TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

श्रीकेशवस्वामी - भाग २९

केशवस्वामींनी मनोभावेंकरून आपल्या कार्यातून हिंदू जनतेस त्यांच्या ठिकाणी आपला धर्म, आपला देश, आपली संस्कृती, आपली भाषा इत्यादिकांसंबंधी जागॄत केले.


संकलित पदे

० पद ६६६ वें

भेदबुद्धी सांडुनियां देइं रे । सद्गुरु वाक्यें आपणासि पाही रे ॥ध्रु॥

देव तूंचि सच्चिदानंदघन रे । असद्जड-दुःख ० पदें शून्य रे ॥१॥

सर्व तूंची हा अपवाद कोणा रे । तुजवीण दुसरेची असेना रे ॥२॥

आहे नाही शब्द न साहे तुज रे । शब्दातीत सत् केशव सहज रे ॥३॥

० पद ६६७ वें

तीही लोकांचा चालक विष्णु जाणा वो । तोचि जाला देवकिचा तान्हा वो ।

नवल बाई सांगुं मी आतां काई वो । विश्र्वजनिता देवकीस म्हणतो आई वो ॥१॥

ब्रह्मादीकां न कळे ज्याची लीला वो । तयाभोंवता गोपाळांचा पाळा वो ॥२॥

आत्माराम नातळे रूप नामा वो । तोची पुरवी गोपीकांच्या कामा वो ॥३॥

भक्तजन्म न दिसे परी तारी वो । संत केशव म्हणे यव्हडी थोरी वो ॥४॥

० पद ६६८ वें (धाटी - आन)

कळंबावरूनि ठाईं । उडी घातली यमुनाडोहीं । बुडाला म्हणती कृष्ण पाही ॥ध्रु॥

या गोपाळाचा महिमा कैसा कोण वाणी ॥१॥

कृष्णासी डंकावया । धाविन्नला काळिया । सांवळी तनु वेढी लवलाह्या ॥२॥

न वाढोनि वाढला कृष्ण । वेढा उकलिला जाण । मस्तक चेपीला पाईं पूर्ण ॥३॥

काळ्या-फणीवरी । सावळा श्रीहरी । आनंदें उल्हासें ।नृत्य करी ॥४॥

काळ्या-सुंदरा पाही । लागती कृष्णाच्या पाईं आहेवपण आम्हां देईं ॥५॥

पुंस धरूनि वाम फरीं । मध्यभागीं श्रीहरी । काळ्यासहीत आला वरी ॥६॥

पाहतां कृष्णाचें वदन । हरपलें मीतूंपण । संत केशव म्हणे ।हेंची खूण ॥७॥

० पद ६६९ वें

नंद यशोदा रोहिणी । आलिंगिला चक्रपाणी । स्वानंद सबाह्य निवोनि मनीं ॥१॥

या आनंदाचा महिमा कैसा कोण जाणे ॥ध्रु॥

गोपी-गोपाळा-मेळा । पडले कृष्णाच्या गळा । म्हणती जीवाचा जीव आला ॥२॥

गाईवत्सासहित । कृष्णचरण चाटीत । सुमनांचा वरुषाव देव करीत ॥३॥

दुंदुभी त्राहटील्या भ्ज्ञेरी । आनंद चराचरीं । घालती हुमली नानापरी ॥४॥

कृष्णाचें मुखकमळ । पाहतांची त्रिकाळ । संत केशव निश्र्चळ ॥५॥

० पद ६७० वें (कडके)

चेटपट चेटपट करता है । खटपटमें झटझट मरता है लटपटमें लपेट ज्यावेगा । तो बखत् तुज कौन छुडावेगा ॥ध्रु॥

इस बदल अंदेशकर अंदेशकर । दिल् मियाकुं दिल्में धर । जिकीर सुं सब फिकीर बीसर ॥ध्रु॥

खबर धर खबर धर मे रे भाई । ईस खबरमें मष्कुलसो जनकराजके जेवाई ॥२॥

संतनके दरबार प्रेमके महालमें । बोधके घ्ज्ञमघमटासुं तमतमाट

करतार हो तो सुख दुख बीसर ज्यावेगा । आनंदमें समावेगा । ईता भीस्त पावेगा ॥३॥

य स्वीनके हालमें । बंदगीके ख्यालमें । भेदकु छयांडदे । धनीकादि दारले ॥

कहत केशवराजकबी कबीका सीर ताज रबी । उस रबीकू पाया तो सहज के घर आया ॥३॥

० पद ६७१ वें

गुरुवाक्यें उर्ध शून्यीं घातली । मोतियांची वृष्टी तेव्हां डोळां देखिली ॥१॥

काय सांगुं बाइय वो नवल वीतलें । पाहतां पाहतां चित्त वीगुंतलें ॥ध्रु॥

आनंदाचा सडा अवघा होतसे जनीं । लोपलें आकाश गेली विरोनि मेदनी ।

सद्गुरुकृपें केशवीं पाहतां माय । सद्गुरु देखणा जालें करूं मी काय ॥३॥

० पद ६७२ वें

आजि दिन बाइ सोनयाचा भला । स्वामी माझा हृदय सेजीं आला वो ॥ध्रु॥

बाई, पुरले मनीचे मनोरथ । धनीवरी भेटला भगवंतवो ॥१॥

रूप पाहतां मानस माझें धालें । क्षेम देतां सर्वांग सुखी केलें वो ॥२॥

सद्गुरुकृपें केशवीं जाली भेटी । माहाराजीं पडली कसी मिठी वो ॥३॥

० पद ६७३ वें

आज मोरे घर आयो गोविंदराजा ॥ध्रु॥

शामसुंदर कमलापति गिरिधर । बाजत धीम धीम नामका बाजा ॥१॥

चंदनबिलेपित आंग सुहावत । भाल कस्तुरी माथा मुगुट बिराजीत ॥२॥

पीत पटधारी गोकुलविहारी । मदनमुरती प्राणनाथ मुरारी ॥३॥

भवदुःख-वारण कौंस-बिदारण । पतीत-तारण केशव नारायण ॥४॥

० पद ६७४ वें

मी काय जाणें ऐसें, होईल म्हणउनि बाई ॥ध्रु॥

मीपण निःशेष गेलें । तूंपण ग्रासुनि ठेले । माणुसपण तेंही नेलें वो ॥१॥

करूं नये तें केलें । नये त्या ठाया नेलें । निर्मूळ सौंसार येणें केलें वो ॥२॥

केशवाचा स्वामी हा वो । सर्वस्वें देवाधिदेवो । समुळ हरपला देहभाव वो ॥३॥

० पद ६७५ वें

आला आला गुरुराज माझा आला । आला आला त्रिभुवनपालक आला ।

आला आला निजसुखदायक आला । आला मजलागीं धांवत आला ॥ध्रु॥

हातीं बोधाचा भाला । प्रेमाची शील्ले ल्याला । स्वानंदें सज्जित पूर्ण जाला वो ॥१॥

शांतीचा मंदील शिरीं । धैर्याचा तुरा वरी । परिवार सुभक्त निज वीरी वो ॥२॥

नामाची फीरंग धरी । भक्तीची कठार बरी । वरुषत विज्ञान शरधारी वो ॥३॥

सायोज्यातुरंगीं चढे सत्त्वाचा रुमाल उडे ।अष्टभाव सेवक तयापुढें वो ॥४॥

कीर्तीचा दमामा वाजे । आनंदें ब्रह्मांड गाजे । मनेरथ पुरविल निज पैजें वो ॥५॥

तन्मयाची छत्र ढळे । स्वानंदें नीज मद गळे स्वानुभवें गर्जत निज बळें वो ॥६॥

काळाचा जबडा फोडी । सौंसाराचा मुळ तोडी । चरणस्पर्श सोडी बंधकोडी वो ॥७॥

भेदातें मारीला ठाइ । प्रपंच झोडीला घाई । शरणागत रक्षिता निजपाईं वो ॥८॥

दीनांचा पाठीराखा । भक्तांचा सारथी देखा । केशव म्हणे माझा निजसखा वो ॥९॥

० पद ६७६ वें

आरती कृष्णाची

सद्भाव निजभक्ती । आरती तुज गोपती । वोवाळु निजप्रेमें । इंद्रिय साक्षत्व मूर्ती ॥

नीरसे ताप तेणें । पावे विश्रांतिवृत्ती । विवळे आपेआप । होय स्वरूपप्राप्ती ॥ध्रु॥

आरती गोपती हे । तुज गोपाळराया । उजळितां निजप्रेमें । जाली तन्मय काया ॥१॥

स्वरूप शुद्ध तुझें । नीज नित्य निर्मळ । निश्र्चळ निष्कलंक । तेजोमय अखिळ । अंतर्बाह्य संचलेंसें ।

आपेआप केवळ । पाहतां दृष्टी निवे । मन होय पांगुळ ॥२॥

आरती निजतेजें । पूर्ण प्रकाश जाला । उजळितां आत्मदीप । देहभाव निमाला ॥

मीपण नुरे तेथें । शब्दब्रह्मीं विराला । केशविं गुरुकृपें । निःशब्द विसर्जिला ॥३॥

० पद ६७७ वें (श्र्लोक)

अहेतुक जो सर्वदा ब्रह्मचारी । तयाचे घरीं तिष्ठती च्यारी नारी ॥

दया-शांति-विश्रांति-सद्भक्ति बाळा । तीहीं लाविला संग या निष्कळाला ॥१॥

० पद ६७८ वें

संतांपुढे घालितां पिंगा । हाकुं नको ज्ञान डिंगा ॥ध्रु॥

घालितां पिंगा वो । देव येईल रंगा वो ॥१॥

निजबोधें निश्र्चळ राही । घाली पिंगा साधुसंगीं ॥३॥

गुरुकृपें केशवीं घालितां पिंगा । भेटि जाली आत्मलिंगा ॥४॥

० पद ६७९ वें

कर्माचें स्फुरण तेंचि ब्रह्मार्पण । अलंकारीं सुवर्ण जयापरी ॥ध्रु॥

ब्रह्म जाणोनियां सांडूं म्हणती कर्म । त्यांच्या आंगी जडलें अधिकचि कर्म ॥१॥

ब्रह्मेंसि कर्म वेगळें नाहीं । सांडी मांडी अवघी कल्पनेच्या ठायीं ॥२॥

सूर्येसीं मिरवे प्रभा, कीं प्रभेसी सूर्य उभा । तैसी ब्रह्मेंकर्में शोभा ब्रह्मासी ॥३॥

तेथें कर्मभ्रम हा कैंचा जाय । ब्रह्मचि सबाह्य उघडें नांदे ॥४॥

कर्माचें निजवर्म तेंचि निश्र्चल ब्रह्म । नेणोनि वाटे श्रम सज्ञानासी ॥५॥

गुरुकृपें केशवीं निजबोधाचें वर्म । सर्व ब्रह्म तेथें कैंचे वेगळें कर्म ॥६॥

० पद ६८० वें

त्यांसी ब्रह्मप्राप्ती दूरि झाली जाण । प्रमाणीं अप्रमाण गवसे कैसें ॥ध्रु॥

कर्मयोगें ब्रह्म पावों म्हणति एक । नित्य नैमित्तिक आचरती ॥१॥

सवप्रकाश वस्तु कर्में केंविं कळे । तमारी उजळे तमें कैसा ॥२॥

देहाचिये माथां गुणकर्मावस्था । तें देहचि मिथ्या स्वरूपीं झालें ॥३॥

मिथ्या देहिंचें कर्म तेणें आकळ ब्रह्म । तो स्वप्निचा भ्रम जागृती भोगी ॥४॥

ज्ञानाग्निदग्ध कर्माणि ऐसें बोले चक्रपाणी । कर्मासी ब्रह्मार्पणीं ठाव कैंचा ॥५॥

गुककृपें केशवीं आश्रमवर्णधर्मं । मिथ्या जाणोनि पाळी विहिताविहेत कर्म ॥६॥

० पद ६८१ वें

साधू तोचि ओळखावा । देव तेथेंचि पाहावा ॥ध्रु॥

जे कां रंजले गांजले । त्यांसि म्हणे जो आपुले ॥१॥

ज्याशि आपंगिता नाहीं । त्यांसी धरी जो हृदयीं ॥२॥

जो कां अनथाचा बाप । दीन दयाळ सकृप ॥३॥

मृदु सबाह्य नवनीत । जैसें सज्जनाचें चित्त ॥४॥

म्हणे केशव सांगों किती । तोचि ईश्र्वराची मूर्ति

० पद ६८२ वें

व्यर्थ जन्मा आला तो । भूमिभार झाला तो ॥ध्रु॥

हरिचें नाम बोलेना । प्रेमसुखें डोलेना ॥१॥

भक्तिपंथें वागेना । संतचरणीं लागेना ॥२॥

विषयसंग भंगेना । केशविं मानस रंगेना ॥३॥

० पद ६८३ वें

तो मी लाभ सांगों काय । सांगों जातां वाचा राहे ॥ध्रु॥

माहेरासि धांवुनि आलें । मायबापें सुखी केलें ॥१॥

आलें सासुऱ्याच्या घरा । तंव बापचि भेटे खरा ॥२॥

म्हणे केशव दोहीं ठायीं । एक माहेर झालें पाहीं ॥३॥

० पद ६८४ वें

ऐसें बरवें कळलें पाहीं । देव-भक्तासी भेदचि नाहीं ॥ध्रु॥

देव चिंती तो देवासि पावे । देव पावे तो जन्म न पावे ॥१॥

देव संगीं तो देवासी भोगी । देव भोगी तो केवळ जोगी ॥२॥

म्हणे केशव त्याची गोडी भवबंधन अवघें तोडी ॥३॥

० पद ६८५ वें

संत जाती हरिजागरा । त्यांचे माचे माथां धरा ॥ध्रु॥

तरीच सार्थक जन्माचें । आणिक सांगावें कैचें ॥१॥

संतचरणीच्या पायतणीं । महापापा होय धुणी ॥२॥

संत बैसती निज छंदें । पुढे नाचावें आनंदें ॥३॥

केशव म्हणे मंगळधामा । संत सेवूं आत्मारामा ॥४॥

० पद ६८६ वें

लाडकि केली मज आवडती । मजवरी बाची बहु प्रीती ॥ध्रु॥

प्राप्ती-चुडो लेवविला । प्रबोध घडिघडि सेवविला ॥१॥

तन्मय-साडी नेसविली । चिन्मय-चोळी लेवविली ॥२॥

पूर्णानंदें गृहिं नांदें । केशव गुरु० पदिं निजछंदें ॥३॥

० पद ६८७ वें

आम्ही परीट बा चोखट । खुद्ध केले खटनट ॥ध्रु॥

बोण-साबण लाविला ठायीं । भेद-डागाचि उडविला पाहीं ॥१॥

देहबुद्धीचा काढूनि मळ । केलें सबाह्य निर्मळ ॥२॥

शांति-शिळेवरी धूतलें । ज्ञान-गंगेसी निर्मळ केलें ॥३॥

नामीं केशव चोखट झाला । पूर्ण ब्रह्मचि होऊनि ठेला ॥४॥

० पद ६८८ वें

आत्माराम सच्चिदानंदघन । जेथें तेथें भरला परिपूर्ण ॥ध्रु॥

अबब हें रूप मोठें । तिन्ही लोक गिळिले याच्या पोटें ॥१॥

तळींवरी स्वयंभ उगवला । उदय अस्तु कांहींच नाहीं त्याला ॥२॥

ज्ञान-मार्तंड स्वयें प्रकाशला । अंतर्बाह्य केशव देखियला ॥३॥

० पद ६८९ वें

निजानंदी जन रे । निजानंदघन रे ॥ध्रु॥

जीवनीं लिहिलीं मासोळी । नाहीं जीवनावेगळी ॥१॥

प्रळयानळीं तरू उगवला । तरी तोचि संचला ॥२॥

गगनपुष्पें झालीं पुष्कळ । तरी गगनची केवळ ॥३॥

घरभरी संतति निपली । तरी वंध्या एकली ॥४॥

आहे नाहीं शब्द न साहे । केशव स्वामिच आहे ॥५॥

० पद ६९० वें

बाई नवल मी सांगों आतां कैसें । निज पाहातां लागलें निज पिसें ॥ध्रु॥

निजरूप पाहातां डोळां माय । मन माझें भुललें करुं काय ॥१॥

जनीं वनीं विजनीं निज दिसे । त्रिभुवनी निज हें कोंदलेंसे ॥२॥

गुरुकृपें केशवीं निजभेटी । निज अववें कोंदलें पाठिपोटीं ॥३॥

० पद ६९१ वें

देहत्याग होतां त्यांचा । मग सगुण लाभ कैचा ॥ध्रु॥

चिदानंद-डोहीं । जे विरोनि गेले पाहीं ॥१॥

अवघें मायेसकट । हें ब्रह्मांड केलें गट्ट ॥२॥

म्हणुनि केशव म्हणे नयनीं । ते पाहा क्षणोक्षणीं ॥३॥

० पद ६९२ वें

गुरुभजन करितां आवडी । निजवस्तु तूं पावसि रोकडी ॥ध्रु॥

गुरुभजनें मावळे मीपण । मग आपुला गुरु आपण ॥१॥

म्हणे केशव सद्गुरुभजनीं । बुडी यालागिं द्यावि हो सज्जनीं ॥२॥

० पद ६९३ वें

काम नाहीं जेथें । श्रीराम नांदे तेथें ॥ध्रु॥

ऐसें पूर्ण कळे ज्यासी । तोचि माझी काशी ॥१॥

समूळ काम नासे । तैं सकळ राम भासे ॥२॥

केशव म्हणे राम । विण निरोप नाहीं कामा ॥३॥

० पद ६९४ वें

मोठा भाग्याचा मी पाहीं । मज ऐसा कोणी नाहीं ॥ध्रु॥

कोटी ब्रह्मांडाहुनि मोठा । राम आला माझ्या पोटा ॥१॥

अंग भरूनि राघव ल्यालों । सुखसागर शंकर झालों ॥२॥

म्हणे केशव केशवसंगें । संग निःसंग ग्रासुनि रंगे ॥३॥

० पद ६९५ वें

मेरा कान फुकाया बे । मुजे पेट में रखाया बे ॥ध्रु॥

निजानंद दिया बे । जनम सफल किया बे ॥१॥

प्याला बोधका पिलाया बे । केशवस्वामी मिलाया बे ॥२॥

० पद ६९६ वें

असतांही जीणें नाहीं साचपण । अंतींहि मरण नाहीं आम्हा ॥ध्रु॥

बोलतांहि जाण नाहीं बोलकेपण । न बोलता मौन्य नाहीं आम्हा ॥१॥

येतांही पूर्ण येणें नाहीं कोठुन । गेलियाहि गमन नाहीं आम्हा ॥२॥

बैसतांहि आम्हा बैसणें नसे कांहीं । ऊठल्या उठणेंहि नाहीं आम्हा ॥४॥

हालीचालीवीण आम्ही परिपूर्ण । केशवीं सौजन्य आमुचें आम्हा ॥४॥

० पद ६९७ वें

नवल ऐसें सांगों मी कैसें । सांगतां अपूर्व आपुलें पिसें ॥ध्रु॥

बाप ना माय, हात ना पाय । रूप ना रेख सांगों काय ? ॥१॥

असोनि न दिसे नसोनि असे । दिसतें परि कोठें न स्पर्शे ॥२॥

सकळां ठायीं भरलें पाहीं । केशवराजीं कांही नाहीं ॥३॥

० पद ६९८ वें

करूं देवाची स्थापना । स्थीर येथेंचि करूं मना ॥ध्रु॥

करा पौर्णिमा ये गांवीं । स्थापूं येथेंचि गोसावी ॥१॥

अधिष्ठानीं रंग भरूं । स्वयें तरोनि जग उद्धारूं ॥२॥

स्वयंभाचें स्वरूप पाहूं । म्हणे केशव येथेंचि राहूं ॥३॥

० पद ६९९ वें

दृश्य वैभव जाइल वायां । केला नरदेह येवढा ज या ॥ध्रु॥

किती गडबड करिसी वायां । लाग रमापतिच्या पायां ॥१॥

तुज निर्जर म्हणिजे वेदें । हें जाणसि ना निजबोधें ॥२॥

म्हणे केशव आनंदडोहीं । उडी घालुनि सुखरूप राहीं ॥३॥

० पद ७०० वें

संत केवढे कृपाळ । हातीं दीधला गोपाळ ॥ध्रु॥

पायीं ठेवितां कपाळ । केला चिद्रूप सुकाळ ॥१॥

निगमा न कळे महिमा ज्याची । मनेंविण भेटी केली त्याची ॥२॥

केशवस्वामी त्रिभुवनसार । पूर्णप्रकाश साचार ॥३॥

० पद ७०१ वें

ऐसें साचचि वाटेना । काय वेड लागलें मना ॥ध्रु॥

देह भाडियाचें घर । हें नेणती थोर थोर ॥१॥

हें नाशिवंत अंतीं । जाणुनिया त्याजिलें संतीं ॥२॥

केशविं गुरुकृपें पाहीं । हें आहे तैसें नाही ॥३॥

० पद ७०२ वें

वायां भगवी केली काया । देह विटंबिलें कासया ॥ध्रु॥

नेणोनिया तत्त्वसार । कां हा विटंबिला हा संसार ॥१॥

स्वरूपाचें नेणसि वर्म । कां हा वाढविला भ्रम ॥२॥

केशव म्हणे सोय धरीं । पाहें परतोनि अंतरीं ॥३॥

० पद ७०३ वें

तीर्था जाउनि हित काय केलें । तेथें मनहि चावरें झालें ॥ध्रु॥

जेथें जेथें धोंडापाणी । काय सांगसि तिर्थकहाणी ॥१॥

देई जाउनि तीर्थीं बुडे । मन धांवे विषयाकडे ॥२॥

भावें केशव चरण धरीं । सर्व तीर्थें राबति घरीं ॥३॥

० पद ७०४ वें

नको तयांशीं संबंध । ज्यांसि नाहीं आत्मबोध ॥ध्रु॥

घरीं पुस्तकांचे भार । शब्दज्ञानाचा व्यवहार ॥१॥

शब्दज्ञानें वाचक गोष्टी । नाहीं साचार स्वरूपीं भेटी ॥२॥

केशव म्हणे अहो देवा । ज्यासि नावडे साधु-सेवा ॥३॥

० पद ७०५ वें

तो मी दाखवुं तुज कैसा । जेथें नाहीं रूप ठसा ॥ध्रु॥

आत्मा दावा मज म्हणसी । तरि नामरूप नाहीं त्यासी ॥१॥

ज्यासि पाहुं जातां निकरें । पाहातें पाहणें कांहिच नुरे ॥२॥

जेथें मनाचें मनपण सरे । तेथें देखणें कैंचे उरे ॥३॥

ज्याचे स्वरूपाचे ठायीं । हेतु मात नुरे कांहीं ॥४॥

गुरुकृपें केशवीं पाहीं । तिथें केशवपणही नाहीं ॥५॥

० पद ७०६ वें

म्हणवुनि तरले तरले ते कीं । एक आकळिला अनेकीं ॥ध्रु॥

हातीं घेउनियां देव । संतीं झुगारिला देह ॥१॥

झाले अद्वय० पदिंचे वासी । फटी लाविली तयांसी ॥२॥

केशव सांगे जिविंची खूण । धणी सांपडला निर्गुण ॥३॥

० पद ७०७ वें

ज्यांचे हृदयीं जपतां पाय । मीपण विलया गेलें माय ॥ध्रु॥

संत सोयरे निजाचे । त्यांचें नांव जप का वाचें ॥१॥

ज्यांचा अखंड धरितां संग । संगें होइजे निःसंग ॥२॥

ज्यासि हृदयीं धरितां पाहीं । केशविं जीवपण उरलें नाहीं ॥३॥

० पद ७०८ वें

नवल वितलें गे माय । फळले सद्गुरुचे पाय ॥ध्रु॥

जेथें हारपे भूगोल । तेथें घालूं गदारोळ ॥१॥

मीपण वंध्यानंदन जेथें । नांदों अहळें बहळें तेथें ॥२॥

जेथें केशवपणही नाहीं । तेथें केशव निश्र्चळ पाहीं ॥३॥

० पद ७०९ वें

आम्ही देवाचे पुजारे । संतापाशीं सांगा जा रे ॥१॥

नाहीं पूज्यपूजकभाव । तेथें पूजेसि कैंचा ठाव ? ॥२॥

मिथ्या देवभक्त दोन्ही । तऱ्ही सावध पूजनीं ॥३॥

सद्गुरुकृपें केशविं पूजा । पूज्य-पूजक नाहीं दुजा ॥४॥

० पद ७१० वें

म्हणवुनि भक्तीपंथें लागा । प्रेम राघोबाचें मागा ॥ध्रु॥

भक्तिवेगळें जें ज्ञान । तेथें नसे समाधान ॥१॥

भक्ति ज्ञानाची माउली । भक्तीपासुनी मुक्ती झाली ॥२॥

भक्ति सर्वांगी प्रकटे । तरी केशवस्वामी भेटे ॥३॥

० पद ७११ वें

दहत्रयाचा निरास जे ठायीं । योगी तेथें पाहीं मग्न झाले ॥१॥

त्रैलोक्याचें भान बुडालें जे ठायीं । योगी तेथें पाही मग्न झाले ॥२॥

प्रकृति पुरुष भान बुडालें जे ठायीं । योगी तेथें पाही मग्न झाले ॥३॥

सच्चिदानंद ० पद विरालें जे ठायीं । योगी तेथें पाही मग्न झाले ॥४॥

केशव म्हणे सर्व मावळलें जे ठायीं । योगी तेथें पाही मग्न झाले ॥५॥

० पद ७१२ वें

सर्व देव यावरुनी । सांडियेले वोवाळुनी ॥ध्रु॥

हा रे देवाचा निजदेव जाणा । आदिपुरुष पंढरिराणा ॥१॥

बंदी पडिले देव कोडी । त्यांचा बंद हा रे सोडी ॥२॥

केशव म्हणे पाहतां काय । या रे धरूं याचे पाय ॥३॥

० पद ७१३ वें

मोलेविण भाडेकरी । भार अवघा हरिचे शिरीं ॥ध्रु॥

भाडेंतोडें अवघा राम । वोझें वाहे मेघश्याम ॥१॥

भार अवघा हरिचे माथां । काय केशविं चिंता आतां ॥२॥

० पद ७१४ वें

पीक झालें पीक झालें । तयामाजीं गगन लोपलें ॥ध्रु॥

निजबोधाची होतसे वृष्टी । ब्रह्मानंदें पिकली सृष्टी ॥१॥

चहूंमेरां पिकलें समान । आपेंआप समाधान ॥२॥

सद्गुरुकृपें केशविं देख । एकपणेंविण पिकला एक ॥३॥

० पद ७१५ वें

सद्गुरुवचनें एकला झाला । आपुलें एकपण पाहूं लागला ॥धु्र॥

एकला मागें एकला पुढें । एकल्याचें वेड एकल्यासी ॥१॥

सहज केशवीं एकला पाहीं । एकल्यासवें दुसरें नाहीं ॥२॥

० पद ७१६ वें

एकाची लागली गोडी । एकेविण न गमे घडी ।

म्हणवुनि एकत्वीं बुडी । दिधली आम्ही ॥ध्रु॥

एकचि निश्र्चया आलें । एकचि प्रत्यक्ष झालें ॥

एक पाहातां एक गेलें । विरोनि एकीं ॥१॥

एकाचा धरितां संग । एकचि कोंदला चांग ॥

एकत्वीं अवघें जग । बुडोनि ठेलें ॥२॥

एकचि अंतरीं भासे । एकचि बाहेरी दिसे ॥

केशवीं एकचि असे । एकलें सदा ॥३॥

० पद ७१७ वें

ऐसें सद्गुरुनाथें केलें । आपुलेपण दुजें नेलें ॥ध्रु॥

आपुली पुजा आपण करितों । आपुली मूर्ति आपण ध्यातों ॥१॥

आपुलें सुख आपण घेतों । आप आपणा भेटतों ॥२॥

आपणपणें आपणां मुकलों । केशवि आपुलेपण झालों ॥३॥

० पद ७१८ वें

किती सांगावें तुम्हासी । जावें संतपायांपाशीं ॥ध्रु॥

पाय ऐसियाचे धरा । जेणें राम येइल घरा ॥१॥

संतकृपेनें तात्काळ । बहुतां भेटला गोपाळ ॥२॥

केशव म्हणे संत सेवा । त्यांच्या संगें वोळखा देवा ॥३॥

० पद ७१९ वें

चौकाळ उदीम फळला निका । अमूप मिळे काय ते लेखा ॥ध्रु॥

हरिचें नाम भांडवल घरीं । उदीम फळला वरिच्या वरी ॥१॥

मुळिंच्या उदिम वाढे । तेणेंसि मागुती भांडवल घडे ॥२॥

जुनाट मुद्रा लाधलें नाणें । केशव म्हणे न माय ठेवणें ॥३॥

० पद ७२० वें

आमुचे आम्ही देव । आमुचे आम्ही भक्त ।

आमुचे ठायीं नित्य । निरंतर आम्ही ॥ध्रु॥

असोनि सर्वां आंत सर्वांसी अलिप्त । आमुचा सांगात केला आम्ही ॥ध्रु॥

आमुचें आम्ही मूळ आमुचें आम्ही कूळ । आमुचें वसतिस्थळ आमुचे ठायीं ॥२॥

आमुचें आम्ही कर्म आमुचा आम्ही धर्म । आमुचा वर्णाश्रम झालों आम्ही ॥३॥

कांही न हों न देखों सहजीं येक । केशवीं निस्तोष आमुचे आम्ही ॥४॥

० पद ७२१ वें

तेचि धन्य त्रिजगतीं । ज्यांचे अंगीं अढळ शांती ॥ध्रु॥

परदार परधन । तेथें नातळे ज्यांचे मन ॥१॥

ज्यांसि ब्रह्मत्वें ब्राह्मणभक्ती । भजे अनन्यभावें भूतीं ॥२॥

जो सांडुनि मानाभिमान । करी हरिरंगीं कीर्तन ॥३॥

जो भगवद्भावें पूर्ण । घाली सर्वांसी लोटांगण ॥४॥

केशव म्हणे भक्तिमुक्ती । त्यांच्या पायासी लागती ॥५॥

० पद ७२२ वें

करणी करूनि दावावी । मूर्ति रामाची सेवावी ॥ध्रु॥

ज्ञान वरिवरि कां बोलावें । व्यर्थ वरिवरि कां डोलावें ॥१॥

व्यर्थ घरदार कां सोडावें । व्यर्थ डोकें कां बोडावें ॥२॥

केशवस्वामिसी भेटावें । भजन-भांडार लुटावें ॥३॥

० पद ७२३ वें

रामनाम न घेसी कां बा । गोष्टी सांगे लांबलांबा ॥ध्रु॥

जाणपणें तोंडागळी । किती विषय... ॥१॥

मूळ येईल यमाचें । तेंव्हां सोडवी नाम साचें ॥२॥

राम न.... केशविं भाव । त्याचा पाठीराखा देव ॥३॥

० पद ७२४ वें

आतां काय जी आम्हीं करावें । ...तितुकें ब्रह्म स्वभावें ॥ध्रु॥

... प्रथककारें अनेक । पाहतां आत्माचि भासे (एक) ॥१॥

कर्ता, कारण, आणी कर्म । कैसें अवघेंचि परब्रह्म ॥२॥

... पें केशविं कैसें । भिन्न कांहीच न दिसे ॥३॥

० पद ७२५ वें

येथें गुणदोष पाहाणें काये । जेथें भिन्न भे...साहे ॥ध्रु॥

...र्में जग विषम । आत्मदृष्टीं अवघें सम ॥१॥

पाहतां गुणदोष-कोटी । आत्मरूपीं निर्दोष सृष्टी ॥२॥

केशव म्हणे आ...ती । पाहातां आत्माचि निश्र्चिती ॥३॥

० पद ७२६ वें

तैसें सांगतां ब्रह्मज्ञान बा । ब्रह्मसुख ना कळे जाण बा ॥ध्रु॥

ऊंस म्हणतां हातासि न चडे । रस वर्णितां गोडी नातुडे ॥१॥

मिष्ट पक्कान्न वर्णितां वचनीं । काय येउनि पडती वदनीं ॥२॥

मुखें सांगतां गर्भसोहाळे । काय वंध्येचे पुरती डोहाळे ॥३॥

स्वयें वर्णितां राज्य० पदवी । काय करंटा होइल वैभवी ॥४॥

सर्व ० पदार्थ गर्भांध वर्णित । म्हणे केशव यापरी असत ॥५॥

० पद ७२७ वें

बद्ध, मुक्त कल्पित भाव । त्यासी स्वरूपीं नाहीं ठाव ॥ध्रु॥

पशुपक्षी नाना याती । जग नांदे आत्मस्थिती ॥१॥

जन अवघे शुद्धबुद्ध । तेथें कैचे मुक्त, बद्ध ॥२॥

गुरुकृपें केशविं भाव । बद्ध मुक्त दोन्ही वाव ॥३॥

० पद ७२८ वें

दावि नाथिले कुचाळे । हातीं जाणिवेचे वाळे ॥ध्रु॥

चित्तीं वासना खडतर । ज्ञान बोले कां खडतर ॥१॥

जीवीं वासनेचें जाळ । तेणें वाढलें जंजाळ ॥२॥

ज्ञान सांगुनि भुलवी लोक । हृदयवासी केला शोक ॥३॥

वेदशास्त्र हाता आलें । पोटासाठीं गारूड जालें ॥४॥

केशवस्वामी अंतर्मुख । त्याच्या पायांसी विन्मुख ॥५॥

० पद ७२९ वें

गुरुरायाच्या प्रसादें । नांदों वैकुंठीं स्वानंदें ॥ध्रु॥

पूर्वीं मनुष्यलोकीं होतों । आतां वैकुंठी नांदतों ॥१॥

जिता वैकुंठासी आलों । मरूनि वैकुंठवासी झालों ॥२॥

केशव कौतुके सांगे देख । सबरा भरित वैकुंठ येक ॥३॥

० पद ७३० वें

तरिच पावन जन्मा यावें । अखंड वैकुंठवासी व्हावें ॥ध्रु॥

याचि देहीं येथें असतां । वैकुंठ भोगावें तत्वता ॥१॥

पुत्र-जाया-गृह द्वारेशीं । व्हावें वैकुंठींचे वासी ॥२॥

केशवस्वामीचे निजदास । त्यांसि अखंड वैकुंठवास ॥३॥

० पद ७३१ वें

मज सद्गुरु तोचि तो वाटतो । त्यासि आठवितां कंठ दाटतो ॥ध्रु॥

गुरुस्मरणें त्रैलोक्य गर्जवी । गुरुमूर्ति जो अखंड अर्जवी ॥१॥

गुरुभक्तिचें घेतलें ठरणें । सर्व सोडिलें सद्गुरुकारणें ॥२॥

गुरुभजनीं सावध नेटका । गुरुघरींचा वांछितो कुटका ॥३॥

गुरुमूर्तिस सर्वस्व दिधलें । गुरुचरणीं घरचि बांधिलें ॥४॥

गुरुवेगळें कांहीच नाठवी । त्यासि केशव हृदयीं सांठवी ॥५॥

० पद ७३२ वें

आधीं जिविंची जाणीव सांडी तूं । सद्गुरुभजन मांडी तूं ॥ध्रु॥

गुरुभजन करितां रे आवडी । नित्य वस्तु तूं पावसी रोखडी ॥१॥

गुरुभजनें मावळे मीपण । मग आपलाचि गुरु आपण ॥२॥

म्हणे केशव सद्गुरुभजनीं । बुडी यालागीं दिधली सज्जनीं ॥३॥

० पद ७३३ वें

आणिक दैवत मी नेणें । एक सद्गुरुचरण जाणे ॥ध्रु॥

एक पूजिती अष्टमातृका । एक पूजिती गुरुपादुका ॥१॥

एक पूजिती बनशंकरी । आम्ही सद्गुरुचे पुजारी ॥२॥

एक भैरव पूजिती जाणा । आम्ही पुजूं सद्गुरुराणा ॥३॥

एक पूजिती खंडेराव । आम्हा सद्गुरुचरणीं भाव ॥४॥

एक तुळसीपूजनिं नेम । आम्हां सद्गुरुचरणीं प्रेम ॥५॥

एक पूजिति शालिग्राम । केशविं पूजन आत्माराम ॥६॥

० पद ७३४ वें

राम दिसे जनीं राम दिसे वनीं । ध्यानीं मनीं नयनीं राम दिसे ॥१॥

एकांतीं लोकांतीं रामचि निश्र्चिती । आदि अंतीं स्थिती राम

दिसे ॥२॥

कर्माकर्म तंत्र रामचि सर्वत्र । संसार विचित्र राम दीसे ॥३॥

श्रवणाचा उद्बोध रामेशीं प्रबोध । घ्राण सुमनगंध राम दिसे ॥४॥

शब्दांचे स्फुरण रामचि आपण । रसनेचें गोडपण राम दिसे ॥५॥

मनाचिये गती श्रीरामप्रचिती । बुद्धिबोधक स्थिति राम दीसे ॥६॥

स्थूल आणी सूक्ष्म दिसे आत्माराम । स्थूलं स्थूल परम राम

दिसे ॥७॥

सगुण निर्गुण दिसे राम पूर्ण । केशवीं दर्शन अखंड दिसे ॥८॥

० पद ७३५ वें

राम आला रंगा । मी काय करूं सांगा ॥ध्रु॥

अखंड भेटी देतो । मजमाजी रंगा येतो ॥१॥

स्वानंदेवीण कांहीं । राहोंचि नेदी कांहीं ॥२॥

केशव म्हणे माये । आतां मीपण कोठें आहे ॥३॥

० पद ७३६ वें

दर्शनाची चाड वाहसी जरी जीवीं । तरी तूं पाय सेवीं वैष्णवांचे ॥१॥

वैष्णवांचे संगें अखंड राम दिसे । महावाक्य ऐसें गर्जतसे ॥२॥

साधुचेनि संगें श्रीरामीं एकांत । घ्यावया ऊसंतवारी नाहीं ॥३॥

साधनीं शीणतां रामप्राप्ती नोहे । संतसंगें फावे राम देखा ॥४॥

होय संतकृपा तरिच राम सोपा । अनुभवें पाहे पा विचारुनी ॥५॥

अनुभवाचे डोळे लावुनी पाहासी । तरि राम देखसी नित्य नवा ॥६॥

नित्य नवा राम नांदे अपरोक्ष । परि नव्हे प्रत्यक्ष गुरुविणें ॥७॥

गुरुविणें राम प्रत्यक्ष न पाविजे । म्हणुनी दास्य कीजे नीजभावें ॥८॥

केशव म्हणे आम्हा फळले गुरुपाय । देखिला गे माय आत्माराम ॥९॥

० पद ७३७ वें

साधूच्या देहाचा मानी जो विटाळ । तोचि पै चांडाळ भुवनत्रयीं ॥१॥

संतसाधूनिंदा करील जो मुखें । खतेला पातकें तोचि जाणा ॥२॥

संतसाधुद्वेष करील जो पाहीं । तोचि निरयडोहीं पचे जाणा ॥३॥

साधूचा सन्मान न करी जो देखोन । दुर्जन दुर्जन तोचि जाणा ॥४॥

केशव म्हणे न भजे संतचरणकमळा । दुःखाचा पूतळा तोचि जाणा ॥५॥

० पद ७३८ वें (सडा)

निजभाव सडा घालितां रंगणीं । गोपिकांचे मनीं कृष्णछंद ॥१॥

संमार्जनविधी सारितां सकळ । गोपिका निश्र्चळ कृष्णरूपीं ॥२॥

अंतर्बाह्य सडा घालितां रोकडा । श्रीकृष्ण चोखडा धरूनि चित्तीं ॥३॥

कृष्णरूपीं गोपी सर्वदा तद्रूप । हेंचि सुखरूप सारवण ॥४॥

गुरुकृपें केशविं संमार्जन झालें । सर्व शुद्ध केलें एका कृष्णें ॥५॥

० पद ७३९ वें (सारवण)

कृष्णरंगें नाम हृदय सारवूं । अखंड गौरवूं कृष्णनाम ॥१॥

सबाह्य श्रीरंगें रंग बैसे पूर्ण । तैसें सारवण घालूं माय ॥२॥

त्रैलोक्य सारवूं श्रीकृष्णरूपें । अवघें चित्स्वरूपें शुद्ध करूं ॥३॥

अवघें शुद्ध करूं आंगीं कृष्ण भरूं । रंग मनोहर कृष्णरूप ॥४॥

गुरुकृपें केशवीं नवल कैसें झालें । सर्व सारविलें कृष्णरूपें ॥५॥

० पद ७४० वें (झाडण)

कृष्णछंदें गोपी झाडिती संसार । अविद्येचा केर निपटूनिया ॥१॥

कृष्णरूपीं गोपी सर्वदा निश्र्चळ । तेणें मायाजाळ झाडियेलें ॥२॥

झाडिलें मीपण झाडिलें तूंपण । कृष्णरूप पूर्ण आठवुनी ॥३॥

झाडिती ज्ञेय ज्ञान झाडिती ध्येय ध्यान । कृष्ण सनातन

आठवुनी ॥४॥

झाडिती कर्माकर्म झाडिती धर्माधर्म । कृष्ण पुरुषोत्तम आठवुनी ॥५॥

गुरुकृपें केशवीं झाडिलें सकळ । गोपीका निर्मळ कृष्णसंगें ॥६॥

० पद ७४१ वें

नाम घेतां त्याचें । काळासि जीणें कैचें ? ॥ध्रु॥

वैराग्य सिले ल्याला । बोध-अश्र्वारूढ झाला ॥१॥

ज्ञान-शास्त्र हातीं । तें झळके दिवस-रातीं ॥२॥

अलक्ष बाण सोडी । भवचक्र अवघें तोडी ॥३॥

संमूख रणा आले । ते समूळ जिवें गेले ॥४॥

केशव म्हणे माझा । तो स्वामी गुरुराजा ॥५॥

० पद ७४२ वें

भाव सखा करा । तरि देव येईल घरा ॥ध्रु॥

भाव नसे जेथें । मग देव कैंचा तेथें ॥१॥

भाव भेटे जेव्हां । मग देव घरींच तेव्हां ॥२॥

केशव म्हणे पाहीं । भावेवीण देव नाहीं ॥३॥

० पद ७४३ वें

मीं सुख पावेन तेणं । खुंटलें येणें जाणें ॥ध्रु॥

अभेद भक्तीयोगें । तुझें नाम गाइन वेगें ॥१॥

तुझे पाय हृदयकोशीं । मी धरीन अहर्निशीं ॥२॥

म्हणे केशव रामा । इतुकेंचि पुरे आम्हा ॥३॥

० पद ७४४ वें

तोचि संत पाहीं । संसार त्यासी नाहीं ॥ध्रु॥

चिन्मात्र सर्व पाहे । नीवांत होउनि राहे ॥१॥

विवेक-दीप लावी । सबाह्य राम दावी ॥२॥

सहज सुखें धाला । म्हणे केशव झाला ॥३॥

० पद ७४५ वें

त्रिभुवनींचा राजा । तो प्राणसखा माझा ॥ध्रु॥

भजनें भव जाळी । तो भजा वनमाळी ॥१॥

सुखघन अविनाशी । मुनिराज हृदयवासी ॥२॥

कवळुनि मनिं ठेवा । केशव० पद सेवा ॥३॥

० पद ७४६ वें

बोल याचे फोल । मायीक त्याचे डौल ॥ध्रु॥

शब्दें ब्रह्म बोले । बहु जाणिवेनें डोले ॥१॥

सबळ प्रीति कामीं । आणि मुक्त म्हणे आम्ही ॥२॥

वरिवरि डोळे लावी । लटिकेंचि सोंग दावी ॥३॥

धनसुत पशु जाया । सदृढ त्यांची माया ॥४॥

केशव म्हणे त्यांचें । ध्यान बुडवी साचें ॥५॥

० पद ७४७ वें

आतां विसरूं नको आम्हा । निजसखया गुरुरामा ॥ध्रु॥

गुरु गुरु गुरु करितों । पाय झोंबुनि धरितों ॥१॥

भक्ति थारोळ बसतों । उच्छिष्ट मार्ग पाहातों ॥२॥

मी यातिहीन जाणा । केशव म्हणे तुझा सूणा ॥३॥

० पद ७४८ वें

पाप गेलें तेणें । संताप कांही नेणें ॥ध्रु॥

ज्ञानगंगेमाजी । सुस्नात झालों आजी ॥१॥

देव हृदयवासी । म्यां पूजियलें त्यासी ॥२॥

केशव म्हणे आम्ही । मिरासी केली रामीं ॥३॥

० पद ७४९ वें

कोण काडिल आम्हा । त्वां बूडविलें रामा ॥ध्रु॥

ज्ञानगंगेमाजी । बुडोनि गेलों आजी ॥१॥

ब्रह्मांड विरे जेथें । बुडोनि गेलों तेथें ॥२॥

केशव म्हणे पाही । ऐसें बुडणें कोठें नाहीं ॥३॥

० पद ७५० वें

कैसी विजय सेवुनि धालो । त्रैलोक्यांत विजयी झालों ॥ध्रु॥

पूर्ण कुंडला स्वानंदाचा । आंत घोटा शुद्ध सत्त्वाचा ॥१॥

विवेकवस्त्रांत शेधूनि पाणी । भक्ति रामरस प्यालों भरुनी ॥२॥

स्वानुभवेंचि भाजुनि खातों । मना नये तेंचि गातों ॥३॥

प्रपंचविषयीं भुली आली । द्वैत वि विसर्जुनि निद्रा केली ॥४॥

गुरुनामाची धुमारी आली । केशवीं विजया सेविली ॥५॥

० पद ७५१ वें

तें स्वरूप श्रीगुरुरायाचें । ध्यान करिन त्या पायांचें ॥ध्रु॥

दुजेपण जेथें साहेचिना । एकपण ज्या ० पदिं राहेचिना ॥१॥

बोधाची जेथें बोळवण । विश्रांतीची उजवण ॥२॥

जेथें अखंडित तूं रमसी । पाहे केशव निवारुनि सर्वांसी ॥३॥

० पद ७५२ वें

चरणकमळ त्यांचें । संसारहरण साचे ॥ध्रु॥

विज्ञान-सदनवासी । जीताचि मोक्ष त्यांसी ॥१॥

गिळुनि समुळ शोका । निष्काम रमति देखा ॥२॥

सहज सुखें धालें । म्हणे केशव केशव झाले ॥३॥

० पद ७५३ वें

हा लाभ मोठा पाहीं । सौख्यासि उणें नाहीं ॥ध्रु॥

सत्संग सफल झाला । श्रीराम हातां आला ॥१॥

मग्न झालों रामीं । संसार नेणों आम्ही ॥२॥

केशवस्वामी भेटे । तेथें नामरूप आटे ॥३॥

० पद ७५४ वें

काय भय आतां श्रीराम माझे माथां ॥ध्रु॥

राम धणी केला । कळिकाळ पळोनि गेला ॥१॥

रामबळें आम्ही । अजित क्रोधकामीं ॥२॥

केशव म्हणे देवा । बहु गोड तुझी सेवा ॥३॥

० पद ७५५ वें

आम्ही आणिक न करूं धंदा । गीतीं गाऊं गोविंदा ॥ध्रु॥

संत० पदीं राहूं । भगवंत नयनीं पाहूं ॥१॥

कामधाम सकळ सोडूं । अहेतुक राम जोडूं ॥२॥

म्हणे केशव कवळूं रामा । आतां हेंचि करणें आम्हा ॥३॥

० पद ७५६ वें

आतां काय म्यां करावें । रामें वेधिलें स्वभावें ॥ध्रु॥

उभड हृदयांतुनी येतो । राजा राम आठवतो ॥१॥

राम भरला जनीं वनीं । गेला देहभाव विरोनी ॥२॥

केशव म्हणे झाला वेध । वेधें सरला भेदाभेद ॥३॥

० पद ७५७ वें

माझा सोयरा विठोबा । त्यासि केला म्यां घरोबा ॥ध्रु॥

इष्टमित्र सोयरे लोक । आम्हा अवघेचि पिसूण देख ॥१॥

तिहीं लोकीं येतो कामा । परलोकीं तारक आम्हा ॥२॥

चित्त ठेविलें पायांशी । पाहिजे तें मागेन त्यासी ॥३॥

केशव म्हणे मायबाप । यासि विसरणें हेंचि पाप ॥४॥

० पद ७५८ वें

तरी त्याहुनि दूरि जावें । सुखें एकांतीं बैसावें ॥ध्रु॥

संतपायांसी विमुख झाला । तो संगति मागें आला ॥१॥

आत्मचर्चा नाहीं जेथें । आगी लावुनि द्यावी तेथें ॥२॥

सर्व असोनि सत्संग नाहीं । म्हणे केशव तें स्मशान पाहीं ॥३॥

० पद ७५९ वें

त्याचें काय करावें गाणें । मन अंतरिं केविलवाणें ॥ध्रु॥

घे बहुरूपी उत्तम सोंगें । तैसा हरिदास म्हणवी अंगें ॥१॥

वर्म चुकूनि लावी डोळा । प्रेम नसतां आंगीं लोळे ॥२॥

देह ठेवुनि भजनापाशीं । चित्त केवळ विषयविलासीं ॥३॥

केशव स्वामिसि झाला चोर । भोगी अनंत दुःखें घोर ॥४॥

० पद ७६० वें

कळतां साधन कां साधन कां । काय म्हणावें लोकां ॥ध्रु॥

घृत जें कां विघुरलें । थिजोनी तेंचि कणिका जालें ॥१॥

पट पाहातां तो तंतू । तंतू पाहतां सर्व पटा आंतू ॥२॥

घटची पृथिवि जाला । निमोनी पृथिवीरूपा आला ॥३॥

केशवीं जग हें दिसे । जग तें अवघें केशव असे ॥४॥

० पद ७६१ वें

प्रबोध-सूर्याच्या निज उदरीं । रघुपति दिसतो हृदयीं ॥ध्रु॥

अंतरि श्रीहरि हा घन दाटे । भजतां भवनदि आटे ॥१॥

सबाह्य स्थिरचर हा हरि जाला । हाही हेतु निमाला ॥२॥

केशवस्वामिचें रूप कळलें । कळलें म्हणणें वो गळलें ॥३॥

० पद ७६२ वें

नित्य मस्तकिं असतां भगवंत । बाई ! आमुतें कायशी आतां चिंता ॥ध्रु॥

सदा जवळी असतां नारायण । बाई ! कासया करूं मी व्यर्थ शीण ॥१॥

कामनिष्काम आमुचा तोचि झाला । निजभाव हृदयीं प्रकटला ॥२॥

बाई ! केशवस्वामी जगन्नाथ । पाहातां पुरले सकळ मनोरथ ॥३॥

० पद ७६३ वें

माझ्या जिविंच्या जीवना गुरुराया । पायां लागतां बिनसली माझी माया ॥ध्रु॥

केला तुझ्या चरणाचा आम्ही थारा रे । तेणें आमुच्या चुकल्या येरझारा ॥१॥

तुझे पाय पाहतां आम्ही स्वामी । तुझी ० पदवी पावलों आजी आम्ही ॥२॥

म्हणे केशव सद्गुरु मायबापा । कृपामात्रें दाविलें आत्मस्वरूपा रे ॥३॥

० पद ७६४ वें

तेणें पालवीं धरिलें मज माय । जिवीं जडला न सुचे करूं काय? ॥ध्रु॥

रासक्रीडे गेलें हो वृंदावना । तेथें देखियला यशोदेचा कान्हा ॥१॥

स्वयें अकुळी गोवळ अवगुणाचा । पूर्वदत्तें घडला संग याचा ॥२॥

लाज सर्वहि हरिली माझी येणें । उरी कांही ठेविली नाहीं कृष्णें ॥३॥

द्वैतपणा मुकलें याच्या संगें । संसारासि पडलें पाणी मागें ॥४॥

गुरुकृपें केशवीं याची भेटी । येण्याजाण्याच्या खुंटल्या गोष्टी ॥५॥

० पद ७६५ वें

देवाचिचे पायीं सुख झालें केवढें । ब्रह्मांड येवढें हरपलें ॥ध्रु॥

सद्गुरुरायें माझ्या ज्ञानदीप लाविला । देव जो दाविला परात्पर ॥१॥

नाहीं रूपरेखा स्वयंभु तो देखा । ऐसिया व्यापका नित्य भेटों ॥२॥

देवासि भेटतां भक्त तो आटला । देवीं देव दाटला केशव म्हणे ॥३॥

० पद ७६६ वें

जे जे वस्तु पाहें देवा । ते ते तूंचि आघवा ।

तुज तूंचि माधवा देऊं मी कसें? ॥ध्रु॥

उतराई काय व्हावें । तुज आतां काय द्यावें ॥१॥

रूप तुझें आघवें होउनी ठेलें ॥२॥

तुजविण दुजें आतां । नाहिं बा रे ! अनंता ।

देता घेता भगवंता तूंचि येक ॥३॥

तुजमाजी समरसों । तुझ्यासंगें बरवें दिसों ।

उत्तीर्ण तेणेंचि असों । केशव म्हणे ॥४॥

० पद ७६७ वें

नवल गुरुकृपेचा सौरस । अंतर्बाह्य कोंदला परेश ॥ध्रु॥

बाप रे गुरुरायाचे संगती । अविनाश० पद सर्वदा भोगिती ॥१॥

श्रुतिशास्त्र धुंडितां नातळे । गुरुवाक्यें तें रूप आकळे ॥२॥

सद्गुरुकृपें स्वरूप अनुभव । बोले आत्मप्रतीति केशव ॥३॥

० पद ७६८ वें

हृदयमंदिरों पालखां । बैसवुनी रामसखा ॥ध्रु॥

कैसा डोलतो डोल्हारा । प्रेमें शितळ येतसे वारा ॥१॥

भक्तिभाव लावुनि दोरा । हालवितों रामचंद्रा ॥२॥

गीतीं गातां नामावळी । तेणें संतोषे वनमाळी ॥३॥

केशवनाथ कांहिच नेणे । राम डोल्हारा हलवूं जाणे ॥४॥

० पद ७६९ वें

गुरुरायें कौतुक ऐसें केलें । आत्मबोधें मीपण माझें नेलें ॥ध्रु॥

भगवद्भक्तांची भेटी झाली पाहीं । जन्म मरणासि ठाव आतां नाहीं ॥१॥

गेला मोह आटला शोकसिंधु । मनीं नयनीं कोंदला निजानंदू ॥२॥

गुरुकृपें केशवीं प्राप्ती साची । नाहीं बद्धमुक्तता तेथें कैंची ॥३॥

० पद ७७० वें

काय सांगों हें चोज आतां कैसें । राम पाहातां लागलें प्रेमपीसें ॥ध्रु॥

रामरूप पाहतां डोळां माय । मन माझें भूललें सांगों काय ॥१॥

जनीं वनीं राम अवघा दीसे । त्रिभुवनीं राम कोंदलासे ॥२॥

गुरुकृपें केशवीं रामभेटी । राम अवघा कोंदला पाठींपोटीं ॥३॥

० पद ७७१ वें

तरि तूं पावसि पूर्ण समाधान । सर्व काळीं देखसी अधिष्ठान ॥ध्रु॥

ज्ञानध्यानाचें फळ साधुजन । त्याचे चरणीं अखंड ठेवीं मन ॥१॥

संत केवळ-आनंद-बोध निधी । त्यांचे चरणीं बांधोनि घाली बुद्धी ॥२॥

गुरुकृपें केशविं गुह्य पाहीं । संतसंग न सोडी सर्वदाही ॥३॥

० पद ७७२ वें

मिस गोरसाचे मथुरेसी जाऊं । धणी पुरेतों गोपाळासी पाहूं ॥ध्रु॥

चला जाउं गे मथुरेच्या हाटा । नयनीं पाहूं श्रीकुष्ण बरवंटा ॥१॥

सर्व कर्मेंसारुनी जाऊं तेथें । आत्मारामाची होईल भेटी जेथें ॥२॥

प्रेमें गोपिका मथुरेसी आल्या । केशवराज्यीं मिळतां सुखी जाल्या ॥३॥

० पद ७७३ वें

तोंवरी व्यर्थ सांगणें ज्ञानगोष्टी । आत्मसुखाची जोंवरी नाहीं

दृष्टी ॥ध्रु॥

परब्रह्म जितांचि झालों पाही । ऐसी अखंड पूर्ण प्रतीति नाहीं ॥१॥

ब्रह्मानंदें सुखरूप नाहीं बुद्धी । तया कैंची निर्वाण योगसिद्धी ॥२॥

गुरुकृपें केशवीं बोध साचा । ठाव पुसला नाहींच संसाराचा ॥३॥

० पद ७७४ वें

तेचि परम पावन संत पाहीं । जन्म मृत्यूचें भय त्यांसी नाहीं ॥ध्रु॥

काया कैकट सोडुनी बहु दुरी । पूण्यभूमी सेविली पंढरपुरी ॥१॥

ज्ञान-चंद्रभागेसी स्नान केलें । सहजीं विठ्ठलदर्शन पूर्ण झालें ॥२॥

गुरुकृपें केशव क्षेत्रवासी ।क्षेत्र क्षेत्रज्ञ एकचि झाला त्यासी ॥३॥

० पद ७७५ वें

निरंजनीं बैसला निजयोगी । महाराज तो गुरुराज योगी ॥ध्रु॥

ज्ञानविभूति चर्चिली अंगीं पाही । आंगेवीण सहज नग्न ठायीं ॥१॥

शब्दातीत निःशब्द मौनधारी । कामकामातीत ब्रह्मचारी ॥२॥

निजबोधें सर्वदा निराहारी । निर्विकार अलक्ष वेषधारी ॥३॥

समाधी व्युत्थानासहित समाधानी । पूर्ण टाळी लागली अधिष्टानीं ॥४॥

कलाकला वेगळी ज्याची कळा । केशवस्वामीची अकळ नकळे लीला ॥५॥

० पद ७७६ वें

ज्याच्या पायां लागतां नासे माया । ज्याचें स्वरूप चिंतितां ग्रासे काया ॥ध्रु॥

निरालंबदेशिंचा गुरुराव । त्याचे चरणकमळीं धरूं भाव ॥१॥

भावाभावारहितरूप ज्याचें । ऐसें जाणती ते तेचि होति साचे ॥२॥

एकछत्री अविनाश० पदराजा । म्हणे केशव तो मायबाप माझा ॥३॥

० पद ७७७ वें

ऐसें कांही बोल सजणा । सोयरिया निजसगुणा ॥ध्रु॥

गाईच्या वाडां वाघ बांधला । गाईनें वाघ फाडुनी खादला ॥१॥

जुनाट कोहळें रांधीलें हांडी । हांडीच विराली कोहळ्यामाजी ॥२॥

मुक्ताफळाचा वोगर केला । धणीवरी जेऊनि केशव मेला ॥३॥

० पद ७७८ वें

घालिं पिंगा बाळे । तूं सांडीं विषय-चाळे ॥ध्रु॥

सद्गुरुच्या बोलीं । लावोनि पिंगा घाली ॥१॥

तूं काम सोडीं गे । बरा माज मोडीं गे ॥२॥

नाहीं समाधान । तूं हलवुं नको मान ॥३॥

शहाणी सगुण नारी गे । तिशीं खेळें कारी (?) गे ॥४॥

नित्य निर्द्वंदें । केशवीं ब्रह्मानंदें ॥५॥

० पद ७७९ वें

मन माझें निवालें दर्शनें । लोचनांचें फिटलें पारणें ॥ध्रु॥

शेषाचळवासी म्यां सेविला । स्वानंदाचा राशि म्यां देखिला ॥१॥

त्रैलोक्याचा नाथ तो श्रीपती । पाहातां मज जाली वो विश्रांती ॥२॥

केशवप्रभु मानसमोहना । मूर्ति तुझी बैसली नयना ॥३॥

० पद ७८० वें

अतिशुद्ध सवरूप आपलें । जें कां सहजीं सहज संचलें ॥ध्रु॥

मलें नव्हे अमळ सर्वथा । जें कां निजनिर्मळ तत्वतां ॥१॥

निर्मळा अतिनिर्मळ केवळ । गुणकर्मरहित निर्मळ ॥२॥

गुरुकृपें केशवीं परम । सर्व शून्यरहित निःसीम ॥३॥

० पद ७८१ वें

पाहातां तयासि मन उन्मन झालें ।

मजमाजीं देहबुद्धि देखणें निमालें ॥ध्रु॥

जनीं वनीं अवघा जनार्दन पूर्ण ।

सभरांभरित सर्वां ठयीं व्यापक पाहातां संपूर्ण ॥१॥

एकीं अनेक अनेकीं एक अवघा संचला ।

एकाएकीं.......नकळे मला ॥२॥

गुरुकृपें केशविं नवल यापरी पाहीं ।

आप आपणां पाहतां हेतु विराला ठायीं ॥३॥

० पद ७८२ वें

राम जवळि आहे । परतोनी डोळां पाहे ॥ध्रु॥

भेद सांडिं मनिंचा । तूं राम पाहें धणिचा ॥१॥

राम आहे तुजपाशीं । परी नोळखसी त्यासी ॥२॥

सांडुनि सकळ काम । तूं हृदयीं कवळीं राम ॥३॥

केशव म्हणे पाहीं । रामीं राम होउनि राहीं. ॥४॥

० पद ७८३ वें

बरवें जाणुनि रे सुजाणा । झडकरि करि हरिभजना ॥ध्रु॥

लक्ष चौऱ्यायशीं हिंडतां । नरदेह दुर्लभता ॥१॥

काळ येउनिया घडिघडी । येउनि फोडिल नरडी ॥२॥

केशवस्वामीसी सुख मोठें । भजतां भवनदि आटे ॥३॥

० पद ७८४ वें

ते दास तुझे पाही । देहभाव त्यांस नाहीं ॥ध्रु॥

सत्कीर्ति तुझी गाती । निजमूर्ति मनीं ध्याती ॥१॥

प्रेमरसें धाले । अपार सुखी झाले ॥२॥

केशव म्हणे रामा । जिहीं तुज दिलें आम्हा ॥३॥

० पद ७८५ वें

आनंद झाला मोठा । भगवंत आला पोटा ॥ध्रु॥

गुरुनें दया केली । संसारव्यथा गेली ॥१॥

निजसुख हातां आलें । कल्याण माझें झालें ॥२॥

केशव म्हणे पाहीं । भेटीसी तुटी नाहीं ॥३॥

० पद ७८६ वें

तो अभाग्याचा रावो । सिद्धांतबोध हा हो ॥ध्रु॥

विषयसंगीं जागे । कीर्तनीं निद्रा लागे ॥१॥

ज्ञानगर्वें माजे । संतभजनीं लाजे ॥२॥

त्यासीं व्यर्थ माय व्याली । विवुनी वांझ जाली ॥३॥

वरिवरि माळ फिरवी । लटिकेंचि सोंग मिरवी ॥४॥

केशव म्हणे त्याचा । संसर्ग नको साचा ॥५॥

० पद ७८७ वें

आतां काय वानूं त्यासी । त्याचे पाय माझी काशी ॥ध्रु॥

भवताप नाहीं जेथें । मज बोलविलें तेथें ॥१॥

मन हरुनी येणें नेलें । मज आनंदघन केलें ॥२॥

निजानंद कुळिचा राजा । म्हणे केशव स्वामी माझा ॥३॥

० पद ७८८ वें

कां रे व्यर्थचि गर्वें जातां । हरिचे पाय वंदा माथा ॥ध्रु॥

ब्रह्म लोळे ज्याचे पायीं । त्याचा महिमा वर्णूं कायीं ? ॥१॥

शिव घाली लोटांगण । तेथें इतरांचा पाड कोण ॥२॥

रमेसारिखी सुंदरी । जाली पायांची किंकरी ॥३॥

शुकसनकादिक योगी । अवघे पायीं जडले वेगीं ॥४॥

केशव म्हणे याचे पायी । जडले तेची तरले पाहीं ॥५॥

० पद ७८९ वें

पाय तारक केवढे । पायीं जडे तो वैकुंठ चढे ॥ध्रु॥

पाय आठवितां मनीं । गणिका चढली विमानीं ॥१॥

पाय अवचट पडतां माथा । मुक्त झाली गौतमकांता ॥२॥

सृष्टिकर्ता जो ब्रह्मदेव । तोही पायीं इच्छी ठाव ॥३॥

रमा रमणीय सर्वांसी । झाली पायांची पै दासी ॥४॥

पायापासुनि गंगा झाली । शिवें मस्तकीं वंदिली ॥५॥

पाय आठवितां केशवें । पायीं ठावचि दिधला देवें ॥६॥

० पद ७९० वें

आम्ही पुण्यवंत मोठे । आतां संसार न भेटे ॥ध्रु॥

पायिं ठेवितांचि शिर । झालें पावन शरीर ॥१॥

बरवे हाता आले पाय । गेले सर्वहि अपाय ॥२॥

म्हणे केशव सांगों काय । पायें रामचि केले माय ॥३॥

० पद ७९१ वें

एैसें आम्हां केलें याणें । मायबापें नारायणें ॥ध्रु॥

चित्त स्वरूपीं विसावें । मन कोठेंची न धावे ॥१॥

उपकार थोर केला । देहभाव हिरोनि नेला ॥२॥

केशव म्हणे देउनी भेटी । मज सामाविलें पोटीं ॥३॥

० पद ७९२ वें

त्याचे पाय वंदिन माथां । क्षण विसंबेना आतां ॥ध्रु॥

बाप माझा नारायण । आहे त्याविण मजला कोण ॥१॥

नित्य तयासी पाहिन दृष्टीं । त्याचे पायीं घालिन मिठी ॥२॥

म्हणे केशव त्याची गोडी । जीव गेलिया न सोडीं ॥३॥

० पद ७९३ वें

त्याचें मुखाचि डोळां पाहूं । आम्ही सुखीच होउनि राहूं ॥ध्रु॥

नोहे बोलायासारिखें । ऐसें कळलें ज्याचे मुखें ॥१॥

निजसुखाचें तें मुख । ज्याचे मुखींच सोलीव सुख ॥२॥

म्हणे केशव मुखचंद्रमा । वर्षे अमृतवृष्टी आम्हा ॥३॥

० पद ७९४ वें

म्हणवुनि भवभय मजला नाहीं । झालों ब्रह्मपरायण पाहीं ॥ध्रु॥

साधु स्थिरावले जे ठायीं । तें म्यां देखियलें लवलाहीं ॥१॥

द्वैत अवघें सरलें जेथें । केलें अढळ मिरासी तेथें ॥२॥

सुख सेवुनि बरवा धालों । म्हणे केशव केशव झालों ॥३॥

० पद ७९५ वें

कानावाटे दाविलें ज्ञान । ज्ञानें केलें समाधान ॥ध्रु॥

प्रेम देउनि वेधिलें मन । मन वेधुनि फुंकिला कान ॥१॥

ज्ञानस्वरूप तो मी देव । मज दाउनि हरिला देह ॥२॥

देव केलें तो निजदेव माझा । म्हणे केशव सद्गुरुराजा ॥३॥

० पद ७९६ वें

काय बोलावें कोणासी । सहज अबोला जनासी ॥ध्रु॥

योगी ब्रह्मानंदें खेळे । अविनाश भूमिके लोळे ॥१॥

लोण उतरूनि गेली माया । क्रियेसहित हरली काया ॥२॥

आत्मलाभें पूर्ण उत्साहें । फुटे ब्रह्मांड ऐसें हांसे ॥३॥

केशव म्हणे त्याचिये भेटी । जीव ईश्र्वर दोन्ही घोंटी ॥४॥

० पद ७९७ वें

योगियांचे देखणें कैसें । जग देखती आपणां ऐसें ॥ध्रु॥

स्नेह सूत्र दीपक भिन्न । प्रभा सूत्रेंसी अभिन्न ॥१॥

काळा पुंडास धर कांठा । हर्षासी नाहीं ताठा ॥२॥

घट पृथक् दिसती नाना । परि केवळ मातिच जाणा ॥३॥

तंतु पटत्वें प्रकाशे । मुळीं पाहातां तंतुच असे ॥४॥

अळंकार दिसती कोटी । परि सोनेंचि भासे दृष्टी ॥५॥

लहरी तरंग बुदबुद जाणा । परी जळचि भासे नयना ॥६॥

गुरुकृपें केशवीं ऐसा । पूर्ण ओघ्ज्ञीं पूर्ण बसा ॥७॥

० पद ७९८ वें

तैसे संतांसन्मुख होतां । आम्ही निर्भय होऊं आतां ॥ध्रु॥

वाघिणीच्या पिलिया । कासे रिघतां भयचि नाहीं ॥१॥

राजपत्नीचे पयोधर सुखें । निजबाळक चोखी मुखें ॥२॥

मत्स्य यागरीं देउनि बुडी । म्हणे केशव घेताति गोडी ॥३॥

० पद ७९९ वें

परि तें कोणासी नकळे देख । श्रमें श्रमचि वाटे अधिक ॥ध्रु॥

तत्त्व जाणावयालागीं । नाना साधनें साधिती योगी ॥१॥

एक झाले मौनधारी । एक केवळ निराहारी ॥२॥

एक प्राणापानयोगें । योगी निघाले योगमार्गें ॥३॥

एक कर्मनिष्ठ झाले । एक वाममार्गें आले ॥४॥

एक हृदयकमळीं जाण । ध्याती अंगुष्ठप्रमाण ॥५॥

गुरुकृपें केशविं कृपा । होय तरिच कळे बापा ॥६॥

० पद ८०० वें

त्यासी कैसेनि भेटे देव । संतभजनीं नाहीं भाव ॥ध्रु॥

संतभजनीं नाहीं गोडी । नित्य विषयाची आवडी ॥१॥

जो विमुख संतभजनीं । तो पातकी या जनीं ॥२॥

संतसेवे अंग चोरी । दृष्टी न पडो तयावरी ॥३॥

पाहे गुणदोष संतांचे । जळो काळें तोंड त्याचें ॥४॥

केशव म्हणे संतसेवा । आमच्या पूर्वजांचा ठेवा ॥५॥

० पद ८०१ वें

तुम्ही अजुन सावध कां व्हाना । हरी अंतरीं आठवाना ॥ध्रु॥

चित्त विषयालागुनि देता । कां हो दाटुनि वेडे होता ? ॥१॥

तिहीं लोकांसी ग्रासी एक । त्या महाकाळें पसरिलें मुख ॥२॥

म्हणे केशव तांतडी करा । हरी सेवुनि भवनदी तरा ॥३॥

० पद ८०२ वें

हेंचि नवल मोठें पाहीं । तुझे तुजचि न पडे ठायीं ॥ध्रु॥

जें का मनाचें चाळक । तें तूं न कळे म्हणसी देख ॥१॥

जेणें सर्वहि ० पदार्थ चळे । तें तूं म्हणसी मज न कळे ॥२॥

म्हणे केशव न कळे तुज । तरी सद्गुरुवचनें बुझ ॥३॥

० पद ८०३ वें

सांडी नाथिली टवाळी । करी भक्तीची दिवाळी ॥ध्रु॥

किती संसाराच्या गोष्टी । राजा राम पाहा दृष्टी ॥१॥

किती भोगिलें भोगिसी । भोगीं आत्मा हृषीकेशी ॥२॥

म्हणे केशव स्वानंद-डोहीं । बुडी देऊनि निश्र्चळ राहीं ॥३॥

० पद ८०४ वें

आन साधन न करा कांही । रामनामें भवदुःख नाहीं ॥ध्रु॥

रामनामाचा प्रताप गाढा । भवकर्माचा रगाडा ॥१॥

नाम घेती आणि ऐकती । श्रोते वक्ते रामचि होती ॥२॥

म्हणे केशव स्वहित झालें । रामनामें चित्त निमालें ॥३॥

० पद ८०५ वें

त्याची संगति नको देवा । ज्यासी नावडे साधुसेवा ॥ध्रु॥

मनीं भावाचा लेश नाहीं । बुडे अखंड कामडोहीं ॥१॥

कामसंगचिं रातला निका । मूर्ख सेविचना ब्रह्मसुखा ॥२॥

म्हणे केशव दुर्मति नष्ट । न विचारी इष्टानिष्ट ॥३॥

० पद ८०६ वें

याची संगती नको रामा । जो कांहींच नयेचि कामा ॥ध्रु॥

राम वरि वरि बोले वाचें । काम कडिये घेउनि नाचे ॥१॥

प्रतीतीची नाहीं सोय । वरी श्रृंगारिला देह ॥२॥

काम घरिचा राजा केला । त्याचा परिवार आपण झाला ॥३॥

कामीं निष्काम मी हें नेणें । म्हणे केशव देह मी म्हणे ॥४॥

० पद ८०७ वें

तेथें लाभ मोठा आहे । जोडी राम, सगळा लाहे ॥ध्रु॥

येउनी नरदेहाच्या हाटा । लागा गुरुभक्तीच्या वाटा ॥१॥

सांडा देहबुद्धीचा ताठा । वायां बडवूं नका खाटा ॥२॥

काळ-तस्कर दुर्धर गांठा । म्हणे केशव भजनें लाटा ॥३॥

० पद ८०८ वें

त्याची अखंड सेवा करूं । दीनबंधु तो हृदयीं धरूं ॥ध्रु॥

ज्ञानगंगातिरिंचे वासी । संत परमानंद राशी ॥१॥

त्याचें पाऊल वोळगावें । तेणें ब्रह्मानंद फावे ॥२॥

आपण ब्रह्मचि झाले साचे । नाम त्रिभुवनपाळक त्याचें ॥३॥

केशव म्हणे दयाब्धि पाहीं । त्याच्या दर्शनें भवभय नाहीं ॥४॥

० पद ८०९ वें

तो म्यां देखिला गे माय । झालें तन्मय सांगों काय ॥ध्रु॥

पतितपावन मेघःश्याम । मुनिमानस विश्राम ॥१॥

सर्वप्रकाशक सर्वाधार । सर्वनिवासी सर्वाकार ॥२॥

केशवप्रभु परमानंद । स्तवितां छंदहि झाला मंद ॥३॥

० पद ८१० वें

मजला म्हणती हाडी हाडी । परि मी वाहणा न सोडी ॥ध्रु॥

कुतरा सद्गुरुच्या घरीं । संत-वाहणा दांतीं धरीं ॥१॥

जुनाट सांपडलें जुतें । न करीं जिवाहुनि परतें ॥२॥

केशव म्हणे संत-वाहाणा । तेंचि माझें भूषण जाणा ॥३॥

० पद ८११

ते हे प्रसन्न झाली आतां । संती ठेवियला कर माथां ॥ध्रु॥

कोटीब्रह्मांडांची माता । गाती शतपथ मंगळ गाथा ॥१॥

जेथें तर्क मीमांसा आटे । तो तों अद्वैतबोधचि भेटे ॥२॥

जेथें कुंठित भूधरवाणी । म्हणे केशव चित्सुख-खाणी ॥३॥

० पद ८१२ वें

देखीला श्रीराम संशय तूटला । पांग हा फीटला संसारींचा ॥ध्रु॥

संतसंगें बरा राम ओळखीला । श्रीराम देखिला आजि माय ॥१॥

संसारबीरडें क्षणांत तूटलें । महावाक्य बोलें सद्गुरुच्या ॥२॥

सद्गुरुचे कृपें धन्य माझा जन्म । सर्व कामीं राम देखतसें ॥३॥

केशव म्हणे आम्हा अनुभव प्रतीति । जागृति सुषुप्ती राम जाला ॥४॥

० पद ८१३ वें

संत तेचि जाण सुखाचे सागर । सत्य हा निर्धार वेदवाक्य ॥ध्रु॥

संतसंगेवीण सुख जे बोलती । ते कांहीं नेणती पापरूपी ॥१॥

संतवेषें ब्रह्म साकारलें जाण । वाहतों त्याचीच आण दुजें नाहीं ॥२॥

केशव म्हणे किती सांगिजे या लोकां । संतरूपें देखा परब्रह्म ॥३॥

० पद ८१४ वें

काय सांगों मी कवणा । अनुभवी खुणा जाणती हो ॥ध्रु॥

डोळियांचें देखणे पाहिजे श्रवणें । तैसें निर्गुण या मनें जाणीजे हो ॥१॥

तमारीचा दिवा लाविजे रातीं । तैं वस्तुप्राप्ती इंद्रियासी ॥२॥

जाणीव नेणीव वस्तुची प्राप्ती । केशवीं हरे ख्याती अनुभवाची ॥३॥

० पद ८१५ वें

प्रकाश सांडुनि दीप जाय वेगीं । तरी प्रभा आंगीं जेथें तेथें ॥१॥

तैसें सांडुनी ब्रह्म मन जाय पुढें । तंव तेथें रोकडें आपणचि ॥२॥

सांडुनिया तंतु पट जाय वेगळा । तरी तो सगळा तंतू असे ॥३॥

सांडुनिया गोडी गूळ भिन्न झाला । तरी तो घडला गोडियेचा ॥४॥

सांडुनी जीवन तरंग जाय दूरी । तरी बाह्यांतरीं जीवन जया ॥५॥

केशव म्हणे लेणें सोन्यावेगळें गेलें । तरी तें संचलें सोनेंपणें ॥६॥

० पद ८१६ वें

ब्रह्मींची ब्राह्मणें आलों भिक्षेलागीं । अलक्ष भिक्षा वेगीं द्यावीं आम्हां ॥ध्रु॥

शुद्ध स्वयंपाक केला नाहीं जींहीं । त्यांची भिक्षा नाहीं घेणें आम्हा ॥१॥

कर्मकांडींचे ब्राह्मण ज्यांसी न सोडी कर्मठपण । त्यांची भिक्षा जाण नेघों आम्ही

भेदबुद्धी-पाक असे ज्याचे घरीं । भिक्षा त्याची करीं घेणें नाहीं ॥३॥

शब्दब्रह्मवादी शुष्क भिक्षा केवळ । तेणें एक चूळ न भरूं आम्ही ॥४॥

ध्यान धारणा योग लय लक्ष्य दीक्षा । ते अपूर्ण भिक्षा नेघों आम्ही ॥५॥

संकल्प विकल्प गेले नाहीं ज्याचे । भिक्षादान त्यांचें नेघों आम्ही ॥६॥

ऐसिया भिक्षेलागीं फिरतां आपण । गुरुककृपें केशवीं पूर्ण प्राप्ती झाली ॥७॥

० पद ८१७ वें

मजकडे अंगुली कां वो दावितो । नंदनंदन बाइये खुणावितो ॥ध्रु॥

निशिदिनीं पाठी माझी घेतली येणें । कोणापाशीं सांगों माझी मीच मी जाणे ॥१॥

सद्गुरुकृपें केशवराजीं नित्य खुणावी । हरूनि मानस चाळा आपुला लावी ॥२॥

० पद ८१८ वें

प्रेमभावें साधुसि लजिजे । मग साधुचि होउनि राहिजे ॥ध्रु॥

पूर्णसाधुसि अखंड भजणें । निज स्मरणीं अखंड राहाणें ॥१॥

साधुस्थिति जयासि कळली । तेणें साधुची मूर्ति देखिली ॥२॥

नित्य-केशव साधुसि पाहे । तो स्वयेंचि साधू आहे ॥३॥

० पद ८१९ वें

मोक्ष रोकडाची व्हावा । तरीं अभिमान सांडावा ॥१॥

संग साधूचा करावा । आत्माराम ओळखावा ॥२॥

योगयागें न घडे मोक्ष । तो हा सत्संगीं प्रत्यक्ष ॥३॥

केशव सत्संग लाधला । मोक्ष घरिंचा पाइक झाला ॥४॥

० पद ८२० वें

मोक्ष आहे आपणाजवळी । करितां देहबुद्धीची होळी ॥ध्रु॥

मोक्षालागुनि कां दुरि जावें । गिरीकंदरीं बैसावें ॥१॥

मोक्ष साधनीं आतुडे । मूर्ख मानिती बापुडे ॥२॥

सहज केशविं मोक्ष पाहीं । बद्ध मुक्त तेथें नाहीं ॥३॥

० पद ८२१ वें

जें कां खालतें ना वरुतें । आंत बाहेर पूरतें ॥ध्रु॥

तें म्यां सांगावें तुज कैसें । सांगूं जातां मीच नसे ॥१॥

जें का स्वदेशीं विदेशीं । सर्व देशीं समरसीं ॥२॥

केशव म्हणे मुखचंद्रमा । अमृतवृष्टी झाली आम्हा ॥३॥

० पद ८२२ वें

ऐसें पूर्ण कळे ज्यासी । तोचि माझी काशी ॥ध्रु॥

काम नाहीं जेथें । श्रीराम नांदे तेथें ॥१॥

समूळ काम नासे । तै सकळ राम भासे ॥२॥

केशव म्हणे रामा-। विण निरोप नाहीं कामा ॥३॥

० पद ८२३ वें

मानासाठीं शिके ज्ञान । तेथें कैचे समाधान ॥१॥

शेखीं देवा तैसें झालें । बोले तितकें वाया गेलें ॥२॥

सुखसागरीं न करीं वस्ती । अंगीं ज्ञातेपणाची मस्ती ॥३॥

स्वयें केवळ आपण रिता । नडे पुढलिया हिता ॥४॥

बुद्धी असोनि जाहला वेडा । पडे दुःखाचिया खोडां ॥५॥

म्हणे केशव त्याच्या ठायीं । प्राप्ती जगदीशाची नाहीं ॥६॥

० पद ८२४ वें

काळ देहासी आला खाऊं । आम्ही आनंदे नाचों गाऊं ॥१॥

आम्ही ऐसे निर्भय झालों । नित्य अक्षयी ठाया आलों ॥२॥

काळें गिळिला आमुचा देहो । आम्हीं काळचि गिळिला पाहों ॥३॥

म्हणे केशव आमुच्या ठायीं । देहासकट काळचि नाहीं ॥४॥

० पद ८२५ वें

संतसंग न करवे । मनीं राम न धरवे ॥१॥

तरी व्यर्थ हें जिणें । भूमीभार जाणणें ॥२॥

चिदानंद-सागरीं । बुडी न देववें जरी ॥३॥

केशवस्वामी कळेना । भेदाभेद गळेना ॥४॥

० पद ८२६ वें

वोही बडा नर नामका । बाबा चाकर मेरे रामका ॥ध्रु॥

सकल धंदा छोड देवे । हर वख्त हरनाम लेवे ॥१॥

मुनिजन की लेवे दुवा । सुख का दर्याव हुवा ॥२॥

दिल का धनी दिल में धरे । प्रेम का घनश्याम करे ॥३॥

आप निजध्यान में रहे । रामराह लोगनकू कहे ॥४॥

भेद भरम बिसर गया । निज० पद में मगन भया ॥५॥

कहत केशवराज कवी । अब हुँ मै रामछबी ॥६॥

० पद ८२७ वें

संतन के संग माया-ममता जली । अंदर की गॉंठी मेरी बोधसे खुली ॥१॥

राम का दिदार आजी मुझे दिया बे । दिल का जामिन अभिमान मुवा बे ॥२॥

सुख दुःख समान ब्रह्मानंदसे सहूं । जबतक गोपालजी को मिलमील रहूं ॥३॥

कहत केशवराज मेरी येकीन बडी । चिद्धनकि छबि मेरे दिल में खडी ॥४॥

० पद ८२८ वें

लाल बडा बे गोपाल बडा बे । हरवख्त हरदम मेरे दिल में खडा बे ॥ध्रु॥

संत का सिरताज मेरे घरकू आया । संसार बैरी मेरा मार चलाया ॥१॥

भातभात का अज मेरा किया दिलासा । लिखकर दिया चिदानंद मुकासा ॥२॥

कहत केशवराज कवी कविनका नबी । देखियामो बिसर गयी अपनी छबी ॥३॥

० पद ८२९ वें

अज घमंडी मेरी देखो । घमंडी मेरी देखो ।

सुरत बिना राममुरत । हृदयकमल रेखो ॥ध्रु॥

रामने दिदार । मुजे दिया सब लेदार ॥१॥

राम मेरा यार करे । बहुत मुसुं प्यार ॥२॥

कहत केशव बात । भऱ्या दिल में रघुनाथ ॥३॥

० पद ८३० वें

रामनाम कहो गोपालनाम कहो । संतके दरबार अप देखत रहो ॥ध्रु॥

संसार जंजाल सब छोडकर दिजे । लालनका जप प्रेम महालमें किजे ॥१॥

ज्यात का मनम ग्यान ध्यानसे तोडो । मन्मथका ख्याल ब्रह्मानंदसे छोडो ॥२॥

कहत केशवराज भाव दिलमें धरो । दिलका पछान बालन हकीकत करो ॥३॥

० पद ८३१ वें

ऐसें सद्गुरुनाथें केलें । माझ्या देहींचे मीपण नेलें ॥ध्रु॥

कानावाटे मी नयनासी आलों । शेखीं नयनाच्या नयनीं मी झालों ॥१॥

आकाशासी उरे ठाव । हेंही प्रत्यक्ष देखिला देव ॥२॥

केशव म्हणे मी जाणुनि भोळा । माझ्या सर्वांगी देखिला डोळा ॥३॥

० पद ८३२ वें

निर्गुण माया । आली सगुणासंगें खेळाया ॥ध्रु॥

ॐ ब्रह्म धुनी झाली । इच्छा देवीची पावली ।

पोटीं येकवीस पुत्र व्याली । कोमळ काया ॥१॥

रचिलें औटपीठ गोल्हाट । आणीक श्रीहाट तें त्रिकुट ।

पिंड-ब्रह्मांड ते नीट । दोन्ही त्या ठाया ॥२॥

माया आणी ब्रह्म पाहीं । एकरूप नांदती दोहीं ।

केशवरायासी म्हणे येई । अमृत प्याया ॥३॥

० पद ८३३ वें

एक नवल देखिलें बाई । माझे डोळां उगवली जाई ॥ध्रु॥

तिचें उफराटें लागलेंसें मूळ । देठाविण आलें येक फळ ॥१॥

तिच्या पाकोळिया नेणूं किती । गणितां शिणल्या वेदश्रुती ॥२॥

तिचा गंध पाहातां सर्वां भूतीं । अनुभवी भ्रमर सेविताती ॥३॥

व्यास प्रल्हाद चक्रवर्ती जनक । कपिल मुनी आणी सिद्धादिक ॥४॥

केशवस्वामीची कृपा पाहीं । गुणेंविण ते प्राप्त नोहे बाई ॥५॥

० पद ८३४ वें

बाइ हा शहाणा मोठा । चतुर शाहणा ॥ध्रु॥

मदनमनोहर गोकुळ सोडुनि । मथुरे केला वास ।

कापुर सोडुनि गंधक आवडे । कुब्जेच्या घरिं वास ॥१॥

बहुत राजस कुब्जा कैसी ? । कोळशाहुनि गोरी ।

लंब स्तन माजे बारीक । जैसी मृदंग भेरी ॥२॥

बाज मोडकी सुंभ तडकीडें । ढेंकुण ते चुळबुळती ।

फाटकी वाकळ सिंजुर (?) बहु । हरीस लागे प्रीती ॥३॥

पूर्णब्रह्म कुब्जेच्या घरीं । भाग्य तिचें बहु मोठें ।

केशवस्वामी आत्मा न भेटे । संचित बहु हें खोटें ॥४॥

० पद ८३५ वें

दयेच्या सागरा रामा येई रे । मज भेट देईं रे ॥ध्रु॥

मायेची पडली पायीं बेडी । हे कोण तोडी ॥

तुझिया नामाची केली जोडी । भवबंधन तोडी ॥१॥

सेडवग्र (?) घेतली घरीं धरणें । म्यां काय करणें ।

विषयीं गुंतलीं सकळही करणें । नाठवेचि तरणें ॥२॥

केशवीं दातारा निर्विकारा । साराच्या सारा ।

देइं तूं आपुलिया चरणीं थारा । हे दीनोद्धारा ॥३॥

० पद ८३६ वें

ऐसेंचि करा आतां । गुरुचरण धरा माथां ॥ध्रु॥

अभिमान तरु मोडे । निज राम सखा जोडे ॥१॥

संसारदुःख नासे । जगदीश जगीं भासे ॥२॥

अज्ञानसिंधु आटे । केशवीं केशव भेटे ॥३॥

० पद ८३७ वें

संसर्ग होतां त्याचा । विसर्ग पुढें कैंचा ? ॥ध्रु॥

देहपात झाला नाहीं । तंव राम कैचा कायी ? ॥१॥

आतां पूर्ण मंगळधामीं । मिरासी केली रामीं ॥२॥

श्रीरामचरणवासी । म्हणे केशव सौख्यराशी ॥३॥

० पद ८३८ वें (आरती १)

सहजाची आरती सहजीं गे माय । सहजीं सद्भावें ओवाळितां मी...जाय ॥ध्रु॥

सहजाची आरती सहजीं ओवाळूं । आत्माराम निजदृष्टी

न्याहाळूं ॥१॥

सहजाचें रूप सहज पाहातां डोळां । सहजीं सहज कैसा जाहला सोहळा ॥२॥

सद्गुरुकृपें केशवराजीं आरती ओवाळूं । सहजाचें रूप सहजीं सहज न्याहाळूं ॥३॥

० पद ८३९ वें (आरती २)

आरती गोपति हे तुज गोपाळराया । उजळितां उजळण झाली तन्मय काया ॥

सद्भाव निजभक्ति आरती करूं गोपती । वोवाळूं निजप्रेमें इंद्रिय साक्षित्व मूर्ति ॥

निरसे ताप तेणें पूर्ण विश्रांति वृत्ति । विठ्ठलीं आपेंआप होय स्वरूपप्राप्ती ॥१॥

स्वरूप शुद्ध तुझें निज नित्य निर्मळ । निश्र्चळ निष्कलंक तेजोमय अखिल ॥

आपेंआप संचलासे अंतर्ब्राह्य केवळ । पाहतां दृष्टी निवे मन होय पांगुळ ॥२॥

आरती निजतेजें पूर्ण प्रकाश झाला । उजळितां देहदीप हेत विरोनि गेला ॥

राहिलें लक्ष तेथें देहभाव निमाला । केशवीं गुरुकृपें शब्द निःशब्द ठेला ॥३॥

० पद ८४० पद वें

तरलों तरलों पै आम्ही । जितांचि मुक्ती गुरुनामीं ॥ध्रु॥

सद्गुरु हृदयीं भरला गा । मनोरथ माझा पुरला गा ॥१॥

पाहतां गुरुचें स्वरूप । सबाह्य झालों सुखरूप ॥२॥

केशव म्हणे गुरुभक्तीं । पायां लागति त्या मुक्ती ॥३॥

० पद ८४१ वें

आम्हा त्याविण बरवें काय । धरूं हृदयीं त्याचे पाय ॥ध्रु॥

आम्हा तारू अथवा मारू । परि तो आमचा सद्गुरु ॥१॥

देतां घेतां कर्में करितां । त्यासि विसंबेना आतां ॥२॥

म्हणे केशव त्याचे पायीं । उडी दिधली निश्र्चयीं ॥३॥

० पद ८४२ वें

म्हणुनि संतांसी भजावें । त्याचें पायीं लीन व्हावें ॥ध्रु॥

संत० पदीं धरितां भाव । आपेआप प्रकटे देव ॥१॥

देव संतापाशीं आहे । पुढत पुढती सांगों काय ॥२॥

म्हणे केशव संतभजनीं । जनार्दन जनीं वनीं ॥३॥

० पद ८४३ वें

ऐसें आवडे जयासी । देव खांदीं वाहे त्यासी ॥ध्रु॥

धाउनी हरिकथेसी भावें । कीर्तनीं नाचावें ॥१॥

प्रेमें हरिकथे लोळावें । क्षेम हरिभक्तांसी द्यावें ॥२॥

दास हरिभक्तांचे व्हावें । केशवस्वामीसी मिळावें ॥३॥

० पद ८४४ वें

साधु म्हणावें तयासी । नाहीं विषमता जयापाशीं ॥ध्रु॥

शिरीं ब्रह्मांउ कोसळे जेव्हां । स्वस्वरूपीं निश्र्चळ तेव्हां ॥१॥

काळें गिळिली देखे काया । परि शोकाची न पडे छाया ॥२॥

शत्रुमित्र आणी बंधू । हा त्रिविध नाहीं भेदू ॥३॥

कृपा करणें पुत्रासी । तेचि दासा आणि दासी ॥४॥

काम, क्रोध, लोभ, चिंता । जेथें नुपजे सर्वथा ॥५॥

ज्यासी आत्मत्वें संपूर्ण । सर्व भूतीं कृपा पूर्ण ॥६॥

गुरुकृपें केशवीं पाहो । अनाथावरि विशेष स्नेहो ॥७॥

० पद ८४५ वें

कल्पनेनें सृष्टी केली । कल्पनेनें सृष्टी नेली ॥१॥

अवधीं मनाची कल्पना । मनोजय मुख्य ज्ञान ॥२॥

पाहतां कल्पना स्फरण । तेथें कैचें उरलें उरण ॥३॥

शास्त्र-अभ्यासाच्या कोटी । मन करी त्याची लुटी ॥४॥

म्हणे केशव हे मात । सकळ सिद्धांताचा सिद्धांत ॥५॥

० पद ८४६ वें

मुक्त म्हणतां कां गा भिसी । काय जाणती हीं पिशीं ॥१॥

देव म्हणुनी मानिसी धोंडा । आड पळती पोरें रांडा ॥२॥

वय गमाविलें येणें । व्यर्थ मूर्खाचें हें जिणें ॥३॥

येथें आहे तेथें नाहीं । देव भक्तां चुकी पाही ॥४॥

सांडि केशवीं मीपण । मग देवचि आपण ॥५॥

० पद ८४७ वें

स्फुट श्र्लोक

पूर्णता असे शिरीं ज्याचिया । वळखणें कसें म्हणसि तूं तया ॥

सकळिकांवरी सारखी दया । आपुलें दुजें नाठवे तया ॥१॥

कुंभ ठेविले बहुत मेदिनी । त्यांत बिंबला एक दिनमणी ।

आत्मा हा तसा वळखिला जनों । त्यासि भेद तो नूपजे मनीं ॥२॥

वदन आपलें आपणा जसें । दर्पणीं दुजे भासलें दिसे ।

विश्र्व मायेनें व्यापिलें तसें । परी तें मुळीं ब्रह्मचि असे ॥३॥

बहुत गाडगे परळ घागरी । भासली तरी मृत्तिका खरी ।

विश्र्व जाण गा तैसिया परी । पाहतां दिसे एकला हरी ॥४॥

देखणा हरी दीसतो हरी । दृश्यही हरी अदृश्यही हरी ।

सूक्तही हरी असूक्तही हरी । सर्वही हरी तया एकला हरी ॥५॥

ध्यान तेधवां होय वाउगें । समुळ ज्ञानही राहिलें उगें ।

विश्र्व पाहतां ब्रह्म आवघें । सहज केशवीं अवगणें मुगें ॥६॥

० पद ८४८ वें

धम जागो माहतास

ॐकार निजवृक्ष । त्रिगुणातीत अलक्ष । विस्तारला निजबोधें । स्वतः सिद्ध प्रत्यक्ष ॥

त्यावरी वेंघोनि संतापासी । दान मागों अपरोक्ष । तेही इच्छा पूर्ण केली । दावियले निजलक्ष ॥१॥

या गुरुरायाचा धर्म जागो । त्यांचे चरणीं चीत लागो । वचन मात्रें अभय केलें । नेदि आणिकासी मागों ॥ध्रु॥

कृपावंत संत बारे । ज्याचे देणें अमूप । वेंचिता न सरेची । अक्षय सुखरूप । सनाथ तेंही केलें मज ।

देउनि आत्मपडप । ज्ञानदीप उजळुनियां । प्रकाशिलें आपेआप ॥२॥

ज्याचें भावें नाम घेतां । गेले त्रिविधताप । ज्याचें मनीं रूप ध्यातां । स्वयं झालों तद्रूप ॥

कैवल्याचें देउनि दान । नीरसिलें पुण्यपाप ॥ सद्गुरुकृपें केशवराजीं । केलें सबाह्य सुखरूप ॥३॥

॥या गुरुराजाचा धर्म जागो॥

ॐ! ॐ!! ॐ!!!

श्रीसमर्थ रामदासस्वामींबद्दल श्रीकेशवस्वामींचे अंतःकरणात असलेला आदर खालील ० पदावरून ध्यानांत येईल.

० पद ८४९ वें

रामदास माउली अनाथाची । रामदास माउली ॥ध्रु॥

सच्चित्सुख घन, वरद प्रतापी । शांतीची साउली ॥१॥

अनाथ नर जे शरण रिघाले । तयांलागीं पावली ॥२॥

केशव केशवीं निजसुख भोगी । आठवितांचि धांवली ॥३॥

श्री केशवस्वामीनीं श्रीसमर्थास भेट देण्याबद्दल पत्र लिहिलें त्यांतील ओंव्या.

तूं स्वानंदामृताची चखोटी । तूंचि चवी तुझ्या पोटीं ।

तें निरसुनियां दीजे भेटी । स्वानंद दृष्टी अवलोकनें ॥१॥

श्रीरामदासा परमसखया । स्वानंद-पान्हा गुरुवर्या ।

केशवे विज्ञप्ति ल्याहावया । हेंचि कारण ॥२॥

ॐ! ॐ!! ॐ!!!

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2012-10-11T13:13:13.5930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

colic artery

  • Zool. (any of the three arteries supplying large intestine) बृहदांत्र धमनी 
  • बृहदांत्र धमनी 
RANDOM WORD

Did you know?

नमस्कार कोणी कोणास कसा करावा ?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.