TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|मत्स्यपुराणम्‌|
अध्यायः १६५

मत्स्यपुराणम् - अध्यायः १६५

मत्स्य पुराणात सात कल्पांचे वर्णन असून हे पुराण नृसिंह वर्णनापासून सुरू होते.


अध्यायः १६५
चतुर्युगगतिवर्णनम् ।

मत्स्य उवाच ।
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणान्तु कृतं युगम् ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या द्विगुणा रविनन्दन! ॥१

यत्र धर्मश्चतुष्पाद स्त्वधर्मः पादविग्रहः ।
स्वधर्मनिरताः सन्तो जायन्ते यत्र मानवाः ॥२

विप्राः स्थिता धर्मपरा राजवृत्तौ स्थिता नॄपाः ।
कृष्यामभिरता वैश्याः शूद्राः शुश्रूषवः स्थिताः ॥३

तदा सत्यञ्च शौचञ्च धर्मश्चैव विवर्धते ।
सद्भिराचरितं कर्म क्रियते ख्यायते च वै ॥४

एतत् कार्त्तयुगं वृत्तं सर्वेषामपि पार्थिव! ।
प्राणिनां धर्मसङ्गानामपि वै नीचजन्मनाम् ॥५

त्रीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या द्विगुणा परिकीर्त्यते ॥६

द्वाभ्यामधर्मः पादाभ्यां त्रिभिर्धर्मो व्यवस्थितः ।
यत्र सत्यञ्च सत्वञ्च त्रेताधर्मो विधीयते ॥७

त्रेतायां विकृतिं यान्ति वर्णास्त्वेतेन संशयः ।
चतुर्वर्णस्य वैकृत्यात् यान्ति दौर्बल्यमाश्रमाः ॥८

एषा त्रेतायुगगतिः विचित्रा देवनिर्मिता ।
द्वापरस्य तु या चेष्टा तामपि श्रोतुमर्हसि ॥९

द्वापरन्द्वे सहस्रे तु वर्षाणां रविनन्दन! ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या द्विगुणा युगमुच्यते ॥१०

तत्र चार्थपराः सर्वे प्राणिनो रजसा हताः ।
सर्वे नैष्कृतिकाः क्षुद्रा जायन्ते रविनन्दन! ॥११

द्वाभ्यां धर्मः स्थितः पद्भ्यामधर्मस्त्रिभिरुत्थितः ।
विपर्ययाच्छनैर्धर्मः क्षयमेति कलौ युगे ॥१२

ब्राह्मण्य भावस्य ततो तथौत्सुक्यं व्यशीर्यते ।
व्रतोपवासास्त्यज्यन्ते द्वापरे युगपर्यये ॥१३

तथा वर्षसहस्रन्तु वर्षाणां द्वेशते अपि ।
सन्ध्यया सह संख्यातं क्रूरं कलियुगं स्मृतम् ॥१४

यत्राधर्मश्चतुष्पादः स्याद् धर्मः पादविग्रहः ।
कामिनस्तपसाच्छन्ना जायन्ते तत्र मानवाः ॥१५

नैवातिसात्त्विकः कश्चिन्न साधुर्न च सत्यवाक् ।
नास्तिका ब्रह्मभक्ता वा जायन्ते तत्र मानवाः ॥१६

अहङ्कारगृहीताश्च प्रक्षीणस्नेहबन्धनाः ।
विप्राः शूद्रसमाचाराः सन्ति सर्वे कलौ युगे ॥१७

आश्रमाणां विपर्यासः कलौ संपरिवर्तते ।
वर्णानाञ्चैव सन्देहो युगान्ते रविनन्दन! ॥१८

विद्याद् द्वादशसाहस्रीं युगाख्यां पूर्वनिर्मिताम् ।
एवं सहस्रपर्यन्तं तदहो ब्राह्ममुच्यते ॥१९

ततोऽहनि गते तस्मिन् सर्वेषामेव जीविनाम् ।
शरीरनिर्वृतिं दृष्ट्वा लोकसंहार बुद्धितः ॥२०

देवतानाञ्च सर्वासां ब्रह्मादीनां महीपते! ।
दैत्यानां दानवानाञ्च यक्षराक्षसपक्षिणाम् ॥२१

गन्धर्वाणामप्सरसां भुजङ्गानाञ्च पार्थिव! ।
पर्वतानां नदीनाञ्च पशूनाञ्चैव सत्तम! ॥२२

तिर्यग्योनिगतानाञ्च सत्वानां कृमिणान्तथा ।
महाभूतपतिः पञ्च हृत्वा भूतानि भूतकृत् ॥२३

जगत्संहरणार्थाय कुरुते वैशसं महत् ।
भूत्वा सूर्यश्चक्षुषी चाददानो भूत्वा वायुः प्राणिनां प्राणजालम् ।
भूत्वा वह्निर्निर्दहन् सर्व लोकान् भूत्वा मेघो भूय उग्रोऽप्यवर्षत् ॥२४

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:53.5070000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

जिंकण्याची आशा धरती, हरून मागें येती

  • जिंकण्याच्या इर्षेने मनुष्‍य कार्य करतो पण पराजय झाला असतां माघार घ्‍यावी लागते. 
RANDOM WORD

Did you know?

gharat javalchi vyakti vaarlya nanter, lok ek varsha san saajre ka karat nahit?
Category : Hindu - Philosophy
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.