TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

प्रथमोऽध्यायः - प्रथममाह्निकम्

वैशेषिकदर्शनम् या ग्रंथाचे मूळ प्रवर्तक ऋषि कणाद होत. ई.पू. दुसर्‍या शतकात याची निर्मिती केली गेली.


प्रथममाह्निकम्
१ - १ - १  अथातो धर्मं व्याख्यास्यामाः।

१ - १ - २  यतोऽभ्युदयनिःश्रेयससिद्धिः स धर्मः।

१ - १ - ३  तद्वचनादाम्नायस्य प्रामाण्यम्।

१ - १ - ४  धर्मविशेषप्रसूताद् द्रव्यगुणकर्मसामान्यविशेषसमवायानां पदार्थानां साधार्म्यवैधर्मयाभ्यां तत्त्वज्ञानन् निःश्रेयसम्।

१ - १ - ५  पृथिव्यापस्तेजो वायुराकाशं कालो दिगात्मा मन इति द्रव्याणि।

१ - १ - ६  रूपरसगन्धस्पर्शाः सङ्ख्याः परिमाणानि पृथक्त्वं संयोगविभागौ परत्वापरत्वे बुद्धयः सुखदुःखे इच्छाद्वेषौ प्रयत्नाश्च गुणाः।

१ - १ - ७  उत्क्षेपणमवक्षेपणमाकुञ्चनं प्रसारणं गमनमिति कर्माणि।

१ - १ - ८  सदानित्यं द्रव्यवत् कार्यं कारणं सामान्यविशेषवदिति द्रव्यगुणकर्मणामविशेषः।

१ - १ - ९  दव्यगुणयोः सजातीयारम्भकत्वं साधर्म्यम्।

१ - १ - १०  द्रव्याणि द्रव्यान्तरमारभन्ते, गुणाश्च गुणान्तरम्।

१ - १ - ११  कर्म कर्मसाध्यं न विद्यते।

१ - १ - १२  न द्रव्यं कार्यं कारणं च भवति।

१ - १ - १३  उभयथा गुणाः।

१ - १ - १४  कार्यविरोधि कर्म।

१ - १ - १५  क्रियागुणवत् समवायिकारणमिति द्रव्यलक्षणम्।

१ - १ - १६  द्रव्याश्रय्यगुणवान् संयोगविभागेष्वकारणमनपेक्ष इति गुणलक्षणम्।

१ - १ - १७  एकद्रव्यमगुणं संयोगविभागेष्वपेक्षकारणमिति कर्मलक्षणम्।

१ - १ - १८  द्र्यगुणर्मणां द्रव्यं कारणं सामान्यम्।

१ - १ - १९  तथा गुणः।

१ - १ - २०  संयोगविभागवेगानां कर्म समानम्।

१ - १ - २१  न द्रव्याणां कर्म।

१ - १ - २२  व्यतिरेकात्।

१ - १ - २३  द्रव्याणां द्रव्यं कार्य्यं सामान्यम्।

१ - १ - २४  गुणवैधर्मयान्न कर्मणां कर्म।

१ - १ - २५  द्वित्वप्रभृतयः संख्याः पृथक्त्वसंयोगविभागाश्च।

१ - १ - २६  असमवायात् सामान्यकार्यं कर्म न विद्यते।

१ - १ - २७  संयोगानां द्रव्यम्।

१ - १ - २८  रूपाणां रूपम् ।

१ - १ - २९  गुरुत्वप्रयत्नसंयोगानामुत्क्षेपणम्।

१ - १ - ३०  संयोगविभागाश्च कर्मणाम्।

१ - १ - ३१  कारणसामान्ये द्रव्यकर्मणा कर्माकारणमुक्तम्।

इति काणादसूत्रपाठे प्रथमोऽध्यास्य प्रथममाह्निकम्।

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:55:08.2870000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

अन्वय

  • पु. 
    1. संबंध ; अवलंबून असणारें अस्तित्व ; आधार ; मिलाफ ; योग ; संयोग ; प्रसंग अन्वय राखतें । - वेसीस्व ३ . २३ . अंत : करणाचे अन्वयावांचून सकळ इंद्रियें विषयग्रहणाविषयीं जडप्राय आहेत . जितक्या चंद्रकलांवर सूर्यकिरणाचा अन्वय होतो तितक्या कला प्रकाशमान दिसतात . देवीं देवोचि न माये । मा देवीं के अन्वयो आहे । - अमृ ९ . ३८ .
    2. ( व्या . ) व्याकरणांत अनेक पदें , वाक्यें यांचा परस्पर अर्थानुरोधी संबंध ( कर्तृकर्मक , क्रियाकारक , विशषणविशेष्य , इ० ).
    3. काव्याची गद्यमय सरळ रचना ; एकाद्या कवितेंतील शब्दांची रचना बदलून आपण नेहमीं बोलतों त्याप्रमाणें करणें .
    4. तर्कपध्दतीस अनुसरुन रचना .
    5. इंगित ; कल ; धोरण ; मुद्दा ; हेतु ; उद्दिष्ट ; सारांश . याचे बोलण्यांतील अन्वय माझे ध्यानांत येत नाहीं .
    6. कुल ; जाति ; परंपरा ; वंश . विटंबिला अन्वय भूभुजांचा । - सारुह ३ . २३ .
    7. ( न्याय ) विगमनाचा एक मार्ग . न्यायप . १५५ .
    8. ओघ ; अनुसंधान . पुढें कथेचा अन्वय । सावध ऐका ॥ - दा ५ . १० . ८ .
    9. व्याप्ति ; अन्वयव्याप्ति पहा .
    10. ( सामा . ) कार्यकारणसंबंध . [ सं . अनु = मागें + इ = जाणें ].
     
  • ना. योग , संबंध ; 
  • ना. अनुसंधान , कार्यकारण संबंध , तर्कानुसार . 
  • ०लावून बोलणें 
    1. दुसर्‍यास न दुखवितां बोलणें ; गोडीनें बोलणें .
    2. ( ल . ) काम साधणें .
    3. लांबण लावणें .

     
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

वास्‍तुदोषावर आरसा काय करतो आरशांचा उपयोग कसा होतो
Category : Hindu - Philosophy
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.