TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

व्यवहाराध्यायः - साधारणमातकाप्रकरणम्

चित्तशुद्धीनें विचाराची योग्यता येते आणि वेदान्तविचाराने संसारापासून मोक्ष होतो , हेच ठामपणे याज्ञवल्क्यस्मृतित सांगितले आहे .


साधारणमातकाप्रकरणम्

अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत् ।

अभियुक्तं च नान्येन नोक्तं विप्रकतिं नयेत् ॥९॥

कुर्यत्प्रत्यभियोगं च कलहे साहसेषु च ।

उभयोः प्रतिभूग्राह्यः समर्थः कार्यनिर्णय ॥१०॥

निन्हवे भावितो दद्याद्धनं राज्ञे च तत्समम् ।

मिथ्याभियोगी द्विगुणमभियोगाद्धनं वहेत् ॥११॥

साहसस्तेयपारुष्यगोभिशापात्यये स्त्रियाम् ।

विवादयेत्सद्य एव कालोऽन्यत्रेच्छया स्मतः ॥१२॥

देशाद्देशान्तरं याति सक्किणी परिलोढि च ।

ललाटं स्विद्यते चास्य मुखं वैवर्ण्यमति च ॥१३॥

परिशुष्यत्स्व्लद्वाक्यो विरुद्धं बहु भाषते ।

वाक्चक्षुः पूजयति नो तथोष्ठौ निर्भुजत्यपि ॥१४॥

स्व्भावाद्विकतिं गच्देन्मनोवाक्कायकर्मभिः ।

अभियोगे च साक्ष्ये वा दुष्टः स परिकीर्तितः ॥१५॥

संदिग्धार्थ स्वतन्त्रो यः साधयेद्यश्र्च निष्पतेत् ।

न चाहूतो वदेत्किंचऋीनो दण्ड्यश्र्च स स्मतः ॥१६॥

साक्षिषूभयतः सत्सु साक्षिणः पूर्ववादिनः ।

पूर्वपक्षेऽधरीभूते भवन्त्युत्तरवादिनः ॥१७॥

सपणश्र्चेद्विवादः स्यात्तत्र हीनं तु दापयेत् ।

दण्डं च स्वपणं चैव धनिने धनमेव च ॥१८॥

छलं निरस्य भूतेन व्यवहारान्नयेन्नपः ॥

भूत४मप्यनुपन्यस्तं हीयतं व्यवहारतः ॥१९॥

निन्हुते लिखितं नैकमेकदेशे विभावितः

दाप्यं सर्व नपेणार्थो न ग्राह्यस्त्यनिवेदितः ॥२०॥

स्मत्योर्विरोधे न्यायस्तु बलवान्व्यवहारतः ।

अर्थशास्त्रात्तु बलवद्धर्मशास्त्रमिति स्थितिः ॥२१॥

प्रमाणं लिखितं भुक्तिः साक्षिणश्र्चोति कीर्तितम् ।

एषामन्यतमाभोव दिव्यान्यममुच्यते ॥२२॥

सर्वेष्वर्थविवादेषु वलवत्युत्तरा क्रिया ।

आर्धो प्रतिग्रहे क्रीते पूर्वा तु बलवत्तरा ॥२३॥

पश्यतोऽब्रुवतो भूमेर्हानिर्विंशतिवार्षिकी ।

परेण भुज्यमानाया धनस्य दशवार्षिकी ॥२४॥

आधिसीमोपनिक्षेपजडबालधनौर्विना ।

तथोपनिधिराजस्त्रीश्रोत्रियाणां धनैरपि ॥२५॥

आध्यादीनां विहर्तारं धनिने दापयेद्धनम् ।

दण्डं च तत्समं राज्ञे शक्त्यपेक्षमथापि वा ॥२६॥

आगमोऽभ्यधिको भोगाद्विना पूर्वक्रमागतात् ।

आगमेऽपि बलं नैव भुक्तिः स्तोकापि यत्र नो ॥२७॥

आगमस्तु कतो येन सोऽभियुक्तस्तमुद्धरेत् ।

न तत्सुतस्तत्सुतो वा भुक्तिस्तत्र गरीयसी ॥२८॥

योऽभियुक्तः परेतः स्यात्तस्य रिक्थी तमुद्धरेत् ।

न तत्र कारणं भुक्तिरागमेन विनाकता ॥२९॥

नपेणाधिकताः पूगाः श्रेणयोऽथ कुलानि च ।

पूर्व पूर्व गुरु व्यवहारविधौ नणाम् ॥३०॥

बलोपाधिविनिर्वत्तान् व्यवहारान्निवर्तयेत् ।

स्त्रीनक्तमन्तरागारबहिःशत्रुकतांस्तथा ॥३१॥

मत्तोन्मत्तार्तव्यसनिबालभीतादयो जिताः ।

असंबन्धकतश्र्चैव व्यवहारो न सिध्यति ॥३२॥

प्रनष्टाधिगतं देयं नपेण धनिने धनम् ।

विभावयेन्न चेल्लिङ्गैस्तत्समं दण्डमर्हति ॥३३॥

राजा लध्वा निधिं दद्याद्द्विजेभ्योऽर्द्धं द्विजःपुनः ।

विद्वानशेषमादद्यात्स सर्वस्य प्रभुर्यतः ॥३४॥

इतरेण निधौ लब्धे राजा पष्ठांशमाहरेत् ।

अनिवेदितविज्ञातो दाप्यस्तं दण्डमेव च ॥३५॥

देय चौरहतं द्रव्यं राज्ञा जानपदाय तु ।

अददद्धि समाप्नोति किल्बिषं यस्य तस्य तत् ॥३६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:55:15.6930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

कुफिया

  • वि. अंतस्थ ; गुप्त . ' परंतु कुफिया वर्तमान सांगितलें कीं आम्हा रघोजी भोसले यांचा फार भरंवसा होता .' - पेद ६ . १९ . ( अर .) 
RANDOM WORD

Did you know?

नजर लागते किंवा दृष्ट लागते म्हणजे काय? त्यावर उपाय काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.