TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|सार्थ लघुवाक्यवृत्ती|
ओव्या ९०१ ते ९५०

सार्थ लघुवाक्यवृत्ती - ओव्या ९०१ ते ९५०

श्रीमच्छंकराचार्यकृत सार्थ - लघुवाक्यवृत्ती ग्रंथावर हंसराजस्वामींनी ओवीबद्ध टीकेसह, अतिशय सुंदर निरूपण केले आहे.


ओव्या ९०१ ते ९५०
एवं मुळीं जे अहंब्रह्मस्फूर्ति । ते स्वरूपातें जाली विसरती ।
येथेंही कोणी शंका करिती । कीं ईश सर्वज्ञ कैसा ॥१॥
जरी नेणणें मूळ पुरुषासी । तरी ईषासी सर्वज्ञता कैशी ।
तरी नुसधी विद्या उपाधि जयासी । तेणें जाणें सर्वांतें ॥२॥
स्फुरणापासून जें जें जालें । ब्रह्मादि तृणांत उद्भवलें ।
तें तें जाणें ईक्षणें आपुलें । म्हणोनि सर्वज्ञ ॥३॥
न जाणणें जें कां ब्रह्मीचें । तें तों सर्वपणांत नवचे ।
त्याविरहित होणें जितुकियाचें । जाणणें घडे ॥४॥
मागुतीं म्हणसी ब्रह्म आसिकें । ईशासी न कळे निकें ।
तरी जीव केवीं जाणें कौतुकें । तरी अवधारी ॥५॥
स्फुरणापासून जे त्रिगुण । त्या त्रिगुणांचे अंशें ईशान ।
देह धरितां जाला आपण । मानसिक साकार ॥६॥
पुढें चारी खाणीही होती । पांचवी मानसिक योनी निश्चिती ।
एवं जे जे देवादि कीटकांत उद्भूति । इतुकीही साकार इतुक्याही आकारीं प्रवेश ।
जीवरूपें करी ईश । तेव्हां ज्ञानाज्ञान हें विशेष । प्रगटतें जालें ॥८॥
विष्णु सदाशिव हे दोन्ही । तेथें अज्ञान नसे निपटूनी ।
स्वस्वरूपज्ञान ऐक्यपाणी । अपसयाची जाहलें ॥९॥
नाहीं गुरु ना सच्छास्त्र । उत्पन्न होतांचि स्वरूप निर्धार ।
होता जाला कीं निर्विकार । अहंब्रह्मास्मिरूपें ॥९१०॥
ऐसें स्वयेंचि ज्ञान जालें । किंचित् नेणणें तें निपटून गेलें ।
तयासी नित्यमुक्त असें बोलिले । सृष्ट्यादिही व्यापारीं ॥११॥
पुढें गुरुमुखें एकमेकां । ज्ञानानुभूति निश्चयात्मका ।
प्रगटती जाली तया कौतुका । जीवन्मुक्ति नाम ॥१२॥
तस्मात् जो कोणी विचारवंत । गुरुमुखें ज्ञान आकळित ।
तयाचें अज्ञान सर्व नासत । ब्रह्मात्मत्वीं । ऐक्य पावे ॥१३॥
जया वृत्तीसी अज्ञान आलें । तया वृत्तीसीच ज्ञान उद्भवलें ।
त्या दोन्हीसहित स्फुरण मावळलें । पुढें अभिन्नता ऐशी कोणताही पदार्थ पाहतां ।
आरंभीं त्याची अज्ञातता ।
तो अमुक ऐसा वृत्तीसी कळतां । अज्ञान नासे ॥१५॥
अज्ञान नासून ज्ञान जालें । तेंही ज्ञान स्फूर्तिरूप मावळलें ।
पुढें पदार्थमात्र स्वयें उरलें । हा स्वभावचि वृत्तीचा ॥१६॥
तैशी गुरुमुखें बहिर्मुखता । वृत्तीची मोडून तत्त्वंतां ।
होय जेव्हां स्वरूपाकारता । अंतर्मुखत्वें ॥१७॥
तेव्हां निरूपाचें अज्ञान । फिटोन वृत्तीसी होय ज्ञान ।
ते ज्ञानस्फूर्तीही मावळून । केवळ ब्रह्मात्मा उरे ॥१८॥
यासीच बोलिजे अभिन्नता । हेचि बापा जीवनमुक्तता ।
तस्मात् जीवही पावे अपरोक्षता । तेथें संदेह नाहीं ॥१९॥
एकदा सांगता नाहीं कळलें । तरी वारंवार पाहिजे श्रवण केलें ।
तैसेंचि मनन निदिध्यासन आपुलें । केलेंचि पुन्हां करावें याचि हेतु अतिप्रयत्नेंशीं ।
अभ्यासावें दिवा कीं निशीं । मागें बोलिलों आम्ही तुजसीं । तस्मात् मुमुक्षें यत्न करावा ॥२१॥
ऐसें गुरुमुखें वचन ऐकतां । रविदत्त घाली दंडवता ।
अति सप्रेमें झाला विनविता । जी जी ताता सद्गुरु ॥२२॥
अहो धन्य मी सर्व उपेक्षून । श्रीचरणा आलों शरण ।
आतां कृतकृत्य जालों हें अप्रमाण । न घडे कल्पांतीं ॥२३॥
कामधेनूचें वासरूं । भुकेलें न राहे निर्धारु । तेवीं मज वोळलासी सद्गुरु । आतां सांकडें काय ॥२४॥
मी जरी मंदप्रज्ञ असे । तरी वारंवार श्रवण अभ्यासें ।
ऐक्यता पावेन कृपेसरिसें । मज चिंता कासया ॥२५॥
मज पुसावें काय न पुसावें । हेहीं कळेना स्वभावें ।
परी गुरुमायेनें लेववावें । अपत्या वाक्यनगें ॥२६॥
तथापि आर्षपणें तें लेकरूं । छंद घे भलताचि अंलकारू ।
भलते स्थानीं परिकरू । लेववीं ह्मणे ॥२७॥
तें स्थान नव्हे त्या नगाचें । परी जननीस कौतुक बाळाचें ।
तेवीं माझिये आर्षप्रश्र्नाचें । कोडें पुरवावें ॥२८॥
जागृति नाहीं स्वप्नाआंत । स्वप्न नसे सुषुप्तींत ।
तेवींच सुषुप्तिही नसे दोहींत । तेव्हां अवस्था मिथ्या ॥२९॥
अस्ति भाति प्रिय आत्मा । याची तिही अवस्थेंत गरिमा ।
तोचि सत्य या रूपनामा । वास्तवपणा नसे ॥९३०॥
जागृतींत अथवा स्वप्नामाजीं । आत्मा ज्ञानघन असे सहजीं ।
परी विशेषत्वें जें वृत्ति दुजी । ते आच्छादि सामान्या सुषुप्तींत जरी सामान्य प्रगटे ।
वृत्तीचें विशेषत्व वोहटे । परी अनुभवासी न भेटे । प्रत्यक्ष वृत्तीसी ॥३२॥
वृत्तीसी न कळतां सघन । केवीं जाईल हें अज्ञान ।
भ्रांतीच न फिटतां अन्यथा भान । न जाय सहसा ॥३३॥
एवं जागर स्वप्नीं विशेषामुळें । सच्चिदानंद वृत्तीसी न कळे ।
सुप्तींत तो स्वानुभवाचे डोळे । असून अनुपयोग ॥३४॥
तस्मात् सच्चिद्धन आत्मयाचें । वृत्तीसी ज्ञान केधवां साचें ।
होय यया बरळ या प्रश्र्नाचें । सांकडें फेडावें जी ॥३५॥
ऐशी रविदत्ताची ऐकतां वाणी । स्वामीसी अति हर्ष जाला मनीं । म्हणती भला अससी अवधानी ।
प्रश्र्नही करिसीं नेटका आतां असावें सावधान । जागृतीमाजीं सच्चिद्घन । दाखवूं ऐकावें निरूपण ।
एकाग्रभावें ॥३७॥
जागरेपि धियस्तूष्णीं भावः शुद्धेन भास्यते ॥
जागृति कालींही उगें असतां । गुणादि विकार किंचित् नसतां ।
आत्मस्वरूप सामान्यता । शुद्धभावें भासे ॥३८॥
परी गुणाचे विकार समजावे । जे किमपि जेथें नसावे ।
तरीच उगेपणाचें रूप फावे । उदासवृत्ति नामें ॥३९॥
सत्व रज तम तिन्ही गुण । यांचें अंतःकरणीं आरोहण ।
होतां भाव होती भिन्न भिन्न । एकल्या वृत्तीसी ॥९४०॥
परी येक येतां दोन जाती । तिहींची एकत्र नसे वस्ती ।
जेवीं दोन खालीं एक वरती । कांटे सराटियाचे ॥४१॥
तेवी सत्त्वगुण उभयतां । रजमता तळवटी खालुता ।
रजचि जेव्हां उदया येतां । तम सत्त्वा उठों नेदी ॥४२॥
तम जेव्हां येतां उदया । उद्भवू नेदी यया उभयां ।
ऐसे गुणाचे स्वभाव वृत्तीचिया । ठायीं असती ॥४३॥
तया तिहींचे स्वभाव तीन । भिन्न भिन्न तिहींचे लक्षण ।
धीर मूढ शांत विचक्षण । विवंचून पाहती ॥४४॥
घोर म्हणजे रजाची वृत्ति । मूढ तेचि तमाची गति ।
सत्त्वगुणाची असे शांति । परी विकाररूपें ॥४५॥
त्यांत घोरवृत्ती विकार । बोलिजताती सविस्तर ।
येणेंचि जनममरण वेरझार । जीवाची न चुके ॥४६॥
अमुक पदार्थ मज असावा । अप्राप्त तो प्राप्त व्हावा ।
दृष्ट श्रुत तो यत्नें साधावा । या इच्छा नांवी काम ॥४७॥
त्यासी प्रतिबंध जेणें केला । मग तो असो थोर धाकुला ।
परी तो वैरी वधीन पहिला । या नांव क्रोध ॥४८॥
प्रारब्धें प्राप्त जे जे विषय । यांचा कधीही न व्हावा क्षय ।
अति आवडीनें करी संचय । या नांव लोभ ॥४९॥
ऐसे हे काम क्रोध लोभ तिन्ही । जीवासी व्याघ्रचि अविद्यारानीं ।
बळें घोळसून जन्ममरणीं । कल्पांत बंधनीं घालिती कांहीं न सुचावें तो मोहो ॥५०॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-10-19T22:03:48.3330000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

एक रात्र राहणें, गांव कांगे लहान

  • मनुष्यानें आपल्या पुरते पाहावें, जास्त भानगडींत पडू नये. ज्याला एकच रात्र एखाद्या ठिकाणी घालवावयाची, त्याने त्या गांवाच्या लांबीरुंदीची किंवा वस्तीची चौकशी कशाला करावी? फारसा अनुभव घेतल्यावांचून उगाच मत देणें हा मूर्खपणा होय. 
RANDOM WORD

Did you know?

pl. kartiksnanache ani kakadariche mahatva sangave ?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.