TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

माहात्म्य - पंचमोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


धुंधुकारीचा प्रेतयोनीत जन्म आणि तीतून उद्धार

सुत उवाच

पितर्युपरते तेन जननी ताडिता भृशम ।

क्व वित्तं तिष्ठति ब्रुहि हनिष्ये लत्तया न चेत ॥१॥

इति तद्वाक्यसंत्रासाज्जनन्या पुत्रदुःखत ।

कूपे पातः कृतो रात्रौ तेन सा निधनं गता ॥२॥

गोकर्णस्तीर्थयात्रार्थ निर्गतो योगसंस्थितः ।

न दुःख्ह न सुखं तस्य न वैरी नापि बान्धवः ॥३॥

धुन्धुकारी गृहेऽतिष्ठत्पंचपण्यवधूवृत्तः ।

अत्यौग्रकर्मकर्ता च तत्पोषणविमुढधीः ॥४॥

एकदा कुलटास्तास्तु भूषणान्यभिलिप्सवः ।

तदर्थ निर्गतो गेहात्कामान्धो मृत्युमस्मरन ॥५॥

यतस्ततश्च सहृत्य वित्तं वेश्म पुनर्गतः ।

ताभ्योऽयच्छत्सुवस्त्राणि भुषनानि कियन्ति च ॥६॥

बहुवित्तचयं दृष्टा रात्रौ नार्यो व्यचारयन ।

चौर्य करोत्यसी नित्यमतो राजा ग्रहीष्यति ॥७॥

वित्तं हृत्वा पुनश्चैनं मारयिष्यति निश्चितम ।

अतोऽर्थगुप्तये गुढमस्माभिः किं न हन्यते ॥८॥

निहत्यैनं गृहीत्वार्थ यास्यामो यत्र कुत्रचित ।

इति ता निश्चयं कृत्वा सुप्तं सम्बद्ध्य रश्मिभिः ॥९॥

पाशं कण्ठे निधायास्य तन्मृत्युमुपचक्रमुः ।

त्वरीतं न ममारासौ चिन्तायुक्तास्तदाभवन ॥१०॥

तत्पांगारसमुहांश्र्च तन्मुखे हि विचिक्षिपुः ।

अग्निज्वालतिदुःखेन व्याकुलो निधनं गतः ॥११॥

तं देहं मुमुचुर्गर्ते प्रायः साहसिकाः स्त्रियः ।

न ज्ञातं तद्रहस्यं तु केनापीदं तथैव च ॥१२॥

लोकैः पृष्टा वदन्ति स्म यातः प्रियो हि नः ।

आगमिष्यति वर्षेऽस्मिन वित्तलोभकर्षितः ॥१३॥

स्त्रीणां नैव तु विश्वासं दृष्टांनां कारयेदु बुधः ।

विश्वासो यः स्थितो मुढः स दूःखैः परिभुयते ॥१४॥

सुधामयं वचो यासां कामिनां रसवर्धनम ।

हृदयं क्षुरधाराभं प्रियः को नाम योषिताम ॥१५॥

सहत्य वित्तं ता याताः कुलटा बहुभर्तृकाः ।

धुन्धुकारी बभुवाथ महान प्रेतः कुकर्मतः ॥१६॥

वात्यारूपधरो नित्यं धावन्दशदिशोऽन्तरम ।

शीतातपपरिक्लिष्टो निराहारः पिपासितः ॥१७॥

न लेभे शरणं क्वपि हा दैविति मुहुर्वदन ।

कियत्कालेन गोकर्णो मृत लोकादबुध्यत । \१८॥

अनाथं तं विदित्वैव गया श्राद्धमचीकरत ।

यस्मिस्तीर्थे तु संयति तत्र श्राद्धमवर्तयत ॥१९॥

एवं भ्रमन स गोकर्णः स्वपुरं समुपेयिवान ।

रात्रौ गृहांगणे स्वत्पूमागतोऽलक्षितः परैः ॥२०॥

तत्र सुप्तं स विज्ञान धुन्धुकारी स्वबान्धवम ।

निशीथे दर्शयामास महरौदतरं वपुः ॥२१॥

सकृन्मेषः सकृद्धस्ती सकृच्च महिषोऽभवत ।

सकृदिन्द्रः सकृच्चाग्निः पुनश्च पुरुषोऽभवत ॥२२॥

वैपरीत्यमिदं दॄष्टा गोकर्णो धैर्यसंयुक्त ।

अयं दुर्गतिकः कोऽपि निश्चित्याथ तमब्रवीत ॥२३॥

गोकर्ण उवाच

कस्त्वमुग्रतरो रात्रौ कुतो यतो दशामिमाम ।

किं व प्रेतः पिशाचो वा राक्षसोऽसीति शंसनः ॥२४॥

सूत उवाच

एवं पृष्टस्तदा तेन रुदोदोच्चैः पुनः पुनः ।

अशक्तो वचनोच्चारे संज्ञामात्रं चकार ह । \२५॥

ततोऽत्र्जलौ जलं कृत्वां गोकर्णस्तमुदैयत ।

तत्सेकहतपापोऽसौ प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥२६॥

प्रेत उवाच

अहं भ्राता त्वदीयोऽस्मि धुन्धुकारीती नामतः ।

स्वकीयेनैव दोषेण ब्रह्मात्वं नाधितं मया ॥२७॥

कम्रणो नास्ति संख्या मे महाज्ञाने विवर्तिनः ।

लोकांना हिंसकः सोऽहं स्त्रीभिर्दुःखेन मारितः ॥२८॥

अतः प्रेतत्वमपन्नौ दुर्दशां च वहाम्यहम ।

वताहारेण जीवामि दैवाधीनफलोदयात ॥२९॥

अहो बन्धी कृपासिन्धो भ्रातर्मामाशु मोचय ।

गोकर्णो वचन श्रुत्वा तस्मै वाक्यमथाब्रवीत ॥३०॥

गोकर्ण उवाच

त्वदर्थ तु गयापिण्डो मया दत्तो विधानतः ।

तत्कथं नैव मुक्तोऽसि ममाश्छर्यमिदं महत ॥३१॥

गयाश्राद्धान्न मुक्तिश्चेदुपायो नापरस्त्विह ।

किं विधेयं मया प्रेत तत त्वं वद सविस्तरम ॥३२॥

प्रेत उवाच

गया श्राद्धशतेनापि मुक्तिमे न भविष्यति ।

उपायमपरं कंचित्वं विचारय साम्प्रतम ॥३३॥

इति तद्वक्यमाकर्ण्य गोकर्णो विस्मयं गतः ।

शतश्राद्धैर्न मुक्तिश्चेदशाध्यं मोचनं तव ॥३४॥

इदानी तु निजं स्थानमतिष्ठ प्रेत निर्भयः ।

त्वन्मुक्तिसाधकं किंचिदाचरिष्ये विचार्य च ॥३५॥

धुन्धुकारी निजस्थानं तेनादिष्टस्ततो गतः ।

गोकर्णाश्चिन्तयामास तां रात्रिं न तदध्यगात ॥३६॥

प्रातस्तमागतं दृष्टा लोकाः प्रीत्या समागताः ।

तत्सर्व कथितं तेन यज्जातं च यथा निशि ॥३७॥

विद्वासो योगनिष्ठाश्च ज्ञानिनो ब्रह्मावादिनः ।

तन्मुक्तिं नैव तेऽपश्यन पश्यन्तः शास्त्रंसंचयान ॥३८॥

ततः सर्वे सुर्यवाक्य तन्मुक्तौ स्थापितं परम ।

गोकर्णः स्तम्भनं चक्रे सूर्यवेगस्य वै तदा ॥३९॥

तुभ्यं नमो जगत्साक्षिन ब्रुहि मे मुक्तिहेतुकम ।

तच्छुत्वा दुरतः सूर्य स्फूटिमत्यभ्यभाषत ॥४०॥

श्रामद्भागवतान्मुक्ति सप्ताहं वाचनं कुरु ।

इति सुर्यवचः सर्वैधर्मरूपं तु विश्रुतम ॥४१॥

सर्वेऽबुवन प्रयत्‍नेन कर्तव्य सुकरं त्विदम ।

गोकर्ण निश्चयं कृत्वां वाचनार्थ प्रवर्तितः ॥४२॥

तत्र संश्रवणार्थाय देशग्रामाज्जना ययुः ।

पड्‌ग्वन्धवृधामन्दाश्च तेऽपि पापक्षयाय वै ॥४३॥

समाजस्तु महात्र्जातो देवविस्मयकारकः ।

यदैवासनमास्थाय गोकर्णाऽकथायत्कथाम ॥४४॥

सप्रेतोऽपि तदाऽयातः स्थानं पश्यन्नितस्ततः ।

सप्तग्रन्थियुतं तत्र्यापश्यक्तिचकमुच्छ्रितम ॥४५॥

तन्मुलच्छिद्रमाविष्य श्रवनार्थ स्थितो ह्यसौ ।

वातरुपी स्थितिं कर्तुमशक्तो वंशमाविशत ॥४६॥

वैष्णवं ब्राह्मणं मुख्य श्रोतांरं परिकल्प्य सः ।

प्रथमस्कन्धतः स्पष्टमाख्यानं धेनुजोऽकरोत ॥४७॥

दिनान्ते रक्षिता गाथा तदा चित्रं बभुव ह ।

वंशैकग्रन्थिभेदोऽभुत्सशब्दं पश्यतां सताम ॥४८॥

द्वितीयेऽह्नि तथा सायं द्वितीयग्रन्थिभेदनम ।

तृतीयेऽह्नि तथा सायं तृतीयग्रन्थिभेदनम ॥४९॥

एवं सप्तदिनौ श्चैव सप्तग्रन्थिविभेदनम ।

कृत्वा स द्वादशास्कन्धश्रवनाप्रेततां जहौ ॥५०॥

दिव्यरुपधरो जातसुत्लसीदाममण्डितः ।

पीतवासा घनश्यामो मुकुटी कुण्डलन्वितः ॥५१॥

ननाम भ्रातरं सद्यो गोकर्णमिती चाब्रवीत ।

त्वयाहं मोचितो बन्धो कॄपया प्रेतकश्मलात ॥५२॥

धन्या भागवती वार्ता प्रेतपीडाविनाशिनी ।

सप्ताहोऽपि तथा धन्यः कृष्णलोकफलप्रदः ॥५३॥

कम्पन्ते सर्वपापानि सप्ताहश्रवणे स्थिते ।

अस्माकं प्रलयं सद्यः कथा चेयं करिष्यति ॥५४॥

आर्द्र्य शुष्कं स्थुलं वाडमनः कर्मभि कृतम ।

श्रवणं विदहेत्पापं पावकः समिधो यथा ॥५५॥

अस्मिन वै भारते वर्षे सुरिभिर्देवसंसादि ।

अकथाश्राविणां पुंसां निष्फलं जन्म कीर्तितम ॥५६॥

किं मोहतो रक्षितेन सुपुष्टेन बलीयसा ।

अध्रुवेण शरीरेण शुकशास्त्रकथां विना । \५७॥

अस्थिस्तम्भ स्नायुबद्धं मांसशोणितलेपितम ।

चर्मावनद्धं दुर्गन्धं पात्रं मूत्रपुरीषयोः ॥५८॥

जराशोकविपाकार्त रोगमन्दिरमातुरम ।

दुष्पुरं दुर्धरं दुष्टं सदोषं क्षणभंगुर ॥५९॥

कुमिविंभस्मसंज्ञान्त शरीरमिति वर्णितम ।

अस्थिरेण स्थिरं कर्म कुतोऽयं साधयेन्न ही ॥६०॥

यत्प्रातः संस्कृतं चान्नं सायं तच्च विनश्यति ।

तदीयरससम्पुष्टे काये का नाम नित्यता ॥६१॥

सप्ताहश्रवणाल्लोके प्राप्यते निकटे हरिः ।

अतो दोषनिवृत्यर्थमेतदेव हि साधनम ॥६२॥

बुदबुदा इव तोयेषु मशका इव जन्तुषु ।

जायन्ते मरणायैव कथा श्रवणावर्जिताः ॥६३॥

जडस्य शुष्कवंशस्य यत्र ग्रन्थिविभेदनम ।

चित्रं किमु तदा चित्तग्रन्थिभेदः कथाश्रवात ॥६४॥

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्लिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।

क्षीयन्ते चास्य कर्माणि सप्ताहश्रवणे कृते ॥६५॥

संसारकर्दमालेपप्रक्षालनपटीयसि ।

कथातीर्थे स्थिते चित्ते मुक्तिरेव बुधैः स्मृता ॥६६॥

एवं ब्रुवति वै तस्मिन विमानमागमत्तदा ।

वैकुंण्ठवासिभियुउक्तं प्रस्फुरद्दीप्तिमण्डलम । \६७॥

सर्वेषां पश्यता भेजें विमानं धुन्धुलीसुत ।

विमाने वैष्णवान वीक्ष्म गोकर्णा वाक्यमब्रवीत ॥६८॥

गोकर्ण उवाच

अतैव बहवः सन्ति श्रोतारो मम निर्मलाः ।

आनीतानि विमानानि न तेषां युगतत्कुतः ॥६९॥

श्रवणं समभागेन सर्वेषामिह दृश्यते ।

फलभेदः कुतो जातः प्रबुवन्तु हरिप्रियाः ॥७०॥

हरिदासा ऊचुः

श्रवणस्य विभेदेन फलभेदोऽत्र संस्थितः ।

श्रवणं तु कृतं सर्वैर्न तथा मननं कृतम ।

फलभेदस्ततो जातो भजनादपि मानद ॥७१॥

सत्परातमुपोष्यैव प्रेतेन श्रवणं कृतम ।

मननादि तथा तेन स्थिरचित्ते कृतं भृशम ॥७२॥

अदृढं च हतं ज्ञानं प्रमादेन हतं श्रुतम ।

संदिग्धो हि हतो मन्त्रो व्याग्रचित्तो हतो जपः ॥७३॥

अवैष्णवो हत्तो देशो हतं श्राद्धमपात्रकम ।

हतमश्रोत्रिये दानमनाचारं हतं कुलम ॥७४॥

विश्वासो गुरुवाक्येषु स्वस्मिन्दीनत्वभावना ।

मनोदोषजयश्चैव कथायां निश्चला मतिः ॥७५॥

एवमादि कृतं चेत्स्यात्तदा वै श्रवणे फलम ।

पुनः श्रवान्ते सर्वेषां वैकुण्ठं वसतिध्रुवम ॥७६॥

गोकर्ण तव गोविन्दो गोलोंकं दास्यति स्वयम ।

एवमुक्त्त्वा ययुः सर्वे वैकुण्ठं हरिकीर्तनाः ॥७७॥

श्रावणे मासि गोकर्णः कथामुचे तथा पुनः ।

सत्परात्रवतीं भुयः श्रवणं तैः कृतं पुनः ॥७८॥

कथासमाप्तौ यज्जातं श्रुयतां तच्च नारद ॥७९॥

विमानौः सह भक्तैश्च हरिराविर्बभुव ह ।

जयशब्दा नमः शब्दास्तत्रासन बहवस्तदा ॥८०॥

पांचजन्यध्वनिं चक्रे हर्षात्तत्र स्वयं हरिः ।

गोकर्ण तु समालिंग्याकरोत्स्वसदृशं हरिः ॥८१॥

श्रोतृनन्यन घनश्यामान पीतकौशेयवाससः ।

कीरीटिनः कुण्डलीनस्तथा चक्रे हरिः क्षणात ॥८२॥

तदग्रामे ये स्थिता जीवा आश्चचाण्डालजातयः ।

विमाने स्थापितास्तेऽपि गोकर्णकृपया तदा ॥८३॥

प्रेषिता हरिलोके ते यत्र गच्छन्ति योगिनः ।

गोकर्णेन स गोपालो गोलोंकं गोपवल्लभम ।

कथाश्रवणतः प्रीतो निर्ययो भक्तवत्सल ॥८४॥

अयोध्यावसिनः पूर्व यथा रामेण संगता ।

तथा कृष्णेन ते नीता गोलोकं यिगिदुर्लभम ॥८५॥

यत्र सुर्यस्त सोमस्य सिद्धांनां न गतिः कदा ।

तंलोकं ही गतास्ते तु श्रीमद्भागवतश्रवात ॥८६॥

ब्रुमोऽत्र ते किं फलवृनमुज्ज्वलं स्त्पाहयज्ञेन कथासु संचितम ।

कर्णेन गोकर्णकथाक्षरो यैह पीतश्च ते गर्भगता न भुयः ॥८७॥

वताम्बुपर्णाशनदेहशोषणै स्तपोभिरुग्रैश्चिरकालसंचितैः ।

योगैश्चसंयान्ति न तां गतिं वै सप्ताहगाथाश्रवणेन यान्ति याम ॥८८॥

इतिहासमिमं पुण्यं शाण्डिल्योऽपि मुनीश्चरः ।

पठते चित्रकुटस्थो ब्रह्मानन्दपरिप्लुतः ॥८९॥

आख्यानमेतत्परमं पवित्रं श्रुत सकृदै विदहेदघौघम ।

श्राद्धे प्रयुक्तं पितृतृप्तिमावहे न्नित्यं सुपाठादपुनर्भवं च ॥९०॥

इति श्रीपद्मपुराणे उत्तरखण्डे श्रीमद्भागवतामाहात्म्ये गोकर्णमोक्षवर्णनं नाम पंचमोऽध्यायः ॥५॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:32.9130000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

सुरना

  • पु. ( व . ) तपास ; पत्ता ; बातमी . 
RANDOM WORD

Did you know?

देवक म्हणजे काय ? त्याचे महत्व काय ?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.