TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्|प्रथमः खण्डः : तृतीयः स्कन्धः|
अथ द्वात्रिंशोऽध्यायः

तृतीयः स्कन्धः - अथ द्वात्रिंशोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


धूममार्ग आणि अर्चिरादी मार्गाने जाणार्‍यांच्या गतीचे आणि भक्तीयोगाच्या उत्कृष्टतेचे वर्णन

कपिल उवाच

अथ यो गृहमेधीयान्धर्मानेवावसन गृहे ।

काममर्थं च धर्मान स्वान दोग्धि भुय़ः पिपर्ति तानः ॥१॥

स चापि भगवद्भर्मात्काममुढः पराडमुखः ।

यजते क्रतुभिर्देवान पित्रुश्चं श्रद्धयान्वितः ॥२॥

तच्छ्रद्धयाक्रान्तमातिः पितृदेवव्रतः पुमान ।

गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपाः पुनरेष्यति ॥३॥

यदा चाहिन्द्रशय्यायां शेतेऽनन्तासनो हरिः ।

तदा लोका लयं यान्ति त एते गृहमेधिनाम ॥४॥

ये स्वधर्मात्र दुह्यान्ति धीराः कामार्थहेतवे ।

निःसंगा न्यस्तकर्माणः प्रशान्ताः शुद्धचेतसः ॥५॥

निवृत्तिधर्मनिरता निर्ममा निरहंडकॄताः ।

स्वधर्माख्येन सत्त्वेन परिशुद्धेन चेतसा ॥६॥

सुर्यद्वारेण ये यान्तिक पुरुषं विश्वतोमुखम ।

परावरेशं प्रकृतेमस्योप्तन्तभावनम ॥७॥

द्विपरार्द्धावसाने यः प्रलयो ब्रह्माणस्तु ते ।

तावदध्यासते लोकं परस्य परचिन्तकाः ॥८॥

क्षमाम्भोऽनलानिलवियन्मनइन्द्र्र्यार्थभुतादिभिः परिवृत्तं प्रतिसत्र्जिहीर्षुः ।

अव्याकृतं विशति यर्हि गुणत्रयात्मा कालं पराख्यमनुभुय परः स्वयम्भुः ॥९॥

एवं परेत्य भगवन्तमनुप्रविष्टा ये योगिनो जितमरुन्मनसो विरागाः ।

तेनैव साकममृतं पुरुषं पुराणं ब्रह्मा प्रधानमुपयान्त्यगताभिमानाः ॥१०॥

अथ तं सर्वभुतानां हृत्पद्येषु कृतालयम ।

श्रुतानुभावं शरणं व्रज भावेन भामिनि ॥११॥

आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः ।

योगेश्वरेः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः ॥१२॥

भेददृष्ट्याभिमानेन निःसंगेनापि कर्मणा ।

कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्मा पुरुषं पुरुषर्षभम ॥१३॥

स संसृत्य पुनः काले कालेनेश्वरमूर्तिना ।

जाते गुणव्यतिकरे यथापुर्वं प्रजायते ॥१४॥

ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम ।

निषेव्य पुनरायन्ति गुणव्यतिकरे सति ॥१५॥

ये त्विहासक्तमनसः कर्मसु श्रद्धयान्विताः ।

कुर्वन्त्यप्रतिप्रषिद्धानि नित्यान्यापि च कृत्स्नशः ॥१६॥

रजसा कुण्ठनमसः कामात्मानोऽजितेन्द्रियाः ।

पितृन यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशयाः ॥१७॥

त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधसः ।

कथयां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विषः ॥१८॥

नुनं दैवेन विहता ये चाच्युतकथासुधाम ।

हित्वा श्रुण्वान्त्यसद्गाथा ; पुरुषमिव विडभुजः ॥१९॥

दक्षिणेन पाथार्यम्णः पितृलोकं व्रजन्ति ते ।

प्रजामनु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृतः ॥२०॥

ततस्ते क्षीणसुकृताः पुनर्लोकमिमं सति ।

पतन्ति विवशा देवैः सद्यो विभ्रंशितोदयाः ॥२१॥

तस्मात्वं सर्वभावेन भजस्व परमेष्ठिनम ।

तदगुणाश्रयया भक्त्या भजनीपदाम्भुजनम ॥२२॥

वासिदेवे भगवति भक्तियोगेः प्रयोजितः ।

जनयत्याशु वैराग्यं ज्ञानं यदब्रह्मादर्शनम ॥२३॥

यदास्य चित्तमर्थेषु समेष्विन्द्रियवृतिभिः ।

न विगृह्णाति वैषम्यं प्रियमप्रियमित्यत ॥२४॥

स तदैवात्म‌ऽऽत्मानं निःसंग समदर्शनम ।

हेयोपादेयरहितमारुढं पदमीक्षते ॥२५॥

ज्ञानमात्रं परं ब्रह्मा परमात्मेश्वरः पुमान ।

दृश्यादाभिः पृथग्भावैर्भगवानेक ईयते ॥२६॥

एतावानेव योगेन समग्रेणेह योगिनः ।

युज्यतेऽभिमतो ह्यार्थो यदसंग्रसतु कृत्स्नशः ॥२७॥

ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्मा निर्गुणम ।

अवभात्यर्थरुअपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणा ॥२८॥

यथा महानहंरुपस्त्रिवृत्पत्र्चविधः स्वराट ।

एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद्यतः ॥२९॥

एतद्वै श्रद्धया भक्त्या योगाभ्यासेन नित्यशः ।

समाहितात्मा निःसंगो विरक्त्या परिपश्यति ॥३०॥

इत्येतत्कथितं गुर्विं ज्ञानं तदब्रह्मादर्शनम ।

येनानुबुद्धयत्ते तत्त्वं प्रकृतेः पुरुषस्य च ॥३१॥

ज्ञानयोगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षणः ।

द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छद्बलक्षणः ॥३२॥

यथेन्द्रियैः पृथग्द्वारैरर्थो बहुगुणाश्रयः ।

एको नानेयते तद्वद्भगवान शास्त्रवर्त्मभिः ॥३३॥

क्रियया क्रतुभिर्दानैस्तपः स्वाध्यायमर्शनैः ।

आत्मेन्द्रियजयेनापि संन्यासेन च कर्मणाम ॥३४॥

योगेन विविधाडेन भक्तियोगेन चैव हि ।

धर्मेणोभयचिन्हेन यः प्रवृत्तिनिवृत्तिमान ॥३५॥

आत्मतत्त्वावबोधेन वैरग्येण दृढेन च ।

ईयते भगवानेभिः सगुणो निर्गुणः स्वदृक ॥३६॥

प्रावोचं भक्तियोगस्य स्वरुपं ते चतुर्विधम ।

कलस्य चाव्यक्तगतेर्योऽन्तर्धावति जन्तुषु ॥३७॥

जीवस्य संसृतीर्बह्वीरविद्याकर्मनिमित्ताः ।

यास्वंग प्रविशन्नात्मा न वेद गतिमात्मनः ॥३८॥

नैतत्खलयोपदिशेन्नाविनीताय कर्हिचित ।

न स्तब्धाय न भिन्नाय नैव धर्मध्वजाय च ॥३९॥

न लोलुपायोपदिशेन्न गृहारुढचेतसे ।

नाभक्ताय च मे जातु न मद्भक्तद्विषामापि ॥४०॥

श्रद्दधानाय भक्ताय विनीतायानसुयवे ।

भूतेषु कृतमैत्राय शुश्रुषाभिरताय च ॥४१॥

बहिर्जातविरागाय शान्तचित्ताय दीयताम ।

निर्मत्सराय शुचये यस्याहं प्रेयसां प्रियः ॥४२॥

य इदं श्रृणुयादम्ब श्रद्धया पुरुषः सकृत ।

यो वाभिधत्ते मच्चितः स ह्योति पदवीं च मे ॥४३॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमंहंस्या सहिंताया तृतीयस्कन्धे कापिलेये द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥३२॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:36.6770000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

गहूं कहे मेरा मोटा पेट, और मुझको खावे नगरका शेट

  • गहूं हे धान्य फार महत्त्वाचे असते व त्‍यास सर्व मोठमोठे खातात म्‍हणून फार गर्व वाटतो. 
RANDOM WORD

Did you know?

विविध देवदेवतांचे आकार, रंग, रूप ही कल्पना कशी आणि कोणी निर्माण केली?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.