TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्|प्रथमः खण्डः : तृतीयः स्कन्धः|
अथ त्रयोविंशोऽध्यायः

तृतीयः स्कन्धः - अथ त्रयोविंशोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


कर्दम आणि देवहूती यांचा विहार

मैत्रेय उवाच

पितृभ्यां प्रस्थिते स्वाध्वी पतिमिगितकोविदा ।

नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या भवानीव भवं प्रभुम ॥१॥

विश्रम्भेणात्मशौचेन गौरवेण दमेन च ।

शुश्रुषया सौहृदेन वाचा मधुरय च भोः ॥२॥

विसृज्य कामं दम्भं च द्वेषं लोभमयं मदम ।

अप्रमत्तोद्मता नित्यं तेजीयांसमतोषयत ॥३॥

स वै देवर्षिवर्यस्तां मानवी समनुव्रताम ।

दैवादगरीयसः पत्युरशासानां महाशिषः ॥४॥

कालेन भुयसा क्षामा कार्शितां व्रतचर्यया ।

प्रेमगद्गदया वाचा पीडित कृपयाब्रवीत ॥५॥

कर्दम उवाच

तुष्टोऽहमद्य तव मानवि मानदायाः शुश्रुषया परमया परया च भक्त्या ।

यो देहिनामतीव सौहृत्स्वदेहो नावेक्षितः समुचितः क्षपितुं मदर्थे ॥६॥

ये मे स्वधर्मनिरतस्य तपः समाधि विद्यात्मयोगाविजिता भगवत्प्रसादाः ।

तानेव ते मदनुसेवनयावरुद्धान दृष्टिं प्रपश्य वितराम्यभयानशोकान ॥७॥

अन्ये पुनर्भगातो भ्रुव उद्विजृभ्म विभ्रशितार्थरचनाः किमरुक्रमस्य ।

सिद्धासि भुडक्ष्व विभवान्निजधर्मदोहान दिव्यान्नरैर्दुरधिगान्नृपविक्रियाभिः ॥८॥

एवं ब्रुवाणनबलाखिलयोगमाया विद्याविचक्षणमवेक्ष्य गताधिरासीत ।

सम्प्रश्रयाप्रणयविह्वलया गिरेषद व्रीडावलोकविलसद्धसिताननाऽऽह ॥९॥

देवहुतिरुवाच

राद्धं बत द्विजवृषैतदमोघयोग मायाधिपे त्वयि विभो तदवैमि भर्तः ।

यस्तेऽभ्यधायि समयः सकृदगंसगों भुयादगरीयसि गुणः प्रसवः सतीनाम ॥१०॥

तत्रेतिकृत्यमुपशिक्ष यथोपदेशं येनैषै मे कर्शितोऽतिरिरंसयाऽऽत्मा ।

सिद्ध्येत ते कृतमनोभवधर्षिताया दीनस्तदीश भवनं सदृशं विचक्ष्व ॥११॥

मैत्रेय उवाच

प्रियायाः प्रियमन्विच्छन कर्दमो योगमास्थितः ।

विमानं कामगं क्षत्तस्तर्होवाविरचीकरत ॥१२॥

सर्वकामदुथं दिव्यं सर्वरत्‍नसमन्वितम ।

सर्वद्धर्युपचयोदर्क मणिस्तम्भै रुपस्कृतम ॥१३॥

दिव्योपकरणोपतं सर्वकालसुखावहम ।

पट्टिकाभिः पताकाभिर्विचित्राभिरलंकृतम ॥१४॥

स्त्रग्भिर्विचित्रमाल्यभिर्मत्र्जुशित्र्जत्षडघ्रिभिः ।

दुकुलक्षौमकौशेयैर्नानावस्त्रै र्विराजितम ॥१५॥

उपर्युपरि विन्यस्तनिलयेषु पृथक्पृथक ।

क्षिप्तैः कशिपुभिः कान्तं पर्यंकंव्यजनासनैः ॥१६॥

तत्र तत्र विनिक्षित्पनानाशिल्पोपशोभितम ।

महामरकतस्थल्या जुष्टं विद्रुमवेदिभिः ॥१७॥

द्वाःसु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटवत ।

शिखरेष्विन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैरधिश्चितम ॥१८॥

चक्षुष्मत्पद्मरागाग्रयैर्वज्रभित्तिषु निमित्तैः ।

जुष्टं विचित्रवैतानैर्महार्हैर्हेमतोरणैः ॥१९॥

हंसपारायतव्रातैस्तत्र तत्र निकुजितम ।

कृत्रिमान मन्यमानैः स्वानधिरुह्याधिरुह्या च ॥२०॥

विहारस्थानविश्रामसंवेशप्रांगणाजिरैः ।

यथोपजोषं रचितैर्विस्मापनमिवात्मानः ॥२१॥

ईदृग्गृहं तत्पश्यन्ती नातिप्रीतेन चेतसा ।

सर्वभुताशयानिज्ञः प्रवोचत्कर्दमः स्वयम ॥२२॥

निमज्जास्मिन ह्रदे भीरु विमानमिदमारुह ।

इदं शुक्लकृतं तीर्थमाशिषां यापकं नृणाम ॥२३॥

सा तद्भर्तृः समादाय वचः कुवलयेक्षणा ।

सरजं बिभ्रती वासो वेणीभुतांश्च मुर्धजान ॥२४॥

अंग च मलपकेन संछन्नं शबलस्तनम ।

आविवेश सरस्वत्याः सरः शिवजलाशयम ॥२५॥

सान्तः सरसि वेश्मस्थाः शतानि दश कन्यकाः ।

सर्वाः किशोरवयसो ददर्शोप्तलगन्धयः ॥२६॥

तां दृष्ट्वा सहसोत्थाय प्रोचुः प्राज्ललयः स्त्रियः ।

वयं कर्मकरीस्तुभ्यं शाधि न करवाम किम ॥२७॥

स्नानेन तां महार्हेण स्नापयित्वा मनस्विनीम ।

दुकुले निर्मले नुत्‍ने ददुस्स्यै च मानदाः ॥२८॥

भुषणानि परार्ध्यानि वरीयांसि द्युमन्ति च ।

अन्नं सर्वगुणोपेतं पानं चैवामृतासवम ॥२९॥

अथादर्शो स्वमात्मानं स्रग्विण विरजाम्बरम ।

विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्यभिर्बहुमानितम ॥३०॥

स्नातं कृतशिरः स्नानं सर्वाभरणभूषितम ।

निष्काग्रीवं वलयिनं कुजत्कात्र्चननुपुरम ॥३१॥

श्रोण्योरध्यस्तया कात्र्च्या कात्र्च्यन्या बहुरत्‍नया ।

हारेण च महार्हेण रुचकेन च भुषितम ॥३२॥

सुदता सुभ्रुवा श्लक्ष्णस्निग्धापांडेन चक्षुषा ।

पद्मकोशस्पृधा नीलैरलकैस्च लसन्मुखम ॥३३॥

यदा सस्मार ऋषभमृषीणां दयितं पतिम ।

तत्र चास्ते सह स्त्रीभिर्यत्रास्ते स प्रजापतिः ॥३४॥

भर्तुः पुरसतादत्मानं स्त्रीसहस्रवृतं तदा ।

निशाम्य तद्योगगतिं संशयं प्रत्यपद्मत ॥३५॥

स तां कृतमलस्नानां विभ्राजन्तीमपूर्ववत ।

आत्मनो बिभ्रतीं रुपं संवीतरुचिरस्तनीम ॥३६॥

विद्याधरीसहस्त्रेण सेव्यमानां सुवाससम ।

जातभावो विमानं तदारोहयदमित्रहन ॥३७॥

तस्मित्रलुप्तमहिमा प्रिययानुरक्तो विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने ।

बभ्राज उत्कचकुमुद्गणवनपीच्य स्ताराभिरावृत इवोडुपतिर्नभःस्थ ॥३८॥

तेनाष्तलोकपविहारकुलाचलेन्द्र द्रोणीष्वनंगसखमारुतसौ भगासु ।

सिद्धैर्नुतो द्युधुनिपांतशिवस्वनासु रेमे चिरं धनदवल्ललनावरुथी ॥३९॥

वैश्रम्भके सुरसने नन्दने पुष्पभद्रके ।

मानसे चैत्ररथ्ये च स रेमे रामया रतः ॥४०॥

भ्राजिष्णुना विमानेन कामगेन महीसया ।

वैमानिकानत्यशेत चरँल्लोकान यथानिलः ॥४१॥

किं दुरापादनं तेषां पुंसामुद्दामचेतसाम ।

यैराश्रितस्तीर्थपदश्चरणो व्यसनात्ययः ॥४२॥

प्रेक्षयित्वा भुवो गोलं पत्‍न्यै यावान स्वसंस्थया ।

ब्राह्मश्चर्य महायोगी स्वाश्रमाय न्यवर्तत ॥४३॥

विभज्य नवधाऽऽत्मानं मानवीं सुरतोऽत्सुकाम ।

रामां नियमयन रेमे वर्षपुगान्मुहुर्तवत ॥४४॥

तस्मिन विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रितां ॥

न चाबुध्यतं तं कालं पत्यापीच्येन संगता ॥४५॥

एवं योगानुभावेन दम्पत्यो रममाणयोः ।

शतं व्यतीयुः शरदः कामलालसयोर्मनाक ॥४६॥

तस्यामाधत्त रेतस्तां भावयन्नात्मनाऽऽत्मवित ।

नोधा विधाय रुपं स्वं सर्वसंकल्पाविद्विभुः ॥४७॥

अतः सा सुषुवे सद्यो देवहुतिः स्त्रिः प्रजाः ।

सर्वास्ताश्चारुसर्वांग्यो लोहितोत्पलगन्धयः ॥४८॥

पतिं सा प्रव्रजिष्यन्तं तदाऽऽलक्ष्योशती सती ।

स्मयमाना विक्लवेन हृदयेन विदुयता ॥४९॥

लिखन्त्यधोमुखी भुमिं पदा नखमणिश्रिया ।

उवाच ललितां वाचं निरुध्याश्रुकलां शनैः ॥५०॥

देवहुतिरुवाच

सर्व तद्भगवान्मह्यामुपोवाह प्रतिश्रुतम ।

अथापि मे प्रपन्नाया अभयं दातुमर्हसि ॥५१॥

ब्रह्मान्द्रुहितृभिस्तुभ्यं विमृग्यां पतयः समाः ।

काश्चित्स्यान्मे विशोकाय त्वयि प्रव्रजिते वनम ॥५२॥

एतावतालं कालेन व्यतिक्रान्तेन मे प्रभो ।

इन्दोयार्थेषु सज्जन्त्या प्रसंगस्त्वायि मे कृतः ।

इन्द्रियार्थपसंगेन परित्यक्तपरात्मनः ॥५३॥

इन्द्रियार्थेषु सज्जन्त्य प्रसगंस्त्वयि मे कृतः ।

अजानन्त्या परं भावं तथाप्यस्त्वाभयाय मे ॥५४॥

संगो यः संसृतेर्हेतुरसत्सु विहितोऽधिया ।

स एव साधुषु कृतो निःसंगत्वाय कल्पते ॥५५॥

नेह यत्कर्म धर्माय न विरागाय कल्पते ।

न तीर्थपदसेवायै जीवन्नपि मृतो हि सः ॥५६॥

साहं भगवतो नुनं वचिता मायया दुढम ।

यत्वां विमुक्तिदं प्राप्य न मुमुक्षेय बन्धनात ॥५७॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्या संहितायां तृतीयस्कन्धे कापिलेयोपाख्यने त्रयोविंशोऽध्यायः ॥२३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:35.9430000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

telecommunication message

  • दूर संचार संदेश 
RANDOM WORD

Did you know?

अष्टगंधात कोणकोणते घटक असतात?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site