TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|शास्त्रः|ज्योतिष शास्त्रः|वराहमिहीरस्य बृहत्संहिताः|
अध्याय ६०

बृहत्संहिताः - अध्याय ६०

’बृहत्संहिता’ ग्रंथात वास्तुविद्या, भवन निर्माण कला, वायुमंडळाची रचना, वृक्ष आयुर्वेद इ. विषय अंतर्भूत आहेत.


गोलक्षणाध्यायः

पराशरः प्राह बृहद्रथाय गोलक्षण यत् क्रियते ततोऽयम् । मया समासः शुभलक्षणाः ताः सर्वाः तथाऽपि आगमतोऽभिधास्ये ॥१॥

सास्र आविलरूक्षाक्ष्यो मूषकनयनाश्न शुभदा गावः । प्रचलच्चिपिटविषाणाः करटाः खरसदृशवर्णाः ( वर्नाः) च ॥२॥

दशसप्तचतुर्दन्त्यः प्रलबमुण्डानना विनतपृष्ठ्यः ( पृष्ठाः) । ह्रस्वस्थूलग्रीवा यवमध्या दारितखुराश्च ॥३॥

श्यावातिदीर्घजिह्वा गुल्फैः अतितनुभिः अतिबृहद्भिः वा । अतिककुदाः कृशदेहा नैष्टा हीनाधिकाग्यश्च ॥४॥

वृषभोऽपि एव स्थूलातिलबवृषणः शिराततक्रोडः । स्थूलशिराचितगण्डः त्रिस्थान मेहते यश्च ॥५॥

मार्जाराक्षः कपिलः करटो वा न शुभदो द्विजस्यैव ( द्विजस्येष्टः) । कृष्णोष्ठतालुजिह्वः श्वसनो यूथस्य घातकरः ॥६॥

स्थूलशकृन्मणिशृगः सितोदरः कृष्णसारवर्णश्च । गृहजातोऽपि त्याज्यो यूथविनाशावहो वृषभः ॥७॥

श्यामकपुष्पचितागो भस्मारुणसन्निभो बिडालाक्षः । विप्राणामपि न शुभ करोति वृषभः परिगृहीतः ॥८॥

ये चौद्धरन्ति पादान् पकादिव योजिताः कृशग्रीवाः । कातरनयना हीनाश्च पृष्ठतः ते न भारसहाः ॥९॥

मृदुसहतताम्रोष्ठाः तनुस्फिजः ताम्रतालुजिह्वाश्च । ह्रस्वतनु ( तनुह्रस्वो) उच्चश्रवणाः सुकुक्षयः स्पृष्ट ( स्पष्ट) जघाश्च ॥१०॥

आताम्रसहतखुरा व्यूढौरस्का बृहत्ककुदयुक्ताः । स्निग्धश्लक्ष्णतनुत्वग्रोमाणः ताम्रतनुशृगाः ॥११॥

तनुभूस्पृग्वालधयो रक्तान्तविलोचना महोच्छ्वासाः । सिहस्कन्धाः तन्वल्पकबलाः पूजिताः सुगमाः ( सुगताः) ॥१२॥

वामावर्तैः वामे दक्षिणपार्श्वे च दक्षिणावर्तैः । शुभदा भवन्त्यनडुहो जघाभिश्चएणकनिभाभिः ॥१३॥

वैदूर्य ( वैडूर्य) मल्लिकाबुद्बुदेक्षणाः स्थूलनेत्रपक्ष्माणः ( वर्माणः) । पार्ष्णिभिः अस्फुटिताभिः शस्ताः सर्वे च ( अपि) भारसहाः ॥१४॥

घ्राणोद्देशे सवलिः मार्जारमुखः सितश्च दक्षिणतः । कमलोत्पललाक्षाभः सुवालधिः वाजितुल्यजवः ॥१५॥

लबैः वृषणैः मेषोदरश्च सक्षिप्तवक्षण ( क्षणा) क्रोडः । ज्ञेयो भाराध्वसहो जवेऽश्वतुल्यश्च शस्तफलः ॥१६॥

सितवर्णः पिगाक्षः ताम्रविषाणेक्षणो महावक्त्रः । हसो नाम शुभफलो यूथस्य विवर्धनः प्रोक्तः ॥१७॥

भूस्पृग्वालधिः आताम्रविषाणो ( वग़्क्षणो) रक्तदृक् ककुद्माश ( ककुद्मी) च । कल्माषश्च स्वामिनमचिरात् कुरुते पति लक्ष्म्याः ॥१८॥

यो वा सितैकचरणैः ( सितैकचरणो) यथेष्टवर्णश्च सोऽपि शुभफलकृत् ( शस्तफलः) । मिश्रफलोऽपि ग्राह्यो यदि नएकान्त प्रशस्तोऽस्ति ॥१९॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2012-01-16T20:51:26.0630000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

ĀRUṢĪ(आरुषी)

  • A daughter of Manu. Cyavana Maharṣi married her. They got a son named Aurva. The child was taken from the thigh of Āruṣī. Rcīka was the son of this Aurva. Rcīka was the father of Jamadagni, father of Paraśurāma. Even from childhood Aurva was a bold, bright and good boy. [Ślokas 47 and 48, Chapter 66, Ādi Parva, M.B.]. 
RANDOM WORD

Did you know?

कोणतेही कार्य करतांना मुहूर्त कां पहावा? त्यामागची संकल्पना काय?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.