TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

माहात्म्य - प्रथमो‍ऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


देवर्षी नारदांची भक्तीशी भेट

कृष्णं नारायणं वन्दे कृष्णं वन्दे व्रजप्रियम् ।

कृष्ण द्वैपायनं वन्दे कृष्णं वन्दे पृथासुतम् ।

सच्चीदानन्दरूपाय विश्वोत्पत्यादिहेतवे ।

तापत्रयविनाशाय श्रीकृष्णाय वयं नुमः ॥१॥

यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेकृत्यं द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।

पुत्रोति तन्मयतया तरवोऽभिनेदुस्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥२॥

नैमिषे सूतमासीनभिवाद्य महामतिम् ।

कथामृतरसास्वादकुशलः शौनक्रोऽब्रवीत ॥३॥

शौनक उवाच

अज्ञानध्वान्तविध्वंसकोटिसूर्यसमप्रभ ।

सुताख्याहि कथासारं मम कर्णरसायनम् ॥४॥

भक्तिज्ञानविरागाप्तो विवेको वर्धते महान् ।

मायामोहनिरासश्च वैष्णवेः क्रियते कथम् ॥५॥

इह घोरे कलौ प्रायो जीवाश्चासुरतां गतः ।

क्लेशाक्रान्तस्य तस्यैव शोधने किं परायणम् ॥६॥

श्रेयसां यद्‌भवेच्छ्रेयः पावनांना च पावनम् ।

कृष्णप्राप्तिकरं शश्वत्साधनं तद्वदाधुना ॥७॥

चिन्तामणिर्लोकसुखं सुरद्रुः स्वर्गसम्पदम् ।

प्रयच्छति गुरुः प्रीतो वैकुण्ठं योगिदुर्लभम् ॥८॥

सूत उवाच

प्रीतिः शौनक चित्ते ते होते वच्मि विचार्यच ।

सर्वसिद्धान्तनिष्मन्नं संसारभयनाशनम् ॥९॥

भक्त्योवर्धनं यच्च कृष्णसंतोषहेतुकम ।

तदहं तेऽभिधास्यामि सावधानतया श्रृणु ॥१०॥

कालव्यालमुखग्रसत्रासनिर्णाशहेतवे ।

श्रीमद्भागवतं शास्त्रं कलौ कीरेन भाषितम ॥११॥

एतस्मदपरं कित्र्चीन्मनः शुद्ध्यै न विद्यते ।

जन्मात्तरे भवेत्पुण्यं तदा भागवतं लभेत ॥१२॥

परीक्षिते कथां वक्तुं सभायां संस्थिते शुके ।

सुधाकुम्भं गृहीत्वैव देवास्तत्र समागमन ॥१३॥

शुकं नत्वावदन सर्वे स्ककार्यकुशलाः सुराः ।

कथासुधां प्रयच्छस्व गृहीत्वैव सुधामिमाम ॥१४॥

एवं विनिमये जाते सुधा राज्ञा प्रपीयताम ।

प्रपास्यामो वयं सर्वे श्रीमद्भागवतामृतम् ॥१५॥

क्व सुधा क्व कथा लोके क्व काचः क्व मणिर्महान ।

ब्रह्मारातो विचार्यैवं तदा देवात्र्जहास ह ॥१६॥

अभक्तांस्तांश्च विज्ञाय न ददौ स कथामृत ।

श्रीमद्भागवती वार्ता सुराणामपि दुर्लभा ॥१७॥

राज्ञो मोक्षं तथा वीक्ष्य पुरा धाताति विस्मितः ।

सत्यलोक तुलां बद्‌ध्वा‍ऽतोलयत्साधनान्यजः ॥१८॥

लघून्यनयनि जातानि गौरवेण इदं महत् ।

तदा ऋषिगणाः सर्वे विस्मय परमं ययुः ॥१९॥

मेनिरे भगवद्रूपं शास्त्रं भागवतं कलौ ।

पठनाच्छ्रवणात्सद्यो वैकुण्ठफलदायकम ॥२०॥

सताहेन श्रुतं चैतत्सर्वथा मुक्तिदायकम ।

सनकाद्यैः पुरा प्रोक्तं नारदाय दयापरैः ॥२१॥

यद्यपि बह्मसम्बन्धाच्छुतमेतत्सुरर्षिणा ।

सप्ताहाश्रवणाविधिः कुमारैस्तस्य भाषितः ॥२२॥

शौनक उवाच

लोकविग्रहमुक्तस्य नारदस्यास्थिरस्य च ।

विधिश्रवे कृतः प्रीति संयोगः कुत्र तैः सह ॥२३॥

सूत उवाच

अत्र ते कीर्तयिष्यमि भक्तियुक्तं कथानकम् ।

शुकेन मम यत्प्रोक्तं रहः शिष्यं विचार्य च ॥२४॥

एकदा हि विशालायां चत्वार ऋषयो‍ऽमलाः ।

सत्सगंआर्थ समायाला ददृशुस्तत्र नारदम् ॥२५॥

कुमारा ऊचुः

कथं ब्रह्मान्दीनमुख कृतश्चिन्तातुरो भवान ।

त्वरितं गम्यते कुत्र कुतश्चागमनं तव ॥२६॥

इदानीं शुन्यचित्तोऽसि गतवित्तो यथा जनः ।

तवेदं मुक्तसंगस्य नोचित वद कारणम् ॥२७॥

नारद उवाच

अहं तु पृथिवीं यतो ज्ञात्वा सर्वोत्तमामिति ।

पुष्करं च प्रयागं च काशीं गोदावरीं तथा ॥२८॥

हरिक्षेत्रं कुरुक्षेत्रं श्रारंग सेतुबन्हनम् ।

एवमादिषु तीर्थेषु भ्रममाण इतस्ततः ॥२९॥

नापश्य कुत्रचिच्छर्म मनः संतोषकारकम् ।

कलिनाऽधर्ममित्रेण धरेयं बाधिताधुना ॥३०॥

सत्यं नास्ति तपः शौचं दया दानं न विद्यते ।

उदरम्भरिणो जीवा वराका ; कुटभाषिणः ॥३१॥

मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुताः ।

पाखण्डनिरताः सन्तो विरक्ताः सपरिग्रहाः ॥३२॥

तरुणीप्रभुता गेहे श्याहको बुद्धीदायकः ।

कन्याविक्रयिणो लोभाद्दम्पतीनांच कल्कनम् ॥३३॥

आश्रमा यवनै रुद्धास्तीर्थानि सरितस्तथा ।

देवतायतनान्यत्र दुष्टैर्नष्टानि भुरिशः ॥३४॥

न योगी नैव सिद्धो वा न ज्ञानी सत्क्रियो नरः ।

कलिदावानलेनाद्य साधनं भस्मतां गतम् ॥३५॥

अदृशूला * जनपदाः शिवशुला द्विजातयः ।

कामिन्यः केशशूलिन्यः सम्भवन्ति कलाविह ॥३६॥

एवं पश्यन कलेर्दोषान पर्यटन्नवनीमहम ।

यामुनं तटमापन्नो यत्र लीला हरेरभूत ॥३७॥

तत्राश्चर्य मया दृष्यं श्रुयतां तन्मुनीश्वराः ।

एका तू तरुणी तत्र निषण्णा खिन्नमानसा ॥३८॥

वृद्धौ द्वौ पतितौ पाश्चै निःश्वसन्तावचेतनौ ।

शुश्रुषन्ती पबोधन्ती रुदती च तयोः पुरः ॥३९॥

दशदिक्षु निरिक्षन्ती रक्षितारं निजं वपुः ।

वीज्यमाना शतस्त्रीभिर्बोध्यमाना मुहुर्मुहुः ॥४०॥

दृष्ट्वा दुराद्रतः सोऽहं कौतुकेन तदन्तिकम

मां दृष्टा चोत्थिता बाला विह्वला चाब्रवीद्वचः ॥४१॥

बालोवाच

भो भोः साधो क्षणं तिष्ठ मच्चिन्तामपि नाशय ।

दर्शन तवं लोकस्य सर्वथाघहरं परम् ॥४२॥

बहुधा तव वक्येन दुःखशान्तिर्भविष्यति ।

यदा भाग्यं भवेद्भूरि भवतो दर्शनं तदा ॥४३॥

नारद उवाच
कासि त्वं कविमौचेमा नार्यः काः पद्मलोचनाः ।

वद देवि सविस्तारं स्वस्य दुःखस्य कारणम् ॥४४॥

बालोवाच

अहं भक्तिरिति ख्याता इमौ मे तनयौ मतौ ।

ज्ञानवैराग्यनामानौ कालयोगेन जर्जरौ ॥४५॥

गंगाद्याः सरितश्चेमा मत्सेवार्थ समागताः ।

तथापि न च मे श्रेयः सेवितायाः सुरैरपि ॥४६॥

इदानीं श्रृणु मद्वार्तां सचित्तस्त्वं तपोधन ।

वार्ता मे वितताप्यस्ति तां श्रुत्वा सुखमावह ॥४७॥

उप्तन्ना द्वविडे सायं वृद्धीं कर्णाटके गता ।

क्वचित्क्वचिन्महाराष्ट्रे गुर्जरे जीर्णतां गता ॥४८॥

तत्र घोरकलेर्योगात्पाखण्डैः खण्डितांगका ।

दुर्बलाह निरं याता पुत्राभ्यां सह मन्दताम ॥४९॥

वृन्दावनं पुनः प्राप्य नवीनेव सुरुपिणी ।

जाताहं युवती साम्यक्म्प्रेष्ठरूपा तू साम्प्रतम् ॥५०॥

इमौ तु शयितावत्र सुतौ मे क्लिश्यतः श्रमात ।

इदं स्थान परित्यज्य विदेश गम्यते मया ॥५१॥

जरठत्वं समायातौ तेन दुःखेन दुःखिता ।

साहं तु तरूणी कस्मात्सुती वृद्धाविमौ कूतः ॥५२॥

त्रयाणां सहचारित्वाद्वैपरित्यं कुतः स्थितम ।

घटते जरठा माता तरूणौ तनयाविति ॥५३॥

अतः शोचामि चात्मानं विस्मयाविष्टमानसा ।

वद योगानिधे धीमनं कारण चात्र किं भवेत ॥५४॥

नारद उवाच

ज्ञानेनात्मनि पश्चामि सर्वमेतत्ववानघे ।

न विषादस्त्वया कार्यो हरिः शं ते करिष्यते ॥५५॥

सुत उवाच

क्षणमात्रेण तज्ज्ञात्वा वाक्यामूचे मुनीश्वरः ॥५६॥

नारद उवाच

श्रृणुष्वावहिता बाले युगोऽयं दारूणः कलिः ।

तेन लुप्तः सदाचारो योगमार्गस्तपांसि च ॥५७॥

जना अगहसुरायन्ते शाठ्यदुष्कर्मकारिणः ।

इह सन्तो विषीदन्ति प्रहृष्यन्ति ह्यासाधवः ।

धत्त्ते धैर्य तू यो धीमान स धीरः पण्डितोऽथवा ॥५८॥

अस्पृश्यानवलोक्येयं शेषभारकरी धरा ।

वर्षे वर्षे क्रमाज्जाता मंगलं नापि दृश्यते ॥५९॥

न त्वामपि सुतैः साकं कोऽपि पश्याति साम्प्रतम ।

उपेक्षितानुरागान्धैर्जर्जरत्वेन संस्थिता ॥६०॥

वृन्दावनस्य संयोगात्पुनस्त्वं तरुणी नवा ।

धन्य वृन्दावनं तेन भक्तिर्नृत्यति यत्र च ॥६१॥

अत्रेमौ ग्राहकाभावान्न जरामपि मुत्र्चत ।

कित्र्चिदात्मसुखेनेह प्रसुप्तिर्मन्यतेऽनयोः ॥६२॥

भक्तिरुवाच

कथं परीक्षिता राज्ञा स्थापितो ह्याशुचिः कलिः ।

प्रवृत्ते तू कलौ सर्वसारः कूत्र गातो महान ॥६३॥

करुणापरेण हरिणाप्यधर्मः कथमीक्ष्यते ।

इमं मे संशयं छिन्धि त्वद्वाचा सुखितास्म्यहम् ॥६४॥

नारद उवाच

यदि पृष्टस्त्वया बाले प्रेमतः श्रवणं कुरु ।

सर्व वक्ष्यामि ते भद्रे कश्मलं ते गमिष्यति ॥६५॥

यदा मुकुन्दो भगवान क्ष्मां त्यक्त्वा स्वपदंगतः ।

तद्दीनात्कलिरायातः सर्वसाधनबाधकः ॥६६॥

दृष्टो दिग्विजये राज्ञा दीनवच्छरणं गतः ।

न मया मारणीयोऽयं सारंग इव सारभुक् ॥६७॥

यत्फलं नास्ति तपसा न योगेन समाधिना ।

तत्फलं लभते सम्यक्कलौ केशवकीर्तनात् ॥६८॥

एकाकारं कलिं दृष्ट्वा सारवत्सारनीरसम ।

विश्णुरातः स्थापितवान कलिजानां सुखाय च ॥६९॥

कुकर्माचरणात्सारः सर्वतो निर्गतोऽधुना ।

पदार्थाः संस्थिता भुमौ बीजहीनास्तुषा यथा ॥७०॥

विप्रैर्भागवती वार्ता गेहे गेहे जने जने ।

करिता कणलोभेन कथासारस्ततो गतः ॥७१॥

अत्युग्रभूरिकर्माणो नास्तिका रौरवा जनाः ।

तेऽपि तिष्ठन्ति तीर्थेषु तीर्थसारस्ततो गतः ॥७२॥

कामक्रोधमहालोभतृष्णाव्याकुलचेतसः ।

तेऽपि तिष्ठन्ति तपसि तपः सारस्ततो गतः ॥७३॥

मनसश्चाजयाल्लोभाद्दम्भात्पाखण्डसंश्रयात ।

शास्त्रनभ्यसनाच्चैव ध्यानयोगफलं गतम् ॥७४॥

पण्डितास्तु कलत्रेण रमन्ते महिषा इव ।

पुत्रस्योत्पादने दक्षा अदक्षा मुक्तिसाधने ॥७५॥

न हि वैष्णवता कुत्र सम्प्रदायपुरःसरा ।

एवं प्रलयतां प्राप्तो वस्तुसारः स्थले स्थले ॥७६॥

अयं तु युगधर्मो हि वर्तते कस्य दूषणम् ।

अतस्तु पुण्डरीकाक्षः सहते निकटे स्थितः ॥७७॥

सूत उवाच

इति तद्वतनं श्रुत्वा विस्मयं परमं गता ।

भक्तिरूचे वचो भूयः श्रुयतां तच्च शौनक ॥७८॥

भक्तिरुवाच

सुरर्षे त्वं हि ध्नयोऽसि मद्धाग्येन समागतः ।

साधूनां दर्शन लोके सर्वसिद्धिकरं परम् ॥७९॥

जयति जगति मायां यस्य कायाधवस्ते वचनरचनमेकं केवल चाकलय्य ।

ध्रुवपदमपि यातो यत्कृपातो ध्रुवोऽ‍यं सकलकुशलपात्रं ब्रह्मापुत्रं नतास्मि ॥८०॥

इति श्रीपद्मपुराणे उत्तरखण्डे श्रीमद्भागवतमाहात्मे भक्तिनारदासमागमो नम प्रथमोऽध्यायः ॥१॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:32.6930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

हागोबाच्या पुढें वाघोबाची भीति नाहीं

  • परसाकडे लागली आहे असा माणूस वाघाला भीत नाहीं. देहधर्म किंवा मनोविकार इतके प्रबळ असतात कीं ते आपला अविष्कार करण्यास कशालाहि भीत नाहींत. तु ०-कामातुराणां न भयं न लज्जा । 
RANDOM WORD

Did you know?

मंत्रांचे वर्गीकरण कशा प्रकारे केले आहे?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site