TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

प्रथमः स्कन्धः - अथ त्रयोदशोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


विदुराच्या उपदेशाप्रमाणे धृतराष्ट्र आणि गांधारीचे वनात जाणे.

सुत उवाच

विदुरस्तीर्थयात्रायां मैत्रेयादात्मनो गतिम ।

ज्ञात्वागाद्धास्तिनपुरं तयावाप्तविवित्सितः ॥१॥

यावतः कृतवान प्रश्नान क्षत्ता कौषारवाग्रतः ।

जातैकभाक्तिर्गोविन्दे तेभ्यश्चोपरराम ह ॥२॥

तं बन्धुमागतं दृष्टा धर्मपुत्रः सहानुजः ।

धृतरष्ट्रो युयुत्सुश्च सुतः शारद्वतः पृथा ॥३॥

गान्धारी द्रौपदी ब्रह्मन सुभद्रा चोत्तरा कृपी ।

अन्याश्च जामय्ह पाण्डोर्ज्ञातयः ससुताः स्त्रियाः ॥४॥

प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणं तन्व इवागतम ।

अभिसंगम्य विधिवत परिष्वंगाभिवादनैः ॥५॥

मुमुचुः प्रेमबाष्पौघं विरहौत्कण्ठ्यकातराः ।

राजा तमर्हयांचक्रे कृतासनपरिग्रहम ॥६॥

तं भुक्तवन्तं विश्वान्तमासीनं सुखमासने ।

प्रश्रयावनतो राजा प्राह तेषां च श्रुण्वताम ॥७॥

युधिष्ठिर उवाच

अपि स्मरथ नो युष्मत्पक्षच्छयासमेधितान ।

विपद्गणाद्विषाग्न्यादेर्मोचिता यत्समातृकाः ॥८॥

कयावृत्या वर्तितां वचरिद्धिअः क्षितिमण्डलम ।

तीर्थानि क्षेत्रामुख्यानि सेवितानीह भुतले ॥९॥

भवद्विधा भागवतास्तीर्थभुताः स्वयं विभो ।

तीर्थोकुर्वन्ति तीर्थानि स्वान्तः स्थेन गदाभृता ॥१०॥

अपिनः सुहृदस्तात बान्धवाः कृष्णदेवता ।

दृष्टाः श्रुता वा यादवः स्वपुर्यां सुखमसते ॥११॥

इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत समवर्णयत ।

यथानुभूतं क्रमशो विना यदुकुलक्षयम ॥१२॥

नन्वप्रियं दुर्विषहं नृणां स्वयमुपस्थितम ।

नावेदयत सकरुणो दुःखितान द्रष्टुमक्षमः ॥१३॥

कंचित्कालमथावात्सीत्सत्कृतो देववत्सुखम ।

भ्रातूर्ज्येष्ठस्य श्रेयस्कृत्सर्वेषां प्रीतिमावहन ॥१४॥

अबिभ्रदार्यमा दण्डं यथावदघकारिषु ।

यावद्दधार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः ॥१५॥

युधिष्ठिरो लब्धराज्यो दृष्ट्वा पौत्रं कुलंधरम ।

भ्रातृभिर्लोकपालाभैर्मुमुदे परया श्रिया ॥१६॥

एवं गृहेषु सत्कांना प्रमत्तानां तदीहया ।

अत्यक्रामदविज्ञातः कालः परमदुस्तरः ॥१७॥

विदुरस्तदभिप्रेत्य धृतराष्ट्रमभाषत ।

राजन्निर्गम्यतां शीघ्र पश्येदं भयमागतम ॥१८॥

प्रतिक्रिया न यस्येह कूतश्चित्कर्हिचिप्रभो ॥

स एव भगवान कालः सर्वेषां नः समागतः ॥१९॥

येन चैवाभिपन्नोऽयं प्राणैः प्रियतमैरपि ।

जन सद्या वियुज्येत किमुतान्यैर्धानादिभिः ॥२०॥

पितृभ्रातृसुहृप्त्पुत्रा हतास्ते विगतं वयः ।

आत्मा च जरया ग्रस्तः परगिहमुपाससे ॥२१॥

अहो महीयसी जन्तोर्जीविताशा यया भवान ।

भीमापवर्जितं पिण्डमादत्ते गृहपालवत ॥२२॥

अग्निर्निसृष्टो दत्तश्च गरो दाराश्च दुषिताः ।

हृतं क्षेत्रं धनं येषां तद्दतैरसुभिः कियत ॥२३॥

तस्यापि तव देहोऽयं कॄपणस्य जिजीविषोः ।

परईत्यनिच्छते जीर्णो जरया वाससी इव ॥२४॥

गतस्वार्थमिमं देहं विरक्तो मुक्तबन्धन ।

अविज्ञातगतिह्यात स वै धीर उद्दहृतः ॥२५॥

यः स्वकात्परतो वेह जातनिर्वेद आत्मवाद ।

हृदि कृत्वा हरिं गेहात्प्रव्रजेत्स नरोत्तमः ॥२६॥

अथोदीचीं दिशं यातू स्वैरज्ञातगतिर्भवान ।

इतोऽर्वाक्य्प्रायशः कालः पुंसां गूणाविकर्षणः ॥२७॥

एवं राजा विदुरेणानुजेन प्रज्ञाचक्षुर्बोधित आजमीढ ।

छित्वा स्वेषु स्नेहपाशान्द्रढिम्नो निश्चक्राम भ्रातृसंदर्शिताध्व ॥२८॥

पतिं प्रयान्तं सुबसस्य पुत्री पतिव्रता चनुजगाम साध्वी ।

हिमालयं न्यस्तदण्डप्रहर्षं मनस्विनामिव सत्यम्प्रहारः ॥२९॥

अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान नत्वा तिलगोभुमिरुक्मैः ।

गृहं प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च ॥३०॥

तत्र सत्र्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्रमानसः ।

गावल्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः ॥३१॥

अम्बा च हतपुत्राऽऽर्ता पितृव्यः क्व गत सुहृत ।

अपि मय्यक्रुतप्रज्ञे हतबन्धुः स भार्यया ।

आशंसमानः शमलं गंगायां दुःखितोऽपतत ॥३२॥

पितर्युपरते पाण्डौ सर्वात्रः सृहृदः शिशुन ।

अरक्षनं व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः ॥३३॥

सूत उवच

कृपया स्नेहवैक्लव्यात्सुतो विरहकर्शितः ।

आत्मेश्वरमचक्षाणो न प्रत्याहातिपीडितः ॥३४॥

विमृज्याश्रुणि पाणिभ्याविष्टभ्यात्मानमात्माना ।

अजातशत्रुप्रत्युचे प्रभो पादावनुस्मरनः ॥३५॥

संजय उवाच

नाहं वेद व्यवसितं पित्रोर्वः कुलनन्दन ।

गान्धार्या वा महाबाहो मुषितोऽस्मि महात्मभिः ॥३६॥

अथाजगाम भगवान नारदः सहतूम्बुरुः ।

प्रत्युत्थायाभिवाद्याह सानुजोऽभ्यर्चयन्निव ॥३७॥

युधिष्ठिर उवाच

नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवन क्व गतावितः ।

अम्बा वा हतपुत्राऽऽर्ताक्वगता च तपस्विनी ॥३८॥

कर्णधार इवापारे भगवान पारदर्शकः ।

अथाबभाषे भगवान नारदो मुनिसत्तमः ॥३९॥

मा कांचन शुचो राजन यदीश्वरवशं जगत ।

लोकाः सपाला यस्मेमे वहन्ति बलिमीशितूः ।

स संयुनक्ति भूतानि स एव वियुनक्ति च ॥४०॥

यथा गावो प्रोतास्तन्त्यांन्त्यां बद्धाः स्वदामभिः ।

वाक्तन्त्यां नामाभिर्बद्धा वहन्ति बलिमीशितूः ॥४१॥

यथा क्रीडोपस्कराणां संयोगविगमाविह ।

इच्छया क्रीडितूः स्यातां तथैवेशेच्छयानृणाम ॥४२॥

यन्मन्यसे ध्रुवंलोकमध्रुवं वा न चोभयम ।

सर्वथा न हि शोच्यस्ते सेनहादन्यत्र मोहजात ॥४३॥

तस्याज्जहांगः वैक्यव्यमज्ञानकृतमात्मनः ।

कथं त्वनाथाः कृपणा वर्तेरस्ते च मां विना ॥४४॥

कालकर्मगुणाधीनो देहोऽयुअं पांचभौतिकः ।

कथमन्यांस्तू गोपायेत्सर्पग्रस्तो यथा परम ॥४५॥

अहस्तानि सहस्तानामपदानि चतूष्पदाम ।

फल्गुनि तत्र महतां जीवो जीवस्य जीवनम ॥४६॥

तदिदं भगवान राजन्नेक आत्माऽऽत्मनां स्वदृक ।

अन्तरोऽनन्तरो भाति पश्य तं माययोरुधा ॥४७॥

सोऽयमद्या महाराज भगवान भूतभावनः ।

कालरूपोऽवतीर्णोऽस्यामभवाय सुरद्विषाम ॥४८॥

निष्पादितं देवकृत्यमवशेषं प्रतीक्षते ।

तावद युयमवेक्षध्वं भवेद यावदिहेश्वरः ॥४९॥

धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया ।

दक्षिणेन हिमवत ऋषीणामाश्रमं गतः ॥५०॥

स्त्रोताभिः सत्पभिर्या वै स्वर्धुनी सप्तमा व्याधात ।

सप्तानां प्रीतये नाना सप्तस्त्रोतः प्रचक्षते ॥५१॥

स्नात्वानुसवनं तस्मिन्हुत्वा चाग्नीन्यथाविधि ।

अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्ते विगतैषणः ॥५२॥

जितासनो जितश्वासः प्रत्याहृतषडिन्दियः ।

हरिभावनया ध्वस्तरजः सत्त्वतमोमलः ॥५३॥

विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविल्याप्य तम ।

ब्रह्माण्यात्माज्नमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे ॥५४॥

ध्वस्तमायागुणोदर्को निरुद्धकरणाशयः ।

निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणूरिवाचलः ।

तस्यान्तरायो मैवाभुः संन्यस्ताख्लकर्मणः ॥५५॥

स वा अद्यतनाद राजन परतः पंचज्मेऽहनि ।

कलेवर हास्याति स्वं तच्च भस्मीभविष्यति ॥५६॥

दह्यामानेऽग्निभेर्देहे पत्युः पत्‍नी सहोटजे ।

बहिः स्थिता पंतिं साध्वी तमग्निमनुवेक्षयति ॥५७॥

विदुरस्तू तदाश्चर्य निशाम्य कुरुनन्दन ।

हर्षशोकयुतस्तस्माद गन्ता तीर्थनिषेवकः ॥५८॥

इत्युक्त्वाथारुहत स्वर्गं नारदः सहतूम्बुरुः ।

युधिष्ठिरो वचस्तस्य हृदि कृत्वाजहाच्छुचः ॥५९॥

इति श्रीमद्द्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां प्रथमस्कन्घे नैमिषीयोपाख्याने त्रयोदशोऽध्यायः ॥१३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:33.7100000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

chemical process

  • रासायनिक प्रक्रिया 
RANDOM WORD

Did you know?

नाग आणि नागपंचमी यांचा परस्परसंबंध काय?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.