TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

सूर्य सिद्धांत - चंद्रग्रहणाधिकारः

सूर्य सिद्धांत म्हणजे भारतीय खगोलशास्त्रावरील टीका आहे . हा ग्रंथ वराहमिहीरने लिहीला . याचे प्राचीन उल्लेख बौद्ध काळी तिसर्‍या शतकात मिळतात .


चंद्रग्रहणाधिकारः

सार्धानि षट्सहस्राणि योजनानि विवस्वतः ।

विष्कम्भो मण्डलस्येन्दोः सहाशीत्या चतुश्शतम् ॥१॥

स्फुटस्वभुक्त्या गुणितौ मध्यभुक्त्योद्धृतौ स्फुटौ ।

रवेः स्वभगणाभ्यस्तः शशाङ्कभगणोद्धृतः ॥२॥

शशाङ्ककक्षागुणितो भाजितो वा अर्ककक्षया ।

विष्कम्भश् चन्द्रकक्षायाम् तिथ्याप्ता मानलिप्तिका ॥३॥

स्फुटेन्दुभुक्तिर् भूव्यासगुणिता मध्ययोद्धृता ।

लब्धम् सूची महीव्यासस्फुटार्कश्रवणान्तरम् ॥४॥

मध्येन्दुव्यासगुणितम् मध्यार्कव्यासभाजितम् ।

विशोध्य लब्धम् सूच्याम् तु तमो लिप्तास् तु पूर्ववत् ॥५॥

भानोर् भार्धे महीच्छाया तत्तुल्ये अर्कसमे अपि ।

शशाङ्कपाते ग्रहणम् कियद्भागाधिकोनके ॥६॥

तुल्यौ राश्यादिभिः स्याताम् अमावास्यान्तकालिकौ ।

सूर्येन्दू पौर्णमास्यन्ते भार्धे भागादिकौ समौ ॥७॥

गतैष्यपर्वनाडीनाम् स्वफलेनोनसम्युतौ ।

समलिप्तौ भवेताम् तौ पातस् तात्कालिको अन्यथा ॥८॥

छादको भास्करस्येन्दुर् अधःस्थो घनवद् भवेत् ।

भूच्छायाम् प्राङ्मुखश् चन्द्रो विशत्य् अस्य भवेद् असौ ॥९॥

तात्कालिकेन्दुविक्षेपम् छाद्यच्छादकमानयोः ।

योगार्धात् प्रोज्झ्य यच्छेषम् तावच् छन्नम् तद् उच्यते ॥१०॥

यद् ग्राह्यम् अधिके तस्मिन् सकलम् न्यूनम् अन्यथा ।

योगार्धाद् अधिके न स्याद् विक्षेपे ग्राससम्भवः ॥११॥

ग्राह्यग्राहकसम्योगवियोगौ दलितौ पृथक् ।

विक्षेपवर्गहीनाभ्याम् तद्वर्गाभ्याम् उभे पदे ॥१२॥

षष्ठ्या सम्गुण्य सूर्येन्द्वोर् भुक्त्यन्तरविभाजिते ।

स्याताम् स्थितिविमर्दार्धे नाडिकादिफले तयोः ॥१३॥

स्थित्यर्धनाडिकाभ्यस्ता गतयः षष्ठिभाजिताः ।

लिप्तादि प्रग्रहे शोध्यम् मोक्षे देयम् पुनः पुनः ॥१४॥

तद्विक्षेपैः स्थितिदलम् विमर्दार्धे तथा असकृत् ।

सम्साध्यम् अन्यथा पाते तल्लिप्तादिफलम् स्वकम् ॥१५॥

स्फुटतिथ्यवसाने तु मध्यग्रहणम् आदिशेत् ।

स्थित्यर्धनाडिकाहीने ग्रासो मोक्षस् तु सम्युते ॥१६॥

तद्वद् एव विमर्दार्धनाडिकाहीनसम्युते ।

निमीलनोन्मीलनाख्ये भवेताम् सकलग्रहे ॥१७॥

इष्टनाडीविहीनेन स्थित्यर्धेनार्कचन्द्रयोः ।

भुक्त्यन्तरम् समाहन्यात् षष्ट्याप्ताः कोटिलिप्तिकाः ॥१८॥

भानोर् ग्रहे कोटिलिप्ता मध्यस्थित्यर्धसम्गुणाः ।

स्फुटस्थित्यर्धसम्भक्ताः स्फुटाः कोटिकलाः स्मृता ॥१९॥

क्षेपो भुजस् तयोर् वर्गयुतेर् मूलम् श्रवस् तु तत् ।

मानयोगार्धतः प्रोज्झ्य ग्रासस् तात्कालिको भवेत् ॥२०॥

मध्यग्रहणतश् चोर्ध्वम् इष्टनाडीर् विशोधयेत् ।

स्थित्यर्धान् मौक्षिकाच् छेषम् प्राग्वच् च्छेषम् तु मौक्षिके ॥२१॥

ग्राह्यग्राहकयोगार्धाच् छोध्याः स्वच्छन्नलिप्तिकाः ।

ताद्वर्गात् प्रोज्झ्य तत्कालविक्षेपस्य कृतिम् पदम् ॥२२॥

कोटिलिप्ता रवेः स्पष्टस्थित्यर्धेनाहता हृताः ।

मध्येन लिप्तास् तन्नाड्यः स्थितिवद् ग्रासनाडिकाः ॥२३॥

नतज्या अक्षज्ययाभ्यस्ता त्रिज्याप्ता तस्य कार्मुकम् ।

वलनाम्शा सौम्ययाम्याः पूर्वापरकपालयोः ॥२४॥

राशित्रययुताद् ग्राह्यात् क्रान्त्यम्शैर् दिक्समैर् युताः ।

भेदे अन्तराज् ज्या वलना सप्तत्यङ्गुलभाजिता ॥२५॥

सोन्नतम् दिनमध्यार्धम् दिनार्धाप्तम् फलेन तु ।

छिन्द्याद् विक्षेपमानानि तान्य् एषाम् अङ्गुलानि तु ॥२६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2011-08-18T13:49:00.2730000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

आला हाकारा, टाकला पसारा, घर तेरा न मेरा

  • मृत्यु आला म्हणजे तो कशाची वाट पहात नाही. माणसाला आपल्या आपल्या म्हणणार्‍या माणसांना आणि वस्तूंना सोडून जावे लागते. त्याच्याबरोबर कोणीच येत नाही. अतःकाली कोणी कोणाच्या उपयोगी पडत नाही हा भावार्थ. तु०-जन हे सुखाचि। दिल्या घेतल्याचे। बा अंतकाळीचे। कोणी नाहीं-कोणी नाहीं ।। -रामदास 
RANDOM WORD

Did you know?

मनुष्याच्या जीवनात स्नानाचे महत्त्व काय ?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site