TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्री नारदीयमहापुराणम् : पूर्वभागः|
सप्तमोऽध्यायः

श्री नारदीयमहापुराणम् - सप्तमोऽध्यायः

नारदपुराणात शिक्षण, कल्प, व्याकरण, छन्द शास्त्राचे आणि परमेश्वराच्या उपासनेचे विस्तृत वर्णन  आहे.


सप्तमोऽध्यायः

नारद उवाच ॥

कोऽसौ राक्षस भावाद्धि मोचितः सगरावन्वये ॥ सगरः को मुनिश्रेष्ठ तन्ममाख्यातुमर्हसि ॥१॥

सनक उवाच ॥

श़ृणुष्व मुनिशार्दूल गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् ॥ यज्जस्पर्शमात्रेण पावितं सागरं कुलम् ॥ गतं विष्णुपदं विप्र सर्वलोकोत्तमोत्तमम् ॥२॥

आसीद्रविकुले जातो बाहुर्नाम वृकात्मजः ॥ बुभुजे पृथिवीं सर्वां धर्मतो धर्मतत्परः ॥३॥

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चान्ये च जन्तवः ॥ स्थापिता स्वस्वधर्मेषु तेन बाहुर्विशांपतिः ॥४॥

अश्वमेधैरियाजासौ सप्तद्वीपेषु सप्तभिः ॥ अतर्प्पयद्भमिदेवान् गोभूस्वर्णांशुकादिभिः ॥५॥

अशासन्नीतिशास्रेण यथेष्टं परिपन्थिनः॥ मेने कृतार्थमात्मानमन्यातपनिवारणम् ॥६॥

चन्दनानि मनोज्ञानि बलिं यत्सर्वदा जना . भूषिता भूषणौर्दिव्यैस्तद्राष्ट्रे सुखिनो मुने ॥७॥

अकृष्टपच्या पृथिवी फलपुष्पसमन्विता ॥८॥

ववर्ष भूमौ देवेन्द्रः काले काले मुनीश्वर ॥ अधर्मनिरतापाये प्रजा धर्मेण रक्षिताः ॥९॥

एकदा तस्य भूपस्य सर्वसंपद्विनाशकृत् ॥ अहंकारो महाञ्जज्ञे सासूयो लोपहेतुकः ॥१०॥

अहं राजा समस्तानां लोकानां पालको बली ॥ कर्त्ता महाक्रतूनां च म तः पूज्योऽस्ति कोऽपरः ॥११॥

अहं विचक्षणः श्रीमञ्जिताः सर्वे भयारयः ॥ वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो नीतिशास्त्र विशारदः ॥१२॥

अजेयोऽव्याहतैश्वर्यो मत्तः कोऽन्योऽधिको भुवि ॥ अहंकारपरस्यैवं जातासूया परेष्वपि ॥१३॥

असूयातोऽभवत्कामस्तस्य राज्ञो मुनीश्वर ॥ एषु स्थितेषु तु नरो विनाशं यात्यसंशयम् ॥१४॥

यौवनं धनसंपत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता ॥ एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतायम् ॥१५॥

तस्यासूया नु महती जाता लोकविरोधिनी ॥ स्वदेहनाशिनी विप्र सर्वसंपद्विनाशिनीं ॥१६॥

असूयाविष्टमनसि यदि संपत्प्रव ॥ तुषाग्निं वायुसंयोगमिव जानीहि सुव्रत ॥१७॥

असूयोपेतमनसां दम्भाचारवतां तथा ॥ पुरुषोक्तिरतानां च सुखं नेह परत्रच ॥१८॥

असूयाविष्टचित्तानां सदा निष्ठुरभाषिणाम् ॥ प्रियावा तनया वापि बान्धवा अप्यरातयः ॥१९॥

मनोभिलाषं कुरुते यः समीक्ष्य परस्त्रियम् ॥ स स्वसंपद्विनाशाय कुठारो नात्र संशयः ॥२०॥

यः स्वश्रेयोविनाशाय कुर्याद्यत्नं नरो मुने ॥ सर्वेषां श्रेयसं दृष्ट्वा स कुर्यान्मत्सरं कुधीः ॥२१॥

मित्रापत्यगृहक्षेत्र धनधान्यपशुष्वपि ॥ हानिमिच्छन्नरः कुर्यादसूयां सततं द्विजा ॥२२॥

अय तस्याविनीतस्य ह्यसूयाविष्टचेतसः॥ हैयास्तालजंघाश्च बलिनोऽरातयोऽभवन् ॥२३॥

यस्यानुकूलो लक्ष्मीशः सौभाग्यं तस्य वर्द्धत ॥ स एव विमुखो यस्य सौभाग्यं तस्य हीयते ॥२४॥

तावत्पुत्राश्च धन धान्यगृहादयः ॥ यावदीक्षेत लक्ष्मीशः कृपापाङ्गेन नारद ॥२५॥

अपि मूर्खान्धबधिरजडाः शूरा विवेकिनः ॥ श्र्लाघ्या भवन्ति विप्रेन्द्र प्रेक्षिता माधवेन ये ॥२६॥

सौभाग्य तस्य हीयेत यस्यासूयादिलाञ्छनम् ॥ जायते नात्र संदेहो जन्तुद्वेषो विशेषतः ॥२७॥

सततं यस्य कस्यापि यो द्वेषं कुरते नरः ॥ तस्य सर्वाणि नश्यन्ति श्रेयांसि मुनिसत्तम ॥२८॥

असूया वर्द्धते यस्य तस्य विष्णुः पराङ्मुखः ॥ धनं धान्यं मही संपनद्विश्यति ततो ध्रुवम् ॥२९॥

विवेकं हन्त्यहंकारस्त्वविवेकात्तु जीविनाम् ॥ आपदः संभवन्त्येवेत्यहंकारं त्यजेत्ततः ॥३०॥

अहंकारो भवेद्यस्य तस्य नाशोऽतिवेगतः ॥ असूयाविष्टमनसस्तस्य राज्ञः परैः सह ॥३१॥

आयोधनमभूद्धोरं मासमेकं निरन्तरम् ॥ हैहयै स्तालजङघैश्च रिपुभिः स पराजितः ॥३२॥

स तु बाहुस्ततो दुःखी अन्तर्वत्न्या स्वभार्यया ॥ अवाप परमां तुष्टिं तत्र दृष्ट्वा महत्सरः ॥३३॥

असूयोपेतमनसस्तस्य भावं निरीक्ष्य च ॥ सरोगतविहङ्गस्ते लीनाश्चित्रमिदं महत् ॥३४॥

अहो कष्टमहो रूपं घोरमत्र समागतम् ॥ विशन्तस्त्वरया वासमि त्यूचुस्ते विहङ्गमाः ॥३५॥

सोऽवागाह्यसरो भूपः पत्नीभ्यां सहितो मुदा ॥ पीत्वा जलं च सुखदं वृक्षमूलमुपाश्रितः ॥३६॥

तस्मिन्बाहौ वनं याते तेनैव परिरक्षिताः ॥ दुर्गुणान्विगणय्यास्य धिग्धिगित्यब्रुवन्प्रजाः ॥३७॥

यो वा को वा गुणी भर्त्यः सर्वश्र्लाघ्यतरोद्विजः ॥ सर्वसंपत्समायुक्तोऽप्यगुणी निंदितो जनैः ॥३८॥

अपकीर्तिसभो मृत्युर्लोकेष्वन्यो न विद्यते ॥ यदा बाहुर्वनं यास्तस्तदा तद्रागगा जनाः ॥

संतुष्टिं परमां याता दवथौ विगते यथा ॥३९॥

निन्दितो बहुशो बाहुर्मुतवत्काननेस्थितः ॥ निहत्य कर्म च यशो लोके द्वजवरोत्तम ॥४०॥

नास्त्यकीर्तिसमो मृत्युर्नास्ति क्रोधसमो रिपुः ॥ नास्ति निंदासमं पापं नास्ति मोहसमासवः ॥४१॥

नास्त्यसूयासमा कीर्तिर्नास्ति कामसमोऽनलः ॥ नास्मि रागसमः पाशो नास्ति सङ्गसमं विषम् ॥४२॥

एवं विलप्यबहुधा बाहुरत्यन्तदुःखितः ॥ जीर्णाङ्गोमन सस्तापाद् वृद्धभावादभूदसौ ॥४३॥

गते बहुतिथे काले और्वाश्रमसमीपतः ॥ स बाहुर्व्याधिना ग्रस्तो ममार मुनिसत्तम ॥४४॥

तस्य भार्या च दुःखार्ता कनिष्ठा गर्भिणी तदा ॥ चिरं विलप्य बहुधा सह गन्तुं मनो दधे ॥४५॥

समानीय च सैंधांसि चितां कृत्वाति दुःखिता ॥ समारोप्य तमारूढं स्वयं समुपचक्रमे ॥४६॥

एतस्मिन्नन्तरे धी मानौर्वस्तेजोनिधिर्मुनिः ॥ एतद्विज्ञातवान्सर्वं परमेण समाधिना ॥४७॥

भूतं भव्यं वर्त्तमानं त्रिकालज्ञा मुनीश्वराः॥ गतासूया महात्मानः पश्यन्तिज्ञान चक्षुषा ॥४८॥

तपोभिस्तेजसां राशिरौर्वपुण्यसमो मुनिः ॥ संप्राप्तस्तत्र साध्वी च यत्र बाहुप्रिया स्थिता ॥४९॥

चितामारोढुपुघुक्तां तां दृष्ट्वा मुनिसत्तमः॥ प्रोवाच धर्ममूलानि वाक्यानिमुनिसत्तमः ॥५०॥

और्व उवाच ॥

राजवर्यप्रिये साध्वि मा कुरुष्वातिसाहसम् ॥ तवोदरे चक्रवर्ती शत्रुहन्ता हि तिष्ठति ॥५१॥

बालापत्याश्च गर्भिण्यो ह्यदृष्टऋतवस्तथा ॥ रजस्वला राजसुतेनारोहति चिंता शुभे ॥५२॥

ब्रह्महत्यादिपापानां प्रोक्ता निष्कृतिरुत्तमैः॥ दम्भिनो निंदकस्यापि भू्रणघ्नस्य न निष्कृतिः॥५३॥

नास्तिकस्य कृतघ्नस्य धर्मोपेक्षाकरस्य च ॥ विश्वासघातकस्यापि निष्कृतिर्नास्ति सुव्रते ॥५४॥

तस्मादेतन्महत्पापं कर्त्तुं नार्हसि शोभने ॥ यदेतद्दुःखमुत्पन्नं तत्सर्वं शांतिमेष्याति ॥५५॥

इत्युक्ता मुनिना साध्वी विश्वस्य तदनुग्रहम् ॥ विललापातिदुःखार्ता समुह्यधवपत्कजौ ॥५६॥

और्वोऽपि तां पुनःप्राह सर्वशास्त्रार्थकोविदः॥ मारोदीराज तनये श्रियमग्य्रे गमिष्यासि ॥५७॥

मा मुं चास्रंभाहाभागेप्रेतो दाह्योऽद्य सज्जनैः॥ तस्माच्छो कं परित्यज्य कुरुकालोचितांक्रियाम् ॥५८॥

पंडिते वापिमूर्खे वा दरिद्रे वाश्रियान्विते ॥ दुर्वुत्ते वा सुवृत्तेवा मृत्योःसर्वत्र तुल्यता ॥५९॥

नगरे वा तयामन्ये दैन्यमत्रातिरिच्यते ॥६०॥

यद्यत्पुरातनं कर्मतत्तर्देवेह युज्यते ॥ कारणं दैवमेवात्र मन्ये सोपाधिका जनाः ॥६१॥

गर्भे वा बाल्यभावे वा यौवने वापि वार्द्धके ॥ मृत्योर्वशं प्रयातव्यं जन्तुभिः कप्रलानने ॥६२॥

हन्ति पाति च गोविन्दो जन्तून्कर्मवशो स्थितान् ॥ प्रवादं रोपयन्त्यज्ञा हेतुमात्रेषु जन्तुषु ॥६३॥

तस्माद्दुःखं परित्यज्य सुखिती भव सुव्रते ॥ कुरु पत्युश्च कर्माणि विवेकेन स्थिरा भव ॥६४॥

एतच्छरीरं दुःखानां व्याधीनामयुतै र्वृतम् ॥ सुखाभासं बहुक्लेशं कर्मपाशेन यन्त्रितम् ॥६५॥

इत्याश्वास्य महाबुद्धिस्तया कार्याण्यकारयत् ॥ त्यक्तशोका च सा तन्वी नता प्राह मुनीश्वरम् ॥६६॥

किमत्र चित्रं यत्सन्तः परार्थ्ज्ञफलकाङ्क्षिणः ॥ नहि द्रुमाश्च भोगार्थं फलन्ति जगतीतले ॥६७॥

योऽन्यदुःखानि विज्ञाय साधुवाक्यैः प्रबोधयेत् ॥ स एव विष्णुस्सत्त्वस्थो यतः परहिते स्थितः ॥६८॥

अन्य दुःखेन यो दुःखी योऽन्यहर्षेण हर्षितः ॥ स एव जगतामीशो नररूपधरो हरिः ॥६९॥

सद्भिः श्रुतानि शास्त्राणि परदुःखविमुक्तये ॥ सर्वेषां दुःखनाशाय इति सन्तो वदन्ति हि ॥७०॥

यत्र सन्तः प्रवर्त्तंते तत्र दुःखंन बाधते वर्तते यत्र मार्तण्डः कथं तत्र तमो भवेत् ॥७१॥

इत्येवं वादिनी सा तु स्वपत्युश्चापराः क्रियाः ॥ चकार तत्सरस्तीरे मुनिप्रोक्तविधानतः ॥७२॥

स्थिते तत्र मुनौ राजा देवराडिव संज्वलन् ॥ चिताम ध्याद्विनिष्क्रम्य विमानवरमास्थितः ॥

प्रपेदे परमं धाम नत्वा चौर्वं मुनीश्वरम् ॥७३॥

महापातकयुक्ता वा युक्ता वा चोपपातकैः ॥ परं पदं प्रायन्त्येव महद्भिखलोकिताः ॥७४॥

कलेवरं वा तद्भस्म तद्धमं वापि सत्तम ॥ यदि पश्यति पुण्यात्मा स प्रयाति परां गतिम् ॥७५॥

पत्युःकृतक्रिया सा तु गत्वाश्रमपदंमुनेः ॥ चकार तस्य शुश्रूषां सपत्न्या सह नारद ॥७६॥

इति श्री बहुन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहा त्म्यं नाम सप्तमोऽध्यायः ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2011-06-05T05:22:24.6570000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

वाघ आणि मोर यांचें सख्य असतें

  • वाघाच्या दांतांच्या फटीत मांस अडकलेलें असतें त्यामुळें त्याचे दांत दुखतात. मोर आपल्या चोचीनें तें मांस काढून घेऊन त्याला दुःखमुक्त करतो. अशा प्रकारें तो वाघावर उपकार करीत असल्यानें वाघ त्याला मारीत नाहीं. तद्वत मगर आणि सण्डपायपर पक्ष्याचें सख्य असतें अशी रानटी लोकांत परंपरागत कथा आहे. -मौज दिवाळी अंक १९३४. 
RANDOM WORD

Did you know?

नजर लागते किंवा दृष्ट लागते म्हणजे काय? त्यावर उपाय काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.