TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

अध्याय चोवीसावा - श्लोक १५१ ते २१७

श्रीधरस्वामी रचित ’ श्रीरामविजय ’ ग्रंथाचे पारायण केल्याने जीवनातील वनवास संपून सुख प्राप्त होते .


श्लोक १५१ ते २१७

कुंजर दृष्टीं देखोन ॥ उगा न राहे पंचानन ॥ कोणास न पुसतां मित्रनंदन ॥ अकस्मात उडाला ॥५१॥

वज्र पडे पर्वतशिखरी ॥ तैसा सुग्रीव ते अवसरीं ॥ येऊन आदळला रावणावरी ॥ परमावेशें करूनियां ॥५२॥

सव्यहस्तचपेटेतळीं ॥ दाही छत्रे खाली पाडिलीं ॥ वामहस्तघायें तळीं ॥ मुगुट सर्व पाडिले ॥५३॥

जैसी विंध्याद्रीवरी अकस्मात ॥ विद्युल्लता येऊन पडत ॥ तैसा अर्कजें केलें विपरीत ॥ लंकानाथ घाबरला ॥५४॥

मग लत्ताप्रहार ते वेळां ॥ सुग्रीवानें समर्पिला ॥ सवेंच हृदयीं दिधला ॥ मुष्टिघात ते वेळीं ॥५५॥

मल्लयुद्ध परम अद्भुत ॥ जाहलें एक घटिका पर्यंत ॥ रावण म्हणे वाळीऐसें त्वरित ॥ धरून नेईल सुग्रीव हा ॥५६॥

रामापाशी नेऊन त्वरित ॥ विंटंबील सूर्यसुत ॥ पळावयासी निश्र्चित ॥ मार्ग कोठे दिसेना ॥५७॥

षोडश खणांचे गोपुर ॥ तयावरूनि महावीर ॥ कोसळले तेव्हां लंकानगर ॥ गजबजिलें एकदांचि ॥५८॥

एक म्हणती आला हनुमंत ॥ नगर जाळावया समस्त ॥ एक म्हणती समुद्रांत लंका घालील पालथी ॥५९॥

असो तेव्हां दशकंधर ॥ चुकवोनियां पैं सत्वर ॥ पळाला वेगें जैसा तस्कर ॥ जागा होतां गृहस्वामी ॥१६०॥

मृगेंद्राचे कवेंतून देख ॥ पूर्वभाग्यें सुटला जंबुक ॥ कीं भुजंगकवेंतूनि मूषक ॥ पळोनि जाय स्वस्थळा ॥६१॥

असो सुग्रीव तेथोनि उडाला ॥ सुवेळागिरीं पावला ॥ एकचि जयजयकार जाहला ॥ हृदयीं धरिला रघुनाथें ॥६२॥

वृदाकर गगनींहूनी ॥ पुष्पें वर्षती ते क्षणीं ॥ धन्य सुग्रीव म्हणोनी ॥ तर्जनी मस्तक डोलविती ॥६३॥

श्रीराम सूर्यकुमरा ॥ आजी बृहस्पति चेवला विचारा ॥ तैसें तूं महावीरा ॥ केलें होतेस विपरीत ॥६४॥

समीप असतां सर्व दळें ॥ पुढें उडी न घालावी भूपाळें ॥ असो जय पावला शीघ्रकाळें ॥ हाच लाभ थोर आम्हां ॥६५॥

तेव्हां आणोनि पुष्पजाती ॥ वानरीं पूजिला किष्किंधापती ॥ दळभारेंसी सीतापती ॥ पूर्वस्थळास उतरला ॥६६॥

सकळ जुत्पत्तिंसह रघुनंदन ॥ बैसला तेव्हा सभा करून ॥ सुग्रीव आणि बिभीषण ॥ अवघे जवळी बैसले ॥६७॥

राजाधिराज रामचंद्र ॥ जो चातुर्यगुणसमुद्र ॥ राजनीति बहुविचार ॥ करिता झाला ते समयीं ॥६८॥

म्हणे आतां द्विपंचवदन ॥ सीता नेदी युद्धाविण ॥ यावरी मग बिभीषण ॥ बोलता जाहला तेधवां ॥६९॥

म्हणे साम दाम दंड भेद करून ॥ शत्रु कीजे आपणाधीन ॥ ओळखूनि समयाचेंं चिन्ह ॥ तैसें चातुरीं वर्तावें ॥१७०॥

मंत्रें आकर्षिजे विखार ॥ उदकें शांतविजे वैश्र्वानर ॥ वेदांतज्ञानें भवसमुद्र ॥ उतरूनि जावें पैलतीरा ॥७१॥

कामक्रोधादि शत्रु थोर ॥ विवेकें जिंकावे साचार ॥ भक्तिबळें सर्वेश्र्वर ॥ आपणाधीन करावा ॥७२॥

शमदमबळेंकरून ॥ मनोजय करिती सज्ञान ॥ व्यत्पुत्तीच्या बळेंकरून ॥ अर्थ काढिती पंडित ॥७३॥

पाषाणाखाली सांपडे हात ॥ तो युक्तीनें काढावा अकस्मात ॥ बळें करूनि ओढितां प्राप्त ॥ व्यथा मात्र होय पैं ॥७४॥

तैसे आधीं साम करून ॥ वश करावा द्विपंचवदन ॥ समयोचित जाणे ज्ञान ॥ ऐसा शिष्टाईस पाठवा ॥७५॥

सभेसि बैसतां जाऊन ॥ दिसे जैसा बृहस्पति प्रवीण ॥ सरस्वती जयासी प्रसन्न ॥ यमयोचित शब्द देत ॥७६॥

वेदशास्त्रपुराण ॥ हे जयासी करतलामलक पूर्ण ॥ तेजस्वी जैसा चंडकिरण ॥ सभास्थानीं तेवी दिसे ॥७७॥

जरी वरी लोटले शत्रु समस्त ॥ ते समयीं जैसा वैवस्वत ॥ जैसा कलशोद्भव निश्र्चित ॥ शत्रुसागर प्राशावया ॥७८॥

हृदय निर्मळ कपटरहित ॥ भोळा जैसा उमाकांत ॥ श्रेष्ठत्वें सभेंत विराजत ॥ शचीनाथ ज्यापरी ॥७९॥

ईश्र्वरीं जयाचे प्रेम ॥ संतांसी मित्रभाव परम ॥ आचरे सदा सत्कर्म ॥ क्रोध काम दवडोनीयां ॥१८०॥

यालागीं जगद्वंद्या राघवा ॥ या चिन्हीं मंडित बरवा ॥ ऐसा शिष्टाईस पाठवावा ॥ मयजाधवाजवळिकें ॥८१॥

तरी नर वानर रीस ॥ कोणास पाठवूं शिष्टाईस ॥ तुम्ही आम्हीं किष्किंधाधीश ॥ विचार एक काढावा ॥८२॥

वारणचक्रांत रिघोन ॥ स्वकार्य साधी पंचानन ॥ कीं एकलाचि जाऊन सुपर्ण ॥ अमृतकुंभ घेऊन आला ॥८३॥

एकलाच जाऊन गुरुपुत्र ॥ साधून आला संजीवनी मंत्र ॥ कीं सागर उडोनि रुद्रावतार ॥ शुद्धि करूनि पातला ॥८४॥

तैसेंचि कार्य साधून ॥ सत्वर येई परतोन ॥ ऐसा पाठवावा निवडोन ॥ शीघ्रकाळीं तत्वतां ॥८५॥

ऐसें बोलतां बिभीषण ॥ परम संतोषला रघुनंदन ॥ म्हणे धन्य तुझें ज्ञान ॥ सकळकळाप्रवीण होसी ॥८६॥

रत्नराशी पडल्या अपार ॥ त्यांत अनर्घ्यरत्न प्रभाकर ॥ परीक्षक निवडती तैसा वीर ॥ वाळिपुत्र काढिला ॥८७॥

बिभीषण म्हणे राजीवनेत्रा ॥ जलदवर्णा चारुगात्रा ॥ पद्मोद्भवजनका स्मरारि मित्रा ॥ अंगदासी पाठवावें ॥८८॥

हा सर्व लक्षणी आहे चतुर ॥ जैसा नवग्रहांत दिनकर ॥ कीं विखारांत धरणीधर ॥ तैसा वानरांत अंगद हा ॥८९॥

कीं शास्त्रांमाजी वेदांत ॥ शस्त्रांत सुदर्शन लखलखित ॥ कीं पक्ष्यांमाजी विनतासुत ॥ बळें उद्भुत तैसा हा ॥१९०॥

ऐकतां तोषला रघुनंदन ॥ म्हणे हे तुम्ही उतम निवडिलें रत्न ॥ तंव तो अंगद कर जोडून ॥ रघुपतीप्रति बोलत ॥९१॥

म्हणे पुराणपुरुषा परमानंदा ॥ भक्तहृत्पद्मकोशमिलिंदा ॥ जगदंकुरमूळकंदा ॥ आज्ञा काय ते मज द्यावी ॥९२॥

राजीवाक्षा रणरंगधीरा ॥ असुरकाननवैश्र्वानरा ॥ जनकजामाता अतिउदारा ॥ आज्ञा काय ती मज सांगा ॥९३॥

चराचरफलांकितद्रुमा ॥ विशाळभाळा पूर्णकामा ॥ अजअजित आत्मारामा ॥ आज्ञा काय ती मज सांगा ॥९४॥

रावण आणि कुंभकर्ण ॥ ये क्षणीं येथें आणूं बांधोन ॥ कीं हे लंका उचलून ॥ घालूं पालथी सागरीं ॥९५॥

ऐकोन अंगदाचे बोल ॥ संतोषला तमालनीळ ॥ म्हणे धन्य तो वाळी पुण्यशीळ ॥ अद्भुत बळ तयाचें ॥९६॥

कक्षेसी दाटोनि रावण ॥ चतुःसमुद्रीं केले स्नान ॥ त्याचे पोटी पुत्रनिधान ॥ बळ गहन तैसेंच तुझें ॥९७॥

तरी लंकेसी जाऊन ये समयीं ॥ रावणासी करी शिष्टाई ॥ म्हणावे जानकीस देईं ॥ सामोपचारें करूनियां ॥९८॥

तुवां मज न कळतां येऊन ॥ चोरिले जानकीचिद्रत्न ॥ तरी एकदा क्षमा केली पूर्ण ॥ देईं आणोनि झडकरी ॥९९॥

सीता देतांचि तात्काळ ॥ तूं लंकेसी नांदसी अचळ ॥ नाही तरी निर्मूळ कु ळ ॥ तुझें करीन निर्धारें ॥२००॥

ऐसें ऐकतां वाळिसुत ॥ नमसकारिला जनकजामात ॥ आज्ञा घेऊन त्वरित ॥ गगनपंथें उडाला हो ॥१॥

दशमुखाचे सभेआंत ॥ उतरता जाहला अकस्मात ॥ कीं वानररूपें जैसा आदित्य ॥ एकाएकीं प्रगटला ॥२॥

कीं वैकुंठाहूनि सर्पारी ॥ अवचिता येत उर्वीवरी ॥ कीं कर्मभूमीस निर्धारी ॥ योगभ्रष्ट उतरला ॥३॥

दृष्टीं देखतां अंगदवीर ॥ चमकले सभेचे असुर ॥ शस्त्रें उभारूनि समग्र ॥ सरसावले ठायी ठायी ॥४॥

म्हणती एकचि आला वानर ॥ तेणें पूर्वी जाळिलें लंकानगर ॥ सुग्रीवें गोपुरीं येऊनि समग्र ॥ छत्रे पाडिली रावणाचीं ॥५॥

हा निर्भय निःशंक बहुत ॥ एकलाचि आला सभेआंत ॥ असो चहुंकडे तारासुत ॥ पाहे न्याहाळोनि सभेतें ॥६॥

मग बोले वाळिनंदन ॥ सभेस आला जो परमस्थळींहून ॥ त्यासी न पुसती सभाजन ॥ तरी ते शतमूर्ख जाणावे ॥७॥

श़ृगालसभेत पंचानन ॥ येतां दचकती अवघेजण ॥ कीं देखतां विनतानंदन ॥ विखार जैसे दचकती ॥८॥

कीं उदया येतां दिनकर ॥ दिवाभीतें विटती समग्र ॥ कीं इंदु विलोकितां तस्कर ॥ कंटाळिती जैसे कां ॥९॥

कीं पंडित येतां सभेप्रति ॥ मनी विटती अल्पमति ॥ कीं ते कोकिळ गर्जती वसंतीं ॥ वायस मानिती संताप ॥२१०॥

दृष्टीं देखतां संतभक्त ॥ निंदक विटती समस्त ॥ तैसे तुम्ही राक्षस उन्मत्त ॥ मज देखतां त्रासलेती ॥११॥

मग सभास्तंभ पृष्ठीं घालून ॥ पुच्छासनीं बैसे वालिनंदन ॥ उंच दिसे रावणाहून ॥ तेजें करूनी विशेष ॥१२॥

म्हणे गर्विष्ठा दशवदना ॥ मी आलों असे कवण्या कारणा ॥ तें कां न पुससी मलिना ॥ कोणें विचारें सांग पां ॥१३॥

मी आहे शक्रात्मजसुत ॥ अयोध्यापतीचा असें दूत ॥ तरी मी शिष्टाईस आलों येथ ॥ अंतर तुझें पहावया ॥१४॥

याउपरी वीर अंगद ॥ रावणासी करील बोध ॥ तें संतीं परिसावें विशद ॥ ब्रह्मानंदेकरूनियां ॥१५॥

रविकुलभूषण रघुवीर ॥ जो साधुहृदयपंकजकीर ॥ तो ब्रह्मानंद श्रीधरवर ॥ अभंग साचार न विटे कदा ॥१६॥

स्वस्ति श्रीरामविजयग्रंथ सुंदर ॥ संमत वाल्मीकनाटकाधार ॥ सदा परिसोत भक्त चतुर ॥ चतुर्विंशतितमोध्याय गोड हा ॥२१७॥

अध्याय ॥२४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-06-06T23:34:18.6930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

target group

  • लक्ष्य गट 
  • लक्ष्य समूह 
RANDOM WORD

Did you know?

In Hinduism, are women and men treated as equals?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.