TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्|प्रथमः खण्डः : तृतीयः स्कन्धः|
अथ विंशोऽध्यायः

तृतीयः स्कन्धः - अथ विंशोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


ब्रह्मादेवांनी रचलेल्या अनेक प्रकारच्या सृष्टिंचे वर्णन

शौनक उवाच

महीं प्रतिष्ठामध्यस्य सौते स्वयम्भुवो मनुः ।

कान्यन्वतिष्ठद द्वारणि मार्गायवरजन्मनाम ॥१॥

क्षत्ता महाभागवतः कृष्णस्यैकान्तिकह सुहृत ।

यस्तत्याजग्रजं कृष्णै सापत्यमघवनिती ॥२॥

द्वैपायनादनवरो महित्वे तस्य देहजः ।

सर्वात्मना श्रितः कृष्णं तत्परांश्चाप्यनुव्रतः ॥३॥

किमन्वपृच्छन्मैत्रेयं विरजास्तीर्थसेवया ।

उपगम्य कुशावर्त आसीनं तत्त्ववित्तमम ॥४॥

तयोः संवदतोः सुतः प्रवृत्त ह्मामलाः कथाः ।

आपो गांगां इवाघघ्रीर्हरेः पादाम्बुजाश्रयाः ॥५॥

ताः नः कीर्तय भद्रं ते कीर्तन्योदारकर्मणः ।

रसज्ञः को नृतृप्येत हरिलीलामृतं पिबन ॥६॥

एवमुग्रश्रवा पृष्ट ऋषिभिर्नैमिषायनैः ।

भगवत्यार्पिताध्यात्मास्तनाह श्रुयतामिति ॥७॥

सुत उवाच

हरे‍र्धुतक्रोडतनोः स्वमायया निशम्य गोरुद्धरणं रसातलात ।

लीलां हिरण्याक्षमवज्ञया हतं सत्र्जातहषो मुनिमाह भारतः ॥८॥

विदुर उवाच

प्रजापतिपतिः सृष्टवा प्रजसर्गे प्रजापतीन

किमारभत मे ब्रह्मान प्रब्रुह्याव्यक्तमार्गवित ॥९॥

ये मरीच्यादयो विप्रा यस्तु स्वायम्भुवो मनुः ।

ते वै ब्रह्माण आदेशात्कथमेतदभावयन ॥१०॥

सद्वितीयाः किमसृजन स्वतन्त्रा उत कर्मसु ।

आहेस्वित्संहताः सर्व इदं स्म समकल्पयन ॥११॥

मैत्रेय उवाच

दैवेन दुर्वितर्क्यण परेणानिमिषेण च ।

जातक्षोभाद्भग्वतो महानासीद गुणत्रयात ॥१२॥

रजः प्रधानान्महतास्त्रिलिंगो दैवचोदितात ।

जातः ससर्ज भुतादिर्वियदादीनि पंचशः ॥१३॥

तानि चैकैकशः स्रष्टुमसमर्थानि भौतिकम ।

संहत्य दैवयोगेन हैममण्डमवासृजन ॥१४॥

सोऽशियिष्टब्धिसलिले आण्डकोशो निरात्मकः ।

साग्रम वै वर्षसाहस्रमन्ववात्सीत्तमीश्वरः ॥१५॥

तस्य नाभेरभुत्पद्यं सहस्त्रार्कोरुदीधिति ।

सर्वजीवनिकार्योको यत्र स्वयमभूत्स्वराट ॥१६॥

सोऽनिविष्ठो भगवता यः शेते सलिलाशये ।

लोकसंस्था यथापूर्व निर्ममे संस्थया स्वया ॥१७॥

ससर्ज छाययाविद्यां पंचपर्वाणमग्रतः ।

तामिस्रमन्धतामिस्त्र तमो मोहो महातमः ॥१८॥

विससर्जात्मनः कायं नाभिनन्दंस्तमोमयम ।

जगृहुर्यक्षरक्षांसि रात्रिं क्षुत्तुटममुद्धवाम ॥१९॥

क्षुत्तृंभयामुपसृष्टास्ते तं जग्धुमभिदुद्रुवः ।

म रक्षतैनं जक्षध्वमित्युचुः क्षुत्तृडर्दिताः ॥२०॥

देवस्तानाह संविग्नो मा मां जक्षत रक्षत ।

अहो मे यक्षरक्षांसि प्रजा युयं बभुविथ ॥२१॥

देवताः प्रभया या या दिव्यन प्रमुख्यतोऽसृजत ।

ते अहार्षुर्देवन्तो विसृष्टा तां प्रभामहः ॥२२॥

देवोऽदेवात्र्जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान ।

त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपोदिरे ॥२३॥

ततो हसन स भगवानसुरैर्निरपत्रपैः ।

अन्वीयमानस्तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत ॥२४॥

स उपव्रज्य वरदं प्रपन्नर्तिहरं हरिम ।

अनुग्रहाय भक्तानामनुरुपात्मदर्शनम ॥२५॥

पाहि मां परमात्मस्तें प्रेषणेनासृजं प्रजाः ।

ता इमा यभितुं पापा उपाक्रमान्ति मां प्रभोः ॥२६॥

त्वमेकः किल लोकांना क्लिष्टांना क्लेशानाशानः ।

त्वमेकः क्लेशदतेषामनासन्नपदां तव ॥२७॥

सोऽवधार्यास्य कार्पण्य विविक्ताध्यात्मदर्शनः ।

विमुंचात्मतनुं घोआमित्युक्तो विमुमोच ह ॥२८॥

तां क्वणच्चरणाम्भोजं मदविह्नललोचनाम ।

कात्र्चीकलापाविलसद्रुकुलच्छन्नरोधसम ॥२९॥

अन्योन्यश्‍लेषयोऽत्तंगनिरन्तरपयोधराम ।

सुनासं सुद्विजां स्रिग्धहासलीलावलोकनाम ॥३०॥

गुहन्ती व्रीडयाऽऽत्मानं नीलालकवरुथिनीम ।

उपलभ्यासुर धर्म सर्व सम्मुमुहुः स्त्रियम ॥३१॥

अहो रुपमहो धैर्यमहो अस्या नवं वयः ।

मध्ये कामयमानानामकामेव विसर्पति ॥३२॥

वितर्कयन्तो बहुधा तां संन्ध्यां प्रमदाकृतिम ।

अभिसम्भाव्य विश्वम्भात्पर्यपृच्छन कुमेधसः ॥३३॥

कासि कस्यासि रम्भोरु को वार्थस्तेऽत्र भामिनि ।

रुपद्रविणपण्येन दुर्भगान्नो विबाधसे ॥३४॥

या वा काचित्वमबले दिष्ट्या सन्दर्शनं तव ।

उत्सुनोषीक्षणामांनां कन्दुकक्रीडया मनः ॥३५॥

नैकत्र ते जयाति शालिनि पादपद्मं घ्रन्त्या मुहुः करतलेन पतत्पतंगम ।

मध्यं विषीदति बृहत्स्तनभारभीतं शान्तेव दृष्टिरमल सुशिखासमुहः ॥३६॥

इति सायन्तनीं सन्ध्यामसुराः प्रमयायतीम ।

प्रलोभयन्ती जगृहुर्मत्वा मुढधियः स्त्रियम ॥३७॥

प्रहस्य भावगम्भीरं जिघ्रन्त्यात्मानमात्मना ।

कन्त्या ससर्ज भगवान गन्धर्वाप्सरसां गणान ॥३८॥

विससर्ज तनुं तां वैं ज्योत्स्नां कान्तिमतीं प्रियाम ।

त एवं चाददुः प्रीत्या विश्वाव्सुपुरोगमाः ॥३९॥

सृष्टवा भुतपिषाचांस्च भगवानात्मतन्दिणा ।

दिग्वाससो मुक्तकेशान वीक्ष्य चामीलयददृशौ ॥४०॥

जगृहस्तद्विष्टां तां जृम्भणाख्यां तनुं प्रभोः ।

निद्रामिन्द्रियाविक्लेदो यया भुतेषु दुश्यते ।

येनोच्छिष्टान्धर्षयन्ति तमुन्मादं प्रचक्षते ॥४१॥

ऊर्जस्वन्तं मन्यमानं आत्मानं भगवानजः ।

साध्यानह गणान पितृगणान परोक्षोणासुजत्पभुः ॥४२॥

त आत्मसर्गं त कायं पितरं प्रतिपेदिरे ।

साध्येभ्यश्च पितृभ्यश्च कवयो यद्वितन्वते ॥४३॥

सिद्धान विद्याधरांश्चैव तिरोधानेन सोऽसृजत ।

तेभ्योऽददात्तमात्मानमन्तर्धानाख्यमद्भुतम ॥४४॥

स किन्नरान किम्पुरुषान प्रत्यात्म्येनासृजत्प्रभुः ।

मानयन्नात्मनाऽऽत्मानत्माभासं विलोकयन ॥४५॥

ते तु तज्जगुह रुपं त्यंक्तं यत्परमिष्ठिना ।

मिथुनीभुय गायन्तस्तमेवोषसि कर्मभिः ॥४६॥

देहेन वै भोगवता शयानो बहुचिन्तया ।

सर्गेऽनुपचिते क्रोधादुत्ससर्ज ह तद्वपुः ॥४७॥

येऽहीयन्तामुतः केशा अहयस्तेऽड जज्ञिरे ।

सर्पाः प्रसर्पतः क्रुरा नगा भोगोरुकन्धराः ॥४८॥

स आत्मानं मन्यमानः कृतकृत्यमिवात्मभुः ।

तदा मनुन ससर्जान्ते मनसा लोकभावनात ॥४९॥

तेभ्यः सोऽत्यसृजत्स्वीयं पुरं पुरुषमात्मवान ।

तान दृष्टवा ये पुरा सृष्टाः प्रशंशंसुः प्रजापतिम ॥५०॥

अहो एतज्जगत्स्रष्टः सुकृतं बत ते कृतम ।

प्रतिष्ठिताह क्रिया यस्मिन साकमन्नमदामहे ॥५१॥

तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ।

ऋषीनृषिर्हृषीकेशः सहर्जाभिमताः प्रजाः ॥५२॥

तेभ्यश्चैकैकशः स्वस्य देहस्यांशमदादजः ।

यत्तत्समाधियोगर्द्धितपोविद्यविरक्तिमत ॥५३॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमंहस्यां संहितायां तृतीयस्कन्धे विंशोंऽध्यायः ॥२०॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:35.7870000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

वरच्यावर

  • क्रि.वि. 
  • ( खाली न येतां , पडतां ) वर ; अधांतरी . 
  • जसे होते , असावे तशा स्थितीत ; अलगत ; हातचे हाती . 
  • वारंवार , पुन्हां पुन्हां . 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

श्रीयंत्र स्थापना व मुहूर्त याबद्दल माहिती द्यावी.
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.