनक या गोरक्षकातें ॥ पंच तात तुम्हां पांडवांतें ॥ यालागीं दोघांचीं चित्तें ॥ ऐक्य पावलीं परस्परें ॥१६॥
परम शत मूर्ख युधिष्ठिर ॥ बुद्धिभ्रष्ट गंगाकुमार ॥ पूजेसी अधिकारी तस्कार ॥ केला साचार यज्ञमंडपीं ॥१७॥
ऋत्विज सांडोनि सत्यवतीकुमार ॥ कपिल याज्ञवल्क्य वसिष्ठ पवित्र ॥ द्रोण कृपाचार्य गुरु शूर ॥ टाकोनि जार पूजिला ॥१८॥
भीष्म बाल्हीक वृद्ध थोर ॥ शल्य एकलव्य भगदत्त वीर ॥ जयद्रथ शकुइ महावीर ॥ सांडोनि तस्कर पूजिला ॥१९॥
धृतराष्ट्र सांडोनि वृद्ध ॥ सोयरा सांडोनि द्रुपद ॥ कोण्या विचारें बुद्धिमंद ॥ हा गोविंद पूजिला ॥२०॥
अश्वत्थामा गुरुनंदन ॥ पूजावा होता अर्कज कर्ण ॥ पृथ्वीपति दुर्योधन ॥ सांडोनि कृष्ण पूजिला ॥२१॥
पूज्य़ अपमानूनि थोर थोर ॥ आपूज्या पूजिलें साचार ॥ तरी तुमची यश कीर्ति समग्र ॥ बुडोनि भ्रष्ट जाहली ॥२२॥
येणें कोणतें केलें अनुष्ठान ॥ कीं केलें जपतपत्नतसाधन ॥ किंवा येणें केलें वेदपठन ॥ म्हणोनि आधीं पूजिला ॥२३॥
यासी रायासमान ॥ तरी नाहीं छत्रसिंहासन ॥ आचार्य नव्हे हा ब्राह्मण ॥ भ्रष्टपूजन व्यर्थ केलें ॥२४॥
आम्ही बैसलों असतां नृपवर ॥ आधीं पूजिला पशुपालकुमार ॥ आमुचीं घ्राणें छेदिलीं समग्र ॥ परम अपवित्र पांडव तुम्ही ॥२५॥
पूजणें होता जरी गोवळा ॥ तुजला कुष्ठिपुत्रा अमंगळा ॥ तरी आम्हां कां येथें आणिलें खळा ॥ व्यर्थ यज्ञ गेला तुझा ॥२६॥
म्यां तुज दिधला करभार ॥ कीं तूं बहु दुर्बळ कुष्ठिपुत्र ॥ धर्मकृत्यासी साह्य व्हावें साचार ॥ विवेकी नर बोलती ॥२७॥
तुवां अपमानूनि भूपाळ ॥ येथें थोर केला गोवळ ॥ इतुके तुम्ही नीच असाल ॥ ऐसें सर्वथा न वाटलें ॥२८॥
यज्ञपुरोडाश अरण्यांत पडिला ॥ तो एका जंबुकासी लाधला ॥ तितुकेनें तो काय जाहला ॥ मृगेंद्राहूनि थोर पैं ॥२९॥
जैशी राजकन्या परम सुंदर ॥ षंढाप्रति दिधली साचार ॥ हिंसकासी गोदान निर्धार ॥ दिधलें तुवां पंडुपुत्रा ॥३०॥
जन्मांधासी हिरा दाखविला ॥ सूकर सिंहासनीं बैसविला ॥ येणें जरासंध कपटें वधिला ॥ कोणता केला पुरुषार्थ ॥३१॥
ऐसें बोलोन पापमती ॥ खडग आपुलें उपसूनि हातीं ॥ म्हणे उठा रे आमुचे सांगाती ॥ जे असतील ये सभे ॥३२॥
ऐसें बोलतां शिशुपाल ॥ तत्काल उठले अवघे खल ॥ कृष्ण द्वेषी परम चांडाल ॥ अति कोल्हाळ करिती तेव्हां ॥३३॥
धर्में धांवोनि तत्काळ ॥ ह्रदयीं कवळिला शिशुपाळ ॥ म्हणे तूं बंधु आमुचा केवळ ॥ यज्ञ हा सकळ तुझा असे ॥३४॥
ऋषि तापसी वृद्ध राजेंद्र ॥ त्यांसी कृष्णपूजनें आनंद थोर ॥ तूंही कृष्ण भजनीं सादर ॥ अनन्य होईं शिशुपाला ॥३५॥
परम जाणता गंगानंदन ॥ वृद्ध वडील सर्वांसी मान्य ॥ त्याचे आज्ञेनें केलें पूजन ॥ तूं कां दूषण ठेविसी ॥३६॥
तुजहूनि जाणते पंडित ॥ कृष्णपूजनें आनंदत ॥ तुझे ह्रदयीं हा अनर्थ ॥ काय म्हणूनि प्रवेशला ॥३७॥
तों भीष्म काय बोले वचन ॥ परम दुष्ट हा दमघोषनंदन ॥ त्याचें कासया करिसी सांत्वन ॥ त्यासी मरण जवळी आलें ॥३८॥
कां त्याचें करिसी समाधान ॥ तो न मानी तुझें वचन ॥ जैशीं प्रेतासी वस्त्रें भूषणें पूर्ण ॥ लेववूनि काय सार्थक ॥३९॥
मतिमंदापुढें ठेविलें शास्त्र ॥ षंढाहातीं दिधलें शस्त्र ॥ मसणीं मंडप विचित्र ॥ व्यर्थ जैसा उभविला ॥४०॥
वायसासी अमृतफळें ॥ कीं उष्ट्रपुढें समर्पिलीं केळें ॥ कीं रासभाचे अंगासी लेपिलें ॥ मृगमदाचें उटणें पैं ॥४१॥
द्राक्षाफळें अर्पिलीं सूकरा ॥ आदर्श दाविला जन्मांध नरा ॥ कीं ज्वरियासी समर्पिली शर्करा ॥ तैसा या पामरा बोध काय ॥४२॥
भग्नपात्रीं जैसें जीवन ॥ कां श्रमावें व्यर्थचि घालून ॥ दुग्धामाजी हरळ रांधून ॥ काय व्यर्य जाण पां ॥४३॥
उकरडीं ओतिला सुधारस ॥ सुमनशेजेवरी निजविला महिष ॥ दुग्धें न्हाणिला वायस ॥ शुभ्र नव्हे कदापि ॥४४॥
जैसा तस्कर विटे देखतां निशाकर ॥ तैसा हा सुबुद्धि न धरी पामर ॥ हिंसकासी धर्मशास्त्र ॥ कदा नावडे जाण पां ॥४५॥
आम्हीं ज्याचें केलें पूजन ॥ त्यासी ह्रदयीं ध्याय ईशान ॥ जलजोद्भव सहस्त्रनयन ॥ अनन्य शरण जयासी ॥४६॥
जो जगद्नुरु इंदिरावर ॥ प्रतापमित्र समरधीर ॥ ऐसा कोण आहे पामर ॥ कीं पूजा इच्छी त्या आधीं ॥४७॥
भवगजविदारक पंचानन ॥ सनकादिक ज्यासी शरण ॥ तयासी आम्हीं पूजितां पूर्ण ॥ हा कां दुर्जन खवळला ॥४८॥
जो अनंत ब्रह्मांड नायक ॥ भोगींद्र जाहला जयाचा ॥ तल्पक ॥ जो पुराणपुरुष निष्कलंक ॥ जगद्वंध अनादि जो ॥४९॥
हा एवढी आगळीक बोलत ॥ कोठें यानें केला पुरुषार्थ ॥ महागज देखोनि भुंकत ॥ श्वान जैसें अनिवार ॥५०॥
ऐसें बोलतां शंतनुकुमार ॥ तों सहदेवासी आवेश आला थोर ॥ जैसा गजें मृगेंद्र ॥ उभा राहोनि बोले तेवीं ॥५१॥
आम्हीं सभास्थानीं निश्चित ॥ यथार्थ पूजिला वैकुंठनाथ ॥ असत्य मानील त्याचे पूर्वज समस्त ॥ चरणांतळीं माझिया ॥५२॥
जो श्रीकृष्णासी निंदी दुर्जन ॥ त्याची जिव्हा घ्राण छेदीन ॥ वृषभावरी बैसवून ॥ पिटीन जाण दिगंतरीं ॥५३॥
ऐसें सहदेवें बोलतां आगळें ॥ जय जय कारें देव गर्जिन्नले ॥ पुष्पांजली ओपिते जाहले ॥ माद्रीपुत्रावरी तेधवां ॥५४॥
आकाशीं देववाणी गर्जत ॥ धन्य सहदेव कृष्णभक्त ॥ नारक म्हणे ऐका समस्त ॥ मोठा अनर्थ होईल येथें ॥५५॥
जेणें निंदिला द्वारकानाथ ॥ त्यासी जवळी आला रे अनर्थ ॥ तो प्रेतप्राय निश्चित ॥ जननी व्यर्थ प्रसवली ॥५६॥
ऐसें ऐकोनिय ते वेळां ॥ शिशुपाल अत्यंत क्षोभला ॥ घेऊनि दुर्जनांचा मेळा ॥ उभा ठाकला संग्रामा ॥५७॥
म्हणे आजि यादव पांडव भीष्म ॥ कृष्णासमवेत करीन भस्म ॥ अवघे खळ मिळोनि परम ॥ कोल्हाळ करिती तेधवां ॥५८॥
जैसा द्दष्टीं देखतां राजहंस ॥ एकदांचि कोल्हाळ करिती ॥ वायस ॥ युधिष्ठिर म्हणे भीष्मास ॥ कैसें आतां करणें जी ॥५९॥
मग बोले गंगाकुमार ॥ तूं स्वस्थ राहें न सांडीं धीर ॥ कैसा तरेन मी सागर ॥ कुंभोद्भवें कां विचारावें ॥६०॥
निद्रित श्रीरंगपंचानन ॥ तंव हे जंबुक करिती गर्जन ॥ अरे हा धडधडीत ॥ कृशान ॥ दुर्जनकानन जाळील पैं ॥६१॥
श्री कृष्णवडवानलावरी एके वेळे ॥ चैद्य उठले तृणपुतळे ॥ शिशुपाल हा कर्पूर बळें ॥ पुढें धांवे विझवावया ॥६२॥
याचा जो परिवार सकळी ॥ तीं मेणाचीं जैशीं बाहुलीं ॥ श्रीरंग हा ज्वालामाली ॥ भस्म करील क्षणार्धें ॥६३॥
ऐसें ऐकतां शिशुपाल ॥ क्रोधें खवळला जैसा व्याळ ॥ कुशब्द तेंचि सांडी गरळ ॥ भीष्मा समोर लक्षोनि ॥६४॥
म्हणे रे भीष्मा दुष्टा वृद्धा ॥ परमहीना बुद्धिमंदा ॥ कपटिया आमुची करितोसी निंदा ॥ तुझी जिव्हा झडो कां ॥६५॥
कोणता कृष्णें केला पुरुषार्थ ॥ म्हणोनि जल्पसी सभेआंत ॥ पूतना वृद्ध स्त्री मारिला सत्य ॥ म्हणोनि वाढीव बोलसी ॥६६॥
केशी एक अश्व मारिला देख ॥ कालिया अघासुर दंदशूक ॥ बकासुर पक्षी एक ॥ मारोनि जाहला पुरुषार्थी ॥६७॥
गोवर्धन तरी वल्मीक ॥ कपटी म्हणूनि गिळिला पावक ॥ कपटेंचि कालयवनादिक ॥ मारिले येणें गोवळें ॥६८॥
हा तस्करांमाजी अति श्रेष्ठ ॥ जारांमाजी अति वरिष्ठ ॥ कपटी नाटकी परम नष्ट ॥ स्वधर्मभ्रष्ट गोवळा ॥६९॥
अरे भीष्मा तूं दुर्जन ॥ काशीपतीच्या कन्या नेल्या हिरोन ॥ त्यांत एके स्त्रीनें दिधला प्राण ॥ तुजवरी नपुंसका ॥७०॥
स्त्रान संध्या अनुष्ठान ॥ यज्ञ तप दान देवतार्चन ॥ सर्व व्यर्थ गेलें तुझें वदन ॥ संतानहीना ॥ पाहों नये ॥७१॥
लोकांसी निरोपिसी धर्म ॥ मूढा तूंचि करिसी कीं अधर्म ॥ ऐसी निंदा ऐकतां भीम ॥ गदा सांवरोनि सरसावला ॥७२॥
जैसा केवळ खदिरांगार ॥ तैसे आरक्त दिसती नेत्र ॥ म्हणे हे दुर्जन अपवित्र ॥ चूर्ण करीन गदाघायें ॥७३॥
भीष्में धरूनि भीमाचा हस्त ॥ म्हणे क्षण एक राहें तूं निवान्त ॥ याचें आयुष्य उरलें किंचित ॥ जवळी अनर्थ पातला ॥७४॥
शिशुपाल भीष्मासी म्हणे अवधारीं ॥ सोडीं भीम येऊं दे मजवरी ॥ जातवेद पतंगासी भस्म करी ॥ तैसें करीन निर्धारें ॥७५॥
कृष्ण आणि भीमार्जुन ॥ एकदांचि येऊं द्या शस्त्र घेऊन ॥ विलंब करितां षंढ पूर्ण ॥ नाम तुझें निर्धारें ॥७६॥
ऐसीं दुष्ट उत्तरें बोलत ॥ तितुकीं क्षमा करूनि गंगासुत ॥ भीमासी म्हणे ऐक वृत्तान्त ॥ पूर्वींचा तुज सांगतों ॥७७॥
दमघोषाची पत्नी सात्वती ॥ ती वसुदेवाची भगिनी निश्चिती ॥ तिचे उदरीं हा पापमती ॥ शिशुपाल उपजला ॥७८॥
उपजतां पाहे बालक जननी ॥ तों भुजांवरी भुजा दोनी ॥ कपाळीं नेत्र अवगुणी ॥ हा पापखाणी उपजला ॥७९॥
लोक म्हणती हें अवचिन्ह ॥ माता म्हणे टाका बाहेर नेऊन ॥ तों आकाशीं देववाणी बोले गर्जोन ॥ न टाकीं बालक सर्वथा ॥८०॥
हा होईल महाभूपती ॥ शिशुपाल नाम ठेवीं याप्रती ॥ माता विस्मित जाहली चित्तीं ॥ काय पुढती बोलत ॥८१॥
कोणाच्या हातें यासी मृत्य ॥ हें देवदूता वदें निश्चित ॥ तों आणीक प्रतिध्वनि होत ॥ माय ऐकत सादर ॥८२॥
ज्या पुरुषाचे द्दष्टीकरून ॥ दोन्ही भुजा आणि तृतीयनयन ॥ खालीं पडेल गळोन ॥ यासी मरण त्याचे हातें ॥८३॥
ऐसें बोलोनि आकाशवाणी ॥ गुप्त राहिली तये क्षणीं ॥ मग बाल घेती जाहली जननी ॥ विरूपनेत्र ॥ चतुर्बाहु ॥८४॥
देशोदेशींचे भूपती ॥ बालक पाहावयालागीं येती ॥ प्रतीति विलोकावया सात्वती ॥ शिशुपाल देत सर्वांपुढें ॥८५॥
तों बलभद्र आणि घननीळ ॥ तेही पाहावया आले बाळ ॥ बंधुपुत्रां देखतां तुंबळ ॥ आनंद जाहला सात्वतीसी ॥८६॥
तों शिशुपाल आणि वक्रदंत ॥ दोघे कृष्णापुढें आले रांगत ॥ कृष्णद्दष्टी पडतां अकस्मात ॥ भुजा गळोनि पडियेल्या ॥८७॥
कपाळींचा तृतीयनयन ॥ तत्काल गेला जिरोन ॥ मातेसी चिंता उद्भवली दारुण ॥ देववाणी आठवूनि ॥८८॥
मग हरीपुढें पदर पसरून ॥ पितृभगिनी मागे पुत्रदान ॥ म्हणे यासी मी न मारीं म्हणोन ॥ भाष देईं मलालागीं ॥८९॥
श्री कृष्ण बोले साच वचन ॥ शत अपराध क्षमा करीन ॥ अधिक जाहलिया बोळवीन ॥ मोक्षसदना निर्धारें ॥९०॥
ऐसें बोलतां गोविंद ॥ मातेसी जाहला आनंद ॥ म्हणे हा कासया करील शतापराध ॥ मग राममुकुंद बोळविले ॥९१॥
यालागीं ऐक भीमा निश्चित ॥ त्या शतापराधांचें होय गणित ॥ यालागीं श्रीकृष्ण निवान्त ॥ वाट पाहे समयाची ॥९२॥
हा शिशुपाल आणि वक्रदंत ॥ पूर्वींचे महाराक्षस उन्मत्त ॥ रावण कुंभकर्ण निश्चित ॥ रामावतारीं वधियेले ॥९३॥
हा पूर्वी येऊनि मिथिलेसी ॥ धांवला वरावया सीतेसी ॥ भार्गवचाप नुचले मानसीं ॥ परम खेद पावला ॥९४॥
तो हा शिशुपाल पापखाणी ॥ वरावया धांवला रुक्मिणी ॥ तेथें पराजय पावला रणीं ॥ जरासंधासमवेत ॥९५॥
तोचि द्वेष धरुनि मनांत ॥ दुर्जन कृष्णनिंदा करीत ॥ परी शतापराध आले भरत ॥ जवळी अनर्थ पातला ॥९६॥
ऐकतां भीष्माचें वर्मवचन ॥ क्रोधें धडकला दमघोषनंदन ॥ जैसा स्त्रेहें शिंपितां कृशान ॥ अधिकाधिक प्रज्वळे ॥९७॥
म्हणे रे बुद्धिहीना नपुंसका ॥ किती वानिसी गोरक्षका ॥ जे येथें स्तवनासी योग्य देखा ॥ न वानिसी तयांतें ॥९८॥
चोर जार कपटी केवळ ॥ बहु माजला हा गोवळ ॥ गोकुळ चौढाळिलें सकळ ॥ कपटी खळ अमंगळ हा ॥९९॥
जालंधराची पत्नी वृंदा सती ॥ ती यानें भगिनी मानिली होती ॥ तिसींचि रतला निश्चितीं ॥ न भी चित्तीं पापातें ॥१००॥
परदारागमनी आणि कपटी ॥ यासमान दुजा नाहीं सृष्टीं ॥ याची काय सांगसी गोष्टी ॥ वारंवार मूढा तूं ॥१०१॥
मग म्हणे उठा रे अवघे जण ॥ आधीं घेऊं भीष्माचा प्राण ॥ तिलप्राय तुकडे करून ॥ येथें याचे टाकवे ॥१०२॥
याज्ञिक मिळोनि भोंवते ॥ यज्ञपशु वधिती मुष्टिघातें ॥ तैसें वधावें वृद्धातें ॥ यानें आम्हांतें निंदिलें ॥१०३॥
तैलकढई तावूनि परम ॥ हा जितचि आंत घालावा भीष्म ॥ कीं शस्त्रें तावूनि उत्तम ॥ खंडें याचीं करावीं ॥१०४॥
मग बोले गंगासुत ॥ बोलिला बोल न करी सत्य ॥ त्याचे पूर्वज समस्त ॥ महानरकीं पचतील ॥१०५॥
तुझिया माथींचा मुकुट ॥ तो मी पदघातें करीन पिष्ट ॥ जरी बोलिलें वचन स्पष्ट ॥ खरें करूनि न दाविसी ॥१०६॥
भीष्मसिंहापुढें जंबुक समस्त ॥ करितां युद्धाची तुम्ही मात ॥ वज्रधारा धगधगित ॥ तृणेकरूनि न खंडे ॥१०७॥
अजा जयाची जननी ॥ तो सिंहाशीं भिडों पाहे रणीं ॥ पिपीलिका म्हणे थडका हाणोनी ॥ दिग्गजां खालीं पाडीन ॥१०८॥
बळें उडोनि अळिका ॥ विदारीन म्हणे विनायका ॥ मशक म्हणे हाणोनि थडका ॥ मेरूमांदार डोलवीन ॥१०९॥
घुंघुरडयाऐसें ज्याचें वदन ॥ तो म्हणे मी पर्वत ग्रासीन ॥ पतंग अग्नीसी म्हणे गिळीन ॥ सूड घेईन खांडवींचा ॥११०॥
स्वतंतुसूत्रवसनेंकरूनी ॥ ऊर्णनाभि म्हणे झांकीन धरणी ॥ वृश्चिक अभिमान वाहें मनीं ॥ तोडूनि फोडीन वज्रातें ॥१११॥
मजपुढें काय आदित्य ॥ म्हणेनि निंदा करी खद्योत ॥ मरणकालीं होय संनिपात ॥ तैसें तुज जाहलें रें ॥११२॥
काल मृत्युच्छाया पडली ॥ मृत्युवेळा जवळी आली ॥ ऐकोनि शिशुपाल तये वेळीं ॥ क्रोधें बहुत आवेशला ॥११३॥
शस्त्र काढोनि वेगेंशीं ॥ म्हणे रे कृष्णा ऊठ झुंज मजशीं ॥ नपुंसका काय बैसलासी ॥ लाज कैसी नुपजे तूतें ॥११४॥
तुझें रुसणें समजणें दोन्ही ॥ मी शिशुपाल तृणप्राय मानीं ॥ गोरक्षका तुज अजूनी ॥ लज्जा कां रे न वाटे ॥११५॥
उपजोनियां गोवळा ॥ बृष्णिकुला डाग लाविला ॥ तुवां चोरूनि नेली रुक्मिणी वेल्हाळा ॥ नोवरी माझी निर्धारें ॥११६॥
रुक्मिणी आधीं अर्पिली मातें ॥ म्यां मनींच भोगिले तियेतें ॥ मग ते प्राप्त जाहली तूतें ॥ माझें उच्छिष्ट गुराखिया ॥११७॥
जैसें भोगिलें वस्त्र बहुत ॥ तें भाटासी देती भाग्यवंत ॥ तैसी रुक्मिणी भोगिली म्यां निश्चित ॥ मग ते प्राप्त जाहली तूतें ॥११८॥
पुष्पहार भोगूनि टाकिला ॥ तो भणंगें जैसा उचलिला ॥ कीं रावणें चोरूनि नेली जनकबाला ॥ तैसी रुक्मिणी तुवां नेली ॥११९॥
शाल्व पवित्र तुजपरीस ॥ कदा नातळे अंबेस ॥ नवरी जे नेमिली आणिकास ॥ ते सर्वथा न पर्णावी ॥१२०॥
ज्याचे नांवें पात्र वाढिलें ॥ आणिके सेवितां उच्छिष्ट जाहलें ॥ ऐसें धर्मशास्त्रीं बोलिले ॥ तें तुज न कळे कर्मभ्रष्टा ॥१२१॥
श्रीकृष्ण म्हणे रे दुर्जना ॥ महानिंदका दुष्टा मलिना ॥ तूं अग्रपूजा इच्छितोसी हीना ॥ तरी आतांचि घेईं निर्धारें ॥१२२॥
ऐसें बोलोनि क्षीराब्धिजारमण ॥ केलें सुदर्शनाचें स्मरण ॥ तंव तें अकस्तात येऊन ॥ कृष्णहस्तीं संचरलें ॥१२३॥
जैसा कल्पांतींचा आदित्य ॥ तैसें सुदर्शन धगधगीत ॥ तें शिशुपालावरी अकस्मात ॥ वैकुंठनाथें सोडिलें ॥१२४॥
तत्काल शिशुपालाचें शिर ॥ निराळपंथें उडालें सत्वर ॥ मुखें गर्जना करी थोर ॥ म्यांचि यदुवीर जिंकिला ॥१२५॥
शिर मागुती उतरलें ॥ तें श्री कृष्णचरणीं येऊनि पडलें ॥ अंतर्ज्योति निघाली ते वेळे ॥ ती श्रीकृष्ण मुखीं प्रवेशली ॥१२६॥
बालसूर्या सारिखें तेज अद्भुत ॥ ज्योति श्रीकृष्णह्रदयीं प्रवेशत ॥ जैसें लवण जलीं विरत ॥ कीं गगनांत नाद जैसा ॥१२७॥
सांडोनि जीवदशा संपूर्ण ॥ शिशुपाल जाहला श्रीकृष्ण ॥ त्वंपद तत्पदीं जाय हरपोन ॥ तैसा लीन जाहला ॥१२८॥
कीं जलीं जलबिंदु पडिला ॥ तो माघारा नाहीं परतला ॥ तैसा शिशुपाल गोपाळ जाहला ॥ नाहीं उरला वेगळेपणें ॥१२९॥
वैकुंठपीठींचे द्वारपाल ॥ जय विजय हे निर्मल ॥ सनकादिकीं शापितां तत्काल ॥ दैत्ययोनींत अवतरले ॥१३०॥
तेचि हिरण्याक्ष हिरण्य़कशिपु जाण ॥ तेचि जाहले रावण कुंभकर्ण ॥ तेचि हे शिशुपाल वक्रदंत पूर्ण ॥ कृष्णावतारीं जन्मले ॥१३१॥
परमभक्त शिशुपाल ॥ बळेंचि हरिरूप जाहला तत्काळ ॥ हातींची वस्तु आसडूनि ने बाळ ॥ तैसेंचि केलें यथार्थ ॥१३२॥
तिसरे जन्मीं निश्चिती ॥ कृष्णें दिधली अक्षय मुक्ती ॥ ह्रदयीं ठेविली अंतर्जोती ॥ महाभक्त म्हणेनियां ॥१३३॥
असो जाहला जय जय कार ॥ देव वर्षती सुमन संभार ॥ दुष्ट पळाले समग्र ॥ वक्रदंता सहित पैं ॥१३४॥
कौरव अंतरीं चिंताक्रांत ॥ म्हणती आमुचें उणें पडलें बहुत ॥ एक आनंदें टाळिया वाजवीत ॥ बरें जाहलें म्हणोनियां ॥१३५॥
ऐसा शिशुपाल पावला निजधाम ॥ पार्थाप्रती जिरोपी धर्म ॥ म्हणे याचें प्रेत करा भस्म ॥ जातवेदा माझारीं ॥१३६॥
मग शिशुपालाचें राज्य जें होतें ॥ तें दिधलें त्याचिया पुत्रातें ॥ धर्मराज सकल राजयांतें ॥ वस्त्रें अलंकार समर्पी ॥१३७॥
ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शूद्र ॥ सर्वांसी गौरवी युधिष्ठिर ॥ पूजा मान पावोनि समग्र ॥ गेले नगरा आपुलिया ॥१३८॥
मग अवभृथस्त्रान धर्में केलें ॥ तेथें जन सकल सुस्त्रात जाहले ॥ सहपरिवार ते वेळे ॥ श्रीरंग निघाला द्वारकेसी ॥१३९॥
धर्मासी म्हणे कमलोद्भवपिता ॥ आम्हांसी निरोप देईं आतां ॥ धर्में चरणीं ठेविला माथा ॥ कंठ जाहला सद्नदित ॥१४०॥
न बोलेचि प्रेमें स्फुंदत ॥ जा ऐसें न म्हणवे निश्चित ॥ पुढती लवकरी यावें म्हणत ॥ धन्य भक्त धर्मराज ॥१४१॥
भीमार्जुन नकुल सहदेव ॥ तयांसी पुसत वासुदेत ॥ कुंतीद्रौपदी सुभद्रांप्रति माधव ॥ स्त्रेहें आज्ञा मागतसे ॥१४२॥
तंव त्या म्हणती भीमार्जुन नकुल सहदेव ॥ तयांसी पुसत वासुदेव ॥ कुंतीद्रौपदीसुभद्रांप्रति माधव ॥ स्त्रेहें आज्ञा मागतसे ॥१४२॥
तंव त्या म्हणती श्रीपती ॥ जेथें तुझीं पदें उमटती ॥ तेथें आमुचें मस्तक असो निश्चितीं ॥ ऐसेंचि करीं रमावरा ॥१४३॥
ह्रदयांतूनि आमुच्या श्रीपती ॥ परता जाऊं नको अहोरात्रीं ॥ ज्या ज्या दिसती भूताकृती ॥ तीं तुझीं रूपें भासोत पैं ॥१४४॥
श्रीकृष्णासी बोळवूनी ॥ पांडव परतोनि आले सदनीं ॥ जागृतीं सुषुप्तीं स्वन्पीं ॥ कृष्णचिंतनीं सादर ॥१४५॥
राजसूययज्ञ जाहला समाप्त ॥ द्वारकेसी पावला वैकुंठनाथ ॥ तों पौंड्रक आणि वक्रदंत ॥ वेढा घालिती नगरातें ॥१४६॥
शिवें दिधलें वरदविमान ॥ त्यांत वक्रदंत सेनेसहित बैसोन ॥ द्वारकेवरी येऊन ॥ युद्ध करी शस्त्रास्त्रीं ॥१४७॥
तो इतुक्यांत पावला जगज्जीवन ॥ तत्काल सोडिलें सुदर्शन ॥ वक्रदंताचें शिर छेदून ॥ आकाशपंथें उडविलें ॥१४८॥
पौंड्रकासहित सेना समस्त ॥ हरीनें संहारिली तेथ ॥ ऐसा प्रताप करूनि अद्भुत ॥ कृष्णें सुदर्शन ठेविलें ॥१४९॥
वधियेले शिशुपाल वक्रदंत ॥ इतुक्याने सकल अवतारकृत्य ॥ पूर्ण जाहलें यथार्थ ॥ या दोघांसी मारितांचि ॥१५०॥
आम्हांसी शस्त्र धरणें नाहीं आतां ॥ उरले जे दैत्य तत्त्वतां ॥ सारथ्य करूनियां पार्था ॥ हातीं सर्व वधीन ॥१५१॥
जो देवाधिदेव पुरातन ॥ जो पूर्णब्रह्म सनातन ॥ जो मायाचक्रचालक शुद्ध चैतन्य ॥ तो कृष्णरूपें अवतरला ॥१५२॥
दानव बहुत माजले ॥ तिहीं दुर्योधनरुपें जन्मलें ॥ काम क्रोध मद मत्सर आगळे ॥ त्याचे ह्रदयी नांदती ॥१५४॥
दुःशासनादि बंधु शतवरी ॥ ते राक्षस अवतरले अवनीवरी ॥ जे पौलस्त्यादिक लंकेमाझारीं ॥ तेचि हस्तिनापुरीं जन्मले ॥१५५॥
जय विजयांश रावण कुंभकर्ण ॥ तेचि शिशुपाल वक्रदंत पूर्ण ॥ जरासंधादिक कालयवन ॥ दैत्यांश सर्व जन्मले ॥१५६॥
एवं मागध चैद्य कौरव सकल ॥ भौमासुर बाणासुर दुष्ट भृपाल ॥ हे दैत्यांश सबल ॥ द्वापारयुगीं जन्मले ॥१५७॥
वसुवीर्यें गंगेच्या उदरीं ॥ भीष्ममहाराज पृथ्वीवरी ॥ जो प्रतापसूर्य ब्रह्मचारी ॥ महायोद्धा जन्मला ॥१५८॥
शिवह्रदयींचा क्रोध सबल ॥ तो अश्वत्थामा बळें प्रबल ॥ सूर्योश तो कर्ण निर्मल ॥ कुंत्युदरीं जन्मला ॥१५९॥
जो कां देवगुरु बृहस्पती ॥ द्रोणाचार्य तोचि निश्चितीं ॥ कृपाचार्य रुद्ररूप क्षितीं ॥ गौतमवीर्यें जन्मला ॥१६०॥
यम समीर शचीवर ॥ अश्चिनौदेव दोघे सुंदर ॥ यांचे धर्म भीम अर्जुनवीर ॥ नकुल सहदेव जन्मले ॥१६१॥
पांच सूर्य पृथ्वीवरी ॥ अवतरले कुंतीच्या उदरीं ॥ उजळली सकल धरित्री ॥ प्रतापतेजें ज्यांचिया ॥१६२॥
पांच मुख्य मंत्रसमीर ॥ तेणें फुंकोनि कुंतीचें कर्णद्वार ॥ पंच दीप एकाहूनि एकसर ॥ पाजळिले धरेवरी ॥१६३॥
पतंग ते कौरव निश्चितीं ॥ या पंचदीपांवरी झेंपावती ॥ परी पक्षांसहित दग्ध होती ॥ राज्यलोभें झुंजतां ॥१६४॥
श्रीकृष्ण द्वारकेची भवानी ॥ पांचही दिवटया हातीं घेऊनी ॥ ब्राह्मांड मंडपीं गोंधळ घालूनी ॥ दैत्य सर्वही रगडील ॥१६५॥
शची भवानी उभयांश मिळोनी ॥ हे द्रौपदी याज्ञसेनी ॥ जिचा कैवारी चक्रपाणी ॥ होऊनि धरणी निर्वैर करी ॥१६६॥
जन मेजयासी सांगें वैशंपायन ॥ धन्य धन्य अवतार श्रीकृष्ण ॥ पांडवपालक जगज्जीवन ॥ रांत्रदिन रक्षीतसे ॥१६७॥
पुढें कथा आहे सुरस ॥ नारद आणि वेदव्यास ॥ बुद्धिवाद सांगतील धर्मास ॥ शुत्रविश्वास न धरावया ॥१६८॥
पुढें द्युतारंभ दारूण ॥ द्रौपदी सभेंत आणून ॥ परम पीडा करितील दुर्जन ॥ जग्ज्जीवन धांवेल पैं ॥१६९॥
पांडवप्रताप ग्रंथ सत्र ॥ श्रोते तुम्ही ऋत्विज पवित्र ॥ सावधानें स्वाहास्वधाकार ॥ अव्यग्रमनें चालों द्या ॥१७०॥
तेथींचा पुरोडाश पवित्र ॥ ब्रह्मानंदें सेवूनि श्रीधर ॥ तृप्त होऊनि निरंतर ॥ हरिचरित्र सांगतसे ॥१७१॥
स्वस्ति श्रीपांडवप्रताप ग्रंथ ॥ सभापर्व व्यासभारत ॥ त्यांतील सारांश यथार्थ ॥ एकोणिसव्यांत कथियेला ॥१७२॥
इति श्री श्रीधर कृतपांडवप्रतापे सभापर्वणि एकोनविंशाध्यायः ॥१९॥ श्री कृष्णार्पणमस्तु ॥

॥ श्री पांडवप्रताप सभापर्व एकोनविंशाध्याय समाप्त ॥
Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2012-02-08T02:34:17.0570000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

VIVAHA(विवह)

  • An air (wind) which blows very speedily. This wind will be transformed to a fierce storm which will cause havoc everywhere. At the time of the great flood this Vivaha will blow away the cloud called Valāhaka in consequence of which destruction and devastation will become rampant on earth. [M.B, Śānti Parva, Chapter 328]. 
RANDOM WORD

Did you know?

अशुभ कार्य करून आल्यावर, घरात प्रवेश करण्यापूर्वी पाय कां धुवावेत?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site