TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्|प्रथमः खण्डः : तृतीयः स्कन्धः|
अथ सप्तविंशोऽध्यायः

तृतीयः स्कन्धः - अथ सप्तविंशोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


प्रकृति पुरुषाच्या विवेकाने मोक्ष प्राप्तीचे वर्णन

श्रीभगवानुवाच

प्रकृतिस्थोऽपि पुरुषो नाज्यते प्राकृतैर्गुणैः ।

अविकारादकर्तृत्वान्निर्गुणत्वाज्जलार्कवत ॥१॥

स एष यर्हि प्रकृतेर्गुणेष्णभिविषज्जते ।

अहंक्रियाविमुढात्मा कर्तास्मीत्याभिमन्यते ॥२॥

तेन संसारपदवीमवशोऽभ्येत्यनिर्वृतः ।

प्रासंगिकैः कर्मदोषैः सदसन्मिश्रयोनिषु ॥३॥

अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते ।

ध्यायतो विषयानस्य स्वप्रेऽनर्थानमो यथा ॥४॥

अत एव शनैश्चित्तं प्रसक्तमसतां पथि ।

भक्तियोगेन तीव्रेण विरक्त्या च नयेद्वशम ॥५॥

यमादिभिर्योगपथैरभ्यसन श्रद्धान्वितः ।

मयि भावेन सत्येन मत्कथाश्रवणेन च ॥६॥

सर्वभुतसमत्वेन निर्वेरेणाप्रसंगतः ।

बह्मचर्येण मौनेन स्वधर्मेण बलियसा ॥७॥

यदृच्छ्योपलब्धेन सन्तुष्टो मितभुड मुनिः ।

विविक्तशरण शान्तो मैत्र करुण आत्मवान ॥८॥

सानुबन्धे च देहेऽस्मिन्नकुर्वन्नसदाग्रहम ।

ज्ञानेन दृष्टत्त्वेन प्रकृतेः पुरुषस्य च ॥९॥

निवृत्तबुद्धयवस्थनो दुरीभुतान्यदर्शनः ।

उपलभ्यात्मनाऽऽत्मानं चक्षुषेवार्कमात्मदृक ॥१०॥

मुक्तलिंग सदाभासमसति प्रतिपद्यते ।

सतो बन्धुमसच्चक्षुः सर्वानुस्युमद्वयम ॥११॥

यथा जलस्थ आभासः स्थलस्थेनावदृश्यते ।

स्वाभासेन तथा सुर्यो जलस्थेन दिवि स्थितः ॥१२॥

एवं त्रिवृदहंकारो भुतेन्द्रियमनोमयैः ।

स्वाभासैर्लभितोऽनेन सदाभासेन सत्यदृक ॥१३॥

भुतसुक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्धादिष्विह निद्रया ।

लीनेष्वसति यस्तत्र विनिद्रो निरहंक्रिय ॥१४॥

मन्यमानस्तदाऽऽत्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा ।

नष्टेऽहंकरणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुरः ॥१५॥

एवं प्रत्यवमृश्यसावात्मानं प्रतिपद्यते ।

साहकांरस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रहः ॥१६॥

देवहुतिरुवाच

पुरुषं प्रकृतिर्ब्रह्मान्न विमुचंति कर्हिचित ।

अन्योन्यापाश्रयत्वाच्च नित्यत्वादनयोः प्रभो ॥१७॥

यथा नन्धस्य भुमेश्च न भावो व्यतिरिकतः ।

अपां रसस्य च यथा तथा बुद्धेः परस्य च ॥१८॥

अकर्तुः कर्मबन्धोऽयं पुरुषस्य यदाश्रयः ।

गुणेषु सत्सु प्रकृतेः कैवल्य तेष्वतः कथम ॥१९॥

क्वचित तत्वावर्शेन निवृतं भयमुल्बणम ।

अनिवृत्तनिमित्तत्वात्पुनः प्रत्यवतिष्ठते ॥२०॥

श्रीभगवानुवाच

अनिमित्तनिमित्तेन स्वधर्मेणामलात्मना ।

तीव्रया मयी भक्त्या च श्रुत्सम्भृतया चिरम ॥२१॥

ज्ञानेना दृष्टतत्त्वेन वैराग्येण बलीयसा ।

तपोयुक्तेन योगेन तीव्रेणात्मसमाधिना ॥२२॥

प्रकृतिः पुरुष्यस्येह दह्मामाना त्वहर्निशम ।

तिरोभवित्री शनकैरग्नेर्योनिरिवारणिः ॥२३॥

भुक्तभोगा परित्यक्ता दृष्टदोषा च नित्यशः ।

नेश्वरस्याशुभं धत्ते स्वे महिम्ति स्थितस्य च ॥२४॥

यथा ह्याप्रतिबुद्धया प्रस्वापो बह्वनर्थभृत ।

स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥२५॥

एवंज विदिततत्वस्य प्रकतिर्मयि मानसम ।

युत्र्जतो नापकुरुत आत्मारामस्य कर्हिचित ॥२६॥

यदैवमध्यात्मरतः कालेन बहुजन्मना ।

सर्वत्र जातवैराग्य आब्रह्माभुवनान्मुनिः ॥२७॥

मद्भक्तः प्रतिबुद्धार्थो मत्प्रसादेन भुयसा ।

निःश्रेयसं स्वसंस्थानं कैवल्याख्यं मदाश्रयम ॥२८॥

प्राप्रोतीहात्र्जसा धीरह स्वदृशा छिन्नसंशयः ।

यद्गत्वा न निवर्तेत योगी लिंगाद्विनिर्गमे ॥२९॥

यदा न योगोपचितासु चेतो मायासु सिद्धस्य विषज्जतेऽगं ।

अनन्यहेतुष्वथ मे गतिः स्याद आत्यन्तिकी यत्र न मृत्युहासः ॥३०॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्या संहितायां तृतीयस्कन्धे कापिलेयोपाख्याने सप्तविंशोऽध्यायः ॥२७॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:36.1000000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

संगतवार

  • वि. तर्कसुगंगत , पद्धतशीर , मुद्देसूद , विशिष्ट क्रमानुसार , सुसंबद्ध . 
RANDOM WORD

Did you know?

नैमित्तिक पूजा म्हणजे काय? त्या कोणकोणत्या?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.