TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|श्रीमुद्‍गल पुराण|खंड २|
अध्याय ८

खंड २ - अध्याय ८

मुद्गल पुराणात श्री गणेशाच्या आठ अवतारांचे वर्णन आहे.


दत्तचरितम्
श्रीगणेशाय नमः । ऐशा प्रकारें योगभूमींत । दत्त नाना चेष्टायुत । दक्षा अवधूत नामें ख्यात । ऐसें मुद्‌गल सांगती ॥१॥
कधी गाईसम खाती । कधी पक्षांसम आहार करिती । मलमूत्रादि विसर्जिती । सहजावस्थेंत अत्रिसुत ॥२॥
व्यक्ताव्यक्तादीं नाना ब्रह्मसंस्थित । योगानेंही न जाहला शांत । तेव्हां आपुल्या पितरांसी भेटत । प्रणाम करुनी उभा राहे ॥३॥
अत्रिमुनी योगीजन वृंदांत । साक्षात्‍ ब्रह्ममय विलसित । कर जोडोनि त्यांना प्रार्थित । भक्तिभावें दत्तयोगी ॥४॥
अत्रीनें त्यांचा सत्कार केला । योग्य आसनीं बैसविला । तेव्हा विनयानें बोलला । आपुल्या जनका ब्रह्मपुत्रासी ॥५॥
स्वामी नानाविध ब्रह्म साधलें । उपाधीरहित झालों योग बळें । उपाधि निरुपाधी सोडून भावबळें । साम्यांत स्थित मीं जाहलों ॥६॥
तें सोडून तुर्यावस्थेत । सहजची मी झालों स्थित । तेथ स्वाधीनत्व पाहत । परि शांतिविहीन मीं जाहलो ॥७॥
सहज स्थितीहून जें अतीत । तें ब्रह्म योगानें न लाभत । म्हणोनी शांतियोग मजप्रत । महामुने सांगावा ॥८॥
दत्ताचें वचन ऐकून । महातपस्वी अत्रि प्रसन्न । शांतीचें रहस्य करी कथन । आपुल्या पुत्रासी आदरें ॥९॥
ऐक पुत्रा सांगेन । शांतियोग तुज सनातन । ब्रह्मदेवें केला कथन । मजसीं जेणें शांत झालों ॥१०॥
गणपति आमुचा कुलदेव । शिवादि देवांचाही तो कुलदेव । शांतियोग स्वरुप अपूर्व । त्यास जाण तू महामते ॥११॥
प्रयत्नपूर्वक त्याचें भजन । करशील जरी मन लावून । तरी शांती तुज लाभून । गणेशकृपा होईल ॥१२॥
गणेशापासून सर्व उत्पन्न । त्यानेंच केलें संस्थापन । त्याच्या आराधनमात्रें करुन । कृतकृत्य शिवादी देव ॥१३॥
नाम रुपात्मक जें असत । तें सर्व जगत्‍ ब्रह्म ख्यात । जें शक्ति रुपाख्य असत । तें ब्रह्म असत्‍ रुपक ॥१४॥
अमृतमय सौर ब्रह्म संस्थित । आत्माकारें तें सद्‌रुप होत । ऐसें वेदांत असे प्रकीर्तित । ब्रह्म द्विविध जाण तूं ॥१५॥
त्यांच्या अभेदें सर्वत्र संस्थित । ब्रह्म समभावें जगतांत । सत्‌ असत्‌मय विष्णु असत । ऐसे वेद सांगती ॥१६॥
त्याहून विलक्षण तुर्य रुप । नेति ऐसे त्याचें स्वरुप । निर्मोह शिवसंज्ञ निष्पाप । स्वाधीन ब्रह्म त्या म्हणती ॥१७॥
चार ब्रह्मांचा योग होत । त्यास बुधजन स्वानंद म्हणत । तोच मायामय साक्षात‍ । गणेश ऐसें वेदज्ञ म्हणती ॥१८॥
अंतर्बाह्य सर्व क्रिया होत । ब्रह्माकार ती दिसत । कर्मयोग त्यांसी म्हणत । कर्माचा संयोग होतां ॥१९॥
ज्ञानात्म चक्षूनें ज्ञान । योगीयांसी जें लाभें पावन । त्यांचा अभेद होता योग उत्पन्न । ज्ञानयोग नाम त्याचें ॥२०॥
ज्ञान कर्मांचा अभेद । तोच जाणावा योग अभेद । आनंदात्मक रुप विशद । द्वैध नाश होतां लाभे ॥२१॥
स्वेच्छेनें कर्मयोग आचरित । अथवा ज्ञानयोग तैसा आनंदयोगरत । ह्या तिघांसही त्यागित । तेव्हां सहज स्थिति म्हणती ॥२२॥
सदा स्वाधीन रुप असत । स्वेच्छेनें स्वतः खेळत । ब्रह्म भूतात्मक योग ज्ञात । स्वानंद ऐसें नाव त्याचें ॥२३॥
तेथ लाभे स्वाधीनता । नसे पराधीनतेची वार्ता । ब्रह्मांत ब्रह्मभूत होतां । उत्थान नसे स्वरुपांत ॥२४॥
स्वानंदांत संयोग होत । जगतांचा ब्रह्मांचा अभेदयुक्त । म्हणोनि माया समन्वित । ऐसा हा योग असे ॥२५॥
परे अयोगात्मक जो योग । त्यांत नसे असला संयोग । जग ब्रह्मांचा प्रवेश मग । त्यांत कैसा होईल ॥२६॥
सदा मायारहित योग । भेदहीन स्वसंवेद्य विवर्जित निरंग । ऐसा हा निवृत्ति योग । योगीजन धारण करिती ॥२७॥
ब्रह्म ब्रह्मांत संस्थित । तेचि करी गतागत । स्वानंद नाश होता लाभत । ब्रह्मभूय अयोग ॥२८॥
ब्रह्मस्वानंदवासी । ज्ञानी वणिती गणेशासी । परी स्वानंदात्मक त्यासी । वेदज्ञांनी व वर्णिला ॥२९॥
घराचा मालक घरांत राहतो । परी तो स्वतः घर न होतो । तैसा गणेश स्वानंदी राहतो । परी तो स्वानंदाहून भिन्न ॥३०॥
क्रीडात्मक गणेश ख्यात । स्वानंद ऐसा जगतांत । संयोगात्मक रुपें वसत । स्वस्वरुपीं देव तो ॥३१॥
क्रीडाहीन गणेश । योगरुप तो ईश । निरानंद तो परमेश । सदा ब्रह्मांत संस्थित ॥३२॥
संयोग अयोग नाश पावत । तेव्हां त्यासी गणेश्वर म्हणत । शांति योगात्मक प्रख्यात । योगी त्यासी सेविती ॥३३॥
पूर्ण योगात्मक गणेश असत । मायाविहीन भरांतिवर्जित । पंचचित्त स्वरुपा बुद्धि असत । ऐसें जाण पुत्रा तूं ॥३४॥
सिद्धि भ्रांतिदा मोहकरी असत । मोहरुपिणी भिन्न दिसत । धर्मार्थ काम मोक्षांत । ब्रह्मभूयमयी सिद्धि ॥३५॥
पंचधा चित्तवृत्ति जी असत । तेथ झालें जें बिंबित । तेंच गजराजाचें रुप विलसत । बिंबात्मक परम रुप ॥३६॥
धर्म अर्थ काम मोक्षांत । ब्रह्मभूतांत जें स्मृत । ऐसें पंचविध ऐश्वर्य असत । प्राणी लालसी जेथ भुलती ॥३७॥
पंव ऐश्वर्यांत जें बिंब विलसत । तेंच गणेशाचें जीवरुप होत । शांतियोग सेवनें जगांत । जाणावें त्यां पुत्रा तूं ॥३८॥
पंचचित्तें नष्ट होत । पंचऐश्वर्ये लय पावत । तेव्हां गणराज तूंच निश्चित । होशील यांत न संदेह ॥३९॥
म्हणोनि अवधूत मार्ग त्यागावा । मुख्य अवधूत सत्यार्थे बरवा । चित्त ऐश्वर्य त्याग करावा । शांती लाभार्थ दत्ता तूं ॥४०॥
गणेशाचा महामंत्र देत । अत्र तेव्हां दत्ताप्रत । एकाक्षर मंत्र तो पुनीत । दत्त करी जप त्याचा ॥४१॥
साक्षात विष्णू स्वरुप जो असत । योगिश्रेष्ठ श्रीदत्त । गंगेच्या दक्षिणतीरीं पूजित । विघ्नहर्त्या गजाननासी ॥४२॥
भूमि स्वरुप सोडून । शांतीचा आश्रय घेऊन । भावबळें करी पूजन । हृदयांत चिंतन गणेशाचें ॥४३॥
शौनका एक वर्ष पूजन केलें । दत्तानें गणेश तप आचरिलें । शांतीचे निधान तें लाभलें । गाणपत्य तो जाहला ॥४४॥
आपुल्या भक्तासी भेटण्या जात । गणपति तेव्हां प्रसन्न चित्त । भक्तवात्सल्यें तो युक्त । सुख शांतिपूर्ण आश्रमीं ॥४५॥
त्यांसीं पाहुनी त्वरित उठत । ओंजळ जोडून प्रणाम करित । सुस्थिर होऊन स्तवन करित । कुलदैवत विघ्नेशाचें ॥४६॥
गणपतीसी योगस्वरुपासी । योग्यांसी योगदात्यासी । शांतियोगात्मकासी । गणेशासी नमन असो ॥४७॥
सिद्धिबुद्धिपतीसी । पंचचित्त धारकासी । नाना विहारशीलासी । सिद्धिदात्यासी नमन असो ॥४८॥
नाना ऐश्वर्य दायकासी । मोहकर्त्यासी मोहहर्त्यासी । स्वानंदवासे हेरंबासी । नमन असो पुनः पुनः ॥४९॥
संयोग अभेद धारकासी । नाना मायाविहारासी । विघ्नेशासी सांख्यासी । ब्रह्मनिष्ठासी नमन असो ॥५०॥
बोधहीनासी बुद्धिमंतासी । सर्वरुपासी देहदेहमयासी । बोधासा स्वतः उत्थानरुपासी । प्रकृतिप्रलयासी नमन असो ॥५१॥
साहंकारासी देवासी । जगदीशासी बिंदुरुपासी । जगत्‍ रुपासी नादात्मकासी । गुणेशा तुला नमन असो ॥५२॥
महतासी नानावेष धारकासी । सृष्टिकर्त्या ब्रह्मयासी । पालनकर्त्या हरीसी । नाना देहधारका नमन ॥५३॥
संहारकर्त्या शंकरासी । कर्माकारा भानूसी । क्रिया मूर्ति शक्तीसी । देव मानवरुपा नमन ॥५४॥
नागासुर मयासी । ढुंढिराजासी स्थावरासी । जंगमासी जगत्‍ रुपासी । ब्रह्मरुपा नमन तुला ॥५५॥
गणाधीशा तूं योगाकारें स्थित । वेदादीही समर्थ नसत । तुझी स्तुति करण्या जगांत । तरी काय बळ माझें ॥५६॥
तुझ्या चरणकमलांचे दर्शन झाले । धन्य माझें कुळ झालें । धन्य विद्या तप आगळें । माता पितरें धन्य झालीं ॥५७॥
ऐसें बोलून करी नर्तन । भक्तिभावें भरलें मन । रोमांचशरीरीं फुलून । आनंदाश्रू ओघळले ॥५८॥
तेव्हां निजकरीं त्यास धरुन । गणनाथ देई आलिंगन । परम अद्‌भुत बोले वचन । महायोग्यासी त्या वेळीं ॥५९॥
दत्ता धन्य तूं झालासी । योगींद्र ऐसी पदवी तुजसी । माझ्या अनुग्रहें पावसी । पूर्ण अचल शांति सदा ॥६०॥
महामुने तुझ्या चित्तांत । कदापि भेद उत्पन्न न होत । तुझ्या प्रीतीच्या संवर्धनांत । येथ निश्चल मी राहीन ॥६१॥
गणेशज्ञानाचा महिमा ऐकिला । अत्रिमुखांतून तूं मला । साक्षात्‍कार कर या क्षेत्राला । विज्ञानक्षेत्र हें नाम लाभो ॥६२॥
विज्ञान गणपती नामें ख्यात । दत्ता मीं होईन जगांत । दर्शनें शांतिप्रदाता निश्चित । होईन माननीया इथे ॥६३॥
येथें जे निवास करतील । माझ्या भक्तिभावें अचल । ते शांतियोग पावतील । माझ्या मृपाप्रसादें ॥६४॥
पूर्वी शंकरे तप केलें । साक्षात्‍ ज्ञान तयासी झालें । विज्ञानेश्वर नाम दिधलें । शंकरासी मींच येथें ॥६५॥
त्याच्या सन्निध राहून । केलेंसी ज्ञान प्रसाधन । शंकराचें मित्रत्व लाभून । धन्य झालासी अनुग्रहें ॥६६॥
तूं रचिलेलें हें स्तोत्र होईल । योग शांतिप्रद सफल । वाचितां ऐकतां ब्रह्मभूय विमल । सर्वसिद्धिप्रदायक ॥६७॥
धर्म अर्थ काम मोक्ष मिळेल । सर्वांसी ज्ञानही विमल । जो हें स्तोत्र नित्य वाचील । कल्याण त्याचें होईल ॥६८॥
ऐसें बोलून अंतर्धान । पावले भक्तवत्सल गजानन । दत्त खिन्न होऊन । विमनस्कपणें ध्यान करी ॥६९॥
तेव्हां गणपति कृपा करीत । आपुला आत्मा तेथ समर्पित । योग अभेदानें होत । आत्म निवेदक त्या वेळीं ॥७०॥
गणेश स्वामी, दत्त भक्त । हा संबंध होत नष्ट । स्वामी तोचि सेवक होत । सेवक स्वामी जाहला ॥७१॥
ऐसी आत्मनिवेदन भक्ती । गणेशाची साधिली जगतीं । शांतियोग प्रयत्नें चित्तीं । दत्तात्रेय प्रभूनें ॥७२॥
इतुक्यांत तेथ प्रकटत । विज्ञानेश्वर शंकर अकस्मात । दत्तासी आलिंगन देत । म्हणे महाभागा तूं मित्र माझा ॥७३॥
येथें गणेशासी तूं आराधिले । योगसेवेनें तोषविलें । एकाक्षर मंत्रें ध्यान केलें । म्हणोनी मज प्रिय वाटतोसी ॥७४॥
नंतर दत्तासी पुढें करुन । अन्य ब्राह्मणांसहित जाऊन । गंगेच्या दक्षिण तटींपावन । शंकर स्थापी गणेशमूर्ती ॥७५॥
विज्ञान गणराज ऐसें नाम । महर्षि द्ती त्यासी अनुपम । क्षेत्र तें त्यावेळेपासून । प्रसिद्ध झालें गणेशाचें ॥७६॥
विज्ञानक्षेत्र तें ख्यात । सर्वसिद्धिकर जगांत । यात्रा करिता पुण्यवंत । इच्छित फल लाभती ॥७७॥
ज्येष्ठ शुक्ल चतुर्थीस । शंकर स्थापितो तेथें गणनायकास । म्हणोनि त्या दिवशीं महोत्सव विशेष । गणेशभक्त तेथ करिती ॥७८॥
त्या क्षेत्रीं योगीजन । देव गंधर्व सिद्ध नाग महान । सेविती तें क्षेत्र पावन । भक्तिभावें प्रतिवर्षी ॥७९॥
हें दत्ताचें माहात्म्य ऐकती । किंवा भक्तिभावें जे वाचिती । त्यांसी सर्वसिद्धि प्राप्त होती । निःसंशय जगतांत ॥८०॥
ओमिति श्रीमदान्त्ये पुराणोपनिषदि श्रीमन्मौद्‌गले महापुराणे द्वितीय खंडे एकदंतचरिते दत्तचरितं नामाष्टमोऽध्यायः समाप्तः । श्रीगजाननार्पणमस्तु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:49:52.6300000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

evolutionary spectrum

  • विकासकारी मानपंक्ति ( कोणत्याही यादृच्छिक प्रक्रमात किंवा कालक्रमिकेमध्ये मानपंक्ती फक्त एका मर्यादित कालावधीकरिताच लागू असल्यामुळे पूर्ण निष्पत्तीकरिता मानपंक्ति फल हे कालावलंबी किंवा विकासकारी असते.) 
RANDOM WORD

Did you know?

अष्टगंधात कोणकोणते घटक असतात?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site